Mostafa در ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۷

2026-09-15T12:57:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۷
خط ۱۲۵:		خط ۱۲۵:

	==منابع==		==منابع==

			[[رده:نویسندگان و شاعران ایرانی]]

	<references />		<references />

Alireza k h در ‏۳۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۴

2026-08-30T09:14:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۴
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	}}		}}

	'''ابراهیم یونسی''' (خرداد ۱۳۰۵، بانه – ۱۹ بهمن ۱۳۹۰، [[تهران]]) نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی بود. او در حوزه‌های داستان، ترجمهٔ ادبی، تاریخ ادبیات و مطالعات مربوط به [[کردستان]] فعالیت داشت و آثار متعددی از نویسندگان و پژوهشگران انگلیسی و فرانسوی را به فارسی ترجمه کرد. یونسی پس از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] به اعدام محکوم شد، اما حکم او به حبس ابد کاهش یافت و سال‌هایی از زندگی خود را در زندان گذراند. او در دوران زندان ترجمهٔ ادبی را آغاز کرد و ترجمهٔ ''آرزوهای بزرگ'' اثر چارلز دیکنز از نخستین آثار او بود. پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]] نیز برای مدتی به‌عنوان نخستین استاندار کردستان در دولت [[مهدی بازرگان]] فعالیت کرد.<ref name="uok">[https://uokcl.blogfa.com/post/7/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C-1390-%E2%80%93-1305 زندگینامه و کتابشناسی آثار ابراهیم یونسی ۱۳۹۰–۱۳۰۵ - کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان]</ref><ref name="lais">[https://iranianstudies.org/fa/1390/11/24/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA/ ابراهیم یونسی مترجم پیشکسوت درگذشت - آکادمی مطالعات ایرانی لندن]</ref>		'''ابراهیم یونسی''' (خرداد ۱۳۰۵، بانه – ۱۹ بهمن ۱۳۹۰، [[تهران]]) نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی بود. او در حوزه‌های داستان، ترجمهٔ ادبی، تاریخ ادبیات و مطالعات مربوط به کردستان فعالیت داشت و آثار متعددی از نویسندگان و پژوهشگران انگلیسی و فرانسوی را به فارسی ترجمه کرد. یونسی پس از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] به اعدام محکوم شد، اما حکم او به حبس ابد کاهش یافت و سال‌هایی از زندگی خود را در زندان گذراند. او در دوران زندان ترجمهٔ ادبی را آغاز کرد و ترجمهٔ ''آرزوهای بزرگ'' اثر چارلز دیکنز از نخستین آثار او بود. پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]] نیز برای مدتی به‌عنوان نخستین استاندار کردستان در دولت [[مهدی بازرگان]] فعالیت کرد.<ref name="uok">[https://uokcl.blogfa.com/post/7/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C-1390-%E2%80%93-1305 زندگینامه و کتابشناسی آثار ابراهیم یونسی ۱۳۹۰–۱۳۰۵ - کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان]</ref><ref name="lais">[https://iranianstudies.org/fa/1390/11/24/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA/ ابراهیم یونسی مترجم پیشکسوت درگذشت - آکادمی مطالعات ایرانی لندن]</ref>

	==زندگی و تحصیلات==		==زندگی و تحصیلات==

Alireza k h: نوشتن مقاله جدید

2026-08-30T08:52:30Z

نوشتن مقاله جدید

نمایش تغییرات

Alireza k h: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | نام = ابراهیم یونسی | تصویر =ابراهیم یونسی .jpg | اندازه تصویر = 250px | زادروز = خرداد ۱۳۰۵ | زادگاه = بانه، کردستان | تاریخ مرگ = ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ | مکان مرگ = تهران | علت مرگ = بیماری پس از یک دور...» ایجاد کرد

