https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Safa 2026-04-08T12:43:36Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B9_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87621 2026-04-07T08:50:49Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۹ فروردین''' - در گاه‌شماری ایران از آغاز سال ۱۹ روز گذشته و به پایان آن ۳۴۶ روز (در سال عادی) یا ۳۴۷ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> <br /> * ۱۳۷۹ - آغاز کنفرانس برلین<br /> <br /> * ۱۳۸۵ - حكم جلب [[علی فلاحیان|'''علی فلاحيان''']] وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور دكتر [[کاظم رجوی|'''كاظم رجوی''']] توسط دادگاه سوئيس<br /> * ۱۳۹۰ - حمله‌ی زرهی نیروهای نوری‌المالکی، نخست‌وزیر وقت عراق، به نیابت از نظام جمهوری اسلامی به [[قرارگاه اشرف|'''قرارگاه اشرف''']] مقر [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''مجاهدین خلق ایران''']] که منجر به کشته شدن ۳۶ نفر شد.<br /> * ۱۳۹۸ - قرارگرفتن [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''سپاه پاسداران''']] در لیست تروریستی آمریکا<br /> ۸ آوریل<br /> * ۱۸۱۲ - آغاز قتل‌ عام یونانیان به‌دست امپراطوری عثمانی که خشم اروپائیان را برانگیخت و به‌استقلال یونان انجامید.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۱۲ - سیدحسین نصر، فیلسوف و استاد علوم اسلامی در دانشگاه جرج واشینگتن<br /> ۸ آوریل<br /> * ۱۸۵۹ - ادموند هوسرل، ریاضیدان و فیلسوف اتریشی<br /> * ۱۹۱۹ - یان داگلاس اسمیت، معروف یه یان اسمیت، نخست‌وزیر رودزیای سابق که رهبری یک دولت سفید را برعهده داشت و طی ۱۴ سال بقای رودزیا به‌عنوان نخست‌وزیر در حال کار بود، وی از نژادپرستان فوق‌العاده افراطی بود که هزاران سیاه‌پوست را خود به‌قتل رساند. جنایات وی آن‌چنان وحشتناک و غیر انسانی بود که جهان غرب و انگلستان، رودزیا (زیمبابوه کنونی) را مورد تحریم قرار داد.<br /> * ۱۹۳۸ - کوفی عنان، سیاست‌مدار غنایی، هفتمین دبیرکل سازمان ملل متحد<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۳۰ - [[صادق هدایت|'''صادق هدایت''']]، نویسنده، مترجم و روشنفکر ایرانی (زاده ۱۲۸۱)<br /> <br /> * ۱۳۵۹ ـ سید محمدباقر صدر، مرجع تقلید عراقی (زاده ۱۳۱۳)<br /> * ۱۳۶۵ - تقی محمدی، از افراد فعال در گروگان‌گیری در سفارت ایالات متحده آمریکا که توسط سپاه دستگیر و شکنجه شد و در زندان خودکشی کرد.<br /> * ۱۳۹۱ - ایرج بقایی کرمانی، نویسنده و رهبر حزب زحمتکشان ایران<br /> ۸ آوریل<br /> * ۱۹۷۳ - پابلو پیکاسو، نقاش اسپانیایی وی به‌همراه ژرژ براک، نقاش و پیکرتراش فرانسوی، سبک کوبیسم را پدید آورد.<br /> * ۲۰۱۳ - مارگارت تاچر، نخستین نخست‌وزیر زن تاریخ بریتانیا و همچنین رهبر سابق حزب محافظه‌کار بریتانیا<br /> ==مناسبت‌ها==<br /> *روز جهانی روما، روماها خطاب قرار گرفتن با عنوان کولی را توهین‌آمیز و  نژادپرستانه می‌دانند. روماها گروهی هندی‌الاصل هستند که بسیاری از آنها به زبان رومی صحبت می‌کنند. لازم به یاد‌آوری است که در اروپا و به ویژه در دوران نازی‌ها یک میلیون و دویست هزار روما قتل‌ عام شده‌اند. ۸ آوریل<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B8_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87606 2026-04-06T15:09:53Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۸ فروردین'''- از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸ روز گذشته و به پایان آن ۳۴۷ روز (در سال عادی) یا ۳۴۸ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۸ - با حملهٔ قزاق‌های تحت فرمان استاروسلسکی به پایگاه‌های [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی|'''میرزا کوچک خان جنگلی''']]، گروهی از جنگلی‌ها تسلیم شدند و گروهی نیز به جنگل‌های فومن پناه بردند.<br /> <br /> * ۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان [[شیخ محمد خیابانی|'''شیخ محمد خیابانی''']] و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی<br /> * ۱۳۳۰ - زد و خورد مأموران حکومت نظامی آبادان با کارگران اعتصابی شرکت نفت ایران<br /> * ۱۳۳۴ - در پی کناره‌گیری [[فضل‌الله زاهدی|'''فضل‌الله زاهدی''']]، از مقام نخست‌وزیری، حسین علاء بر جای او نشست<br /> * ۱۳۶۶ - آغاز عملیات کربلای ۸<br /> ۷ آوریل<br /> * ۴۵۱ - آتیلا رهبر قوم هون شهر متز در فرانسه کنونی را تصرف و شهرهای دیگر گل‌ها را مورد هجوم قرار داد.<br /> * ۱۱۴۱ - ملکه ماتیلدا اولین فرمانروای زن انگلیس شد و عنوان بانوی انگلیسی را به خود گرفت.<br /> <br /> * ۱۷۶۷ - پایان جنگ برمه<br /> * ۱۷۸۸ - شهرک‌نشینان ماریتا، اوهایو را تأسیس کردند.<br /> * ۱۷۸۹ - سلیم سوم در امپراتوری عثمانی به سلطنت رسید.<br /> * ۱۷۹۵ - جمهوری اول فرانسه کیلوگرم و گرم را به عنوان واحد جرم اصلی خود پذیرفت.<br /> * ۱۹۲۶ - تلاش ناموفق «ویولت گیبسون»برای ترور «[[بنیتو موسولینی|'''بنیتو موسولینی''']]» نخست‌وزیر ایتالیا<br /> * ۱۹۳۳ - آلمان نازی قانون احیای خدمات عمومی حرفه‌ای را صادر کرد که یهودیان و مخالفان سیاسی را از پست‌های خدمات دولتی منع می‌کرد.<br /> * ۱۹۳۹ - بنیتو موسولینی سلطه ایتالیا بر آلبانی را اعلام کرد و پادشاه زوگ اول را مجبور به تبعید کرد.<br /> * ۱۹۵۴ - رئیس‌جمهور ایالات متحده دوایت دی. آیزنهاور دکترین &quot; نظریه دومینو &quot; خود را در یک کنفرانس خبری ارائه داد.<br /> * ۱۹۷۷ - دادستان فدرال آلمان زیگفرید بابک و راننده‌اش در پشت چراغ قرمز  مورد اصابت گلوله دو عضو جناح ارتش سرخ قرار گرفتند.<br /> * ۱۹۸۰ - در جریان بحران [[گروگان‌گیری در سفارت آمریکا|'''گروگان‌گیری در سفارت آمریکا''']] در ایران، ایالات متحده روابط خود را با ایران قطع کرد.<br /> * ۱۹۸۸ - دیمیتری یازوف، وزیر دفاع شوروی دستور خروج شوروی از افغانستان را صادر کرد.<br /> * ۱۹۹۰ - جان پویندکستر، به دلیل نقش داشتن در ماجرای [[ایران کنترا|'''ایران کنترا''']] محکوم شد.<br /> * ۱۹۹۲ - جمهوری صرب بوسنی رسماً اعلام استقلال کرد.<br /> * ۲۰۰۳ - نیروهای آمریکایی بغداد را تصرف کردند. رژیم بعث دو روز بعد سقوط کرد.<br /> * ۲۰۰۹ - آلبرتو فوجیموری رئیس‌جمهور سابق پرو به جرم دستور دادن به قتل و آدم‌ربایی توسط نیروهای امنیتی به ۲۵ سال زندان محکوم شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> ۷ آوریل<br /> <br /> *۱۷۷۰ - ویلیام وردزورث، شاعر بزرگ انگلیسی<br /> * ۱۷۷۲ - شارل فوریه، فیلسوف فرانسوی<br /> <br /> * ۱۸۸۹ - گابریلا میسترال، شاعر، آموزگار، دیپلمات و فمینیست شیلیایی و نخستین فرد از آمریکای لاتین که برندۀ نوبل ادبیات شد.<br /> * ۱۹۲۰ - راوی شانکار، آهنگ‌ساز و نوازنده هندی سیتار<br /> * ۱۹۳۹ - دیوید فراست، روزنامه‌نگار و مجری سرشناس بریتانیایی که چندین‌بار با شاه ایران مصاحبه داشت. او به‌دلیل انجام یک‌سری مصاحبه با ریچارد نیکسون رئیس‌جمهوری سابق آمریکا (پس از استعفایش) مشهور است.<br /> * ۱۹۳۹ - فرانسیس فورد کاپولا، کارگردان ، تهیه‌کننده و فیلمنامه‌نویس آمریکایی<br /> * ۱۹۵۴ - جکی چان، هنرپیشه، کارگردان، تهیه‌کننده، فیلم‌نامه‌نویس، بدل‌کار و خواننده هنگ‌کنگی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۳۳ - رحیم قانونی، نوازنده ساز قانون<br /> * ۱۳۵۸ - اعدام امیرعباس هویدا، سیاستمدار و ۴۲مین نخست‌وزیر ایران (زاده ۱۲۹۷)<br /> <br /> * ۱۳۷۹ - محمدعلی فردین، بازیگر، کارگردان و کشتی‌گیر ایرانی (زاده ۱۳۰۹)<br /> * ۱۳۸۶ - درویش‌خان اسفندیارپور، صاحب باغ سنگی سیرجان<br /> ۷ آوریل<br /> * ۱۸۰۳ - توسن لوورتور، از رهبران برجستۀ انقلاب هائیتی بود و در طول زندگی خود ابتدا با فرانسوی‌ها، سپس برای آن‌ها و در نهایت دوباره علیه فرانسه برای آرمان استقلال هائیتی مبارزه کرد. به‌عنوان یک رهبر انقلابی، تیزبینی نظامی و سیاسی نشان داد و کمک کرد که شورش نُوپای بردگان به‌یک جنبش انقلابی تبدیل شد و امروزه به‌عنوان «پدر هائیتی» شناخته می‌شود.<br /> * ۱۸۳۶ - ویلیام گادوین، فیلسوف آنارشیست انگلیسی<br /> * ۱۹۲۸ - الکساندر بوگدانف، پزشک، فیلسوف و نویسنده روسی<br /> * ۱۹۴۷ - هنری فورد، کارآفرین، مخترع آمزیکایی که شرکت خودروسازی فورد را در سال ۱۹۰۳ تأسیس کرد.<br /> * ۱۹۸۶- لئونید کانتوروویچ، ریاضیدان و اقتصاددان روسی، برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۱۹۷۵ به همراه تیالینگ کوپمانس<br /> * ۲۰۰۹ - [[لرد اسلین|'''لرد اسلين''']]، حقوق‌دان، قاضی‌القضات، وکیل، نماینده مجلس عوام بریتانیا و يار بزرگ مقاومت ايران<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * ۱۹۵۸ - تأسیس سازمان جهانی بهداشت WHO روز سلامتی، روز جهانی بهداشت<br /> * روز یادبود قربانیان نسل‌کشی رواندا<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B7_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87557 2026-04-05T07:34:22Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۷ فروردین''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۱۷ روز گذشته و به پایان آن ۳۴۸ روز (در سال عادی) یا ۳۴۹ روز (در سال کبیسه) مانده‌است. این روز برابر با ۶ آوریل است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۹ - قیام [[شیخ محمد خیابانی|'''شیخ محمد خیابانی''']] در آذربایجان<br /> * ۱۳۰۳ - تشييع جنازه [[محمدعلی شاه|'''محمدعلی شاه''']] در پاريس با شركت عده زيادی سران كشورهای اروپائی انجام گرفت.<br /> * ۱۳۲۵ - هيئت وزيران برای اداره امور كارخانه و مؤسسات صنعتی و معدنی و بهره برداری از آنها مؤسسه‌ای به نام بانک صنعتی و معدنی ايران تأسيس كرد.<br /> * ۱۳۴۴ - دانشگاه مشهد دارای دانشکده علوم شد و آغاز بکار کرد.<br /> <br /> * ۱۳۵۷ - موضوع اعتصاب غذای زندانیان سیاسی ابعاد وسیع بین‌المللی پیدا کرد و توجه تمام محافل سیاسی و مطبوعاتی دنیا را جلب کرد.<br /> * ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر مجاهد خلق [[علی‌اکبر اکبری|'''علی‌اکبر اکبری''']]، کسی که [[اسدالله لاجوردی|'''اسدالله لاجوردی''']] را به سزای اعمالش رساند.<br /> * ۱۳۶۱ - بازداشت [[صادق قطب‌زاده|'''صادق قطب‌زاده''']]<br /> ۶ آوریل<br /> * ۱۷۱۲ - آغاز شورش بردگان نیویورک در نزدیکی برادوی<br /> * ۱۸۴۱ - جان تایلر، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دو روز پس از مرگ ویلیام هنری هریسون، رئیس‌جمهور آمریکا سوگند یاد کرد.<br /> * ۱۸۶۹ - عرضه محصول پلاستیک به بازار<br /> * ۱۸۸۶ - ونکوور کانادا به عنوان شهر اعلام شد.<br /> * ۱۸۹۶ - نخستین بازی‌های المپیک جدید در آتن، پایتخت یونان آغاز شد.<br /> * ۱۹۱۷ - بازگشت [[ولادیمیر لنین|'''لنين''']] از تبعيد و ورود [[انقلاب شوروی|'''انقلاب شوروی''']] به دوره نهايی خود<br /> * ۱۹۱۷ - اعلان جنگ ایالات متحده به آلمان در جنگ جهانی اول<br /> *۱۹۳۰ - در پایان راهپیمایی نمک، '''[[گاندی]]''' توده‌ای از گل و نمک را با خود حمل کرد و گفت: «با این کار، من پایه‌های امپراتوری بریتانیا را می‌لرزانم.» ۱۲ مارس تا ۶ آوریل <br /> *۱۹۴۱ - عملیات ۲۵ و عملیات ماریتا، تهاجم آلمان به یوگسلاوی و یونان آغاز شد. ۶ تا ۱۸ آوریل<br /> * ۱۹۴۵ - در جریان جنگ جهانی دوم شهر سارایوو توسط پارتیزان‌های یوگوسلاوی از تصرف آلمان آزاد شد.<br /> * ۱۹۴۸ - سازمان جهانی بهداشت تأسیس شد.<br /> * ۱۹۸۵ - وقوع كودتا در سودان و سقوط جعفر نُميری رئيس جمهور پيشين سودان<br /> * ۱۹۹۲ - آغاز جنگ بوسنی<br /> * ۱۹۹۴ - نسل‌کشی رواندا با سرنگون شدن هواپیمای حامل جوونال هابیاریمانا رئیس‌جمهور رواندا و سیپرین نتاریامیرا رئیس‌جمهور بوروندی  آغاز شد.<br /> * ۲۰۰۴ - رولانداس پاکساس، به عنوان نخستین رئیس‌جمهور لیتوانی به صورت صلح‌آمیز استیضاح و با رای مجلس این کشور از مقام خود عزل شد.<br /> * ۲۰۰۵ - جلال طالبانی، رئیس‌جمهور عراق شد.<br /> * ۲۰۰۸ - اعتصاب عمومی مصر به رهبری کارگران مصری آغاز شد تا بعداً توسط جنبش جوانان ۶ آوریل و فعالان مصری پذیرفته شود.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۴۰ - احمد آزاد، خواننده و ترانه‌سرا<br /> ۶ آوریل<br /> * ۱۱۳۵ - میمونیدس، فیلسوف یهودی، محقق تورات، پزشک و ستاره‌شناس ۳۰ مارس یا ۶ آوریل<br /> * ۱۸۱۲ - الکساندر ایوانوویچ هرتسن، نویسندۀ انقلابی و متفکر مشهور قرن ۱۹<br /> * ۱۸۹۰ - آنتونی فوکر، خلبان و مهندس هوافضای هلندی‌آمریکایی که در سال ۱۹۱۲ شرکت هواپیما سازی فوکر را تأسیس کرد.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۶۳ - روح‌انگیز، خواننده<br /> * ۱۳۷۹ - نعمت‌الله گرجی، بازیگر ایرانی (زاده ۱۳۰۵)<br /> <br /> * ۱۳۹۴ - خسرو فرخزادی، بازیگر، صدا‌پیشه وکارگردان نمایش‌های رادیویی<br /> ۶ آوریل<br /> * ۱۱۹۹ - ریچارد یکم، معروف به ریچارد شیردل پس از خارج کردن تیر زهر آلودی که در جنگ به شانه‌اش اصابت کرده بود، در اثر عفونت زخمش درگذشت.<br /> * ۱۵۲۰ - رافائل، نقاش و معمار ایتالیایی<br /> * ۱۵۲۸ -  آلبرشت دورر، نقاش، حکاک و ریاضی‌دان آلمانی<br /> * ۱۸۲۹ - نیلس هنریک آبل، ریاضی‌دان نروژی و از پایه‌گذاران جبر مدرن<br /> * ۱۹۷۱ - ایگور فئودورویچ استراوینسکی، پیانیست، آهنگساز و رهبر ارکستر روسی-آمریکایی<br /> * ۱۹۷۵ - چيان‏كايچک، رئيس‌جمهور سابق چين از حزب کومین‌تانگ<br /> <br /> * ۱۹۹۲ - آیزاک آسیموف، نویسنده داستان‌های علمی آمریکایی روس‌تبار، استاد بیوشیمی در دانشگاه بوستون که بیش از ۵۰۰ کتاب نوشته‌ است.<br /> <br /> * ۲۰۰۰ - حبیب بورقیبه، رئیس‌جمهور تونس که وکیل و رهبر ملی‌گرایان آن کشور بود. او نقش مهمی در کسب استقلال از فرانسه و پایان‌دادن به‌ مبارزۀ ۷۵ ساله ایفا کرد ولی پس از حاکمیت تبدیل به دیکتاتور تونس شد و سال ۱۹۷۵ خود را رئیس‌جمهور مادام‌العمر تونس خواند.<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ورزش برای صلح و توسعه<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B6_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87546 2026-04-04T08:02:22Z

<p>Safa: /* رویدادها */</p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> [[پرونده:تصویر شیخ محمد خیابانی.jpg|بندانگشتی|150x150پیکسل|شیخ محمد خیابانی]]<br /> '''۱۶ فروردین''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۶ روز گذشته و به پایان آن ۳۴۹ روز (در سال عادی) یا ۳۵۰ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۲ - زمين لرزه مرگبار بوئين‌زهرا بيش از هزار و دويست تن از ساكنان بوئين‌زهرا (استان قزوين) را كشت و ويرانی فراوان به‌بار آورد.<br /> * ۱۲۹۹ - آغاز قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز<br /> * ۱۳۳۲ - دكتر مصدق نخست‌وزير پيامی از راديو به مردم ايران فرستاد و از ماجرای ۹ اسفند پرده برداشت و صريحاً اعلام كرد شاه حق مداخله در امور كشور را ندارد.<br /> *۱۳۳۶ - شكل‏‌گيری سازمان اطلاعات و امنيت كشور ('''[[ساواک]]''') پس از روی كار آمدن دولت اقبال<br /> *۱۳۵۸ - اعلام موجودیت سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی<br /> * ۱۳۷۱ - بمباران [[قرارگاه اشرف|'''قرارگاه اشرف''']]؛ مقر [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''مجاهدین خلق''']]<br /> ۵ آوریل<br /> *۱۵۵۸ - در هلند قتل عام معروف به «هارلم» در شهری به همين نام در هلند كه مركز استقلال‌طلبان اين كشور بود، انجام شد.<br /> *۱۸۱۸ - در نبرد مایپو، جنبش استقلال شیلی، به رهبری برناردو اوهیگینز و خوزه دسان‌ مارتین، پیروزی قاطعی را بر اسپانیا به دست آورد و ۲۰۰۰ اسپانیایی و ۱۰۰۰شیلیایی را کشت.<br /> *۱۸۹۶ - مسابقه‌های المپيك پس از ۱۵ قرن دوباره برقرار شد.<br /> *۱۹۳۲ - در قلمروی نیوفاندلند، ده هزار شورشگر ساختمان استعماری را تصرف کردند که منجر به پایان حکومت خودگردان شد.<br /> *۱۹۳۳ - انقلاب آندورا: جوانان آندورا کازا د لاوال را اشغال کردند و دولت را مجبور کردند که انتخابات دموکراتیک با حق رای عمومی مردان برگزار کند.<br /> *۱۹۷۶ - در چین، جنبش پنجم آوریل منجر به حادثه تیان‌آن‌من شد.<br /> *۱۹۸۴ - رئیس جمهور رونالد ریگان، خواستار ممنوعیت بین‌المللی سلاح‌های شیمیایی شد.<br /> *۱۹۹۲ - آغاز جنگ در بوسنی و هرزگوين<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۸۲ - [[حمیدرضا روحی|'''حمیدرضا روحی''']]، از شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]<br /> <br /> ۵ آوریل<br /> *۱۵۸۸ - توماس هابز، فیلسوف انگلیسی<br /> *۱۹۰۸ - هربرت فون کارایان، رهبر ارکستر مشهور اتریشی که در بالاترین ردۀ رهبران ارکستر قرن ۲۰ قرار دارد.<br /> *۱۹۳۷ - کالین پاول، ژنرال سابق و شصت و پنجمین وزیر خارجه آمریکا<br /> *۱۹۷۲ - نیما ارکانی حامد، فیزیک‌دان آمریکایی‌کانادایی در زمینۀ فیزیک ذره‌ای و نظریۀ ریسمان<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۰۴ - [[محمد علی شاه|'''محمدعلی شاه''']]، ششمین پادشاه قاجار در پاريس با بيماری ديابت در سن ۵۴ سالگی درگذشت.<br /> <br /> * ۱۳۳۳ - محمدعلی مدرس خیابانی، روحانی و ادیب ایرانی (زاده ۱۲۵۷)<br /> * ۱۳۷۶ - مازیار، خواننده ایرانی<br /> * ۱۴۰۲ - کیومرث پوراحمد، کارگردان، این کارگردان، نویسنده و تهیه‌کننده ایرانی در شهرک ساحلی انزلی با نوشتن یک نامه ۸ صفحه‌ای، با حلق‌آویز کردن خود، خودکشی کرد! این نوع مرگ‌ها در جمهوری اسلامی مشکوک قلمداد می‌شود.<br /> ۵ آوریل<br /> * ۹۰۲ - المعتد، خلیفه عباسی<br /> * ۱۷۹۴ - اعدام «ژرژ ژاک دانتون» يكی از رهبران انقلاب فرانسه<br /> * ۱۹۳۴ - سالواتوره دی جیاکومو، شاعر، نمایشنامه‌نویس ، ترانه‌سرا و روشنفکر فاشیست ایتالیایی<br /> * ۱۹۶۴ - داگلاس مک‌آرتور، ژنرال آمریکایی که در جنگ جهانی اول و دوم فرماندۀ ارتش آمریکا در اقیانوس آرام بود. وی به‌مدت هفت‌سال فرماندار نظامی ژاپن و مأمور ادارۀ ژاپن در زمان اشغال توسط آمریکایی‌ها پس از جنگ جهانی دوم بود.<br /> * ۱۹۷۵ - چیانگ کای چک، رهبر سیاسی و نظامی چینی که پس از مرگ [[سون یات سن|'''سون یات سن''']] در ۱۹۲۵م، مدعی رهبری کومین‌تانگ شد و رهبری حزب را در اختیار گرفت.<br /> * ۲۰۰۸ - چارلتون هستون، بازیگر، کارگردان و فعال سیاسی آمریکایی<br /> ==مناسبت‌ها==<br /> * روز جهانی کودکان فلسطین<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B5_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87535 2026-04-03T20:03:15Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۵ فروردین''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۵ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۰ روز (در سال عادی) یا ۳۵۱ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۸ - مجاهدین و مشروطه‌خواهان گیلان به سرکردگی [[یپرم خان|'''یپرم‌ خان''']] ارمنی وارد قزوین شدند.<br /> * ۱۲۸۸ - پس از آن كه  [[محمدعلی شاه|'''محمدعلی‌شاه''']]، مجلس شورای ملی را به توپ بست و تعدادی از آزادي‏خواهان را قتل عام و سركوب نمود، مردم تبريز در اعتراض به اين حوادث، عليه حكومت مركزی قيام كردند. دولت قاجار با محاصره تبریز اين شهر را به توپ بست.<br /> * ۱۳۲۱ - انتقال هزاران زن لهستانی به ايران در پی تصرف و تقسيم اين کشور ميان آلمان و شوروی و اسکان آنها در «دوشان تپه» و چند نقطه ديگر در خارج از شهر تهران<br /> * ۱۳۲۵ - قرارداد بین [[احمد قوام|'''احمد قوام''']] و سادچیکف، سفیر جديد شوروی مورد موافقت طرفین قرار گرفت.<br /> * ۱۳۳۴ - [[سید حسن تقی‌زاده|'''سيد حسن تقی‌زاده''']]، به رياست مجلس سنا انتخاب شد.<br /> * ۱۳۵۰ - '''[[پرویز ثابتی]]'''، معاون اداره امنیت داخلی ساواک که «مقام امنیتی» نامیده می‌شود، در یک مصاحبه تلویزیونی زد و خوردهای پارتیزانی جنگل‌های سیاهکل را فاش کرد.<br /> * ۱۳۷۴ - قیام اسلامشهر، ۵۰ هزار نفر در اسلامشهر، کلافه از کمبود آب و مشکلات ملکی با شوک جهش قیمت کرایه حمل و نقل عمومی قیام کردند و تا روزها کنترل شهر را بدست گرفتند. نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی با قتل حدود ۵۰ نفر این قیام را سرکوب کردند.<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز اعتراضات سراسری کشاورزان ایران<br /> ۴ آوریل<br /> * ۱۹۲۵ - سازمان پلیس، اس، اس، تحت حزب نازی [[آدولف هیتلر|'''آدولف هیتلر''']] در آلمان تأسیس شد.<br /> * ۱۹۴۵ - در جنگ جهانی دوم، ارتش سرخ وارد مجارستان شد.<br /> * ۱۹۴۹ - دوازده کشور پیمان ناتو را امضا کردند و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی تاسیس شد.<br /> * ۱۹۶۸ - پرتاب فضاپیمای آپولو ۶<br /> * ۱۹۷۳ - گشایش رسمی مرکز تجارت جهانی برج‌های دوقلو؛ مجموعۀ ۷ ساختمان در منطقۀ منهتن در نیویورک<br /> * ۱۹۷۵ - شرکت مایکروسافت، مشترکا توسط بیل گیتس و پل آلن در آلبوکرکی، نیومکزیکو تاسیس شد.<br /> * ۱۹۸۳ - شاتل فضایی چلنجر اولین سفر خود را به فضا انجام داد.