2026-08-30T08:48:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | نام = ابراهیم یونسی | تصویر =ابراهیم یونسی .jpg | اندازه تصویر = 250px | زادروز = خرداد ۱۳۰۵ | زادگاه = بانه، کردستان | تاریخ مرگ = ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ | مکان مرگ = تهران | علت مرگ = بیماری پس از یک دور...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه زندگینامه
| نام = ابراهیم یونسی
| تصویر =ابراهیم یونسی .jpg
| اندازه تصویر = 250px
| زادروز = خرداد ۱۳۰۵
| زادگاه = بانه، کردستان
| تاریخ مرگ = ۱۹ بهمن ۱۳۹۰
| مکان مرگ = تهران
| علت مرگ = بیماری پس از یک دورهٔ طولانی
| آرامگاه = بانه
| محل زندگی = بانه، تهران، فرانسه
| ملیت = ایرانی
| نام‌های دیگر = سیروان آزاد
| تحصیلات = اقتصاد
| دانشگاه = [[دانشگاه سوربن]]
| سال‌های فعالیت = ۱۳۳۷ تا ۱۳۹۰
| نقش‌های برجسته = نویسنده، مترجم، نخستین استاندار کردستان پس از انقلاب ۱۳۵۷
| جنبش =
| دین =
| مذهب =
| همسر =
}}

'''ابراهیم یونسی''' (خرداد ۱۳۰۵، [[بانه]] – ۱۹ بهمن ۱۳۹۰، [[تهران]]) نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی بود. او در حوزه‌های داستان، ترجمهٔ ادبی، تاریخ ادبیات و مطالعات مربوط به [[کردستان]] فعالیت داشت و آثار متعددی از نویسندگان و پژوهشگران انگلیسی و فرانسوی را به فارسی ترجمه کرد. یونسی پس از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] به اعدام محکوم شد، اما حکم او به حبس ابد کاهش یافت و سال‌هایی از زندگی خود را در زندان گذراند. او در دوران زندان ترجمهٔ ادبی را آغاز کرد و ترجمهٔ ''[[آرزوهای بزرگ]]'' اثر [[چارلز دیکنز]] از نخستین آثار او بود. پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]] نیز برای مدتی به‌عنوان نخستین استاندار کردستان در دولت [[مهدی بازرگان]] فعالیت کرد.<ref name="uok">[https://uokcl.blogfa.com/post/7/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C-1390-%E2%80%93-1305 زندگینامه و کتابشناسی آثار ابراهیم یونسی ۱۳۹۰–۱۳۰۵ - کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان]</ref><ref name="lais">[https://iranianstudies.org/fa/1390/11/24/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA/ ابراهیم یونسی مترجم پیشکسوت درگذشت - آکادمی مطالعات ایرانی لندن]</ref>

==زندگی و تحصیلات==

ابراهیم یونسی در خرداد ۱۳۰۵ در شهر [[بانه]] در استان کردستان به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطهٔ خود را در بانه و سقز گذراند و در سال ۱۳۲۲ برای ادامهٔ تحصیل به تهران رفت و وارد [[دانشکده افسری]] شد. او در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ افسری فارغ‌التحصیل شد و به [[ارتش شاهنشاهی ایران]] پیوست.<ref name="uok" />

یونسی در دورهٔ خدمت نظامی یکی از پاهای خود را از دست داد. پس از آن برای درمان و ساخت پای مصنوعی به اروپا اعزام شد. او بعدها تحصیلات خود را در رشتهٔ اقتصاد ادامه داد و سرانجام در سال ۱۳۵۶ دکترای اقتصاد توسعه را از [[دانشگاه سوربن]] فرانسه دریافت کرد.<ref name="uok" /><ref name="motarjem">[https://motarjemjournal.ir/2020/07/4747 ابراهیم یونسی - فصلنامه مترجم]</ref>