<br /> * ۲۰۰۲ - دولت MPLA آنگولا و شورشیان UNITA معاهده صلحی را امضا کردند که به جنگ داخلی آنگولا پایان داد.<br /> * ۲۰۰۴ - تأسیس حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۲۶ - ناظم الاطبا، ادیب و دانشمند<br /> ۴ آوریل<br /> * ۱۸۸۴ - یاماموتو ایسوروکو، دریاسالار ژاپنی و فرماندۀ کل قوای ناوگان ترکیبی امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم که در جریان عملیات انتقام در جنگ دوم جهانی کشته‌ شد. او دستور حمله به‌ پرل‌هاربر (بندر مروارید) آمریکا را صادر کرده‌ بود.<br /> * ۱۹۱۴ - مارگریت دوراس، رمان‌نویس، فیلمنامه‌نویس و کارگردان فرانسوی<br /> * ۱۹۲۲ - المر برنشتاین، آهنگساز و رهبر ارکستر آمریکایی<br /> * ۱۹۳۲ - آندره تارکوفسکی، کارگردان و تهیه‌کننده روسی<br /> * ۱۹۴۸ - عبدالله اوجالان، رهبر حزب کارگران کردستان ترکیه<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۰۹۳ - محمدصالح اصفهانی، خوشنویس دوره صفوی<br /> <br /> * ۱۳۰۳ - [[محمدعلی شاه|'''محمدعلی شاه''']] قاجار، ششمین شاه قاجار<br /> <br /> * ۱۳۲۰ - [[پروین اعتصامی|'''پروین اعتصامی''']]، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> * ۱۳۷۷ - احمد آرام، مترجم و نویسنده<br /> * ۱۳۸۱ - احمد بیرشک، ریاضی‌دان و تاریخ‌دان<br /> ۴ آوریل<br /> * ۱۸۴۱ - ویلیام هنری هریسون، بر اثر ذات‌الریه درگذشت، او اولین رئیس‌جمهور ایالات متحده بود که در زمان ریاست‌جمهوری درگذشت. و رکورد کوتاه‌ترین دولت را ثبت کرد.<br /> * ۱۹۲۹- کارل بنز، مهندس اتومبیل و طراح موتور ماشین، مخترع اتومبیل بنزین سوز و بنیانگذار مرسدس بنز<br /> * ۱۹۶۸ - قتل مارتين لوتر كينگ، رهبر جنبش حقوق مدنی سياهپوستان ايالات متحده آمریکا<br /> * ۱۹۷۹ - اعدام ذوالقفار علی بوتو، رئیس جمهور و نخست وزیر پاکستان<br /> * ۲۰۱۴ - محمد قطب، نویسنده مصری و برادر کوچک‌تر سید قطب<br /> ==مناسبت‌ها==<br /> *روز جهانی هشدار و مبارزه با مین‌های زمینی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B5_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87534 2026-04-03T19:53:24Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۵ فروردین''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۵ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۰ روز (در سال عادی) یا ۳۵۱ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۸ - مجاهدین و مشروطه‌خواهان گیلان به سرکردگی [[یپرم خان|'''یپرم‌ خان''']] ارمنی وارد قزوین شدند.<br /> * ۱۲۸۸ - پس از آن كه  [[محمدعلی شاه|'''محمدعلی‌شاه''']]، مجلس شورای ملی را به توپ بست و تعدادی از آزادي‏خواهان را قتل عام و سركوب نمود، مردم تبريز در اعتراض به اين حوادث، عليه حكومت مركزی قيام كردند. دولت قاجار با محاصره تبریز اين شهر را به توپ بست.<br /> * ۱۳۲۱ - انتقال هزاران زن لهستانی به ايران در پی تصرف و تقسيم اين کشور ميان آلمان و شوروی و اسکان آنها در «دوشان تپه» و چند نقطه ديگر در خارج از شهر تهران<br /> * ۱۳۲۵ - قرارداد بین [[احمد قوام|'''احمد قوام''']] و سادچیکف، سفیر جديد شوروی مورد موافقت طرفین قرار گرفت.<br /> * ۱۳۳۴ - [[سید حسن تقی‌زاده|'''سيد حسن تقی‌زاده''']]، به رياست مجلس سنا انتخاب شد.<br /> * ۱۳۵۰ - '''[[پرویز ثابتی]]'''، معاون اداره امنیت داخلی ساواک که «مقام امنیتی» نامیده می‌شود، در یک مصاحبه تلویزیونی زد و خوردهای پارتیزانی جنگل‌های سیاهکل را فاش کرد.<br /> * ۱۳۷۴ - قیام اسلامشهر، ۵۰ هزار نفر در اسلامشهر، کلافه از کمبود آب و مشکلات ملکی با شوک جهش قیمت کرایه حمل و نقل عمومی قیام کردند و تا روزها کنترل شهر را بدست گرفتند. نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی با قتل حدود ۵۰ نفر این قیام را سرکوب کردند.<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز اعتراضات سراسری کشاورزان ایران<br /> ۴ آوریل<br /> * ۱۹۲۵ - سازمان پلیس، اس، اس، تحت حزب نازی [[آدولف هیتلر|'''آدولف هیتلر''']] در آلمان تأسیس شد.<br /> * ۱۹۴۵ - در جنگ جهانی دوم، ارتش سرخ وارد مجارستان شد.<br /> * ۱۹۴۹ - دوازده کشور پیمان ناتو را امضا کردند و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی تاسیس شد.<br /> * ۱۹۶۸ - پرتاب فضاپیمای آپولو ۶<br /> * ۱۹۷۳ - گشایش رسمی مرکز تجارت جهانی برج‌های دوقلو؛ مجموعۀ ۷ ساختمان در منطقۀ منهتن در نیویورک<br /> * ۱۹۷۵ - شرکت مایکروسافت، مشترکا توسط بیل گیتس و پل آلن در آلبوکرکی، نیومکزیکو تاسیس شد.<br /> * ۱۹۸۳ - شاتل فضایی چلنجر اولین سفر خود را به فضا انجام داد.<br /> * ۲۰۰۲ - دولت MPLA آنگولا و شورشیان UNITA معاهده صلحی را امضا کردند که به جنگ داخلی آنگولا پایان داد.<br /> * ۲۰۰۴ - تأسیس حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۲۶ - ناظم الاطبا، ادیب و دانشمند<br /> ۴ آوریل<br /> * ۱۸۸۴ - یاماموتو ایسوروکو، دریاسالار ژاپنی و فرماندۀ کل قوای ناوگان ترکیبی امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم که در جریان عملیات انتقام در جنگ دوم جهانی کشته‌ شد. او دستور حمله به‌ پرل‌هاربر (بندر مروارید) آمریکا را صادر کرده‌ بود.<br /> * ۱۹۱۴ - مارگریت دوراس، رمان‌نویس، فیلمنامه‌نویس و کارگردان فرانسوی<br /> * ۱۹۲۲ - المر برنشتاین، آهنگساز و رهبر ارکستر آمریکایی<br /> * ۱۹۳۲ - آندره تارکوفسکی، کارگردان و تهیه‌کننده روسی<br /> * ۱۹۴۸ - عبدالله اوجالان، رهبر حزب کارگران کردستان ترکیه<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۰۹۳ - محمدصالح اصفهانی، خوشنویس دوره صفوی<br /> <br /> * ۱۳۰۳ - [[محمدعلی شاه|'''محمدعلی شاه''']] قاجار، ششمین شاه قاجار<br /> <br /> * ۱۳۲۰ - [[پروین اعتصامی|'''پروین اعتصامی''']]، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> * ۱۳۷۷ - احمد آرام، مترجم و نویسنده<br /> * ۱۳۸۱ - احمد بیرشک، ریاضی‌دان و تاریخ‌دان<br /> ۴ آوریل<br /> * ۱۸۴۱ - ویلیام هنری هریسون، بر اثر ذات‌الریه درگذشت، او اولین رئیس جمهور ایالات متحده بود که در زمان ریاست جمهوری درگذشت. و رکورد کوتاه‌ترین دولت را ثبت کرد.<br /> * ۱۹۲۹- کارل بنز، مهندس اتومبیل و طراح موتور ماشین، مخترع اتومبیل بنزین سوز و بنیانگذار مرسدس بنز<br /> * ۱۹۶۸ - قتل مارتين لوتر كينگ، رهبر جنبش حقوق مدنی سياهپوستان ايالات متحده آمریکا<br /> * ۱۹۷۹ - اعدام ذوالقفار علی بوتو، رئیس جمهور و نخست وزیر پاکستان<br /> * ۲۰۱۴ - محمد قطب، نویسنده مصری<br /> ==مناسبت‌ها==<br /> *روز جهانی هشدار و مبارزه با مین‌های زمینی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B4_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87503 2026-04-02T07:23:26Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۴ فروردین ماه''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۴ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۱ روز (در سال عادی) یا ۳۵۲ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> <br /> * ۱۲۸۸ - تبریز به دست مشروطه‌خواهان افتاد.<br /> ۳ آوریل<br /> * ۱۹۵۴ - اعلام استقلال تونس<br /> * ۱۹۷۳ - برقراری نخستین ارتباط مخابراتی جهان با تلفن همراه در نیویورک، اولین تلفن همراه را در ۳ آوریل ۱۹۷۳ با نام DynaTAC 8000X معرفی کرد. مهندس کوپر با این دستگاه اولین تماس تلفنی بی‌سیم دنیا را گرفت.<br /> * ۱۹۷۵ - عرضه نخستین لپ‌تاپ‌ها به‌بازار، توسط شرکت آی‌بی‌ام<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۸۲ - [[ابوالحسن صبا|'''ابوالحسن صبا''']]، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> * ۱۲۹۹ - احسان یارشاطر، بنیانگذار مرکز مطالعات ایران‌شناسی و استاد مطالعات ایرانی در دانشگاه کلمبیای نیویورک<br /> * ۱۳۱۵ - نادر ابراهیمی، داستان‌نویس<br /> ۳ آوریل<br /> * ۱۹۲۴ - مارلون براندو، هنرپیشه آمریکایی<br /> *۱۹۳۰ - هلموت کهل، سیاست‌مدار محافظه‌کار آلمانی، صدراعظم آلمان و دبیرکل اتحاد دموکرات مسیحی آلمان که رهبری اتحاد ۲ آلمان را در پایان جنگ سرد بر عهده داشت. او از حامیان اروپای متحد بود و آلمان تحت رهبری او، به‌یورو، واحد پول اروپا پیوست.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۲۹۹ - شیدای گراشی، شاعر ایرانی (زاده ۱۲۵۸)<br /> * ۱۳۵۶ '''-''' آرسن میناسیان، معروف به «مسیح رشت» از ارمنی‌های گیلان و نیکوکاران بنام ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> * ۱۳۶۵ - سیدمحمدکاظم شریعت‌مداری، مرجع قم و موسس مدرسه حجتیه<br /> * ۱۳۷۷ - احمد آرام، مترجم و نویسندهٔ معاصر (زاده ۱۲۸۳)<br /> <br /> * ۱۳۷۹ - عباس سحاب، بنیان‌گذار نقشه‌نگاری نوین در ایران (زاده ۱۳۰۰)<br /> <br /> * ۱۳۸۱ - احمد بیرشک، ریاضیدان و نویسنده (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> * ۱۳۸۹ - رضا کرم‌رضایی، بازیگر و کارگردان تئاتر و سینما و تلویزیون (زاده ۱۳۱۶)<br /> * ۱۴۰۴ - مرگ [[حسینعلی نیری|'''حسینعلی نیری''']]، سومین عضو [[هیئت مرگ|'''هیئت مرگ''']] که بر طبق برخی گزارش‌ها در تیراندازی کاخ دادگستری که منجر به مرگ [[علی رازینی|'''علی رازینی''']] و [[محمد مقیسه|'''محمد مقیسه''']] شد به شدت مجروح شده بود.<br /> ۳ آوریل<br /> * ۲۰۲۰ - هلین بولک، هنرمند انقلابی، مبارز سیاسی و از پیشگامان گروه یوروم پس از ۲۸۸ روز اعتصاب غذا جان باخت.<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی امید<br /> * روز مبارزه با سرزنش قربانیان<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B2_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87502 2026-04-02T06:27:49Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۲ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱۲ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۳ روز (در سال عادی) یا ۳۵۴ روز (در سال کبیسه) مانده‌است. این روز برابر با ۱ آوریل در سال میلادی است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۵ - یک کشتی انگلیسی در دریای مانش توسط زیردریایی آلمان غرق شد. یکی از سرنشینان کشتی بهرام میرزا (سردار مسعود) پسر ظل‌السلطان بود.<br /> * ۱۳۲۱ - خطوط اتوبوس‌رانی شهر تهران اعتصاب كرده دست از كار كشيدند.<br /> * ۱۳۴۲ - گشایش آرامگاه‌های حکیم عمر خیام، شیخ [[عطار نیشابوری|'''عطار نیشابوری''']] و '''[[کمال‌الملک]]''' در نیشابور<br /> <br /> * ۱۳۴۲ - گشایش آرامگاه [[نادرشاه افشار|'''نادرشاه افشار''']] در مشهد، از آثار ساخته شده از سوی انجمن آثار ملی با طراحی مهندس هوشنگ سیحون<br /> * ۱۳۵۰ - اداره آمار و ثبت احوال اعلام کرد جمعیت تهران به سه میلیون نفر رسید.<br /> * ۱۳۵۴ - تیم کشتی ایران در استانبول ۴ مدال نقره و ۲ برنز به دست آورد.<br /> * ۱۳۵۴ - ملا مصطفی بارزانی، رهبر جنگجویان کرد عراق همراه دو پسرش ادریس و مسعود به ایران آمد.<br /> * ۱۳۵۷ - صندوق بین‌المللی پول «ریال ایران» را وارد گروه ۱۶ پول مهم جهان کرد و اعلام داشت که از یکم ژوئیه، «ریال ایران» وارد مجموعه «حق برداشت ویژه» خواهد شد که می‌تواند ذخیره ارزی سایر ملل قرارگیرد و در همه بانک‌ها، فرودگاه‌ها و صرّافی‌ها تسعیر و معاوضه شود.<br /> * ۱۳۵۸ - روز ۱۲ فروردین سال ۱۳۵۸ نتایج [[رفراندوم جمهوری اسلامی|'''رفراندوم''']] (Referendum) جمهوری اسلامی اعلام شد. <br /> * ۱۳۷۰ - تشكيل و آغاز به كار [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی|'''نيروی انتظامی جمهوری اسلامی ايران''']]<br /> * ۱۳۷۰ - [[عملیات مروارید|'''عملیات مروارید''']] (۲) [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش ملی ایران''']] در مقابل رژیم جمهوری اسلامی ایران<br /> اول آوریل<br /> * ۱۸۶۵ - در جنگ داخلی آمریکا، نیروهای اتحادیه به رهبری فیلیپ شریدان قاطعانه نیروهای کنفدراسیون به رهبری جورج پیکت را شکست دادند و آخرین خط تدارکات ارتش ویرجینیای شمالی را قطع کردند.<br /> * ۱۹۴۷ - تنها شورش در تاریخ نیروی دریایی سلطنتی نیوزلند آغاز می‌شود.<br /> * ۱۹۴۸ - جزایر فارو از دانمارک استقلال گرفت.<br /> * ۱۹۶۳ - اولین انتخابات بیت‌العدل اعظم برگزار شد که به عنوان عالی‌ترین نهاد حاکمیتی دیانت بهائی است.<br /> * ۱۹۷۷ - استیو جابز و استیو وزنیاک شرکت اپل را تاسیس کردند.<br /> * ۲۰۰۴ - گوگل سرویس ایمیل Gmail خود را راه‌اندازی کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۰۵ - عطااله خرم، آهنگساز و نوازنده ویلون<br /> * ۱۳۲۴ - بهاءالدین خرمشاهی، نویسنده، شاعر، مترجم و روزنامه‌نگار<br /> * ۱۳۳۵ -  محمد اخوان، مدرس و نوازنده تنبک<br /> اول آوریل<br /> * ۱۵۷۸ - ویلیام هاروی، طبیب دانشمند و زیست‌شناس انگلیسی<br /> <br /> * ۱۸۰۹ - نیکلای گوگول، نویسندهٔ و طنزپرداز روسی<br /> * ۱۸۱۵ - اتو فون بیسمارک، سیاستمدار و نخستین صدراعظم آلمان<br /> * ۱۸۷۳ - سرگئی راخمانینوف، آهنگساز و رهبر ارکستر روسی<br /> * ۱۹۰۷ - شیوا کومارا سوامی، رهبر مذهبی هند و بشردوست<br /> * ۱۹۰۸ - آبراهام مَزلو، روانشناس انسان‌گرای آمریکایی<br /> * ۱۹۲۹ - میلان کوندرا، رمان‌نویس، شاعر و نمایشنامه‌نویس متولد چک<br /> * ۱۹۳۷ - یلماز گونَی، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، بازیگر و نویسندۀ ترک<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۶۰ - اللهیار صالح، دیپلمات و سیاست‌مدار ایرانی (زاده ۱۲۷۶)<br /> * ۱۳۶۴ - شهادت محمدتقی ابراهیم‌پور، از اعضای مجاهدین خلق در گرگان خانواده ابراهیم‌پور ۶ شهید توسط ماموران جمهوری اسلامی تقدیم انقلاب دموکراتیک نوین مردم ایران کرده‌اند.<br /> * ۱۳۸۳ - ژاله کاظمی، دوبلور، نقاش، مجری و تهیه‌کننده  <br /> * ۱۴۰۴ - فرامرز ظلی، دروازه‌بان سابق تیم ملی ایران<br /> اول آوریل<br /> * ۱۹۳۹ - آنتوان ماکارنکو، پیشگام علم تربیت کودکان و از اعضای حزب کمونیست شوروی<br /> * ۲۰۱۷ - یوگنی یوتوشنکو، شاعر و نویسنده روسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * [[رفراندوم جمهوری اسلامی|'''روز جمهوری اسلامی در ایران''']]<br /> * روز جی‌میل<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B3_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87492 2026-04-01T14:41:24Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۳ فروردین''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۳ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۲ روز (در سال عادی) یا ۳۵۳ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۸ - آغاز دومین دوره مشروطه یا تجدید حیات مشروطیت<br /> * ۱۳۰۰ - قیام [[محمدتقی‌ پسیان|'''کلنل محمدتقی خان پسیان''']] در خراسان<br /> <br /> * ۱۳۴۸ - عملیات مشترک اروند و حفظ حاکمیت ایران<br /> ۲ آوریل<br /> * ۱۴۵۳ - محاصرۀ قسطنطنیه توسط محمد دوم، سلطان عثمانی<br /> * ۱۹۱۷ - ژانت پیکرینگ رانکین، شروع فعالیت نخستین نماینده زن در کنگره آمریکا از ایالت مونتانا<br /> * ۱۹۸۲ - ورود نیروهای آرژانتین به جزایر مالویناس و آغاز جنگ فالکلند<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۴۷ - [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله|'''میرزا حسن‌ خان وثوق‌الدوله''']]، سیاست‌مدار و نخست‌وزیر اواخر قاجار و برادر قوام‌السلطنه<br /> * ۱۳۲۲ - ژاله کاظمی، نقاش، دوبلور، گوینده و مجری تلویزیون<br /> * ۱۳۳۵ - قاضی ربیحاوی، نویسنده و فیلم‌نامه‌نویس<br /> * ۱۳۴۱ - پرستو فروهر، نویسنده، طراح، نقاش و فعال حقوق بشر<br /> ۲ آوریل<br /> * ۱۵۸۶ - پیترو دلا‌واله، نویسنده، شرق‌شناس و جهانگرد ایتالیایی که به خاورمیانه و ایران سفر کرد.<br /> * ۱۸۰۵ - هانس کریستین آندرسن، رمان‌نویس، داستان‌نویس و شاعر دانمارکی<br /> * ۱۸۴۰ - امیل زولا، رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، روزنامه‌نگار فرانسوی<br /> * ۱۹۵۱ - جورج ابراهیم عبدالله، مبارز لبنانی عضو جبهه خلق برای آزادی فلسطین که ۴۱ سال در زندان لانمزان فرانسه زندانی بود.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۲۷۵ - محمدحسن اعتمادالسلطنه، معروف به صنیع‌الدوله، سیاست‌مدار و نویسنده<br /> * ۱۳۸۲ - کاوه گلستان، عکاس، خبرنگار و فیلمبردار<br /> * ۱۳۸۵ - علی‌اکبر صنعتی، نقاش و مجسمه‌ساز<br /> * ۱۳۹۵ - قاسم هاشمی‌نژاد، شاعر، نویسنده، مترجم و مصحح<br /> * ۱۳۹۸ - جمشید مشایخی، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون ایران (زاده ۱۳۱۳)<br /> * ۱۴۰۳ - محمدهادی حاج‌رحیمی، جانشین و معاون هماهنگ‌کننده [[نیروی قدس سپاه پاسداران|'''نیروی قدس سپاه پاسداران''']] که در ساختمان کنسولگری ایران در دمشق کشته شد.<br /> * ۱۴۰۳ - علی‌رضا زاهدی، با نام مستعار محمدرضا، سرتیپ [[سپاه پاسداران|'''سپاه پاسداران''']] و از فرماندهان ارشد نیروی قدس که در ساختمان کنسولگری ایران در دمشق کشته شد.<br /> ۲ آوریل<br /> * ۱۴۱۲ - روی گونزالس کلاویخو، نویسنده و جهانگرد اسپانیایی که فرستادۀ مخصوص هانری سوم پادشاه اسپانیا به‌نزد تیمور گورکانی<br /> * ۱۸۷۲ - ساموئل مورس، نقاش آمریکایی و ابداع‌گر کد مورس<br /> * ۱۹۲۸ - ویلیام تئودور ریچاردز، شیمی‌دان آمریکایی که در سال ۱۹۱۴ برای تعیین دقیق وزن اتمی بسیاری از عناصر شیمیایی، جایزۀ نوبل شیمی به‌او اهدا شد. او اولین آمریکایی بود که موفق به‌دریافت این جایزه شد.<br /> * ۲۰۰۵ - ژان پل دوم، رهبر کاتولیک‌های جهان<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * سیزده بدر، روز طبیعت<br /> * روز جهانی کتاب کودک، این روز به مناسبت تولد «هانس کریستین آندرسن» نویسنده کتاب کودکان نامگذاری شده است.<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B2_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87416 2026-03-31T09:48:00Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۲ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱۲ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۳ روز (در سال عادی) یا ۳۵۴ روز (در سال کبیسه) مانده‌است. این روز برابر با ۱ آوریل در سال میلادی است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۵ - یک کشتی انگلیسی در دریای مانش توسط زیردریایی آلمان غرق شد. یکی از سرنشینان کشتی بهرام میرزا (سردار مسعود) پسر ظل‌السلطان بود.<br /> * ۱۳۲۱ - خطوط اتوبوس‌رانی شهر تهران اعتصاب كرده دست از كار كشيدند.<br /> * ۱۳۴۲ - گشایش آرامگاه‌های حکیم عمر خیام، شیخ [[عطار نیشابوری|'''عطار نیشابوری''']] و '''[[کمال‌الملک]]''' در نیشابور<br /> <br /> * ۱۳۴۲ - گشایش آرامگاه [[نادرشاه افشار|'''نادرشاه افشار''']] در مشهد، از آثار ساخته شده از سوی انجمن آثار ملی با طراحی مهندس هوشنگ سیحون<br /> * ۱۳۵۰ - اداره آمار و ثبت احوال اعلام کرد جمعیت تهران به سه میلیون نفر رسید.<br /> * ۱۳۵۴ - تیم کشتی ایران در استانبول ۴ مدال نقره و ۲ برنز به دست آورد.<br /> * ۱۳۵۴ - ملا مصطفی بارزانی، رهبر جنگجویان کرد عراق همراه دو پسرش ادریس و مسعود به ایران آمد.<br /> * ۱۳۵۷ - صندوق بین‌المللی پول «ریال ایران» را وارد گروه ۱۶ پول مهم جهان کرد و اعلام داشت که از یکم ژوئیه، «ریال ایران» وارد مجموعه «حق برداشت ویژه» خواهد شد که می‌تواند ذخیره ارزی سایر ملل قرارگیرد و در همه بانک‌ها، فرودگاه‌ها و صرّافی‌ها تسعیر و معاوضه شود.<br /> * ۱۳۵۸ - روز ۱۲ فروردین سال ۱۳۵۸ نتایج [[رفراندوم جمهوری اسلامی|'''رفراندوم''']] (Referendum) جمهوری اسلامی اعلام شد. <br /> * ۱۳۷۰ - تشكيل و آغاز به كار [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی|'''نيروی انتظامی جمهوری اسلامی ايران''']]<br /> * ۱۳۷۰ - [[عملیات مروارید|'''عملیات مروارید''']] (۲) [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش ملی ایران''']] در مقابل رژیم جمهوری اسلامی ایران<br /> اول آوریل<br /> * ۱۸۶۵ - در جنگ داخلی آمریکا، نیروهای اتحادیه به رهبری فیلیپ شریدان قاطعانه نیروهای کنفدراسیون به رهبری جورج پیکت را شکست دادند و آخرین خط تدارکات ارتش ویرجینیای شمالی را قطع کردند.<br /> * ۱۹۴۷ - تنها شورش در تاریخ نیروی دریایی سلطنتی نیوزلند آغاز می‌شود.<br /> * ۱۹۴۸ - جزایر فارو از دانمارک استقلال گرفت.<br /> * ۱۹۶۳ - اولین انتخابات بیت‌العدل اعظم برگزار شد که به عنوان عالی‌ترین نهاد حاکمیتی دیانت بهائی است.<br /> * ۱۹۷۷ - استیو جابز و استیو وزنیاک شرکت اپل را تاسیس کردند.<br /> * ۲۰۰۴ - گوگل سرویس ایمیل Gmail خود را راه‌اندازی کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۰۵ - عطااله خرم، آهنگساز و نوازنده ویلون<br /> * ۱۳۲۴ - بهاءالدین خرمشاهی، نویسنده، شاعر، مترجم و روزنامه‌نگار<br /> * ۱۳۳۵ -  محمد اخوان، مدرس و نوازنده تنبک<br /> اول آوریل<br /> * ۱۵۷۸ - ویلیام هاروی، طبیب دانشمند و زیست‌شناس انگلیسی<br /> <br /> * ۱۸۰۹ - نیکلای گوگول، نویسندهٔ و طنزپرداز روسی<br /> * ۱۸۱۵ - اتو فون بیسمارک، سیاستمدار و نخستین صدراعظم آلمان<br /> * ۱۸۷۳ - سرگئی راخمانینوف، آهنگساز و رهبر ارکستر روسی<br /> * ۱۹۰۷ - شیوا کومارا سوامی، رهبر مذهبی هند و بشردوست<br /> * ۱۹۰۸ - آبراهام مَزلو، روانشناس انسان‌گرای آمریکایی<br /> * ۱۹۲۹ - میلان کوندرا، رمان‌نویس، شاعر و نمایشنامه‌نویس متولد چک<br /> * ۱۹۳۷ - یلماز گونَی، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، بازیگر و نویسندۀ ترک<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۶۰ - اللهیار صالح، دیپلمات و سیاست‌مدار ایرانی (زاده ۱۲۷۶)<br /> * ۱۳۶۴ - شهادت محمدتقی ابراهیم‌پور، از اعضای مجاهدین خلق در گرگان خانواده ابراهیم‌پور ۶ شهید توسط ماموران جمهوری اسلامی تقدیم انقلاب دموکراتیک نوین مردم ایران کرده‌اند.<br /> * ۱۳۸۳ - ژاله کاظمی، دوبلور، نقاش، مجری و تهیه‌کننده  <br /> * ۱۴۰۴ - فرامرز ظلی، دروازه‌بان سابق تیم ملی ایران<br /> اول آوریل<br /> * ۲۰۱۷ - یوگنی یوتوشنکو، شاعر و نویسنده روسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * [[رفراندوم جمهوری اسلامی|'''روز جمهوری اسلامی در ایران''']]<br /> * روز جی‌میل<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B2_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87405 2026-03-31T07:07:13Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۲ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱۲ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۳ روز (در سال عادی) یا ۳۵۴ روز (در سال کبیسه) مانده‌است. این روز برابر با ۱ آوریل در سال میلادی است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۵ - یک کشتی انگلیسی در دریای مانش توسط زیردریایی آلمان غرق شد. یکی از سرنشینان کشتی بهرام میرزا (سردار مسعود) پسر ظل‌السلطان بود.<br /> * ۱۳۲۱ - خطوط اتوبوس‌رانی شهر تهران اعتصاب كرده دست از كار كشيدند.<br /> * ۱۳۴۲ - گشایش آرامگاه‌های حکیم عمر خیام، شیخ [[عطار نیشابوری|'''عطار نیشابوری''']] و '''[[کمال‌الملک]]''' در نیشابور<br /> <br /> * ۱۳۴۲ - گشایش آرامگاه [[نادرشاه افشار|'''نادرشاه افشار''']] در مشهد، از آثار ساخته شده از سوی انجمن آثار ملی با طراحی مهندس هوشنگ سیحون<br /> * ۱۳۵۰ - اداره آمار و ثبت احوال اعلام کرد جمعیت تهران به سه میلیون نفر رسید.<br /> * ۱۳۵۴ - تیم کشتی ایران در استانبول ۴ مدال نقره و ۲ برنز به دست آورد.<br /> * ۱۳۵۴ - ملا مصطفی بارزانی، رهبر جنگجویان کرد عراق همراه دو پسرش ادریس و مسعود به ایران آمد.<br /> * ۱۳۵۷ - صندوق بین‌المللی پول «ریال ایران» را وارد گروه ۱۶ پول مهم جهان کرد و اعلام داشت که از یکم ژوئیه، «ریال ایران» وارد مجموعه «حق برداشت ویژه» خواهد شد که می‌تواند ذخیره ارزی سایر ملل قرارگیرد و در همه بانک‌ها، فرودگاه‌ها و صرّافی‌ها تسعیر و معاوضه شود.<br /> * ۱۳۵۸ - روز ۱۲ فروردین سال ۱۳۵۸ نتایج [[رفراندوم جمهوری اسلامی|'''رفراندوم''']] (Referendum) جمهوری اسلامی اعلام شد. <br /> * ۱۳۷۰ - تشكيل و آغاز به كار [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی|'''نيروی انتظامی جمهوری اسلامی ايران''']]<br /> * ۱۳۷۰ - [[عملیات مروارید|'''عملیات مروارید''']] (۲) [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش ملی ایران''']] در مقابل رژیم جمهوری اسلامی ایران<br /> اول آوریل<br /> * ۱۸۶۵ - در جنگ داخلی آمریکا، نیروهای اتحادیه به رهبری فیلیپ شریدان قاطعانه نیروهای کنفدراسیون به رهبری جورج پیکت را شکست دادند و آخرین خط تدارکات ارتش ویرجینیای شمالی را قطع کردند.<br /> * ۱۹۴۷ - تنها شورش در تاریخ نیروی دریایی سلطنتی نیوزلند آغاز می‌شود.<br /> * ۱۹۴۸ - جزایر فارو از دانمارک استقلال گرفت.<br /> * ۱۹۶۳ - اولین انتخابات بیت‌العدل اعظم برگزار شد که به عنوان عالی‌ترین نهاد حاکمیتی دیانت بهائی است.<br /> * ۱۹۷۷ - استیو جابز و استیو وزنیاک شرکت اپل را تاسیس کردند.<br /> * ۲۰۰۴ - گوگل سرویس ایمیل Gmail خود را راه‌اندازی کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۰۵ - عطااله خرم، آهنگساز و نوازنده ویلون<br /> * ۱۳۲۴ - بهاءالدین خرمشاهی، نویسنده، شاعر، مترجم و روزنامه‌نگار<br /> * ۱۳۳۵ -  محمد اخوان، مدرس و نوازنده تنبک<br /> اول آوریل<br /> * ۱۵۷۸ - ویلیام هاروی، طبیب دانشمند و زیست‌شناس انگلیسی<br /> <br /> * ۱۸۰۹ - نیکلای گوگول، نویسندهٔ و طنزپرداز روسی<br /> * ۱۸۱۵ - اتو فون بیسمارک، سیاستمدار و نخستین صدراعظم آلمان<br /> * ۱۸۷۳ - سرگئی راخمانینوف، آهنگساز و رهبر ارکستر روسی<br /> * ۱۹۰۷ - شیوا کومارا سوامی، رهبر مذهبی هند و بشردوست<br /> * ۱۹۰۸ - آبراهام مَزلو، روانشناس انسان‌گرای آمریکایی<br /> * ۱۹۲۹ - میلان کوندرا، رمان‌نویس، شاعر و نمایشنامه‌نویس متولد چک<br /> * ۱۹۳۷ - یلماز گونَی، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، بازیگر و نویسندۀ ترک<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۶۰ - اللهیار صالح، دیپلمات و سیاست‌مدار ایرانی (زاده ۱۲۷۶)<br /> * ۱۳۶۴ - شهادت محمدتقی ابراهیم‌پور، از اعضای مجاهدین خلق در گرگان خانواده ابراهیم‌پوز ۶ شهید توسط ماموران جمهوری اسلامی تقدیم انقلاب دموکراتیک نوین مردم ایران کرده‌اند.<br /> * ۱۳۸۳ - ژاله کاظمی، دوبلور، نقاش، مجری و تهیه‌کننده  <br /> * ۱۴۰۴ - فرامرز ظلی، دروازه‌بان سابق تیم ملی ایران<br /> اول آوریل<br /> * ۲۰۱۷ - یوگنی یوتوشنکو، شاعر و نویسنده روسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * [[رفراندوم جمهوری اسلامی|'''روز جمهوری اسلامی در ایران''']]<br /> * روز جی‌میل<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B1_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87395 2026-03-30T18:52:03Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۱۱ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱۱ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۴ روز (در سال عادی) یا ۳۵۵ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> ۳۱ مارس<br /> * ۱۴۹۲ - ملکه ایزابلا کاستیا، فرمان الحمرا را صادر کرد و به ۱۵۰ هزار تبعه یهودی و مسلمان خود دستور داد که به مسیحیت بپیوندند یا با اخراج روبرو شوند.<br /> * ۱۸۸۹ - برج ایفل رسما افتتاح شد.<br /> * ۱۹۹۱ - در همه پرسی استقلال گرجستان، تقریباً ۹۹ درصد از رای دهندگان از استقلال این کشور از اتحاد جماهیر شوروی حمایت کردند. <br /> * ۱۹۹۲ - معاهده فدراسیون در مسکو امضا شد.<br /> * ۱۹۹۳ - قانون اساسی ماکائو توسط هشتمین کنگره ملی خلق چین به تصویب رسید تا در ۲۰ دسامبر ۱۹۹۹ از سرگیری اعمال حاکمیت بر ماکائو توسط چین اعمال شود.<br /> * ۲۰۰۱ - رئیس‌جمهور سابق جمهوری فدرال یوگسلاوی اسلوبودان میلوشویچ تسلیم نیروهای ویژه پلیس شد تا به اتهام جنایات جنگی محاکمه شود.<br /> * ۲۰۱۸ - شروع انقلاب در ارمنستان<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۶۹۰ - خواجه امیرخسرو دهلوی، شاعر و سخن سرای پارسی‌زبان در پتیالی هندوستان (درگذشته ۷۴۴)<br /> <br /> * ۱۲۵۶ - محمد قزوینی، ادیب و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایران (درگذشته ۱۳۲۸)<br /> * ۱۲۷۶ - علی دشتی، نویسنده، مترجم و سیاستمدار <br /> * ۱۳۲۸ - محمد زهرایی، ناشر و ویراستار<br /> ۳۱ مارس<br /> * ۱۵۹۶ - رنه دکارت، فیلسوف و ریاضیدان و فیزیکدان فرانسوی<br /> * ۱۷۳۲ - یوزف هایدن، موسیقیدان اتریشی<br /> * ۱۸۰۹ - ادوارد فیتز جرالد، شاعر و مترجم انگلیسی<br /> * ۱۹۱۴ - اکتاویو پاز، شاعر و دیپلمات مکزیکی، برنده جایزه نوبل<br /> * ۱۹۱۵ - آلبرت حورانی، مورخ و نویسنده انگلیسی<br /> * ۱۹۲۴ - لئو بوسکالیا، نویسنده و مدرس آمریکایی<br /> * ۱۹۳۹ - فولکر شلوندورف، کارگردان و تهیه‌کننده آلمانی<br /> * ۱۹۴۸ - ال گور، نظامی و سیاستمدار آمریکایی، برنده جایزه نوبل<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> <br /> * ۳۰۱ - حسین بن منصور حلاج، صوفی، شاعر و عارف ایرانی<br /> * ۱۳۲۷ - سرلشگر محمد حسين آيرم، افسر سفاک رضاشاه كه در سال ۱۳۱۴ ظاهراً به علت معالجه بيماری به اروپا رفته بود در سوئیس درگذشت.<br /> * ۱۳۹۲ - احمد صدر حاج سید جوادی، عضو شورای انقلاب و تدوین کنندگان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<br /> ۳۱ مارس<br /> * ۱۷۲۷ - آیزاک نیوتن، فیزیک‌دان، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و فیلسوف انگلیسی<br /> <br /> * ۱۸۵۵ - شارلوت برونته، نویسنده انگلیسی «جین ایر»  عنوان مهمترین اثر اوست.<br /> * ۱۸۹۸ - النور مارکس، جوان‌ترین دختر [[کارل مارکس|'''کارل مارکس''']]، فیلسوف و اقتصاددان و انقلابی مشهور آلمانی که به‌همراه ویلیام موریس، از مؤسسان اتحادیۀ سوسیالیست بود. وی همچنین سازمان‌دهنده، نویسنده، بازرس و سخنگوی اتحادیه‌های کارگری مسلحی همچون اتحادیه‌ی کارگران گاز یا اتحادیه‌ی کارگران بارانداز بود.<br /> * ۱۹۴۵ - هانس فیشر، شیمیدان و دانشگاهی آلمانی، برنده جایزه نوبل<br /> * ۱۹۴۵ - آرتور امانوئل کریستنسن، ایران‌شناس، خاورشناس، لغت‌شناس و پژوهشگر دانمارکی<br /> * ۲۰۱۶ - هانس دیتریش گنشر، سیاست‌مدار آلمانی که بین سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۲، وزیر خارجه و هم‌زمان معاون صدر اعظم آلمان بود. وی نقش مهمی در اتحاد ۲ آلمان و فروپاشی دیوار برلین داشت.<br /> * ۲۰۱۶ - زها حدید، (Zaha Hadid) معمار برجسته‌ی عراقی‌بریتانیایی است. وی در سال ۲۰۰۴ نخستین زنی بود که به‌دریافت جایزۀ معماری پریتزکِر نائل آمد و در دوران فعالیت حرفه‌ای خود حدود ۹۵۰ پروژه را در ۴۴ کشور به‌اجرا درآورد که پروژۀ هتل فرشتۀ پاسارگاد در تهران یکی از آثار اوست. مجلۀ فوربز در سال ۲۰۰۸، او را به‌عنوان شصت‌و‌نهمین زن قدرتمند جهان لقب داد.<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B0_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87371 2026-03-29T07:12:05Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۱۰ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱۰ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۵ روز (در سال عادی) یا ۳۵۶ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۴۹۹ - منوچهر دوم شاه شروان شد.<br /> * ۱۲۶۹ - دولت قاجار امتياز چاپ اسكناس و تاسيس بانك را به ژولیوس رویتر، موسس خبرگزاری رویتر داد.<br /> * ۱۲۹۷ - قیام مسلحانه بر ضد انگلیسی‌ها در جنوب؛ كازرونی‌ها، دشتستانی‌ها، تنگستانی‌ها و در شمال، جنبش جنگل بر ضد انگليسی‌ها به صورت تمام عيار وارد جنگ شدند.<br /> * ۱۳۱۳ - جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از مبارزان [[جنبش مشروطه ایران|'''جنبش مشروطه''']] و ۴ تن از سران عشایر به دستور [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']] در زندان به قتل رسیدند.<br /> * ۱۳۵۷ - مراسم بزرگداشتی در تهران به مناسبت اربعین شهدای تبریز از سوی مهدی بازرگان برگزار شد.<br /> * ۱۳۵۷ - عده‌ای از دانشجویان ایرانی در وین به عنوان اعتراض به اقدامات خشونت‌بار دولت ایران اعتصاب غذا کردند.<br /> * ۱۳۵۸ - برگزاری همه‌پرسی تغییر نظام شاهنشاهی به جمهوری اسلامی در ایران<br /> * ۱۳۹۳ - تشكيل ائتلاف ۱۰ کشور با محوريت عربستان، براي تهاجم  نظامي با نام ”توفان قاطع“  در يمن<br /> ۳۰ مارس<br /> * ۱۸۴۲ - بیهوشی اتر برای اولین‌بار در عمل جراحی توسط جراح آمریکایی دکتر کرافورد لانگ استفاده شد.<br /> * ۱۸۵۶ - معاهده پاریس امضا شد که به جنگ کریمه پایان داد.<br /> * ۱۸۶۱ - سر ویلیام کروکس، کشف تالیم را اعلام کرد.<br /> * ۱۸۶۷ -  آلاسکا به ارزش ۷٫۲ میلیون دلار توسط ایالات متحده از روسیه خریداری شد.<br /> * ۱۹۱۲ - سلطان عبدالحمید معاهده فاس را امضا کرد و مراکش را تحت‌الحمایه فرانسه قرار داد.<br /> * ۱۹۴۵ - حمله نیروهای شوروی به اتریش که چند روز بعد منجر به تصرف وین شد.<br /> * ۱۹۷۲ - در جنگ ویتنام، حمله در روز عید پاک پس از عبور نیروهای ویتنام شمالی به سرزمین‌های  نظامی آغاز شد.<br /> * ۱۹۷۶ - كنگره جهانی «'''[[حافظ]]'''» غزلسرا و صوفی بزرگ ايران در شهر رم گشايش يافت.<br /> * ۱۹۸۱ - رونالد ریگان رئیس‌جمهور آمریکا در خارج از هتلی در واشنگتن دی سی توسط جان هینکلی جونیور از ناحیه سینه هدف گلوله قرار گرفت. سه نفر دیگر در همان حادثه زخمی می‌شوند.<br /> * ۲۰۱۷ – SpaceX اولین پرواز موشک کلاس مداری را در جهان انجام داد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> ۱۲۸۰ - حاج‌علی رزم‌آرا، نخست‌وزیر دوران پهلوی<br /> <br /> ۱۳۰۷ - اصغر قندچی، مالک شرکت ایران کاوه، سازنده کامیون<br /> <br /> ۱۳۳۳ - مجید انصاری، روحانی کارگزار جمهوری اسلامی از ابتدای انقلاب ضد سلطنتی <br /> <br /> ۳۰ مارس<br /> * ۱۴۳۲ - محمد دوم (محمد فاتح)، هفتمین و یکی از معروف‌ترین پادشاهان عثمانی<br /> * ۱۷۴۶ - فرانسیسکو گویا، نقاش و مجسمه‌ساز اسپانیایی<br /> * ۱۸۴۴ - پل ورلن، شاعر فرانسوی<br /> * ۱۸۴۹ - ژوزف نوز (مسیو نوز)، یکی از مقام‌های گمرکی اهل بلژیک که در دوران مظفرالدین‌شاه قاجار به‌وزارت کل گمرکات ایران رسید.<br /> * ۱۸۵۳ - ونسان ون گوگ، نقاش و تصویرگر هلندی<br /> * ۱۸۸۰ - شان اوکیسی، نمایشنامه‌نویس، و خاطره‌نویس ایرلندی<br /> * ۱۸۹۴ - سرگئی ایلیوشین، مهندس روسی، موسس شرکت هواپیماسازی ایلیوشین<br /> * ۱۹۲۱ - آندره فونتن، مورخ و روزنامه‌نگار فرانسوی<br /> * ۱۹۲۶ - اینگوار کمپراد، بازرگان و کارآفرین سوئدی و بنیان‌گذار شرکت آیکیا (شرکت سوئدی و چندملیتی با فعالیت در زمینۀ فروش تخت‌خواب، میز و دیگر لوازم اصلی و فرعی خانگی)<br /> * ۱۹۳۴ - پل کراچ، پخش‌کننده آمریکایی، یکی از بنیانگذاران شبکه پخش ترینیتی<br /> * ۱۹۳۷ - وارن بیتی، بازیگر، کارگردان، تهیه‌کننده و فیلمنامه‌نویس آمریکایی<br /> * ۱۹۴۵ - اریک کلپتون، گیتاریست، خواننده، ترانه‌سرا و آهنگساز مشهور راک و بلوز, انگلیسی، برندهٔ جایزه گرمی<br /> * ۱۹۶۸ - سلین دیون، خواننده کانادایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۲۵۹ - محمدتقی سپهر، ادیب، دانشمند، مورخ و شاعر عصر قاجار<br /> * ۱۲۹۱ - ابوالقاسم محمد‌نصیر، متخلص به طرب، شاعر و خوشنویس ایرانی<br /> * ۱۳۱۳ - جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری<br /> * ۱۳۲۶ - اعدام [[قاضی محمد|'''قاضی محمد''']] و یارانش در مهاباد کردستان<br /> <br /> * ۱۳۴۰ - سید حسین طباطبایی بروجردی، مرجع تقلید شیعه (زاده ۱۲۵۴)<br /> * ۱۳۸۷ - فریدون آدمیت، نویسنده، تاریخ‌نگار و از مقامات عالی‌رتبه وزارت امور خارجه ایران در زمان [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا پهلوی''']]<br /> ۳۰ مارس<br /> * ۱۹۵۷ - ماکس آمان، رئیس اتاق مطبوعات در حکومت هیتلر<br /> <br /> * ۱۹۵۹ - دانیل آندریف، عارف و شاعر روسی<br /> * ۲۰۲۱ - جی. گوردون لیدی، عامل اصلی رسوایی واترگیت<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> روز جهانی پزشکان<br /> <br /> روز زمین (فلسطین){{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B9_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87362 2026-03-28T09:43:50Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۹ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۹ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۶ روز (در سال عادی) یا ۳۵۷ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> <br /> * ۱۲۹۱ - به دستور ناصرالملک نایب‌السلطنه عده زیادی از مخالفین تبعید شدند. در میان تبعیدشدگان سران حزب دموکرات چون سلیمان<br /> <br /> محسن، وحیدالملک و حسینقلی نواب بودند.<br /> <br /> * ۱۲۹۱ - به توپ بستن گنبد حَرم حضرت امام رضا (ع) توسط سربازان روسيه<br /> <br /> * ۱۲۹۶ - وثوق‌الدوله نیروی انگلیسی اس.پی.آر را به رسمیت شناخت!<br /> <br /> * ۱۳۲۵ - تاسیس شورای عالی اقتصاد ایران<br /> <br /> * ۱۳۵۴ - امضای قرارداد تحویل هشت رآکتور اتمی از جانب آمریکا به ایران<br /> ۲۹ مارس<br /> * ۱۵۰۰ - كشف سرزمين كاستاريكا در امريكای مركزی توسط كريستف كلمب<br /> * ۱۵۷۳ - صدور فرمان تاريخی آزادی توسط پادشاه فرانسه<br /> * ۱۶۳۲ - معاهده سن ژرمن امضا شد که کبک را پس از تصرف در سال ۱۶۲۹ به کنترل فرانسه بازگرداند.<br /> * ۱۶۷۶ - پيروزی امپراتوری عثمانی بر لهستان<br /> * ۱۸۳۱ - بوسنیایی‌ها علیه ترکیه شورش کردند.<br /> * ۱۸۴۷ - در جنگ مکزیک و آمریکا، نیروهای ایالات متحده به رهبری ژنرال وینفیلد اسکات پس از محاصره وراکروز را تصرف کرد. ۹ تا ۲۹ مارس<br /> * ۱۸۵۷ - سپوی منگال پاندی از هنگ ۳۴، پیاده نظام بومی بنگال علیه حکومت شرکت هند شرقی در هند قیام کرد و الهام‌بخش شورش طولانی مدت هند در سال ۱۸۵۷ شد، که به عنوان شورش سپوی نیز شناخته می‌شود.<br /> * ۱۸۷۱ - «رویال آلبرت هال» توسط ملکه ویکتوریا افتتاح شد.<br /> <br /> * ۱۹۴۷ - قیام مالاگاسی علیه حکومت استعماری فرانسه در ماداگاسکار<br /> * ۱۹۷۳ - سربازان رزمی ایالات متحده ویتنام جنوبی را ترک کردند.<br /> * ۱۹۷۶ - به‌قدرت رسیدن ژنرال خورخه ویدلا، دیکتاتور آرژانتین با کودتای نظامی<br /> * ۲۰۰۴ - بلغارستان، استونی، لتونی، لیتوانی، رومانی، اسلواکی و اسلوونی به عنوان اعضای کامل ناتو ملحق شدند.<br /> * ۲۰۰۶ - [[اسماعیل هنیه|'''اسماعیل هنیه''']]، نخست‌وزیر دولت خودگردان فلسطین شد.<br /> * ۲۰۱۷ – نخست‌وزیر ترزا می با استناد به ماده ۵۰ معاهده اتحادیه اروپا، خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا را به طور رسمی آغاز کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۲۳ - عباس عطار، عکاس خبری و روزنامه‌نگار<br /> <br /> ۲۹ مارس<br /> <br /> * ۱۸۲۶ - ویلهلم لیبکنشت، انقلابی آلمانی، رفیق نزدیک مارکس در اتحادیه‌ی کمونیست‌ها در دهۀ ۱۸۴۰ و از بنیان‌گذاران حزب سوسیال‌دموکرات آلمان<br /> * ۱۸۹۹ - لاورنتی بریا، رئیس کمیساریای خلق در امور داخلی در اتحاد جماهیر شوروی که در زمان استالین قدرت زیادی داشت، اما مدتی پس از مرگ استالین، به‌اتهام خیانت به‌کشور و سوءاستفاده از قدرت اعدام شد.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۹۰ - درگذشت مجاهد خلق، [[محسن دگمه‌چی|'''محسن دگمه‌چی''']] در زندان گوهردشت<br /> * ۱۳۳۱ - قاسم غنی، سیاستمدار، پزشک، نویسنده و مترجم<br /> * ۱۳۵۹ - حبیب‌اله آموزگار، نویسنده، مترجم، سناتور، وزیر و قاضی<br /> * ۱۳۹۶ - حسین توفیق، سردبیر مجله توفیق<br /> <br /> ۲۹ مارس<br /> <br /> * ۱۹۷۰ - آنا لوئیز استرانگ، روزنامه‌نگار و نویسنده آمریکایی<br /> * ۱۹۸۲ - کارل ارف، آهنگساز و مربی آلمانی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز مبارزان جوان (شیلی) یا روز رزمنده جوان، یک روز بزرگداشت غیر رسمی است که هر سال در ۲۹ مارس در شیلی جشن گرفته می‌شود . هدف اصلی آن یادآوری ترور برادران رافائل و ادواردو ورگارا تولدو است که در ۲۹ مارس ۱۹۸۵ در زمان دیکتاتوری نظامی در شیلی رخ داد.<br /> * روز استقلال (یونان) در ۲۹ مارس سال ۱۸۲۱<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C%E2%80%8C_%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=87354 2026-03-27T15:44:54Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار<br /> | نام = محمدتقی خان پسیان<br /> | تصویر = محمدتقی پسیان در جوانی.jpg<br /> | شرح تصویر = محمدتقی خان پسیان<br /> | نام کامل = <br /> | معروف به = کلنل محمدتقی خان پسیان<br /> | نام مستعار = <br /> | زادروز = ۱۲۷۱<br /> | شهر تولد = تبریز<br /> | کشور تولد = <br /> | تاریخ مرگ = ۱۱ مهر ۱۳۰۰<br /> | شهر مرگ = قوچان<br /> | کشور مرگ = <br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = <br /> |خویشاوندان سرشناس = <br /> | تحصیلات = <br /> | دین = <br /> | حزب سیاسی = <br /> | سمت = <br /> | پست‌های قبلی = <br /> | فعالیت‌ها = <br /> | قبل از = <br /> | بعد از = <br /> | وب‌گاه رسمی = <br /> | امضا = <br /> | زیرنویس = <br /> }}<br /> <br /> '''محمدتقی پسیان''' (زاده ۱۲۷۱ خورشیدی، تبریز - مقتول در ۱۱ مهر ۱۳۰۰ خورشیدی، قوچان) یا '''محمدتقی‌خان پسیان''' یا '''کلنل (سرهنگ) محمدتقی‌خان پسیان''' افسر میهن‌پرست و از نظامیان اواخر دورهٔ قاجاریه&lt;ref&gt;هایپرکلابز - [http://hyperclubz.com/main/Club.aspx?qCat=home-entertainment-gr4&amp;qId=17656 محمدتقی پسیان- هایپرکلابز]&lt;/ref&gt; و فرمانده قیام ۱۳۰۰ خورشیدی در خراسان&lt;ref&gt;کارا کتاب - [http://www.karaketab.com/کتاب-تاریخ/کتاب-كلنل-محمد-تقی-خان-پسیان.html کلنل محمد تقی خان پسیان]&lt;/ref&gt; بود.&lt;ref&gt;نشر ماهی - [http://nashremahi.com/book/682 کلنل پسیان]&lt;/ref&gt; او نخستین ایرانی بود که موفق به طی دوره خلبانی و پرواز با هواپیما شده بود.