==فعالیت سیاسی و زندان==

یونسی در سال‌های پیش از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] به فعالیت سیاسی گرایش پیدا کرد و با [[حزب توده ایران]] ارتباط داشت. پس از کودتا، به همراه شماری از افسران مرتبط با جریان نظامی حزب توده بازداشت و محاکمه شد. در جریان محاکمه، حکم اعدام برای او صادر شد، اما این حکم بعداً به حبس ابد کاهش یافت.<ref name="lais" /><ref name="voa">[https://ir.voanews.com/a/ibrahim-younesi-passed-away-translation-139239243/148078.html مرگ ابراهیم یونسی؛ پایانی بر دوران درخشان ترجمه - صدای آمریکا]</ref>

یونسی سال‌هایی از محکومیت خود را در [[زندان قصر]] گذراند. دوران زندان برای او به دوره‌ای مهم در شکل‌گیری فعالیت ادبی و ترجمه تبدیل شد. او در زندان به مطالعه و آموزش زبان انگلیسی پرداخت و به‌تدریج ترجمهٔ آثار ادبی را آغاز کرد.<ref name="arzhang">[https://www.mahnameh-arzhang.com/arzhang25/files/downloads/attachments/arzhang25.pdf ارژنگ، شماره ۲۵، مرداد و شهریور ۱۴۰۱]</ref>

==آغاز فعالیت ادبی و ترجمه==

یونسی فعالیت جدی خود در ترجمه را در دوران زندان آغاز کرد. به روایت منابع مربوط به زندگی او، [[سیاوش کسرایی]] که به دیدار زندانیان می‌رفت، او را با رمان ''آرزوهای بزرگ'' اثر [[چارلز دیکنز]] آشنا کرد و یونسی ترجمهٔ آن را در زندان آغاز کرد.<ref name="arzhang" />

ترجمهٔ ''آرزوهای بزرگ'' با ویرایش [[سیروس پرهام]] منتشر شد و به یکی از آثار شناخته‌شدهٔ آغاز فعالیت حرفه‌ای یونسی تبدیل شد. منابع زندگی‌نامه‌ای مربوط به او، این ترجمه را از نخستین تجربه‌های مهم وی در ترجمهٔ ادبی می‌دانند.<ref name="motarjem" /><ref name="uok" />

پس از آزادی از زندان، یونسی فعالیت خود را در حوزهٔ ترجمه ادامه داد. او بعدها در شرکت [[کامپساکس]]، در کنار مترجمانی مانند [[محمد قاضی]] و [[م.ا. به‌آذین]]، به کار ترجمه پرداخت.<ref name="arzhang" />

==فعالیت ادبی==

ابراهیم یونسی علاوه بر ترجمه، در زمینهٔ داستان‌نویسی و نقد و آموزش ادبی نیز فعالیت داشت. از آثار تألیفی او می‌توان به ''هنر داستان‌نویسی''، ''گورستان غریبان''، ''دلداده‌ها''، ''دادا شیرین''، ''شکفتن باغ''، ''دعا برای آرمن'' و ''زمستان بی‌بهار'' اشاره کرد.<ref name="uok" /><ref name="ketabnak">[https://www.ketabnak.com/persons/1128/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%2B%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DB%8C ابراهیم یونسی - کتابناک]</ref>

در آثار داستانی او، بخشی از تجربه‌های اجتماعی و تاریخی کردستان و زندگی مردم این منطقه بازتاب یافته است. ''گورستان غریبان''، ''دلداده‌ها''، ''دادا شیرین'' و ''دعا برای آرمن'' از جمله آثاری هستند که در کتابشناسی‌های مربوط به او ثبت شده‌اند.<ref name="uok" />

==ترجمه‌ها==

یونسی از مترجمان پرکار ادبیات داستانی و آثار تاریخی و ادبی در ایران بود. کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه کردستان فهرست گسترده‌ای از ترجمه‌های او را ثبت کرده است که آثار داستانی، تاریخ ادبیات، تاریخ هنر، مطالعات سیاسی و آثار مربوط به کردستان را دربر می‌گیرد.<ref name="uok" />