&lt;ref&gt;خرداد - [http://tnews.ir/news/bc48107617629.html محمدتقی خان پسیان، نخستین خلبان ایرانی]&lt;/ref&gt; کلنل پسیان سرانجام علیه ظلم و ستم حاکمان به پاخاست و با استفاده از محبوبیتی که داشت یک قیام منطقه‌ای را شکل داد. بسیاری برای سرکوب کلنل پسیان راهی خراسان شدند اما نتوانستند قیام وی را شکست دهند. [[قوام‌السلطنه]] با یاری رضاخان و تحریک اقوام حواشی خراسان توانستند او را وارد جنگ‌های متعدد کنند. سرانجام کلنل محمد تقی‌خان پسیان در روز نهم مهر ۱۳۰۰ در جریان نبرد کشته شد و سرش را از بدنش جدا کردند.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ==<br /> کلنل محمدتقی‌خان پسیان، در سال ۱۲۷۱ شمسی ۱۳۰۹ هجری قمری در محله سرخاب تبریز به‌دنیا آمد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;سازمان مجاهدین خلق ایران - [https://event.mojahedin.org/events/5/شهادت-کلنل-محمدتقی-خان-پسیان شهادت کلنل محمدتقی‌خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خاندان پسیان از خانواده‌های نظامی بومی دره گز محسوب می‌شوند. در دوره صفویان به منطقه قفقاز و سپس به شهر تبریزمنتقل شده‌اند. پدرش محمدباقرخان پسیان و مادرش فاطمه سلطان بود.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;وبلاگ - [https://farssag.wordpress.com/کلنل-محمد-تقی-خان-پسیان/ کلنل محمد تقی خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> رستم‌بیگ جد خاندان پسیان بعد از عهدنامه ترکمن‌چای و جدایی شهرهای قفقاز از ایران زندگی زیرسلطه بیگانگان روس را برنتابید و به تبریز مهاجرت کرد. رستم‌بیگ و پدر محمدتقی یاور محمد باقرخان روابط نزدیکی با مقامات با نفوذ تبریز از جمله [[امیرکبیر|میرزاتقی‌خان امیرکبیر]] داشتند. فرزندان رستم‌بیگ همگی از مقامات نظامی بودند و بعضی چون علیقلی و غلامرضا در جنگ با انگلیس در شیراز کشته شدند. محمدتقی در منزل و مدرسه لقمانیه تبریز به تحصیل علوم و زبانهای خارجی پرداخت.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;کافه لینک - [http://cofelink.com/تحقیق-درباره-ی-محمد-تقی-خان-پسیان-دانل/ تحقیق درباره ی محمد تقی خان پسیان + دانلود فایل]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تحصیلات ابتدایی را در همان شهر به‌پایان رساند و در سال ۱۲۸۶ یعنی زمانی که ۱۵ساله بود، برای ادامه تحصیل در مدرسه نظام به تهران رفت.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == دوران خدمت نظام ==<br /> کلنل محمدتقی‌خان پسیان پنج سال در مدرسه نظام تهران آموزش دید و در سال آخر تحصیل از سوی وزارت جنگ با درجه ستوان دومی خدمت ژاندارمری درآمد. پس از دو سال خدمت به درجه سروانی ارتقا یافت. پسیان در ۱۲۹۱ با سمت معلم و مترجم در مدرسه ژاندارمری یوسف‌آباد به کار خود ادامه داد. سپس به عنوان فرمانده گروهان به مأموریت همدان اعزام شد. بعد از برقراری امنیت راه همدان به تهران بازگشت و با اتمام دوره به درجه سرگردی ارتقا یافت و به پاس موفقیت در مأموریت همدان از وزارت جنگ مدال طلای نظامی گرفت.<br /> <br /> == مبارزه با اشغال روس ==<br /> کلنل پسیان در ۲۳ خرداد ۱۲۹۳ خورشیدی، محمدتقی‌خان پسیان به‌عنوان فرمانده نیروی ژاندارمری در همدان منصوب شد.<br /> <br /> با آغاز جنگ جهانی اول و در پی نگرانی از اشغال تهران، گروهی از سیاستمداران و نیروهای موسوم به «ملیون» به غرب ایران مهاجرت کردند و دولت موقتی تشکیل دادند. پسیان نیز در این جریان به آنان پیوست و فرماندهی بخشی از نیروهای ژاندارمری و قوای وابسته به ملیون را بر عهده گرفت.<br /> <br /> در جریان حضور نیروهای روسیه تزاری در غرب ایران، پسیان در همدان در برابر این نیروها مقاومت کرد و در برخی درگیری‌ها نقش فعالی داشت. این اقدامات در چارچوب تلاش‌های نظامی نیروهای ملی‌گرا برای مقابله با نفوذ و حضور قدرت‌های خارجی در ایران صورت می‌گرفت.<br /> <br /> بر اساس برخی روایت‌ها، در ابتدای این درگیری‌ها، نیروهای تحت فرمان پسیان با واحدهایی از بریگاد قزاق که در منطقه حضور داشتند نیز مواجه شدند. این واحدها در آن زمان تحت تأثیر شرایط پیچیده سیاسی و نظامی کشور، گاه در تعامل با نیروهای خارجی عمل می‌کردند. در ادامه، نیروهای روس به فرماندهی ژنرال نیکلای باراتف در منطقه فعال بودند و درگیری‌هایی میان آنان و نیروهای ملیون رخ داد.<br /> <br /> کلنل پسیان در سال ۱۲۹۴ درحمله معروف «مصلی» به روسها حمله کرد و مهاجمان را شکست داد، همدان از منطقه‌ی نفوذ روس‌ها خارج شد و در نتیجه [[رضاخان]] و آتریادش اسیر شدند.<br /> <br /> کلنل وقتی دید یکی از افسران قوای اشغالگر به نام رضاخان تبعه دولت قاجار است سخت ناراحت شد و سیلی محکمی بر بناگوش او نواخت و گفت:&lt;blockquote&gt;«تو چه جور آدمی هستی که تحت امر قوای اشغالگر به وطن خود حمله می‌کنی؟»&lt;/blockquote&gt;کلنل رضاخان را آزاد کرد ولی رضاخان دوباره خود را به باراتف معرفی کرده و مزدوری بیگانه را از سرگرفت. اما رضاخان کینه‌ کلنل را در دل داشت تا ۶ سال بعد که این‌بار برای انگلیسی‌ها کار می‌کرد پس از [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]] به وزارت جنگ رسید و انتقام خود را از کلنل گرفت!<br /> <br /> پسیان و یاورعزیزالله خان ضرغامی دفاع از همدان را در مقابل هجوم قوای روسی سازماندهی کردند اما به سبب برتری کمی و کیفی ارتش روسیه ناگزیر از عقب‌نشینی به کرمانشاه شدند.<br /> <br /> پسیان در نبردهایی در مناطق مختلفی از جمله قزوین، همدان، بروجرد و کرمانشاه حضور داشت و به‌عنوان یکی از فرماندهان فعال در این دوره شناخته می‌شود. با این حال، در نهایت به‌دلیل شرایط ناپایدار سیاسی، پراکندگی نیروهای ملی و برتری نظامی نیروهای خارجی، دولت موقت ملیون نتوانست به اهداف خود دست یابد و فعالیت آن پایان یافت.<br /> <br /> محمدتقی‌خان پسیان پس از این ناکامی از فرماندهی قوا کناره‌گیری کرد و برای درمان به آلمان رفت.&lt;ref&gt;محمدتقی بهار، ''تاریخ احزاب سیاسی ایران''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ملاقات با هیندنبورگ ===<br /> در آلمان در ادامه تحصیلات نظامی درملاقات با هیندنبورگ صدراعظم آلمان بدلیل جنایات روسیه تزاری در ایران درخواست ادامه تحصیلات نظامی در فرونت روسیه تزاری را می دهد که هیندنبورگ هم می پذیرد&lt;ref&gt;کتاب قیام کلنل محمد تقی خان پسیان نوشته علی آذری صفحه ۱۹۴&lt;/ref&gt;.پس از آن وی نخست در نیروی هوایی آلمان و سپس در پیاده‌نظام به تحصیل و تمرین همت می‌گمارد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> === خدمت در خراسان ===<br /> به دنبال تغییر اوضاع و پایان گرفتن جنگ جهانی اول در سال ۱۲۹۷ به ایران بازگشت. در همان سال به دنبال سقوط دولت وثوق الدوله دوباره به خدمت ژاندارمری دعوت شد و به درجه کلنلی (سرهنگی) ارتقا یافت و در دولت مشیرالدوله به فرماندهی ژاندارمری خراسان منصوب گردید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> پسیان خدمات بسیار ارزنده‌ای به خراسان نمود از جمله بهبود وضعیت نابسامان اقتصادی و سیاسی خراسان، گرفتن مالیات از سرمایه‌داران و زمینداران بزرگ خراسان، جمع‌آوری سلاحهای غیرمجاز در شهر، تشکیل کمیته عدالت برای رسیدگی به شکایات مردم، تشکیل کمیته مبارزه با مواد مخدر، ایجاد انبار گندم مدرن (سیلو)، ایجاد سه مدرسه دولتی، تأسیس بانک، تشویق صادرات ایران، ایجاد تفریح‌گاه‌های سالم موسیقی و فرهنگی و ده‌ها خدمات عمرانی و فرهنگی دیگر.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;طلوع آزادی - [http://tolouazadi.blogspot.al/2017/10/blog-post.html شهادت کلنل محمدتقی‌خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مأموریت او با والی‌گری [[احمد قوام|قوام‌السلطنه]] در خراسان مصادف بود. کلنل با هدف ساماندهی ژاندارمری خراسان مأموریت خود را آغاز کرد اما پس از چهار ماه فعالیت برای اصلاح امورمالی و اداری ژاندارمری به سبب کمبود منابع مالی و کارشکنی قوام با ناکامی روبرو شد. وی همچنین به بهانه مقابله با هجوم احتمالی بولشویک‌ها به تشکیل نیرویی ملی در کنار نیروی ژاندارمری اقدام کرد.<br /> <br /> کلنل روز سیزدهم فروردین ۱۳۰۰ والی (قوام‌السلطنه) را بازداشت و تحت‌الحفظ به تهران اعزام کرد . روز بعد [[سید ضیاءالدین طباطبایی|سیدضیاء]] کلنل را به سمت والی نظامی خراسان منصوب کرد. پانزدهم فروردین در مشهد حکومت نظامی اعلان شد و به دنبال آن در مدتی کوتاه یاغیان و اشرار عشایر خراسان سرکوب شدند و امنیت برقرار گردید محمدتقی‌خان بدهی مالیاتی قوام‌السلطنه را با ضبط اقلام هنگفتی از اموال و املاک او وصول‌ کرد و بهای نان و گوشت را کاهش داد و مواجب عقب‌افتاده افراد نظامی را پرداخت کرد. همچنین رسیدگی به سوءاستفاده‌های متولیان آستان قدس و قوام‌السلطنه راآغاز کرد. [[پرونده:محمدتقی خان پسیان نخستین هوانورد ایرانی.jpg|بندانگشتی|محمدتقی خان پسیان نخستین هوانورد ایرانی]]حکومت سیدضیاءالدین بیش از سه ماه طول نکشید و در چهارم خرداد ۱۳۰۰ فرمان عزل او صادر و به همه ایالات مخابره شد. ده روز بعد قوام‌السلطنه که ظاهراً در زندان حکم صدارت خود را دریافت کرده بود کابینه خود را به حضور شاه معرفی کرد. امور استحفاظی و انتظامی مرکز و حومه به سردارسپه سپرده شد. پیشتر در هفتم خرداد ۱۳۰۰ فرمان تلگرافی شاه به خراسان رسیده بود که بنابر آن کلنل در فرماندهی قوای نظامی خراسان باقی می‌ماند ولی از دخالت در امور حکومتی منع می‌گردید.<br /> <br /> در اول مرداد ۱۳۰۰ نجدالسلطنه استعفا کرد و کلنل هم زمان امور مربوط به حکومت را نیز در دست گرفت. دولت، نجفقلی‌خان صمصام‌السلطنه بختیاری را به عنوان والی خراسان منصوب کرد و او ضمن تلگرام به تاریخ نهم مرداد ۱۳۰۰ کلنل را تا ورود خود به سمت کفیل ایالت تعیین کرد. کلنل ضمن اظهار اطاعت تصریح کرد که اعتقاد و اطمینانی به رئیس‌الوزرا ندارد و به همین دلیل حاضر به قبول هیچ خدمتی نیست و نمی‌تواند «با داشتن اقتدار ظلم را دیده و چشم پوشی» کند. صمصام‌السلطنه با تضمین شرافت ایلاتی نسبت به کلنل ابراز اعتماد و از خدمات او قدردانی کرد و کلنل در پاسخ «تشریف‌فرمایی» صمصام‌السلطنه را موجب امیدواری دانست.<br /> <br /> در حالی که ابراز اعتماد کلنل نسبت به صمصام‌السلطنه آرامشی در مشهد پدید آورده بود ناگهان صمصام کنار رفت و کلنل گلروپ رئیس ژاندارمری به خراسان وارد شد. اما محمدتقی‌خان از آنجا که احساس خطر می‌کرد که کلنل گلروپ او را عزل کند گلروپ را به تهران بازگرداند. در اطراف خراسان نیز قبایل ازخود سرکشی نشان می‌دادند. پس از بازگرداندن گلروپ به تهران از اواخر مرداد ۱۳۰۰ روابط کلنل با حکومت مرکزی به بن‌بست رسید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> [[پرونده:محمدتقی‌خان پسیان با درجه نایب‌اولی (سرگرد).jpg|بندانگشتی|'''محمدتقی‌خان پسیان با درجه نایب‌اولی (سرگرد)''']]<br /> <br /> == سرانجام پسیان ==<br /> رضاخان و قوام که از دسیسه‌های خود نتیجه‌ای نگرفتند، عاقبت تصمیم به‌سرکوب جنبش پسیان گرفتند. علاوه برآن برخی خانهای سرسپرده محلی را علیه کلنل تحریک کردند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> دولت، کلنل را یاغی و خودسر معرفی کرد و او نیز مستقلاً به حکومت پرداخت و حتی حزب ملی به کمک او در خراسان تشکیل شد. در این هنگام سردار معزز حاکم بجنورد که پیشتر قول همکاری به کلنل داده بود خیانت کرد و کردهای قوچانی را به شورش واداشت. شورشیان با حمله به بجنورد و خلع سلاح ژاندارم‌ها شهر را به تصرف درآوردند. کلنل برای دفع کردان شمال شبانه با گروهی از افسران و ژاندارمها به سوی قوچان شتافت و در تپه‌های داوودلی جعفرآباد با اکراد مواجه شد و جنگید.<br /> <br /> کمی نفرات و کاهش مهمات و مکر دشمن تا عصر نهم مهر ۱۳۰۰ عرصه را بر کلنل و قوای ژاندارم تنگ کرد. فرستادگان او برای آوردن مهمات از جعفرآباد به جبهه بازنگشتند و فرمانده خود را تنها و بدون مهمات رها کردند. کلنل یکه و تنها در حالی که محاصره شده بود تا آخرین فشنگی که داشت جنگید و کشته شد. کردهای قوچانی پس از نبرد سرش را از تن جدا کردند و به قوچان بردند. به این ترتیب قیام محمدتقی‌خان پسیان که از ۱۳فروردین ۱۳۰۰ شروع شده بود در ۱۱مهر همان سال پایان گرفت.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> موقعی که سر کلنل را با شمشیر در چند ضربت جدا می‌کردند، در ضربت اول که هنوز جان داشت، گفته بود: «وطن، وطن ایران…» با قتل او، قیام افسران خراسان علیه ظلم و جور دولت مرکزی نیز فروکش کرد. این سردار شجاع میهن‌پرست در آخرین لحظات حیاتش در سنگر گفته بود: «باخون من روی کفنم بنویسید «وطن» و برای مادرم بفرستید».&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> کلنل پسیان مردی رشید بود و به هنگام مرگ بیش از سی سال از عمرش نگذشته بود. به زبان و ادبیات فارسی و موسیقی ایران نیز دلبستگی داشت و گاهی شعر می‌سرود. از وی چند ترجمه و مقاله به یادگار باقی مانده‌ است.&lt;ref&gt;بیوگرافی - [http://azadamirkhizi.blogfa.com/post/3 کلنل محمدتقی خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کلنل محمدتقی‌خان پسیان، در یکی از نامه‌هایش نوشته بود: «…ایرانی نمی‌میرد و محو نمی‌شود؛ برماست که آنها را از ننگ ذلت خلاص نماییم! آری ما باید جانبازی کنیم!».&lt;ref&gt;ایران آزاد فردا - [http://iranazadfarda.com/آر-اس-اس/کلنل-محمدتقی-پسیان،-قیام-آزادیخواهان/ کلنل محمدتقی پسیان، قیام آزادیخواهانه خودرا آغاز کرد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آرامگاه کلنل پسیان ==<br /> <br /> جسد کلنل پسیان در مقبره نادری (درکنار آرامگاه نادرشاه - باغ نادری) دفن گردید. در کتاب تاریخ بیست‌ساله ایران ازجمله دربارهٔ خاک‌سپاری کلنل آمده‌ است: &lt;blockquote&gt;«روز شنبه ششم صفر اهالی مشهد از پیر و جوان، کلیّه بازارها را تعطیل و شاگردان مدارس اجتماع نموده دسته‌های گل به‌دست گرفته عقب جنازه کلنل محمدتقی‌خان حرکت می‌کردند. پیکر وی را روی توپ گذارده بودند و موزیک نوای عزا را می‌نواخت. سپس پیکر را به‌طرف مقبره نادری برده در آن‌جا مدفون کردند. از ابتدای حرکت‌دادن پیکر، شلیک توپ تا موقع دفن دوام داشت». &lt;/blockquote&gt;اما دشمنانش، پس از یک ماه دستور داد مقبره را نبش کردند و جسد پسیان را از باغ نادری به یک گورستان بی‌نام‌ونشان دیگر به‌نام قبرستان سراب برده و در آن‌جا دفن کردند و حتی قبر او را محو کردند. اما مرقد پسیان همواره زیارتگاه عاشقان میهن و آزادی ایران باقی‌ماند. پس از سالها با روی کار آمدن دکتر [[محمد مصدق|مصدق]] و به دنبال درخواست‌های مردمی، دوباره پیکر پسیان به کنار آرامگاه نادر انتقال یافت.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> [[محمد فرخی یزدی|فرخی یزدی]] در سوگ او سرود:<br /> <br /> روزی که شهید عشق قربانی شد آغشته به خون مفخر ایرانی شد<br /> <br /> در ماتم او عارف و عامی گفتند ایام صفر محرم ثانی شد<br /> <br /> [[عارف قزوینی]]، شاعر و ترانه‌سرای ملی از دوستان کلنل پسیان بود و بعد از شنیدن قتل او به‌شدت متأثر شد و در رثای او ترانه جاودانی «از خون جوانان وطن لاله دمیده» را در سوگ او سرود.<br /> <br /> وی کنسرت پرشوری در تهران اجرا می‌کند و در آن تصنیف «گریه کن» را می‌خواند که این‌چنین شروع می‌شد:<br /> <br /> گریه کن که‌گر سیل خون گری ثمر ندارد<br /> <br /> ناله‌ای که ناید ز نای دل اثر ندارد<br /> <br /> این تصنیف بعدها توسط شادروان [[قمرالملوک وزیری|قمر]] خوانده شد و در سالهای بعد در ارکستر گلها به رهبری [[روح‌الله خالقی]] توسط [[غلامحسین بنان|بنان]] دوباره‌خوانی گردید.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> == سنگ مزار ==<br /> [[پرونده:مزار محمدتقی پسیان در مشهد و در کنار مقبره نادرشاه.jpg|بندانگشتی|مزار محمدتقی پسیان در مشهد و در کنار مقبره نادرشاه]]در تشییع جنازه کلنل محمدتقی‌خان پسیان در سال ۱۳۴۰ هجری قمری [[عارف قزوینی]] شعری برای سنگ قبر وی سرود و بر روی این سنگ قبر حک شد.<br /> <br /> این سر که نشان سرپرستی‌ست<br /> <br /> امروز رها ز قید هستی‌ست<br /> <br /> با دیدهٔ عبرتش ببینید<br /> <br /> کاین عاقبت وطن‌پرستی‌ست&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> === شرح تصویری از پسیان ===<br /> عصر روز دهم محرم ۱۳۴۰ قمری «روز عاشورا» کلنل درباغ ایالتی قدم می‌زد، و غرق اندیشه بود، درنزدیکی چنار بزرگی که سر به آسمان کشیده بود، و یادگار اعصار کهن بشمار می رفت، فدایی کلنل ایستاده و کاملاٌ متوجه قیافه پسیان می‌شود، که در ضمن اندیشه، گونه‌های گلگونش، سرخ‌تر و گاهی گام‌هایی کوتاه وبلند برمی‌داشته است.[[پرونده:کلنل محمد تقی خان پسیان در جوانی.JPG|جایگزین=کلنل محمد تقی خان پسیان در جوانی.JPG|بندانگشتی|کلنل محمد تقی خان پسیان در جوانی]]فدایی، این حالت و برافروختگی کلنل را، حاکی از اضطراب درون او دانسته و مصمم می‌شود که درآمدی مناسب کند و در وضع فعلی تحولی ایجاد نماید. گفتگوی شکل گرفته در این میان چنین روایت شده:&lt;blockquote&gt;اندکی جلو رفته می‌گوید: رئیس!‌ امروز بطرز بسیار خوبی برگذار و خوشبختانه برخلاف سنوات پیش، دسته جات سوگوار تلفاتی ندادند.<br /> <br /> -کلنل: مگر سالهای پیش تلفات داده می‌شده؟ سوگواری برای حسین بن علی (ع) مستلزم دادن تلفات نیست. افسوس که مردم را آن چنانکه باید از فلسفه‌ی شهادت این فداکار‌ بی‌مانند مستحضر نساخته‌اند، به مردم نگفته و نمی‌گویند که برای هفتاد و چند نفر، چرا آن قشون چندین هزارنفری تجهیز شد، به پیروان ساده‌دل و بی‌آلایش او تفهیم نکردند که یزید و سایر اعراب بنی‌امیه، از ترس قرابت نزدیک حسین بن علی (ع) با ایرانیان و امکان کمک ایرانیان به او، با شتاب آغاز پیکار کردند و آن ننگ ابدی را برای خاندان خود به یادگار گذاشتند، این جنگ پیکار حق و باطل بود، یزید و اعوان وانصارش که از بانیان اولیه‌ی استعمارند؛ تصور می‌کردند با کشتن فرزند علی بن ابوطالب علیه‌السلام بر مراد خود استوار خواهند شد، برعکس، امروز هزار و چند صد سال از آن واقعه ناگوار می‌گذرد وهنوز که هنوز است نام او که در راه حق و آزادی شهید شد؛ ورد زبانها است، آن مرد فداکار می‌خواست درس شهامت، اخلاق، تقوی، پرهیزکاری، درستی و وطن‌پرستی و راه و روش گرفتن حق را به مردم بیاموزد، او کشته شدن را بر زیر بار زور رفتن، ترجیح داد؛ او می‌گفت: حق را باید گرفت ولو به بهای جان شیرین خود و فرزندان و اسارت خانواده و هر گونه زجر و ستم تمام شود. فلسفه فداکاری و جانبازی فرزند علی (ع) اینهاست که متاسفانه اکثریت مردم از آن بی‌خبرند ...<br /> <br /> در اینجا چون اشک در چشمانش حلقه زده بود، مجدداٌ به قدم زدن مشغول می‌شود و سپس به فدایی می‌گوید:<br /> <br /> - تصمیم دارم عکسی از من گرفته شود، در این نزدیکی‌ها عکاس هست؟<br /> <br /> -فدایی: بالای مغازه‌ی آرسن‌خان عکاسی است که از خود من عکس گرفته و بد نیست. میل دارید احضارش کنم؟<br /> <br /> کلنل اجازه می‌دهد؛ پس از چند دقیقه گاراگین موسیسیان با سه پایه و دوربین وارد باغ شده و عکسی می‌گیرد که درخواست عکس دوم از طرف کلنل پسیان می‌شود و عکس دوم را هم می‌گیرد... کلنل ده تومان به او می‌دهد و چنین توصیه می‌کند:<br /> <br /> - این شیشه عکس مرا خوب حفظ کن، در آینده ی نزدیکی عایدی نسبتاٌ خوبی از آن نصیب تو خواهد شد...<br /> <br /> و متاسفانه این پیش‌بینی ۲۱ روز بعد به مرحله عمل رسید.&lt;ref&gt;کتاب قیام کلنل محمد تقی خان پسیان صفحه ۳۱۸ و ۳۱۹ نوشته علی آذری&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> [[رده:افراد در انقلاب مشروطه]]<br /> [[رده:اهالی تبریز]]<br /> [[رده:فرماندهان نظامی تاریخ ایران]]<br /> [[رده:سیاست‌مداران ترورشده اهل ایران]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=87353 2026-03-27T15:27:37Z

<p>Safa: /* شخصیت‌های تاریخی */</p> <hr /> <div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایه‌ای که ایران‌پدیا باید آن‌ها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br /> <br /> * اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br /> <br /> [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند. نوشتارهایی که برچسب [[ایران‌پدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خورده‌اند یا نیاز به بهبود در سریع‌ترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شده‌اند.<br /> <br /> == انقلاب دموکراتیک ایران ==<br /> {{لنگر|افراد}}<br /> {{col-begin}}<br /> <br /> == اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br /> === جستارهای وابسته ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> ===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]<br /> # [[خداداد شیروانی]]<br /> # [[وهاب موسوی]]<br /> # [[مصطفی فلاحی]]<br /> # [[سجاد والامنش]]<br /> # [[احمد جلیل]]<br /> # [[منصور مختاری]]<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]<br /> # [[سروش سلیمانی]]<br /> # [[رسول کدیوریان]]<br /> # [[رضا قنبری]]<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]<br /> # [[محمد نوری]]<br /> # [[احمدرضا امانی]]<br /> # [[طاها صفری]]<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]<br /> # [[مسیح جلیل]]<br /> # [[فرهاد عیوضی]]<br /> # [[محمد موسوی]]<br /> # [[مهدی موسوی]]<br /> # [[حسین مونسی]]<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]<br /> # [[بهمن فتاحی]]<br /> # [[اکرم پیرگزی]]<br /> # [[روبینا امینیان]]<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]<br /> # [[دیاکو محمدی]]<br /> # [[بهرام زاهدی]]<br /> # [[خالد ملایی]]<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]<br /> # [[امیرعلی حیدری]]<br /> # [[افسانه رضویان]]<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]<br /> # [[سعید ابراهیمی]]<br /> # [[آیدا حیدری]]<br /> # [[ملینا اسدی]]<br /> # [[نگین قدیمی]]<br /> # [[مهران رفیعی]]<br /> # [[سمانه میرزایی]]<br /> # [[سورنا گلگون]]<br /> # [[سینا اشکبوسی]]<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]<br /> # [[یاسین میرزایی]]<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]<br /> # [[احمدرضا قادری]]<br /> # [[متین منتظرالظهور]]<br /> # [[مبین فیلی]]<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]<br /> # [[دانیال مصطفوی]]<br /> # [[بیژن مصطفوی]]<br /> # [[پویا رستمی]]<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]<br /> # [[زهره فاضلی]]<br /> # [[شبنم فردوسی]]<br /> # [[جمیله شفیعی]]<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]<br /> # [[صنم پوربابایی]]<br /> # [[زیبا دستجردی]]<br /> # [[مسیح شاهوردی]]<br /> # [[مهدی ضیایی]]<br /> # [[دانیال دیانی]]<br /> <br /> == اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> <br /> <br /> === جستارهای وابسته ===<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> ===اسامی و عکس جانباختگان===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> <br /> <br /> === جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعدام‌شدگان ===<br /> #[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> <br /> <br /> == افراد ==<br /> {{لنگر|افراد}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === زنان ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> === قربانیان آپارتاید ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === هنرمندان ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}} <br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]<br /> # [[تورج نگهبان]]<br /> # [[اردلان سرفراز]]<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]<br /> <br /> === ورزشکاران ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ===<br /> ==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> #[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]<br /> # [[سعید نفیسی]]<br /> # [[یدالله رؤیایی]]<br /> #[[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> <br /> ==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br /> #[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> <br /> === فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> #[[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[نیما شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]] <br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === مسئولان رژیم ایران ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[احمدرضا رادان]]<br /> #[[حسین سلامی]]<br /> #[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[ایمان افشاری]]<br /> #[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[قاضی عموزاد]]<br /> #[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> #[[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمد بهشتی]]<br /> #[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> #[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[علیرضا عسگری]]<br /> #[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مالک رحمتی]]<br /> #[[حسین طائب]]<br /> #[[سعید جلیلی]]<br /> #[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> #[[علیرضا زاکانی]]<br /> #[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[بابک زنجانی]]<br /> #[[سعید امامی]]<br /> #[[حسین همدانی]]<br /> #[[صادق خلخالی]]<br /> #[[حسین موسوی تبریزی]]<br /> #[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> #[[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> #[[روح‌الله حسینیان]]<br /> #[[علی قدوسی]]<br /> #[[تریتا پارسی]]<br /> #[[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]<br /> # [[محمد پاکپور]]<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> <br /> === انقلابیون ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر صادق]]<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[شکرالله ربیعی]]<br /> #[[امیرحسین مرادی]]<br /> #[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[محمدحسین حبیبی]]<br /> #[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]<br /> <br /> === انقلابیون خارجی===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> #[[ویکتور خارا]]<br /> #[[وو نگوین جیاپ]]<br /> #[[بابی ساندز]]<br /> <br /> === فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شریعتی]]<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> #[[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های خارجی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> #[[اریک داوید]]<br /> #[[آلخو ویدال کوادراس]]<br /> #[[آبه پیر]]<br /> #[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> #[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[هانری لکلرک]]<br /> #[[ناپلئون بناپارت]]<br /> #[[نیکلای چائوشسکو]]<br /> #[[سون یات سن]]<br /> #[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[جاوید رحمان]]<br /> #[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> #[[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> #[[رینالدو گالیندو پل]]<br /> #[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> #[[احمد شهید]]<br /> #[[عاصمه جهانگیر]]<br /> #[[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> <br /> === شناخته شدگان ===<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> <br /> === تاریخی ===<br /> == اصطلاحات دوران مشروطه ==<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> <br /> == نمادهای دوران مشروطه ==<br /> # [[امیرخیز]]<br /> <br /> == روزنامه‌های دوران مشروطه ==<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> == شخصیت‌های تاریخی ==<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br /> # [[ابراهیم صفایی]] <br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> {{col-end}}<br /> <br /> === جان باختگان تظاهرات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]<br /> # [[سعید زینالی]]<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> <br /> {{col-end}}<br /> <br /> == تاریخ ==<br /> {{لنگر|تاریخ}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === انقلاب‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === دوران جمهوری اسلامی ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> === اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کشتار پشت‌آشان]]<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> {{col-break}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> #[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]<br /> <br /> === احزاب ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == هنر و فرهنگ ==<br /> {{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === فرهنگ ایران ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == جغرافیا و محیط زیست ==<br /> {{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> <br /> === سدها ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === آب‌ها ===<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تنگه هرمز]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === کوهستان‌ها، درّه‌ها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === انرژی در ایران ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> <br /> === خاک ===<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> #[[زلزله خوی]]<br /> #[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> <br /> {{col-end}}<br /> <br /> == ادبیات ==<br /> {{لنگر|ادبیات}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === اساطیر ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === سرگرمی و تفریحات ===<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == معرفی کتاب ==<br /> {{لنگر|معرفی کتاب}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> <br /> === دیگر کتاب‌ها ===<br /> #[[مرگ کسب و کار من است]]<br /> #[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> #[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> {{col-end}}<br /> <br /> == فلسفه ==<br /> {{لنگر|فلسفه}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> ==== فلسفه و جامعه‌شناسی ====<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[آتئیستم]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == جامعه و علوم اجتماعی ==<br /> {{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === موضوعات اجتماعی ===<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> === سیاست و حکومت ===<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> <br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === حقوق ===<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === زندان‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> {{col-end}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C%E2%80%8C_%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=87352 2026-03-27T15:04:00Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار<br /> | نام = محمدتقی خان پسیان<br /> | تصویر = محمدتقی پسیان در جوانی.jpg<br /> | شرح تصویر = محمدتقی خان پسیان<br /> | نام کامل = <br /> | معروف به = کلنل محمدتقی خان پسیان<br /> | نام مستعار = <br /> | زادروز = ۱۲۷۱<br /> | شهر تولد = تبریز<br /> | کشور تولد = <br /> | تاریخ مرگ = ۱۱ مهر ۱۳۰۰<br /> | شهر مرگ = قوچان<br /> | کشور مرگ = <br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = <br /> |خویشاوندان سرشناس = <br /> | تحصیلات = <br /> | دین = <br /> | حزب سیاسی = <br /> | سمت = <br /> | پست‌های قبلی = <br /> | فعالیت‌ها = <br /> | قبل از = <br /> | بعد از = <br /> | وب‌گاه رسمی = <br /> | امضا = <br /> | زیرنویس = <br /> }}<br /> <br /> '''محمدتقی پسیان''' (زاده ۱۲۷۱ خورشیدی، تبریز - مقتول در ۱۱ مهر ۱۳۰۰ خورشیدی، قوچان) یا '''محمدتقی‌خان پسیان''' یا '''کلنل (سرهنگ) محمدتقی‌خان پسیان''' افسر میهن‌پرست و از نظامیان اواخر دورهٔ قاجاریه&lt;ref&gt;هایپرکلابز - [http://hyperclubz.com/main/Club.aspx?qCat=home-entertainment-gr4&amp;qId=17656 محمدتقی پسیان- هایپرکلابز]&lt;/ref&gt; و فرمانده قیام ۱۳۰۰ خورشیدی در خراسان&lt;ref&gt;کارا کتاب - [http://www.karaketab.com/کتاب-تاریخ/کتاب-كلنل-محمد-تقی-خان-پسیان.html کلنل محمد تقی خان پسیان]&lt;/ref&gt; بود.&lt;ref&gt;نشر ماهی - [http://nashremahi.com/book/682 کلنل پسیان]&lt;/ref&gt; او نخستین ایرانی بود که موفق به طی دوره خلبانی و پرواز با هواپیما شده بود.&lt;ref&gt;خرداد - [http://tnews.ir/news/bc48107617629.html محمدتقی خان پسیان، نخستین خلبان ایرانی]&lt;/ref&gt; کلنل پسیان سرانجام علیه ظلم و ستم حاکمان به پاخاست و با استفاده از محبوبیتی که داشت یک قیام منطقه‌ای را شکل داد. بسیاری برای سرکوب کلنل پسیان راهی خراسان شدند اما نتوانستند قیام وی را شکست دهند. [[قوام‌السلطنه]] با یاری رضاخان و تحریک اقوام حواشی خراسان توانستند او را وارد جنگ‌های متعدد کنند. سرانجام کلنل محمد تقی‌خان پسیان در روز نهم مهر ۱۳۰۰ در جریان نبرد کشته شد و سرش را از بدنش جدا کردند.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ==<br /> کلنل محمدتقی‌خان پسیان، در سال ۱۲۷۱ شمسی ۱۳۰۹ هجری قمری در محله سرخاب تبریز به‌دنیا آمد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;سازمان مجاهدین خلق ایران - [https://event.mojahedin.org/events/5/شهادت-کلنل-محمدتقی-خان-پسیان شهادت کلنل محمدتقی‌خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خاندان پسیان از خانواده‌های نظامی بومی دره گز محسوب می‌شوند. در دوره صفویان به منطقه قفقاز و سپس به شهر تبریزمنتقل شده‌اند. پدرش محمدباقرخان پسیان و مادرش فاطمه سلطان بود.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;وبلاگ - [https://farssag.wordpress.com/کلنل-محمد-تقی-خان-پسیان/ کلنل محمد تقی خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> رستم‌بیگ جد خاندان پسیان بعد از عهدنامه ترکمن‌چای و جدایی شهرهای قفقاز از ایران زندگی زیرسلطه بیگانگان روس را برنتابید و به تبریز مهاجرت کرد. رستم‌بیگ و پدر محمدتقی یاور محمد باقرخان روابط نزدیکی با مقامات با نفوذ تبریز از جمله [[امیرکبیر|میرزاتقی‌خان امیرکبیر]] داشتند. فرزندان رستم‌بیگ همگی از مقامات نظامی بودند و بعضی چون علیقلی و غلامرضا در جنگ با انگلیس در شیراز کشته شدند. محمدتقی در منزل و مدرسه لقمانیه تبریز به تحصیل علوم و زبانهای خارجی پرداخت.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;کافه لینک - [http://cofelink.com/تحقیق-درباره-ی-محمد-تقی-خان-پسیان-دانل/ تحقیق درباره ی محمد تقی خان پسیان + دانلود فایل]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> تحصیلات ابتدایی را در همان شهر به‌پایان رساند و در سال ۱۲۸۶ یعنی زمانی که ۱۵ساله بود، برای ادامه تحصیل در مدرسه نظام به تهران رفت.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == دوران خدمت نظام ==<br /> کلنل محمدتقی‌خان پسیان پنج سال در مدرسه نظام تهران آموزش دید و در سال آخر تحصیل از سوی وزارت جنگ با درجه ستوان دومی خدمت ژاندارمری درآمد. پس از دو سال خدمت به درجه سروانی ارتقا یافت. پسیان در ۱۲۹۱ با سمت معلم و مترجم در مدرسه ژاندارمری یوسف‌آباد به کار خود ادامه داد. سپس به عنوان فرمانده گروهان به مأموریت همدان اعزام شد. بعد از برقراری امنیت راه همدان به تهران بازگشت و با اتمام دوره به درجه سرگردی ارتقا یافت و به پاس موفقیت در مأموریت همدان از وزارت جنگ مدال طلای نظامی گرفت.<br /> <br /> == مبارزه با اشغال روس ==<br /> کلنل پسیان در ۲۳ خرداد ۱۲۹۳ خورشیدی، محمدتقی‌خان پسیان به‌عنوان فرمانده نیروی ژاندارمری در همدان منصوب شد.<br /> <br /> با آغاز جنگ جهانی اول و در پی نگرانی از اشغال تهران، گروهی از سیاستمداران و نیروهای موسوم به «ملیون» به غرب ایران مهاجرت کردند و دولت موقتی تشکیل دادند. پسیان نیز در این جریان به آنان پیوست و فرماندهی بخشی از نیروهای ژاندارمری و قوای وابسته به ملیون را بر عهده گرفت.<br /> <br /> در جریان حضور نیروهای روسیه تزاری در غرب ایران، پسیان در همدان در برابر این نیروها مقاومت کرد و در برخی درگیری‌ها نقش فعالی داشت. این اقدامات در چارچوب تلاش‌های نظامی نیروهای ملی‌گرا برای مقابله با نفوذ و حضور قدرت‌های خارجی در ایران صورت می‌گرفت.<br /> <br /> بر اساس برخی روایت‌ها، در ابتدای این درگیری‌ها، نیروهای تحت فرمان پسیان با واحدهایی از بریگاد قزاق که در منطقه حضور داشتند نیز مواجه شدند. این واحدها در آن زمان تحت تأثیر شرایط پیچیده سیاسی و نظامی کشور، گاه در تعامل با نیروهای خارجی عمل می‌کردند. در ادامه، نیروهای روس به فرماندهی ژنرال نیکلای باراتف در منطقه فعال بودند و درگیری‌هایی میان آنان و نیروهای ملیون رخ داد.<br /> <br /> کلنل پسیان در سال ۱۲۹۴ درحمله معروف «مصلی» به روسها حمله کرد و ضمن شکست دادن و خلع سلاح آنها همدان را از منطقه نفوذ نیروهای روسیه خارج ساخت. پسیان و یاورعزیزالله خان ضرغامی دفاع از همدان را در مقابل هجوم قوای روسی سازماندهی کردند اما به سبب برتری کمی و کیفی ارتش روسیه ناگزیر از عقب‌نشینی به کرمانشاه شدند.<br /> <br /> پسیان در نبردهایی در مناطق مختلفی از جمله قزوین، همدان، بروجرد و کرمانشاه حضور داشت و به‌عنوان یکی از فرماندهان فعال در این دوره شناخته می‌شود. با این حال، در نهایت به‌دلیل شرایط ناپایدار سیاسی، پراکندگی نیروهای ملی و برتری نظامی نیروهای خارجی، دولت موقت ملیون نتوانست به اهداف خود دست یابد و فعالیت آن پایان یافت.<br /> <br /> محمدتقی‌خان پسیان پس از این ناکامی از فرماندهی قوا کناره‌گیری کرد و برای درمان به آلمان رفت.&lt;ref&gt;محمدتقی بهار، ''تاریخ احزاب سیاسی ایران''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ملاقات با هیندنبورگ ===<br /> در آلمان در ادامه تحصیلات نظامی درملاقات با هیندنبورگ صدراعظم آلمان بدلیل جنایات روسیه تزاری در ایران درخواست ادامه تحصیلات نظامی در فرونت روسیه تزاری را می دهد که هیندنبورگ هم می پذیرد&lt;ref&gt;کتاب قیام کلنل محمد تقی خان پسیان نوشته علی آذری صفحه ۱۹۴&lt;/ref&gt;.پس از آن وی نخست در نیروی هوایی آلمان و سپس در پیاده‌نظام به تحصیل و تمرین همت می‌گمارد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> === خدمت در خراسان ===<br /> به دنبال تغییر اوضاع و پایان گرفتن جنگ جهانی اول در سال ۱۲۹۷ به ایران بازگشت. در همان سال به دنبال سقوط دولت وثوق الدوله دوباره به خدمت ژاندارمری دعوت شد و به درجه کلنلی (سرهنگی) ارتقا یافت و در دولت مشیرالدوله به فرماندهی ژاندارمری خراسان منصوب گردید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> پسیان خدمات بسیار ارزنده‌ای به خراسان نمود از جمله بهبود وضعیت نابسامان اقتصادی و سیاسی خراسان، گرفتن مالیات از سرمایه‌داران و زمینداران بزرگ خراسان، جمع‌آوری سلاحهای غیرمجاز در شهر، تشکیل کمیته عدالت برای رسیدگی به شکایات مردم، تشکیل کمیته مبارزه با مواد مخدر، ایجاد انبار گندم مدرن (سیلو)، ایجاد سه مدرسه دولتی، تأسیس بانک، تشویق صادرات ایران، ایجاد تفریح‌گاه‌های سالم موسیقی و فرهنگی و ده‌ها خدمات عمرانی و فرهنگی دیگر.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;طلوع آزادی - [http://tolouazadi.blogspot.al/2017/10/blog-post.html شهادت کلنل محمدتقی‌خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مأموریت او با والی‌گری [[احمد قوام|قوام‌السلطنه]] در خراسان مصادف بود. کلنل با هدف ساماندهی ژاندارمری خراسان مأموریت خود را آغاز کرد اما پس از چهار ماه فعالیت برای اصلاح امورمالی و اداری ژاندارمری به سبب کمبود منابع مالی و کارشکنی قوام با ناکامی روبرو شد. وی همچنین به بهانه مقابله با هجوم احتمالی بولشویک‌ها به تشکیل نیرویی ملی در کنار نیروی ژاندارمری اقدام کرد.<br /> <br /> کلنل روز سیزدهم فروردین ۱۳۰۰ والی (قوام‌السلطنه) را بازداشت و تحت‌الحفظ به تهران اعزام کرد . روز بعد [[سید ضیاءالدین طباطبایی|سیدضیاء]] کلنل را به سمت والی نظامی خراسان منصوب کرد. پانزدهم فروردین در مشهد حکومت نظامی اعلان شد و به دنبال آن در مدتی کوتاه یاغیان و اشرار عشایر خراسان سرکوب شدند و امنیت برقرار گردید محمدتقی‌خان بدهی مالیاتی قوام‌السلطنه را با ضبط اقلام هنگفتی از اموال و املاک او وصول‌ کرد و بهای نان و گوشت را کاهش داد و مواجب عقب‌افتاده افراد نظامی را پرداخت کرد. همچنین رسیدگی به سوءاستفاده‌های متولیان آستان قدس و قوام‌السلطنه راآغاز کرد. [[پرونده:محمدتقی خان پسیان نخستین هوانورد ایرانی.jpg|بندانگشتی|محمدتقی خان پسیان نخستین هوانورد ایرانی]]حکومت سیدضیاءالدین بیش از سه ماه طول نکشید و در چهارم خرداد ۱۳۰۰ فرمان عزل او صادر و به همه ایالات مخابره شد. ده روز بعد قوام‌السلطنه که ظاهراً در زندان حکم صدارت خود را دریافت کرده بود کابینه خود را به حضور شاه معرفی کرد. امور استحفاظی و انتظامی مرکز و حومه به سردارسپه سپرده شد. پیشتر در هفتم خرداد ۱۳۰۰ فرمان تلگرافی شاه به خراسان رسیده بود که بنابر آن کلنل در فرماندهی قوای نظامی خراسان باقی می‌ماند ولی از دخالت در امور حکومتی منع می‌گردید.