از ترجمه‌های ادبی او می‌توان به ''[[آرزوهای بزرگ]]'' و ''داستان دو شهر'' اثر [[چارلز دیکنز]]، ''اسپارتاکوس'' اثر [[هاوارد فاست]]، ''آسیاب کنار فلوس'' اثر [[جورج الیوت]]، ''جود گمنام''، ''بازگشت بومی'' و ''به دور از مردم شوریده'' آثار [[توماس هاردی]]، ''تام جونز'' اثر [[هنری فیلدینگ]] و ''زندگی و عقاید آقای تریسترام شندی'' اثر [[لارنس استرن]] اشاره کرد.<ref name="uok" /><ref name="voa" />

یونسی در حوزهٔ تاریخ ادبیات نیز آثاری مانند ''تاریخ ادبیات روسیه'' نوشتهٔ [[د.س. میرسکی]]، ''تاریخ ادبیات یونان'' نوشتهٔ اچ.جی. رز و ''تاریخ ادبیات آفریقا'' را به فارسی ترجمه کرد. همچنین ترجمهٔ ''تاریخ اجتماعی هنر'' اثر [[آرنولد هاوزر]] از آثار او در حوزهٔ تاریخ هنر بود.<ref name="motarjem" /><ref name="uok" />

در حوزهٔ نقد و نظریهٔ ادبی، ترجمهٔ ''جنبه‌های رمان'' اثر [[ای.ام. فورستر]] و ''دفتر یادداشت روزانهٔ یک نویسنده'' اثر [[فئودور داستایفسکی]] در کارنامهٔ او قرار دارد.<ref name="uok" />

بخشی از فعالیت ترجمهٔ یونسی نیز به تاریخ و مسائل سیاسی و اجتماعی اختصاص داشت. ''جنبش ملی کرد'' اثر [[کریس کوچرا]]، ''جامعه‌شناسی مردم کرد'' اثر [[مارتین فان بروی‌نسن]] و ''با این رسوایی چه بخشایشی؟!'' اثر [[جاناتان رندل]] از جمله آثاری هستند که با ترجمهٔ او منتشر شده‌اند.<ref name="uok" />

==فعالیت دربارهٔ کردستان==

کردستان و مسائل فرهنگی، تاریخی و اجتماعی مردم کرد از موضوعات تکرارشونده در فعالیت‌های ادبی و پژوهشی یونسی بود. بخشی از ترجمه‌های او به تاریخ و جامعهٔ کردستان اختصاص داشت و از جمله می‌توان به ''جنبش ملی کرد''، ''جامعه‌شناسی مردم کرد'' و ''با این رسوایی چه بخشایشی؟! آشنایی‌ام با کردستان'' اشاره کرد.<ref name="uok" />

یونسی همچنین در آثار داستانی خود به تجربه‌های اجتماعی و فرهنگی کردستان توجه داشت. به همین دلیل، فعالیت او تنها به ترجمهٔ ادبیات اروپایی محدود نبود و بخشی از کارنامه‌اش به معرفی تاریخ و فرهنگ کردستان در زبان فارسی اختصاص داشت.<ref name="uok" />

==استانداری کردستان==

پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]، ابراهیم یونسی در دولت [[مهدی بازرگان]] به‌عنوان نخستین استاندار کردستان منصوب شد.<ref name="lais" /><ref name="uok" />

دورهٔ استانداری یونسی با تحولات سیاسی و درگیری‌های کردستان در نخستین سال‌های پس از انقلاب هم‌زمان بود. فعالیت او در این سمت یکی از معدود دوره‌هایی بود که در آن نویسنده و مترجمی با سابقهٔ فعالیت سیاسی و فرهنگی، مسئولیت اجرایی در سطح استانداری بر عهده گرفت.<ref name="lais" />

==نام مستعار==

بخشی از آثار ابراهیم یونسی با نام مستعار «سیروان آزاد» منتشر شده است. منابع کتابشناختی، این نام را در کنار نام اصلی او ثبت کرده‌اند و برخی از ترجمه‌های او نیز با این نام شناخته می‌شوند.<ref name="uok" />