<br /> <br /> در اول مرداد ۱۳۰۰ نجدالسلطنه استعفا کرد و کلنل هم زمان امور مربوط به حکومت را نیز در دست گرفت. دولت، نجفقلی‌خان صمصام‌السلطنه بختیاری را به عنوان والی خراسان منصوب کرد و او ضمن تلگرام به تاریخ نهم مرداد ۱۳۰۰ کلنل را تا ورود خود به سمت کفیل ایالت تعیین کرد. کلنل ضمن اظهار اطاعت تصریح کرد که اعتقاد و اطمینانی به رئیس‌الوزرا ندارد و به همین دلیل حاضر به قبول هیچ خدمتی نیست و نمی‌تواند «با داشتن اقتدار ظلم را دیده و چشم پوشی» کند. صمصام‌السلطنه با تضمین شرافت ایلاتی نسبت به کلنل ابراز اعتماد و از خدمات او قدردانی کرد و کلنل در پاسخ «تشریف‌فرمایی» صمصام‌السلطنه را موجب امیدواری دانست.<br /> <br /> در حالی که ابراز اعتماد کلنل نسبت به صمصام‌السلطنه آرامشی در مشهد پدید آورده بود ناگهان صمصام کنار رفت و کلنل گلروپ رئیس ژاندارمری به خراسان وارد شد. اما محمدتقی‌خان از آنجا که احساس خطر می‌کرد که کلنل گلروپ او را عزل کند گلروپ را به تهران بازگرداند. در اطراف خراسان نیز قبایل ازخود سرکشی نشان می‌دادند. پس از بازگرداندن گلروپ به تهران از اواخر مرداد ۱۳۰۰ روابط کلنل با حکومت مرکزی به بن‌بست رسید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> [[پرونده:محمدتقی‌خان پسیان با درجه نایب‌اولی (سرگرد).jpg|بندانگشتی|'''محمدتقی‌خان پسیان با درجه نایب‌اولی (سرگرد)''']]<br /> <br /> == سرانجام پسیان ==<br /> رضاخان و قوام که از دسیسه‌های خود نتیجه‌ای نگرفتند، عاقبت تصمیم به‌سرکوب جنبش پسیان گرفتند. علاوه برآن برخی خانهای سرسپرده محلی را علیه کلنل تحریک کردند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> دولت، کلنل را یاغی و خودسر معرفی کرد و او نیز مستقلاً به حکومت پرداخت و حتی حزب ملی به کمک او در خراسان تشکیل شد. در این هنگام سردار معزز حاکم بجنورد که پیشتر قول همکاری به کلنل داده بود خیانت کرد و کردهای قوچانی را به شورش واداشت. شورشیان با حمله به بجنورد و خلع سلاح ژاندارم‌ها شهر را به تصرف درآوردند. کلنل برای دفع کردان شمال شبانه با گروهی از افسران و ژاندارمها به سوی قوچان شتافت و در تپه‌های داوودلی جعفرآباد با اکراد مواجه شد و جنگید.<br /> <br /> کمی نفرات و کاهش مهمات و مکر دشمن تا عصر نهم مهر ۱۳۰۰ عرصه را بر کلنل و قوای ژاندارم تنگ کرد. فرستادگان او برای آوردن مهمات از جعفرآباد به جبهه بازنگشتند و فرمانده خود را تنها و بدون مهمات رها کردند. کلنل یکه و تنها در حالی که محاصره شده بود تا آخرین فشنگی که داشت جنگید و کشته شد. کردهای قوچانی پس از نبرد سرش را از تن جدا کردند و به قوچان بردند. به این ترتیب قیام محمدتقی‌خان پسیان که از ۱۳فروردین ۱۳۰۰ شروع شده بود در ۱۱مهر همان سال پایان گرفت.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> موقعی که سر کلنل را با شمشیر در چند ضربت جدا می‌کردند، در ضربت اول که هنوز جان داشت، گفته بود: «وطن، وطن ایران…» با قتل او، قیام افسران خراسان علیه ظلم و جور دولت مرکزی نیز فروکش کرد. این سردار شجاع میهن‌پرست در آخرین لحظات حیاتش در سنگر گفته بود: «باخون من روی کفنم بنویسید «وطن» و برای مادرم بفرستید».&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> کلنل پسیان مردی رشید بود و به هنگام مرگ بیش از سی سال از عمرش نگذشته بود. به زبان و ادبیات فارسی و موسیقی ایران نیز دلبستگی داشت و گاهی شعر می‌سرود. از وی چند ترجمه و مقاله به یادگار باقی مانده‌ است.&lt;ref&gt;بیوگرافی - [http://azadamirkhizi.blogfa.com/post/3 کلنل محمدتقی خان پسیان]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کلنل محمدتقی‌خان پسیان، در یکی از نامه‌هایش نوشته بود: «…ایرانی نمی‌میرد و محو نمی‌شود؛ برماست که آنها را از ننگ ذلت خلاص نماییم! آری ما باید جانبازی کنیم!».&lt;ref&gt;ایران آزاد فردا - [http://iranazadfarda.com/آر-اس-اس/کلنل-محمدتقی-پسیان،-قیام-آزادیخواهان/ کلنل محمدتقی پسیان، قیام آزادیخواهانه خودرا آغاز کرد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آرامگاه کلنل پسیان ==<br /> <br /> جسد کلنل پسیان در مقبره نادری (درکنار آرامگاه نادرشاه - باغ نادری) دفن گردید. در کتاب تاریخ بیست‌ساله ایران ازجمله دربارهٔ خاک‌سپاری کلنل آمده‌ است: &lt;blockquote&gt;«روز شنبه ششم صفر اهالی مشهد از پیر و جوان، کلیّه بازارها را تعطیل و شاگردان مدارس اجتماع نموده دسته‌های گل به‌دست گرفته عقب جنازه کلنل محمدتقی‌خان حرکت می‌کردند. پیکر وی را روی توپ گذارده بودند و موزیک نوای عزا را می‌نواخت. سپس پیکر را به‌طرف مقبره نادری برده در آن‌جا مدفون کردند. از ابتدای حرکت‌دادن پیکر، شلیک توپ تا موقع دفن دوام داشت». &lt;/blockquote&gt;اما دشمنانش، پس از یک ماه دستور داد مقبره را نبش کردند و جسد پسیان را از باغ نادری به یک گورستان بی‌نام‌ونشان دیگر به‌نام قبرستان سراب برده و در آن‌جا دفن کردند و حتی قبر او را محو کردند. اما مرقد پسیان همواره زیارتگاه عاشقان میهن و آزادی ایران باقی‌ماند. پس از سالها با روی کار آمدن دکتر [[محمد مصدق|مصدق]] و به دنبال درخواست‌های مردمی، دوباره پیکر پسیان به کنار آرامگاه نادر انتقال یافت.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> [[محمد فرخی یزدی|فرخی یزدی]] در سوگ او سرود:<br /> <br /> روزی که شهید عشق قربانی شد آغشته به خون مفخر ایرانی شد<br /> <br /> در ماتم او عارف و عامی گفتند ایام صفر محرم ثانی شد<br /> <br /> [[عارف قزوینی]]، شاعر و ترانه‌سرای ملی از دوستان کلنل پسیان بود و بعد از شنیدن قتل او به‌شدت متأثر شد و در رثای او ترانه جاودانی «از خون جوانان وطن لاله دمیده» را در سوگ او سرود.<br /> <br /> وی کنسرت پرشوری در تهران اجرا می‌کند و در آن تصنیف «گریه کن» را می‌خواند که این‌چنین شروع می‌شد:<br /> <br /> گریه کن که‌گر سیل خون گری ثمر ندارد<br /> <br /> ناله‌ای که ناید ز نای دل اثر ندارد<br /> <br /> این تصنیف بعدها توسط شادروان [[قمرالملوک وزیری|قمر]] خوانده شد و در سالهای بعد در ارکستر گلها به رهبری [[روح‌الله خالقی]] توسط [[غلامحسین بنان|بنان]] دوباره‌خوانی گردید.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> == سنگ مزار ==<br /> [[پرونده:مزار محمدتقی پسیان در مشهد و در کنار مقبره نادرشاه.jpg|بندانگشتی|مزار محمدتقی پسیان در مشهد و در کنار مقبره نادرشاه]]در تشییع جنازه کلنل محمدتقی‌خان پسیان در سال ۱۳۴۰ هجری قمری [[عارف قزوینی]] شعری برای سنگ قبر وی سرود و بر روی این سنگ قبر حک شد.<br /> <br /> این سر که نشان سرپرستی‌ست<br /> <br /> امروز رها ز قید هستی‌ست<br /> <br /> با دیدهٔ عبرتش ببینید<br /> <br /> کاین عاقبت وطن‌پرستی‌ست&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> === شرح تصویری از پسیان ===<br /> عصر روز دهم محرم ۱۳۴۰ قمری «روز عاشورا» کلنل درباغ ایالتی قدم می‌زد، و غرق اندیشه بود، درنزدیکی چنار بزرگی که سر به آسمان کشیده بود، و یادگار اعصار کهن بشمار می رفت، فدایی کلنل ایستاده و کاملاٌ متوجه قیافه پسیان می‌شود، که در ضمن اندیشه، گونه‌های گلگونش، سرخ‌تر و گاهی گام‌هایی کوتاه وبلند برمی‌داشته است.[[پرونده:کلنل محمد تقی خان پسیان در جوانی.JPG|جایگزین=کلنل محمد تقی خان پسیان در جوانی.JPG|بندانگشتی|کلنل محمد تقی خان پسیان در جوانی]]فدایی، این حالت و برافروختگی کلنل را، حاکی از اضطراب درون او دانسته و مصمم می‌شود که درآمدی مناسب کند و در وضع فعلی تحولی ایجاد نماید. گفتگوی شکل گرفته در این میان چنین روایت شده:&lt;blockquote&gt;اندکی جلو رفته می‌گوید: رئیس!‌ امروز بطرز بسیار خوبی برگذار و خوشبختانه برخلاف سنوات پیش، دسته جات سوگوار تلفاتی ندادند.<br /> <br /> -کلنل: مگر سالهای پیش تلفات داده می‌شده؟ سوگواری برای حسین بن علی (ع) مستلزم دادن تلفات نیست. افسوس که مردم را آن چنانکه باید از فلسفه‌ی شهادت این فداکار‌ بی‌مانند مستحضر نساخته‌اند، به مردم نگفته و نمی‌گویند که برای هفتاد و چند نفر، چرا آن قشون چندین هزارنفری تجهیز شد، به پیروان ساده‌دل و بی‌آلایش او تفهیم نکردند که یزید و سایر اعراب بنی‌امیه، از ترس قرابت نزدیک حسین بن علی (ع) با ایرانیان و امکان کمک ایرانیان به او، با شتاب آغاز پیکار کردند و آن ننگ ابدی را برای خاندان خود به یادگار گذاشتند، این جنگ پیکار حق و باطل بود، یزید و اعوان وانصارش که از بانیان اولیه‌ی استعمارند؛ تصور می‌کردند با کشتن فرزند علی بن ابوطالب علیه‌السلام بر مراد خود استوار خواهند شد، برعکس، امروز هزار و چند صد سال از آن واقعه ناگوار می‌گذرد وهنوز که هنوز است نام او که در راه حق و آزادی شهید شد؛ ورد زبانها است، آن مرد فداکار می‌خواست درس شهامت، اخلاق، تقوی، پرهیزکاری، درستی و وطن‌پرستی و راه و روش گرفتن حق را به مردم بیاموزد، او کشته شدن را بر زیر بار زور رفتن، ترجیح داد؛ او می‌گفت: حق را باید گرفت ولو به بهای جان شیرین خود و فرزندان و اسارت خانواده و هر گونه زجر و ستم تمام شود. فلسفه فداکاری و جانبازی فرزند علی (ع) اینهاست که متاسفانه اکثریت مردم از آن بی‌خبرند ...<br /> <br /> در اینجا چون اشک در چشمانش حلقه زده بود، مجدداٌ به قدم زدن مشغول می‌شود و سپس به فدایی می‌گوید:<br /> <br /> - تصمیم دارم عکسی از من گرفته شود، در این نزدیکی‌ها عکاس هست؟<br /> <br /> -فدایی: بالای مغازه‌ی آرسن‌خان عکاسی است که از خود من عکس گرفته و بد نیست. میل دارید احضارش کنم؟<br /> <br /> کلنل اجازه می‌دهد؛ پس از چند دقیقه گاراگین موسیسیان با سه پایه و دوربین وارد باغ شده و عکسی می‌گیرد که درخواست عکس دوم از طرف کلنل پسیان می‌شود و عکس دوم را هم می‌گیرد... کلنل ده تومان به او می‌دهد و چنین توصیه می‌کند:<br /> <br /> - این شیشه عکس مرا خوب حفظ کن، در آینده ی نزدیکی عایدی نسبتاٌ خوبی از آن نصیب تو خواهد شد...<br /> <br /> و متاسفانه این پیش‌بینی ۲۱ روز بعد به مرحله عمل رسید.&lt;ref&gt;کتاب قیام کلنل محمد تقی خان پسیان صفحه ۳۱۸ و ۳۱۹ نوشته علی آذری&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> [[رده:افراد در انقلاب مشروطه]]<br /> [[رده:اهالی تبریز]]<br /> [[رده:فرماندهان نظامی تاریخ ایران]]<br /> [[رده:سیاست‌مداران ترورشده اهل ایران]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B8_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87345 2026-03-27T09:19:30Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۸ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۸ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۷ روز (در سال عادی) یا ۳۵۸ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> {{فروردین}}<br /> ==رویدادها==<br /> * ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''سپاه پاسداران''']]<br /> ۲۸ مارس<br /> * ۱۹۳۹ - پایان جنگ داخلی اسپانیا با پیروزی فالانژیست‌ها به رهبری ژنرال فرانکو<br /> * ۲۰۱۸ - کیم جونگ اون، رهبر کرۀشمالی، برای دیدار با شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین، برای اولین‌بار از سال ۲۰۱۱م از کشورش خارج و راهی چین شد.<br /> <br /> ==زادروزها==<br /> *۱۳۰۹ - ناصر ملک‌مطیعی بازیگر و کارگردان<br /> *۱۳۱۷ - حبیب لاجوردی، کارآفرین، مدیر گروه صنعتی پهشهر، مدیر پروژه تاریخ شفاهی ایران<br /> *۱۳۱۸ - منوچهر اسماعیلی، دوبلور و مدیر دوبلاژ<br /> *۱۳۲۸ - داوود بهبودی، خواننده<br /> ۲۸ مارس<br /> *۱۴۸۳ - رافائل، نقاش و معمار ایتالیایی<br /> * ۱۸۶۸ - ماکسيم گورکی (الکسی پشيکوف)، نويسنده مشهور روس و حامی ستمديدگان و استثمار شدگان<br /> * ۱۹۱۴ - بوهومیل هرابال، نویسنده چک<br /> * ۱۹۳۶ - ماریو بارگاس یوسا، نویسنده، سیاستمدار، روزنامه‌نگار و مقاله‌نویس پرو، برنده جایزه نوبل<br /> * ۱۹۶۰ - اریک امانوئل اشمیت، نویسنده و نمایشنامه‌نویس فرانسوی<br /> <br /> ==درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۴۸ - عبدالحسین سپنتا، کارگردان اولین فیلم ناطق ایرانی (زاده ۱۲۸۶)<br /> * ۱۴۰۱ - علی رضا‌قلی، پژوهش‌گر علوم سیاسی، جامعه‌شناسی و نویسنده کتاب جامعه‌شناسی نخبه‌کشی<br /> ۲۸ مارس<br /> * ۱۷۹۴ - مارکی دو کندورسه، فیلسوف، ریاضی‌دان فرانسوی که در جریان انقلاب کبیر فرانسه بدلیل مخالفت با اعدام لویی شانزدهم دستگیر و در زندان با سَم خودکشی کرد تا طعمۀ گیوتین نشود.<br /> * ۱۸۸۱ - مودست موسورگسکی، آهنگساز روسی<br /> * ۱۹۴۱ - ویرجینیا وولف، نویسنده انگلیسی<br /> * ۱۹۴۲ - میگل هرناندز، شاعر و نمایشنامه‌نویس اسپانیایی<br /> * ۱۹۴۳ - سرگئی راخمانینوف، پیانیست، آهنگساز و رهبر ارکستر روسی<br /> * ۱۹۶۹ - دوایت دیوید آیزنهاور، ژنرال ۵ ستاره و از فرماندهان فاتح اروپا در جریان جنگ جهانی دوم و سی‌و‌چهارمین رئیس‌جمهور ایالات متحدۀ آمریکا<br /> * ۱۹۸۵ - مارک شاگال، نقاش و شاعر روسی<br /> * ۱۹۹۴ - اوژن یونسکو، نمایشنامه‌نویس و منتقد رومانیایی<br /> * ۲۰۰۶ - کاسپار واینبرگر، وزیر دفاع سابق آمریکا<br /> * ۲۰۰۹ - موریس ژار، آهنگساز و رهبر ارکستر فرانسوی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B7_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87344 2026-03-27T09:10:41Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۷ فروردین''' - در گاه‌شماری ایران از آغاز سال ۷ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۸ روز (در سال عادی) یا ۳۵۹ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۲۷ - مراسم کلنگ‌زدن ساختمان آرامگاه [[سعدی|'''سعدی''']] در شیراز <br /> * ۱۳۶۷ - [[عملیات آفتاب|'''عملیات آفتاب''']]، [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش ملی ایران''']] <br /> * ۱۳۶۸ - روز اعلام نام  مجاهد خلق [[منیره رجوی|'''منيره رجوی''']] به‌عنوان نماد زندانيان قتل عام شده<br /> * ۱۴۰۰ - امضای [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین|'''قرارداد ۲۵ ساله میان ایران و چین''']] <br /> ۲۷ مارس<br /> * ۱۷۳۸ - اعلان جنگ پارلمان انگلستان به دولت اسپانیا<br /> * ۱۷۹۴ - تاسیس نیروی دریایی آمریکا<br /> * ۲۰۱۴ - مجمع عمومی سازمان ملل متحد، با تصویب قطعنامۀ ۶۸/۲۶۲ بر تمامیت ارضی اوکراین تأکید کرد و همه‌پرسی الحاق کریمه به‌روسیه را مردود خواند.<br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۷۱ - احمد آرام، مترجم و نویسندهٔ معاصر (درگذشته ۱۳۷۷)<br /> * ۱۳۱۸ - لیلا کسری، شاعر<br /> * ۱۳۲۳ - خسرو شکیبایی، بازیگر تاتر، سینما و تلویزیون <br /> * ۱۳۵۸ - روشن رامی، شاعر<br /> ۲۷ مارس<br /> * ۱۸۴۵ - ویلهلم رونتگن، فیزیک‌دان آلمانی<br /> * ۱۸۶۳ - هنری رویس، کارآفرین، صنعت‌گر و مکانیک انگلیسی که در سال ۱۹۰۶م شرکت خودروسازی رولزرویس را به‌همراه چارلز رولز تأسیس کرد.<br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۸۵ - منوچهر همایون‌پور، ردیف‌دان و آوازخوان اهل ایران (زاده ۱۳۰۳)<br /> ۲۷ مارس<br /> * ۱۹۶۸ - یوری گاگارین، فضانورد روسی<br /> * ۱۹۷۲ - موریس اشر، هنرمند گرافیست هلند<br /> * ۲۰۱۴ - ریچارد فرای، ایران‌شناس آمریکایی (زاده ۱۲۹۸)<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز جهانی تئاتر<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D9%87_%D8%A7%D9%88%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1_%DB%B5%DB%B0_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87343 2026-03-27T08:55:58Z

<p>Safa: /* دستگیری اعضا مجاهدین */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات حمله به غیرنظامی<br /> | عنوان = دستگیری مرکزیت مجاهدین خلق<br /> | تصویر = بنیانگذاران مجاهدین.JPG<br /> | اندازه =300px <br /> | توضیح = <br /> | زیرنویس =محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن، علی‌اصغر بدیع‌زادگان <br /> | موقعیت = همه‌ی شهرهای ایران<br /> | هدف = نابودی سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> | مختصات = <br /> | تاریخ = اول شهریور ۱۳۵۰<br /> | زمان = <br /> | منطقه زمانی = <br /> | نوع = <br /> | تلفات = <br /> | زخمی‌ها = <br /> | قربانی = اعدام تعدادی از کادرهای مجاهدین خلق<br /> | مرتکبان = <br /> | سلاح‌ها = <br /> | تعداد مشارکت‌کنندگان = <br /> | مدافعان = <br /> }}<br /> <br /> '''ضربه شهریور ۵۰'''، به عملیاتی گفته می‌شود که طی آن تعداد زیادی از کادرهای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] در اول شهریور ۱۳۵۰ دستگیر شدند. در ساعت ۲ بعد از ظهر روز اول شهریور ۱۳۵۰ ماموران ساواک شاه هجوم گسترده‌ای را علیه خانه های جمعی سازمان مجاهدین خلق ایران آغاز کردند. دراین یورش که روز بعد هم ادامه یافت، [[ساواک]] بیش از ۱۰۰ نفر یعنی ۹۵ درصد از کادرها و مسئولین و اعضای سازمان مجاهدین را دستگیرکرد و بلافاصله زیر شکنجه برد.<br /> <br /> بنیانگذاران و اعضای مرکزیت همگی به اسارت درآمدند. تنها فرد باقی‌مانده که مدتی بعد دستگیر شد،‌بنیانگذار مجاهدین خلق، محمد حنیف نژادبود. او به هنگام رفتن به خانه تیمی از سرکوچه پی برده بود که وضعیت غیر عادی است و بازگشت. پس از این دستگیری گسترده تنها شمار اندکی از اعضا از جمله احمد رضایی، مجید شریف واقفی، کاظم ذوالانوار، محمودشامخی و....در بیرون ماندند که به تنهایی سازمان مجاهدین را مجددا سازماندهی و تشکیلات آن را بازسازی کردند.<br /> <br /> [[محمد حنیف‌نژاد]] ۴ هفته بعد در ۲۸ مهر ۱۳۵۰ در خانه عطاالله حاج محمودیان از بازاریان مشهور تهران به اسارت [[ساواک]] درآمد.&lt;ref&gt;[https://www.hambastegimeli.com/%D8%AF%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7/64831-%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%AA-% نصرالله اسماعیل زاده: بیان حقیقت برای مردم ایران و ثبت در تاریخ]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ضربه ۵۰ ==<br /> پس از تشکیل [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و پیشرفت عضوگیری اعضای جدید از سال ۱۳۴۴ تا سال ۱۳۴۸ و گسترش کمی و کیفی این سازمان در تهران و شهرهای اصلی کشور، سازمان مجاهدین وارد مرحله‌ی تعیین استراتژی و تدارک عملی نظامی گردید. <br /> <br /> === دوره عضوگیری ===<br /> دوره عضوگیری مجاهدین در آن روزگار جز در موارد استثنایی یک الی دو سال به طول می‌انجامید تا از سلامت امنیتی فرد اطمینان حاصل شود و دوران مطالعات اولیه را هم برای عضویت در سازمان به انجام برساند. جلسات اعضاء و مسئولین سازمان مجاهدین خلق که ۲ و یا ۳ و یا حداکثر ۴ نفر در برمی‌گرفت در کوهستان یا در خانه‌های تیمی مخفی برگزار می‌شد. اعضای سازمان مجاهدین خلق در هفته یک روز به کوهنوردی و یک روز به جامعه گردی جهت آشنایی با وضعیت فقرا و محرومین می‌پرداختند و در زندگی شخصی نیز حداکثر ساده زیستی را مراعات می‌کردند. به عنوان مثال برخی از اعضا که از طبقه مرفه بودند زندگی خود را ترک کرده و مدتی در کوره‌پس‌خانه‌های جنوب شهر زندگی کرده و شب‌ها در کنار فقرا کارتن خوابی می‌کردند. <br /> <br /> === دوره تدوین استراتژی ===<br /> پس از عضو گیری‌های اولیه در سال ۱۳۴۸ برای تدوین مشی و استرتژی سازمان ۱۶ نفر تعیین گردیدند. پس از پایان بحث های مربوط به تدوین استراتژی درسازمان مجاهدین خلق ایران مرحله مربوط به تدارک برای عمل نظامی آغاز شد. درگام اول می‌بایست در‌ اعضای سازمان آمادگی های لازم نظامی، تاکتیکی وتکنیکی بوجود می‌آمد. انجام این کار با توجه به کمبود امکانات و وجود جو پلیسی بسیار دشوار بود. در این مرحله پیشنهاد رفتن به پایگاه انقلابیون مخلتلف در منطقه برای آموزش نظامی بررسی شد اما نزدیک‌ترین و ممکن‌ترین راه رفتن به اردن بود. پس از بررسی‌های لازم، رفتن به اردن و گذراندن دوره های نظامی درقرارگاه‌های جبهه‌ی الفتح فلسطین، بهترین راه حل تشخیص داده شد. این مساله صرف نظر از پیوندهای مشترک مردم ایران و فلسطین بهانه به رژیم نمی داد که سازمان را وابسته به کشورهای خارجی اعلام کند.<br /> <br /> === ارتباط با الفتح ===<br /> در سال ۱۳۴۸ ارتباط مجاهدین با سازمان الفتح برقرار گردید و تدریجاً شمار قابل توجهی از اعضاء با اختفای کامل به پایگاه‌های فلسطین در لبنان و اردن و سوریه رفتند و پس از دیدن دوره های آموزش نظامی  به ایران بازگشتند.