==سبک و جایگاه در ترجمه==

یونسی در میان مترجمان نسل خود، به‌ویژه در ترجمهٔ ادبیات داستانی کلاسیک و آثار تاریخی و اجتماعی، شناخته می‌شد. فصلنامهٔ ''مترجم'' او را در کنار مترجمانی مانند [[محمد قاضی]]، [[م.ا. به‌آذین]] و [[نجف دریابندری]] از مترجمان نسل برجستهٔ معاصر معرفی کرده است.<ref name="motarjem" />

گسترهٔ آثار ترجمه‌شدهٔ یونسی از رمان و داستان تا تاریخ ادبیات، تاریخ هنر، نقد ادبی، تاریخ سیاسی و مطالعات کردستان را دربر می‌گرفت. همین تنوع موضوعی، در کنار شمار بالای آثار ترجمه‌شده، یکی از ویژگی‌های اصلی کارنامهٔ او به‌شمار می‌رود.<ref name="uok" /><ref name="motarjem" />

==سال‌های پایانی و درگذشت==

ابراهیم یونسی در سال‌های پایانی زندگی با بیماری دست‌وپنجه نرم کرد. گزارش‌های منتشرشده هنگام درگذشت او، از یک دورهٔ بیماری و در برخی منابع از بیماری آلزایمر سخن گفته‌اند.<ref name="kurdpa">[https://kurdpa.net/fa/news/2012-02-08-13407 ابراهیم یونسی در گذشت - کُردپا]</ref>

یونسی در ظهر ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ در [[تهران]] درگذشت. او هنگام مرگ ۸۵ سال داشت. بنا بر گزارش‌های منتشرشده، پیکر او برای خاکسپاری به زادگاهش، [[بانه]]، منتقل شد.<ref name="voa" /><ref name="kurdpa" />

==آثار منتخب==

===آثار تألیفی===

* ''هنر داستان‌نویسی''
* ''گورستان غریبان''
* ''دلداده‌ها''
* ''دادا شیرین''
* ''شکفتن باغ''
* ''دعا برای آرمن''
* ''زمستان بی‌بهار''
* ''جنگ سایه‌ها و یک داستان دیگر''<ref name="uok" />

===ترجمه‌های منتخب===

* ''آرزوهای بزرگ''، اثر [[چارلز دیکنز]]
* ''داستان دو شهر''، اثر [[چارلز دیکنز]]
* ''اسپارتاکوس''، اثر [[هاوارد فاست]]
* ''آسیاب کنار فلوس''، اثر [[جورج الیوت]]
* ''جود گمنام''، اثر [[توماس هاردی]]
* ''به دور از مردم شوریده''، اثر [[توماس هاردی]]
* ''بازگشت بومی''، اثر [[توماس هاردی]]
* ''تام جونز''، اثر [[هنری فیلدینگ]]
* ''زندگی و عقاید آقای تریسترام شندی''، اثر [[لارنس استرن]]
* ''تاریخ ادبیات روسیه''، اثر [[د.س. میرسکی]]
* ''تاریخ ادبیات یونان''، اثر اچ.جی. رز
* ''تاریخ ادبیات آفریقا''
* ''تاریخ اجتماعی هنر''، اثر [[آرنولد هاوزر]]
* ''جنبه‌های رمان''، اثر [[ای.ام. فورستر]]
* ''دفتر یادداشت روزانهٔ یک نویسنده''، اثر [[فئودور داستایفسکی]]
* ''جنبش ملی کرد''، اثر [[کریس کوچرا]]
* ''جامعه‌شناسی مردم کرد''، اثر [[مارتین فان بروی‌نسن]]
* ''با این رسوایی چه بخشایشی؟!''، اثر [[جاناتان رندل]]<ref name="uok" />

==منابع==

<references />

ابراهیم یونسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mostafa در ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۷

Alireza k h در ‏۳۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۴

Alireza k h: نوشتن مقاله جدید