<br /> <br /> در تابستان سال ۱۳۴۹ تعدادی از اعضای سازمان در جریان اعزام به پایگاه‌های فلسطین در دوبی دستگیر شدند و امیرنشین دوبی متعاقباً درصدد بود آنها را به [[ساواک]] شاه مْستَرُد نماید. سازمان مجاهدین با کمک سازمان آزادیبخش فلسطین و یک قاضی فلسطینی در مرحله اول توانست عکس‌ها و مدارک هویت افراد دستگیر شده را در دوبی جایگزین نماید و در مرحله بعد هواپیمایی که برای تحویل دادن مجاهدین از دوبی به بندرعباس می‌رفت را ربود و به سوی بغداد تغییر مسیر داد. در صورتی که این افراد به ساواک تحویل داده می‌شدند، وجود سازمان مجاهدین خلق که تا آن زمان از چشم ساواک مخفی مانده بود افشا می‌شد. [[موسی خیابانی]]، [[رسول مشکین‌فام|رسول مشکین فام]] و محمد سادات دربندی ازسرنشینان این هواپیما بودند. رسول مشکین فام و محمدسادات دربندی برای کمکه به دستگیرشدگان و ربودن هواپیما از ایران آمده بودند. به این ترتیب ساواک شاه متوجه هویت افراد سازمان مجاهدین خلق ایران نشد و  نتوانست به  موجودیت سازمان مجاهدین در آن زمان پی ببرد. <br /> <br /> === دستگیری اعضا مجاهدین ===<br /> [[پرونده:دلفانی.jpg|جایگزین=شاه‌مراد دلفانی مامور ساواک|بندانگشتی|'''شاه‌مراد دلفانی مامور ساواک''']]<br /> سازمان مجاهدین در مسیر تدارک عمل نظامی به امکانات زیادی نیاز داشت. بنا به این نیاز، [[ناصر صادق]] از اعضای رده بالای سازمان مجاهدین بدون این‌که به سوابق طرف مقابل آگاهی داشته باشد، با فردی بنام شاه‌مراد دلفانی، از اعضای حزب توده -که پیش از این به خدمت ساواک درآمده بود- دیدار کرد. هدف از این دیدار، تهیه سلاح و امکانات مرزی برای رفتن به عراق بود تا بتوانند، ۹ تن از اعضای سازمان مجاهدین که پس از فرود هواپیما در عراق، توسط دولت عراق زندانی شده بودند را نجات دهند. ناصر صادق چندبار با این فرد ملاقات کرد. برخوردهای شاه مراد دلفانی چنان محتاطانه و پیچیده بود که اعتماد ناصر صادق، با وجود هوشیاری و تیزبینی بسیار او، جلب شد. ناصر صادق مسئله خرید سلاح را نیز با او درمیان گذاشت. به این ترتیب ساواک رفت و آمدهای روزانه او را زیرنظر گرفت تا یارانش را بشناسد.<br /> <br /> یک مقام امنیتی ساواک در زمستان ۱۳۵۰ در تلویزیون رژیم شاه فاش کرد، که ماموران ساواک بعضاً با ۲۵ موتورسیکلت، ناصر صادق را تعقیب می‌کردند. از این طریق طی چند ماه، به شماری ازپایگاه‌های مجاهدین و ارتباطات آن‌ها با یکدیگر در تهران، پی بردند. در جریان دستگیری‌ها و تهاجمات پیاپی ساواک که تا ۲ماه هر روز ادامه داشت، اغلب امکانات و تسلیحات مجاهدین نیز به چنگ ماموران شاه افتاد.<br /> <br /> در این زمان سازمان مجاهدین خلق برای انجام عملیات درجریان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله دارای ۱۳- ۱۲ گروه ضربت بود و هر مسئول گروه خانه ای همراه با ۶- ۵ نفرداشت،&lt;ref&gt;کتاب بنیانگذاران از انتشارات سازمان مجاهدین خلق ایران صفحه ۶۴&lt;/ref&gt;<br /> <br /> محمدرضا شاه با جشن‌های دوهزار وپانصد ساله قصد داشت با دعوت رؤسای جمهور و نمایندگانی از کشورهای دیگر اوضاع ایران را آرام و وضعیت کشور را خوب جلوه دهد. این جشن‌ها برای او یک قدرت‌نمایی به شمار می‌رفت.<br /> <br /> در مقابل سازمان مجاهدین قصد داشت با انجام عملیات ایذایی نشان دهد که شاه مخالفانی دارد و به این ترتیب نارضایتی مردم را آشکار کرده و قدرت‌نمایی شاه را به شکست بکشاند. <br /> [[پرونده:مسعود رجوی در دادگاه شاه.JPG|جایگزین=مسعود رجوی در دادگاه شاه|بندانگشتی|مسعود رجوی در دادگاه شاه- سوم از راست]]<br /> در دوره ۵۰ ساله قبل از این ضربه، یعنی از کودتای ۱۲۹۹ و سلطنت پهلوی تا سال ۱۳۵۰ این نخستین سازمان مخفی و مسلحی بود که توانسته بود به مدت ۶ سال (ازشهریور ۱۳۴۴ تا شهریور۱۳۵۰ ) دور ازچشم مأموران ساواک به حیات و فعالیت مخفیانه ادامه بدهد. مجاهدین در این ۶ سال به علت اختناق و سرکوب فوق العاده هنوز هیچ نام رسمی بر خود نگذاشته بودند و فقط کلمه سازمان را به کار می بردند. هویت بنیانگذاران و مرکزیت سازمان نیز بر کسی معلوم نبود و تنها در سال ۱۳۴۸ یعنی ۴ سال پس از تأسیس آن , ۱۶ نفر که برای بحث پیرامون خط مشی سازمان انتخاب شده بودند با تاریخچه سازمان و هویت بنیانگذاران  آن، محمد حنیف نژاد، سعید محسن و اصغر بدیع زادگان، آشنا شدند. نام سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از ضربه شهریور ۱۳۵۰ و شهادت احمد رضایی (اولین شهید سازمان مجاهدین) در زندان اوین برای این گروه انتخاب شد.<br /> <br /> اعضای سازمان در طول ۶ سال فعالیت مخفی به ۲۱۴ نفر رسیده بود که در تهران و تبریز مشهد و اصفهان و شیراز فعالیت داشتند . درشرایط پلیسی و امنیتی زمان شاه، عضوگیری این تعداد امری بی‌سابقه بود. در سال ۱۳۵۰ شاه در تدارک جشن های ۲۵۰۰ ساله بود و اغلب سران کشورهای دنیا را دعوت کرده بود تا ثبات و قدرت خود را نشان بدهد لاجرم برای برگزاری این جشن ساواک اقدامات کنترلی و پیشگیرانه‌ی خود علیه نیروهای مبارز را شدت بخشیده بود.<br /> <br /> == تغییرات در ساواک پس از ضربه ==<br /> [[پرونده:ارتشبد نصیری.JPG|جایگزین=ارتشبد نعمت الله نصیری|بندانگشتی|تیمسار نصیری پس از ضربه شهریور ۵۰ به ارتشبدی ارتقاء یافت]]<br /> پس از دستگیری اعضای اصلی و تمامی مرکزیت سازمان مجاهدین خلق ایران آنچه در بیرون زندان باقی مانده بود فقط تعدادی تیم های پراکنده و تحت تعقیب بود. بعداز این ضربه شاه در تقدیر از سپهبد نصیری رئیس ساواک او را به ارتشبدی ارتقاء داد. تیمسار نصیری همان فردی بود که در جریان [[کودتای ۲۸ مرداد]] سه روز قبل یعنی در ۲۵ مرداد قصد کودتا داشت اما نتوانست قصد خود را عملی کند.<br /> <br /> == کاهش حکم اعضا توسط مرکزیت ==<br /> پس از دستگیری طرح سازمان مجاهدین خلق این بود که کادرهای مرکزیت جرم افراد پایین‌تر را به عهده بگیرند تا از شدت ضربه بکاهند. به این ترتیب بنیانگذاران سازمان [[محمد حنیف‌نژاد|محمد حنیف نژاد]] ، [[علی اصغر بدیع زادگان]] و [[سعید محسن]] و همینطور [[مسعود رجوی]] جرائم اغلب افراد را به عهده گرفته و با طرح‌های پیچیده‌ای برخی را کاملا بی‌گناه جلوه دادند. <br /> <br /> ساواک از محمد حنیف نژاد و دیگر بنیانگذاران خواست با پذیرفتن شروط وی از اعدام رهایی یابند. شرط ساواک برای کوتاه آمدن از اعدام آنها پذیرش یکی از سه موضوع زیر بود.<br /> <br /> بنیانگذاران مجاهدین اعلام کنند که:<br /> # از طرف حکومت عراق آمده‌اند<br /> # اسلام ضد مارکسیسم است<br /> # مبارزه مسلحانه را رد می‌کنند.<br /> بنیانگذاران مجاهدین هیچ‌یک از این سه شرط را نپذیرفتند. در بحث‌هایی که در درون زندان در میان مرکزیت شد، محمد حنیف‌نژاد و دیگر بنیانگذاران اعدام خود را لازمه و شرط استمرار بقای سازمان مجاهدین برشمردند. آن‌ها معتقد بودند که با ایستادگی بر سر اصول و پذیرفتن اعدام خواهند توانست سازمان را حفظ و بقای آن را تضمین کنند.<br /> <br /> == ادامه فعالیت مجاهدین پس از ضربه ==<br /> شاه و ساواک تصور می کردند که بعد از ۶ سال سازمان مجاهدین را از بین برده‌اند. اما این ضربه به سازمان مجاهدین معکوس عمل کرد. به این ترتیب که با دستگیری آن‌ها هویتشان در جامعه فاش شد وهمگان از وجود یک سازمان مسلمان با مشی مسلحانه در ایران پی بردند. آن‌ها در میان مردم هزاران حامی پیدا کردند و نام این سازمان به شکلی افسانه‌ای در میان ناراضیان شهرت یافت. در سال‌های پس از ۵۴ برخی جوانان عمدا با فعالیت‌هایی علیه محمدرضا شاه عمدا زمینه دستگیری خود را فراهم می کردند تا بتوانند اعضای مجاهدین خلق را در زندان ملاقات کنند. آن‌ها در زندان آموزش‌های لازم را فراگرفته و مجددا پس از آزادی به هواداری از مجاهدین خلق می‌پرداختند.<br /> <br /> در دادگاه های علنی که برای بنیانگذاران و اعضای مرکزیت برگزار شد آن‌ها با دفاعیات مفصلی از خود کردند به شکل مخفی به خارج از زندان رسیده و در ابعاد گسترده در میان روشنفکران پخش شد و موجی از حمایت در میان مردم به وجود آورد.<br /> <br /> هفت سال بعد از این ضربه یعنی در سال ۱۳۵۷ با سقوط دیکتاتوری شاه اعضای مجاهدین در میان استقبال تظاهرکنندگان از زندان های سراسر کشور آزاد شدند و سازمان مجاهدین با سرعتی فوق العاده به یک سازمان بزرگ و قوی در ایران تبدیل شد.&lt;ref&gt;[https://event.mojahedin.org/i/events/5358 اول شهریور ـ آغاز ضربات ساواک شاه علیه مجاهدین]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == موسی خیابانی در مورد ضربه اول شهریور ==<br /> پس از انقلاب موسی خیابانی در یک سخنرانی در مورد ضربه اول شهریور گفت:<br /> <br /> دراول شهریور سال 50 در جریان ضربه بزرگی که ساواک بر سازمان ما واردکرد-که داستان مفصلی دارد- برادرمان همراه  تعداد دیگری از اعضاء  و رهبران سازمان دستگیر و زیر شکنجههای وحشیانه ساواک شاه قرارگرفت. پس از تحمل 7ماه شکنجه و بازداشت همراه دیگر رهبران سازمان درمحاکم  نظامی شاه محاکمه و به اعدام  محکوم شد. شاید برخی به خاطر داشته باشید که آن زمان رژیم زیر اجبارات و فشارها به یک دادگاه بالنسبه علنی  برای گروه اول اعضای سازمان محاکمه می شدند تن داد. که برادرمون در همان دادگاه به اصطلاح محاکمه شد. دفاعیات مسعود که ضمن آن درکنار برادران شهید ناصر صادق، علی میهندوست و محمد بازرگانی رژیم شاه را به محاکمه کشیده و از آرمان و ایدئولوژی مجاهدین و انقلاب مسلحانه دفاع نموده است. بعداً در سطح وسیعی تکثیر و منتشر شد. البته به طوری کاملاً ناقص.  چون اشکالات زیادیآن موقع در امرانتقال این دفاعیات به بیرون از زندان وبه بیرون از دادگاه  وجود داشت. و به هرحال همین دفاعیات مورد استفاده وسیع انقلابیون جهان قرار گرفت<br /> <br /> == مسعود رجوی در مورد ضربه اول شهریور ==<br /> مسعود رجوی در مورد ضربه اول شهریور ۵۰ در رمضان ۱۳۹۳ گفته است:<br /> <br /> در اول شهریور 50 سازمان لو رفت و ضربه اساسی را خوردیم 90 درصد کلیه کادرها و امکانات از مرکزیت تا هواداران در رابطه دستگیر شدند ، در اواخر مهر حنیف بنیانگذار را گرفتند که شروع رمضان بود. آنجا پدر طالقانی در مسجد هدایت غوغا می کرد . نفس همین دستگیریها، انگارفتیله انقلاب ضدسلطنتی را روشن کردکه بسیاری از شما آن را به یاد دارید. <br /> <br /> این حرفهای پدر طالقانی، مربوط به رمضان آن سال است که یک ماه بعد زیر چاپ رفته وماه بعد در غفلت رژیم شاه اجازه انتشار گرفته و در دی 50 منتشر شده است. کما اینکه بالاترین اهرم فشار روی خمینی شد که یکی دوماه بعد، مضافاً بر نامه منتظری در مورد ضرورت حمایت از  مجاهدین فتوی داد که یک سوم سهم امام متعلق به جوانان مسلمان میهن دوست است. خمینی جرأت اسم آوردن از مجاهدین را نداشت.  مثل همین امروز اسم آوردن از مجاهدین در آن زمان هم مرز سرخ  رژیم شاه بود . <br /> <br /> در کهکشان مریم گفت جرم غلامرضا خسروی این بود که سرخ ترین نام را به زبان آورد و گفت هوادار سازمان پرافتخار مجاهدین خلق ایران است &lt;ref&gt;ضربه اول شهریور- سیمای آزادی&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C.jpg&diff=87342 2026-03-27T08:54:44Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div></div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B7_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87310 2026-03-26T06:39:44Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۷ فروردین''' - در گاه‌شماری ایران از آغاز سال ۷ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۸ روز (در سال عادی) یا ۳۵۹ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۲۷ - مراسم کلنگ‌زدن ساختمان آرامگاه [[سعدی|'''سعدی''']] در شیراز <br /> * ۱۳۶۷ - [[عملیات آفتاب|'''عملیات آفتاب''']]، [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش ملی ایران''']] <br /> * ۱۳۶۸ - روز اعلام نام  مجاهد خلق [[منیره رجوی|'''منيره رجوی''']] به‌عنوان نماد زندانيان قتل عام شده<br /> * ۱۴۰۰ - امضای [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین|'''قرارداد ۲۵ ساله میان ایران و چین''']] <br /> ۲۷ مارس<br /> * ۱۷۳۸ - اعلان جنگ پارلمان انگلستان به دولت اسپانیا<br /> * ۱۷۹۴ - تاسیس نیروی دریایی آمریکا<br /> * ۱۹۳۹ - پایان جنگ داخلی اسپانیا با پیروزی راست‌گرایان به رهبری فرانکو تحت حمایت آلمان نازی و ایتالیا علیه دولت سوسیالیست جمهوری‌خواهان<br /> * ۲۰۱۴ - مجمع عمومی سازمان ملل متحد، با تصویب قطعنامۀ ۶۸/۲۶۲ بر تمامیت ارضی اوکراین تأکید کرد و همه‌پرسی الحاق کریمه به‌روسیه را مردود خواند.<br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۷۱ - احمد آرام، مترجم و نویسندهٔ معاصر (درگذشته ۱۳۷۷)<br /> * ۱۳۱۸ - لیلا کسری، شاعر<br /> * ۱۳۲۳ - خسرو شکیبایی، بازیگر تاتر، سینما و تلویزیون <br /> * ۱۳۵۸ - روشن رامی، شاعر<br /> ۲۷ مارس<br /> * ۱۸۴۵ - ویلهلم رونتگن، فیزیک‌دان آلمانی<br /> * ۱۸۶۳ - هنری رویس، کارآفرین، صنعت‌گر و مکانیک انگلیسی که در سال ۱۹۰۶م شرکت خودروسازی رولزرویس را به‌همراه چارلز رولز تأسیس کرد.<br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۸۵ - منوچهر همایون‌پور، ردیف‌دان و آوازخوان اهل ایران (زاده ۱۳۰۳)<br /> ۲۷ مارس<br /> * ۱۹۶۸ - یوری گاگارین، فضانورد روسی<br /> * ۱۹۷۲ - موریس اشر، هنرمند گرافیست هلند<br /> * ۲۰۱۴ - ریچارد فرای، ایران‌شناس آمریکایی (زاده ۱۲۹۸)<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز جهانی تئاتر<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B6_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87297 2026-03-25T16:43:43Z

<p>Safa: /* رویدادها */</p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۶ فروردین''' - در گاه‌شماری ایران از آغاز سال ۶ روز گذشته و به پایان آن ۳۵۹ روز (در سال عادی) یا ۳۶۰ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> روز امید و شادباش‌نویسی. بیرونی در البلاغه نوشته‌است: ۶ فروردین، نوروز بزرگ است؛ و نزد ایرانیان جشن بزرگ می‌باشد. گویند خداوند در این روز مشتری را آفرید. زرتشتیان می‌گویند زرتشت در این روز توفیق یافت که با خداوند مناجات کند، کیخسرو در این روز به آسمان عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت قسمت می‌کنند و از اینجاست که ایرانیان به این روز روز امید می‌گویند.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۴۰ - بانک رفاه کارگران با سرمايه چهارصد ميليون ريال از محل اندوخته سازمان بيمه‌های اجتماعی کارگران افتتاح و کار خود را آغاز نمود. <br /> ۲۶ مارس<br /> * ۱۱۵۹ ق.م - کوروش بزرگ بنیانگذار هخامنشیان ۴ روز پس از فتح بابل، با اجرای مراسم مذهبی به سبک مردم شهر حکومت را در بابل به دست آورد.<br /> * ۱۶۳۶ - دانشگاه اوترخت در هلند تأسیس شد.<br /> * ۱۶۶۸ - اشغال بمبئی در هند توسط انگليسيی‌ها<br /> * ۱۸۱۲ - زلزله کاراکاس، ونزوئلا را ویران کرد.<br /> * ۱۸۷۱ - انتخابات شورای کمون در پاریس برگزار شد.<br /> * ۱۸۸۵ - مردم متیس در ناحیه ساسکاچوان به رهبری لوئیس ریل شورش شمال غربی را علیه کانادا آغاز کردند.<br /> * ۱۹۲۲ - حزب سوسیال دموکرات آلمان در لهستان تأسیس شد.<br /> * ۱۹۳۱ - اتحادیه جوانان کمونیست '''[[هوشی‌مین]]''' در ویتنام تأسیس شد.<br /> * ۱۹۴۲ - در جنگ جهانی دوم، اولین گروه به تعداد ۲۰۰۰ نفر از زندانیان زن به اردوگاه کار اجباری آشویتس در لهستان تحت اشغال آلمان وارد شدند.<br /> * ۱۹۵۲ - آغاز قيام ميهن‌پرستان كنيا بر ضد استعمار انگلستان<br /> * ۱۹۷۵ - کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی لازم‌الاجرا شد.<br /> * ۱۹۷۶ - استقلال بنگلادش از پاکستان<br /> * ۱۹۷۶ - ارتش پاکستان به فرماندهی ژنرال یحیی‌خان قدرت را به دست گرفت.<br /> * ۱۹۷۹ - انورالسادات، مناخیم بگین و جیمی کارتر پیمان صلح مصر و اسرائیل را در واشنگتن دی سی امضا کردند.<br /> * ۱۹۸۱ - حزب سوسیال دموکرات (بریتانیا) تاسیس شد.<br /> * ۱۹۹۱ - آرژانتین، برزیل، اروگوئه و پاراگوئه معاهده آسونسیون را امضا کردند و مرکوسور، بازار مشترک جنوبی را تأسیس کردند.<br /> * ۲۰۰۰ - ولادیمیر پوتین که از سوی یلتسین نخست‌وزیر و بعدا کفیل ریاست جمهوری روسیه فدراتیو شده بود در یک انتخابات عمومی رئیس‌جمهور این کشور شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۷۶۸ ق. م - [[زرتشت|'''زرتشت''']]، از پیامبران ایران باستان و بنیان‌گذار دین مزدیسنا<br /> * ۱۳۱۴ - ناصر مسعودی، قدیمی‌ترین خواننده ترانه‌های گیلکی <br /> * ۱۳۲۸ - علی‌اکبر شکارچی، نوازنده کمانچه <br /> ۲۶ مارس<br /> * ۱۸۵۰ - ادوارد بلامی، نویسنده آمریکایی، سوسیالیست و رویاپرداز آرمانگرا<br /> * ۱۸۸۱ - گوچیو گوچی، طراح مد ایتالیایی، موسس گوچی<br /> * ۱۸۸۴ - ژرژ ایمبرت، مهندس شیمی و مخترع فرانسوی<br /> * ۱۹۰۴ - جوزف کمبل، اسطوره‌شناس و نویسنده آمریکایی<br /> * ۱۹۰۵ - ویکتور فرانکل، متخصص مغز و اعصاب و روانپزشک اتریشی<br /> * ۱۹۱۱ - برنارد کاتز، بیوفیزیکدان آلمانی، برنده جایزه نوبل<br /> * ۱۹۱۱ - تنسی ویلیامز، نمایشنامه‌نویس و شاعر آمریکایی<br /> * ۱۹۴۱ - ریچارد داوکینز، اخلاق‌شناس، زیست‌شناس و دانشگاهی کنیایی/ انگلیسی<br /> * ۱۹۴۳ - باب وودوارد، روزنامه‌نگار و نویسنده آمریکایی<br /> * ۱۹۷۳ - لارنس لاری پیج، کارآفرین و مبتکر آمریکایی که به‌همراه سرگئی برین، موتور جستجوی اینترنتی گوگل را راه انداخت.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۳۱ - قاسم غنی، نویسنده، پزشک و نمایندهٔ مجلس شورای ملی (زادهٔ ۱۲۷۲)<br /> * ۱۳۶۰ - شهادت اصغر فلاحی قادیکلایی، هوادار مجاهدین خلق در قائمشهر توسط عوامل [[سپاه پاسداران|'''سپاه پاسداران''']]<br /> * ۱۳۶۱ - اسماعیل ادیب‌خوانساری، نخستین خواننده مرد رادیو ایران<br /> <br /> * ۱۳۸۹ - امان‌الله قرشی، فعال سیاسی چپ و پژوهش‌گر تاریخ، جغرافیا و فرهنگ‌های باستانی (زادهٔ ۱۲۹۹)<br /> ۲۶ مارس<br /> * ۹۲۲ - منصور الحلاج، عارف و شاعر ایرانی<br /> * ۱۸۱۴ - ژوزف گیوتین، پزشک و سیاست‌مدار فرانسوی و مخترع گیوتین<br /> * ۱۸۲۷ - لودویگ فان بتهوون، آهنگ‌ساز آلمانی<br /> * ۱۸۹۲ - والت ویتمن، شاعر، مقاله‌نویس و روزنامه‌نگار آمریکایی<br /> * ۱۸۹۵ - احمد جودت پاشا، جامعه‌شناس مورخ و حقوقدان عثمانی<br /> * ۱۹۳۷ - پيركوبِرتُن، مؤسس دوره جديد بازي‌‏های المپيک<br /> * ۱۹۴۵ - دیوید لوید جورج، سیاست‌مدار انگلیسی از حزب لیبرال و نخست‌وزیر در نیمه دوم جنگ جهانی اول که لقب پدر مجلس را از ۱۹۲۹ تا آخر عمر داشت وی پیش‌نویس معاهده‌ی صلح پاریس را تهیه کرد.<br /> * ۱۹۸۰ - رولان بارت، زبان‌شناس و منتقد فرانسوی<br /> * ۱۹۸۴ - احمد سُكوتُوره، رهبر كشور افريقایی گينه<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * زادروز زرتشت<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C&diff=87263 2026-03-24T17:24:41Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات هنرمند موسیقی<br /> | نام = عزت‌الله مقبلی<br /> | تصویر =مقبلی6.JPG<br /> | نام_اصلی = <br /> | نام_مستعار = <br /> | تولد = ۴ فروردین ۱۳۱۲، تهران<br /> | مرگ = ۱۳دی‌ماه ۱۳۶۷<br /> |علت مرگ = ایست قلبی<br /> | ملیت = ایرانی <br /> | نوع_صوت =<br /> | سبک =<br /> | حرفه = دوبلر و بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون<br /> | زمینه فعالیت = <br /> | هنرمندان همکار =<br /> | استاد =<br /> | آلبوم معروف =<br /> }}<br /> '''عزت‌الله مقبلی'''، (زاده ۴ فروردین ۱۳۱۲، تهران - درگذشته ۱۳ دی ۱۳۶۷، پاریس) دوبلور و بازیگر سینما و تئاتر ایران بود. عزت‌الله مقبلی فعالیت هنری خود را با بازیگری در تئاتر شروع کرد. او در کار دوبله به جای شخصیت‌های معروفی صحبت کرد که ماندگارترین و مشهورترین آن صدای الیور هاردی بود. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی هم‌زمان با کار دوبله، بازیگری در سینما را با فیلم طلسم شیطان آغاز کرد که تا پایان عمرش یعنی تا سال ۱۳۶۷، به بازیگری ادامه داد. وی سالیان متمادی نیز در برنامه‌ی رادیویی صبح جمعه با شما فعالیت و هنرنمایی کرد. <br /> <br /> مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی، هوادار [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بود که در [[قتل‌عام ۶۷|قتل‌عام ۱۳۶۷]]، اعدام شد. عزت‌الله مقبلی گفته بود: ۴۰سال تلاش کردم دل مردم را شاد کنم اما [[روح‌الله خمینی|خمینی]] قلبم را آتش زد. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی سرانجام پس از گذشت چند ماه از اعدام فرزندش مسعود، در ۱۳ دی‌ماه ۱۳۶۷، به علت ایست قلبی در سن ۵۵ سالگی درگذشت. پیکر عزت‌الله مقبلی در روز چهارشنبه ۲۰ دی‌ماه ۱۳۶۷، پس از انتقال از پاریس به ایران، در قطعه ۱۲ بهشت زهرا خاکسپاری شد. <br /> <br /> == آغاز فعالیت ==<br /> [[پرونده:مقبلی5.JPG|جایگزین=جوانی عزت‌الله مقبلی|بندانگشتی|220x220پیکسل|جوانی عزت‌الله مقبلی]]<br /> عزت‌الله مقبلی فعالیت‌های هنری خود را از سال ۱۳۲۴، در باشگاه کودکان در مقام بازیگر تئاتر آغاز کرد. پرنده آبی از نخستین نمایش‌های او است. چند نمایش دیگر وی عبارتند از: انگل اجتماع، تاجر ونیزی، اُلیورتویست، داروی جوانی، یک گل و بهار و… <br /> <br /> انطباق صدای عزت‌الله مقبلی با شخصیت الیور هاردی به اندازه‌ای بود که پس از فوت استاد مقبلی، صداگزاران دیگر هیچ‌وقت نتوانستند مانند صدای مقبلی در ذهن تماشاگران تلویزیون جا پیدا کنند.<br /> <br /> عزت‌الله مقبلی با صدای دوبله به جای لویی دوفونس توانست تیپ ویژه‌ای بر اساس تند و با سرعت حرف زدن در قالب مردان مسن با خلق و خوی عصبی به وجود آورد. او تا زمانی که زنده‌بود، به جای لویی دوفونس در همه‌ی فیلم‌هایش حرف زد. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی از سال ۱۳۳۵، همزمان با کار دوبله، بازیگری در سینما را با فیلم ''طلسم شیطان'' آغاز کرد؛ و تا ۱۳۶۷، یعنی تا پایان عمرش ادامه داد. او در سال ۱۳۴۶، با مشارکت نصرت‌الله وحدت، استودیوی دوبلاژ نقش‌جهان را پایه‌گذاری کرد.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://moshakhasat.ir/person/%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C عزت‌الله مقبلی - سایت مشخصات]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی از سال ۱۳۳۵، به دوبله پرداخت. او در عرصه صداگذاری به‌جای الیور هاردی، لویی دوفونس و والتر برنان حرف می‌زد. از نقش‌های مهم وی در کار دوبله، دوبله‌ی صدایش به‌جای والتر هوستون در فیلم گنج‌های سییرا‌مادره بود.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%8 بیوگرافی عزت‌الله مقبلی - سایت نم‌نمک]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === صدای الیور هاردی ===<br /> یکی از دوبله‌های معروف و ماندگار عزت‌الله مقبلی، صدای وی به جای افراد چاق بود که معروف‌ترین آن‌ها الیور هاردی است. صدا و کاراکتر استاد مقبلی به جای الویر هاردی یکی از به یاد ماندنی‌ترین تیپ‌های تاریخ دوبله به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی سالیان متمادی نیز در برنامه‌ی رادیویی صبح جمعه با شما فعالیت و هنرنمایی کرد.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> == همسر و فرزندان ==<br /> محبوبه مقبلی همسر عزت‌الله مقبلی و فرزندش مریم مقبلی و نوه‌شان دریا مقبلی، به بازیگری اشتغال دارند.<br /> <br /> عزت‌الله مقبلی سه پسر به نام‌های مسعود، امیرعلی و امیدرضا دارد.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> === اعدام مسعود مقبلی ===<br /> [[پرونده:مسعود مقبلی.JPG|جایگزین=مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی|بندانگشتی|230x230پیکسل|مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی]]<br /> مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی، هوادار سازمان مجاهدین خلق ایران بود که در [[قتل‌عام ۶۷|قتل‌عام ۱۳۶۷]]، اعدام شد. مسعود مقبلی از سال ۱۳۵۸، با [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] آشنا شد و از همان موقع در انجمن دانش‌آموزان مسلمان در دبیرستان جاویدان تهران، فعالیت‌های خود را آغاز کرد. مسعود مقبلی چند ماه پس از تظاهرات مردم تهران در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، دستگیر شد؛ و تحت شکنجه قرار گرفت. وی به ۱۵ سال حبس محکوم گردید؛ و به‌خاطر شهرت پدرش در زندان زیر فشار مضاعف قرار داشت. مسعود مقبلی سرانجام در تابستان سال ۱۳۶۷، با وجود این‌که دوران محکومیتش را سپری می‌کرد، اعدام شد.&lt;ref&gt;[https://fa.iran-hrm.com/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسعود مقبلی از قربانیان قتل‌عام ۱۳۶۷ - سایت ایران هرم]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی پس از دستگیری پسرش مسعود، دست از کارکشید و دیگر تمایل و انگیزه‌ای برای ادامه کار در رادیو را نداشت. او مداوم به دلیل این‌که پسرش مسعود هوادار سازمان مجاهدین خلق بود، زیر فشار بود.<br /> <br /> عزت‌الله مقبلی گفته بود: «۴۰سال تلاش کردم دل مردم را شاد کنم اما [[روح‌الله خمینی|خمینی]] قلبم را آتش زد.» <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی خواسته بود که روی سنگ مزار فرزندش مسعود این شعر جاودانه حک‌شود:<br /> <br /> آن فرو ریخته گل‌های پریشان در خاک<br /> <br /> کز میْ جام شهادت همه مدهوشانند<br /> <br /> نامشان زمزمه نیمه‌شب مستان باد<br /> <br /> تا نگویید که از یاد فراموشانند&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://iranmassacre1998.blogspot.com/2015/08/67_17.html مجاهد شهید مسعود مقبلی فرزند عزت الله مقبلی - سایت قتل‌عام ۶۷]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== خاطرات یک زندانی ====<br /> یک زندانی در خاطره‌ای درباره‌ی شرایط عزت‌الله مقبلی نوشته است:<br /> [[پرونده:مقبلی4.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی|بندانگشتی|220x220پیکسل|عزت‌الله مقبلی]]<br /> &lt;blockquote&gt;«در سال ۱۳۶۷، بعد از این‌که ملاقات‌های زندانیان قطع شد، پدر مسعود بارها برای اطلاع از وضع مسعود به [[زندان اوین]] مراجع کرد. اما هر بار با برخورد خشونت‌آمیز [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|پاسداران]] [[روح‌الله خمینی|خمینی]] مواجه‌ شد و ناراحت‌تر از قبل، به خانه بازگشت. سکوتی بود وحشت‌زا که از زندان‌ها برمی‌خاست. <br /> <br /> پدر مسعود هم تاب آن را نداشت و نیازمند دیدن فرزندش بود. زیرا می‌دانست حکم او در حال اتمام است. اوایل پاییز بود که با شنیدن خبر شهادت مسعود، دچار ناراحتی و سکته قلبی شد؛ و در فاصله کوتاهی جان سپرد. در همان ایام، مادر مسعود در بهشت‌زهرا دربه‌در به‌دنبال قبر فرزندش می‌گشت، چون از طرف زندان، هیچ رد و نشانی از محل دفن او را به خانواده نداده‌ بودند. <br /> <br /> مادر تقریباً هر روز به بهشت‌زهرا می‌رفت تا بتواند اثری از فرزندش پیدا کند. او قطعه‌های ۱۰۶-۱۰۷-۱۰۸-۱۰۹ که قبر بچه‌ها در آن‌جا بود را یکی‌یکی چک کرد تا این‌که سنگ‌قبر مسعود را لابلای قبرهای عمومی قبرستان پیدا کرد. <br /> <br /> خانواده‌هایی که آن‌روز در بهشت‌ زهرا بودند می‌گفتند شیون و فغان این مادر به‌حدی بود که همه‌ی اطرافیان متوجه او شده‌بودند؛ و حتی پس از ساعت‌ها نمی‌توانستند او را از سنگ‌قبر جدا کنند. مادر هم که خود هنرمند بود از این زمان به بعد خانه‌نشین شد.»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == درگذشت عزت‌الله مقبلی ==<br /> [[پرونده:سنگ مزار مقبلی.JPG|جایگزین=سنگ مزار عزت‌الله مقبلی و فرزندش امیرعلی|بندانگشتی|230x230پیکسل|سنگ مزار عزت‌الله مقبلی و فرزندش امیرعلی]]<br /> عزت‌الله مقبلی پس از گذشت چند ماه از اعدام فرزندش مسعود، در ۱۳ دی‌ماه ۱۳۶۷، به علت ایست قلبی در سن ۵۵ سالگی درگذشت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> پیکر عزت‌الله مقبلی در روز چهارشنبه ۲۰ دی‌ماه ۱۳۶۷، پس از انتقال از پاریس به ایران، در قطعه ۱۲ بهشت زهرا خاکسپاری شد.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[http://wimdb.ir/actor/details/7510 عزت‌الله مقبلی - سایت WIMDB.IR]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> محبوبه مقبلی خواست تا روی سنگ قبر همسرش این شعر ماندگار بماند:<br /> <br /> مهربان بودی پدر رفتی به دنبال پسر<br /> <br /> ماند خالی جای تو تنها صدایی ماند و بس<br /> <br /> در سال ۱۳۷۲، پسر دیگر عزت‌الله مقبلی به نام امیرعلی در سن ۲۱ سالگی درگذشت که مزار او با پدرش در قطعه ۱۲ کنار هم قرار دارد. جای تعجب است که مزار عزت‌الله مقبلی که از پُرسابقه‌ترین هنرمندان محسوب می‌شود، در قطعه‌ی هنرمندان نیست!.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == آثار عزت‌الله مقبلی ==<br /> آثار عزت‌الله مقبلی شامل سینما، تلویزیون، تئاتر و دوبله می‌شود.<br /> <br /> === سینما ===<br /> [[پرونده:تنها حامی.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی و رضا بیک ایمان‌وردی در فیلم تنها حامی|بندانگشتی|190x190پیکسل|عزت‌الله مقبلی و رضا بیک ایمان‌وردی در فیلم تنها حامی]]<br /> * ۱۳۶۷ - آخرین لحظه<br /> * ۱۳۶۷ - شاخه‌های بید<br /> * ۱۳۶۷ - هی جو - که بعلت فوت نابه‌هنگامش، زنده‌یاد ایرج ناظریان به‌جای مقبلی صحبت کرد<br /> * ۱۳۶۶ - خبرچین<br /> * ۱۳۶۶ - سایه‌های غم<br /> * ۱۳۶۵ - ترنج<br /> * ۱۳۶۵ - چمدان<br /> * ۱۳۶۱ - سفیر<br /> * ۱۳۵۶ - تازه عروس<br /> * ۱۳۵۶ - فری دست‌قشنگ<br /> * ۱۳۵۵ - تنها حامی<br /> [[پرونده:شاخه‌های بید.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی در فیلم شاخه‌های بید|بندانگشتی|280x280پیکسل|عزت‌الله مقبلی در فیلم شاخه‌های بید]]<br /> * ۱۳۵۵ - مادر جونم عاشق شده<br /> * ۱۳۵۵ - نقص فنی<br /> * ۱۳۵۱ - خر دجال<br /> * ۱۳۵۱ - مطرب<br /> * ۱۳۵۰ - ایوب<br /> * ۱۳۵۰ - مردان سحر<br /> * ۱۳۵۰ - معرکه<br /> * ۱۳۴۹ - آفتاب مهتاب<br /> * ۱۳۴۹ - سوگلی<br /> * ۱۳۴۶ - دروازه تقدیر<br /> * ۱۳۴۶ - میلیونرهای گرسنه<br /> * ۱۳۴۶ - هفت شهر عشق<br /> * ۱۳۴۵ - آقا موچول<br /> * ۱۳۴۵ - پروفسور نخاله «کارگردان، سناریست و تهیه‌کننده‌ی این فیلم نیز بود.»<br /> [[پرونده:فیلم چمدان.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی در فیلم چمدان|بندانگشتی|280x280پیکسل|عزت‌الله مقبلی در فیلم چمدان]]<br /> * ۱۳۴۵ - هاشم‌خان<br /> * ۱۳۴۴ - در دنیا بیگانه بودم<br /> * ۱۳۴۴ - شانس بزرگ<br /> * ۱۳۴۴ - شیطون بلا<br /> * ۱۳۴۴ - مرخصی اجباری<br /> * ۱۳۴۳ - دختران با معرفت<br /> * ۱۳۴۳ - کمینگاه شیطان<br /> * ۱۳۴۱ - زن دشمن خطرناکیست<br /> * ۱۳۴۱ - گربه وحشی<br /> * ۱۳۴۰ - آس و پاس<br /> * ۱۳۴۰ - بیوه‌های خندان<br /> * ۱۳۴۰ - خانم عوضی گرفتین<br /> [[پرونده:با پرویز فنی زداه - اعدامی.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی با پرویز فنی‌زاده درفیلم اعدامی|بندانگشتی|196x196پیکسل|عزت‌الله مقبلی با [[پرویز فنی‌زاده|'''پرویز فنی‌زاده''']] درفیلم اعدامی]]<br /> * ۱۳۴۰ - صد کیلو داماد<br /> * ۱۳۳۹ - کی به کیه؟<br /> * ۱۳۳۵ - طلسم شیطان<br /> * پات‌رو از گلیمت درازتر نکن<br /> <br /> === تلویزیون ===<br /> * (۱۳۴۰–۱۳۴۵)تک‌مضراب <br /> * چنگک (مجموعه تلویزیونی)<br /> * آدم و حوا (مجموعه تلویزیونی)<br /> * گذر عمر (مجموعه تلویزیونی)<br /> * بوعلی سینا (مجموعه تلویزیونی)<br /> * کوچک جنگلی (مجموعه تلویزیونی)<br /> * هزاردستان (مجموعه تلویزیونی)<br /> * دایی‌جان ناپلئون (مجموعه تلویزیونی) گویندگی به‌جای اسماعیل داورفر در نقش دوستعلی‌خان<br /> * صبح جمعه با شما&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:مقبلی1.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی |بندانگشتی|250x250پیکسل|عزت‌الله مقبلی]]<br /> <br /> === تئاتر ===<br /> * پرنده آبی <br /> * انگل اجتماع<br /> * تاجر ونیزی<br /> * اُلیور توئیست<br /> * داروی جوانی<br /> * یک گل و بهار&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> === دوبله ===<br /> <br /> ==== دوبله فیلم‌های خارجی ====<br /> * به جای الیور هاردی (صدای اولی) در فیلم‌های: به‌سوی غرب، هالوها در آکسفورد، شعبده‌باز، جاده تنباکو، گاوبازها و… <br /> * اکثر فیلم‌های لویی دوفونس<br /> * به جای الک گینس در فیلم الیور تویست<br /> * به جای والتر هیوستن در فیلم گنج‌های سییرا مادره<br /> * به جای جان هیوستن در فیلم بزرگترین جنگ<br /> * به جای ادوارد جی رابینسون در فیلم سزار کوچک<br /> * به جای بری جونز در فیلم جنگ و صلح<br /> * به جای آندرو کایر در فیلم کلئوپاترا<br /> * به جای جفری کین در فیلم دکتر ژیواگو<br /> [[پرونده:مقبلی3.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی |بندانگشتی|220x220پیکسل|عزت‌الله مقبلی]]<br /> <br /> ==== کارتون ====<br /> * کارتون ووک، به جای پدر بزرگ<br /> * کارتون بامبی، به جای جغد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> ==== دوبله فیلم‌های ایرانی ====<br /> * جعفر والی و جهانگیر فروهر (سریال هزاردستان، ساخته علی حاتمی)<br /> * تمامی فیلم‌های همایون، کمدین دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰،<br /> * خسرو دستگیر (گل مریم، ۱۳۶۶)<br /> * حسین ملکی (ترن، ۱۳۶۷)<br /> * سعید امیرسلیمانی (کفش های میرزا نوروز، ۱۳۶۴)<br /> * فیلم کمال‌الملک، به جای جهانگیر فروهر<br /> * روایت عشق&lt;ref&gt;[https://godaar.com/%D8%B9%D8%B2%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C عزت‌الله مقبلی - سایت گدار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C&diff=87262 2026-03-24T17:23:29Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات هنرمند موسیقی<br /> | نام = عزت‌الله مقبلی<br /> | تصویر =مقبلی6.JPG<br /> | نام_اصلی = <br /> | نام_مستعار = <br /> | تولد = ۴ فروردین ۱۳۱۲، تهران<br /> | مرگ = ۱۳دی‌ماه ۱۳۶۷<br /> |علت مرگ = ایست قلبی<br /> | ملیت = ایرانی <br /> | نوع_صوت =<br /> | سبک =<br /> | حرفه = دوبلر و بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون<br /> | زمینه فعالیت = <br /> | هنرمندان همکار =<br /> | استاد =<br /> | آلبوم معروف =<br /> }}<br /> '''عزت‌الله مقبلی'''، (زاده ۴ فروردین ۱۳۱۲، تهران - درگذشته ۱۳ دی ۱۳۶۷، پاریس) دوبلور و بازیگر سینما و تئاتر ایران بود. عزت‌الله مقبلی فعالیت هنری خود را با بازیگری در تئاتر شروع کرد. او در کار دوبله به جای شخصیت‌های معروفی صحبت کرد که ماندگارترین و مشهورترین آن صدای الیور هاردی بود. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی هم‌زمان با کار دوبله، بازیگری در سینما را با فیلم طلسم شیطان آغاز کرد که تا پایان عمرش یعنی تا سال ۱۳۶۷، به بازیگری ادامه داد. وی سالیان متمادی نیز در برنامه‌ی رادیویی صبح جمعه با شما فعالیت و هنرنمایی کرد. <br /> <br /> مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی، هوادار '''[[سازمان مجاهدین خلق ایران]]''' بود که در '''[[قتل‌عام ۶۷|قتل‌عام ۱۳۶۷]]'''، اعدام شد. عزت‌الله مقبلی گفته بود: ۴۰سال تلاش کردم دل مردم را شاد کنم اما '''[[روح‌الله خمینی|خمینی]]''' قلبم را آتش زد. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی سرانجام پس از گذشت چند ماه از اعدام فرزندش مسعود، در ۱۳ دی‌ماه ۱۳۶۷، به علت ایست قلبی در سن ۵۵ سالگی درگذشت. پیکر عزت‌الله مقبلی در روز چهارشنبه ۲۰ دی‌ماه ۱۳۶۷، پس از انتقال از پاریس به ایران، در قطعه ۱۲ بهشت زهرا خاکسپاری شد. <br /> <br /> == آغاز فعالیت ==<br /> [[پرونده:مقبلی5.JPG|جایگزین=جوانی عزت‌الله مقبلی|بندانگشتی|220x220پیکسل|جوانی عزت‌الله مقبلی]]<br /> عزت‌الله مقبلی فعالیت‌های هنری خود را از سال ۱۳۲۴، در باشگاه کودکان در مقام بازیگر تئاتر آغاز کرد. پرنده آبی از نخستین نمایش‌های او است. چند نمایش دیگر وی عبارتند از: انگل اجتماع، تاجر ونیزی، اُلیورتویست، داروی جوانی، یک گل و بهار و… <br /> <br /> انطباق صدای عزت‌الله مقبلی با شخصیت الیور هاردی به اندازه‌ای بود که پس از فوت استاد مقبلی، صداگزاران دیگر هیچ‌وقت نتوانستند مانند صدای مقبلی در ذهن تماشاگران تلویزیون جا پیدا کنند.<br /> <br /> عزت‌الله مقبلی با صدای دوبله به جای لویی دوفونس توانست تیپ ویژه‌ای بر اساس تند و با سرعت حرف زدن در قالب مردان مسن با خلق و خوی عصبی به وجود آورد. او تا زمانی که زنده‌بود، به جای لویی دوفونس در همه‌ی فیلم‌هایش حرف زد. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی از سال ۱۳۳۵، همزمان با کار دوبله، بازیگری در سینما را با فیلم ''طلسم شیطان'' آغاز کرد؛ و تا ۱۳۶۷، یعنی تا پایان عمرش ادامه داد. او در سال ۱۳۴۶، با مشارکت نصرت‌الله وحدت، استودیوی دوبلاژ نقش‌جهان را پایه‌گذاری کرد.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://moshakhasat.ir/person/%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C عزت‌الله مقبلی - سایت مشخصات]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی از سال ۱۳۳۵، به دوبله پرداخت. او در عرصه صداگذاری به‌جای الیور هاردی، لویی دوفونس و والتر برنان حرف می‌زد. از نقش‌های مهم وی در کار دوبله، دوبله‌ی صدایش به‌جای والتر هوستون در فیلم گنج‌های سییرا‌مادره بود.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://namnamak.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%8 بیوگرافی عزت‌الله مقبلی - سایت نم‌نمک]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === صدای الیور هاردی ===<br /> یکی از دوبله‌های معروف و ماندگار عزت‌الله مقبلی، صدای وی به جای افراد چاق بود که معروف‌ترین آن‌ها الیور هاردی است. صدا و کاراکتر استاد مقبلی به جای الویر هاردی یکی از به یاد ماندنی‌ترین تیپ‌های تاریخ دوبله به‌شمار می‌رود. <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی سالیان متمادی نیز در برنامه‌ی رادیویی صبح جمعه با شما فعالیت و هنرنمایی کرد.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> == همسر و فرزندان ==<br /> محبوبه مقبلی همسر عزت‌الله مقبلی و فرزندش مریم مقبلی و نوه‌شان دریا مقبلی، به بازیگری اشتغال دارند.<br /> <br /> عزت‌الله مقبلی سه پسر به نام‌های مسعود، امیرعلی و امیدرضا دارد.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> === اعدام مسعود مقبلی ===<br /> [[پرونده:مسعود مقبلی.JPG|جایگزین=مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی|بندانگشتی|230x230پیکسل|مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی]]<br /> مسعود مقبلی فرزند عزت‌الله مقبلی، هوادار سازمان مجاهدین خلق ایران بود که در [[قتل‌عام ۶۷|قتل‌عام ۱۳۶۷]]، اعدام شد. مسعود مقبلی از سال ۱۳۵۸، با [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] آشنا شد و از همان موقع در انجمن دانش‌آموزان مسلمان در دبیرستان جاویدان تهران، فعالیت‌های خود را آغاز کرد. مسعود مقبلی چند ماه پس از تظاهرات مردم تهران در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، دستگیر شد؛ و تحت شکنجه قرار گرفت. وی به ۱۵ سال حبس محکوم گردید؛ و به‌خاطر شهرت پدرش در زندان زیر فشار مضاعف قرار داشت. مسعود مقبلی سرانجام در تابستان سال ۱۳۶۷، با وجود این‌که دوران محکومیتش را سپری می‌کرد، اعدام شد.&lt;ref&gt;[https://fa.iran-hrm.com/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C/ مسعود مقبلی از قربانیان قتل‌عام ۱۳۶۷ - سایت ایران هرم]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی پس از دستگیری پسرش مسعود، دست از کارکشید و دیگر تمایل و انگیزه‌ای برای ادامه کار در رادیو را نداشت. او مداوم به دلیل این‌که پسرش مسعود هوادار سازمان مجاهدین خلق بود، زیر فشار بود.<br /> <br /> عزت‌الله مقبلی گفته بود: «۴۰سال تلاش کردم دل مردم را شاد کنم اما [[روح‌الله خمینی|خمینی]] قلبم را آتش زد.» <br /> <br /> عزت‌الله مقبلی خواسته بود که روی سنگ مزار فرزندش مسعود این شعر جاودانه حک‌شود:<br /> <br /> آن فرو ریخته گل‌های پریشان در خاک<br /> <br /> کز میْ جام شهادت همه مدهوشانند<br /> <br /> نامشان زمزمه نیمه‌شب مستان باد<br /> <br /> تا نگویید که از یاد فراموشانند&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[http://iranmassacre1998.blogspot.com/2015/08/67_17.html مجاهد شهید مسعود مقبلی فرزند عزت الله مقبلی - سایت قتل‌عام ۶۷]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== خاطرات یک زندانی ====<br /> یک زندانی در خاطره‌ای درباره‌ی شرایط عزت‌الله مقبلی نوشته است:<br /> [[پرونده:مقبلی4.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی|بندانگشتی|220x220پیکسل|عزت‌الله مقبلی]]<br /> &lt;blockquote&gt;«در سال ۱۳۶۷، بعد از این‌که ملاقات‌های زندانیان قطع شد، پدر مسعود بارها برای اطلاع از وضع مسعود به [[زندان اوین]] مراجع کرد. اما هر بار با برخورد خشونت‌آمیز [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|پاسداران]] [[روح‌الله خمینی|خمینی]] مواجه‌ شد و ناراحت‌تر از قبل، به خانه بازگشت. سکوتی بود وحشت‌زا که از زندان‌ها برمی‌خاست. <br /> <br /> پدر مسعود هم تاب آن را نداشت و نیازمند دیدن فرزندش بود. زیرا می‌دانست حکم او در حال اتمام است. اوایل پاییز بود که با شنیدن خبر شهادت مسعود، دچار ناراحتی و سکته قلبی شد؛ و در فاصله کوتاهی جان سپرد. در همان ایام، مادر مسعود در بهشت‌زهرا دربه‌در به‌دنبال قبر فرزندش می‌گشت، چون از طرف زندان، هیچ رد و نشانی از محل دفن او را به خانواده نداده‌ بودند. <br /> <br /> مادر تقریباً هر روز به بهشت‌زهرا می‌رفت تا بتواند اثری از فرزندش پیدا کند. او قطعه‌های ۱۰۶-۱۰۷-۱۰۸-۱۰۹ که قبر بچه‌ها در آن‌جا بود را یکی‌یکی چک کرد تا این‌که سنگ‌قبر مسعود را لابلای قبرهای عمومی قبرستان پیدا کرد. <br /> <br /> خانواده‌هایی که آن‌روز در بهشت‌ زهرا بودند می‌گفتند شیون و فغان این مادر به‌حدی بود که همه‌ی اطرافیان متوجه او شده‌بودند؛ و حتی پس از ساعت‌ها نمی‌توانستند او را از سنگ‌قبر جدا کنند. مادر هم که خود هنرمند بود از این زمان به بعد خانه‌نشین شد.»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == درگذشت عزت‌الله مقبلی ==<br /> [[پرونده:سنگ مزار مقبلی.JPG|جایگزین=سنگ مزار عزت‌الله مقبلی و فرزندش امیرعلی|بندانگشتی|230x230پیکسل|سنگ مزار عزت‌الله مقبلی و فرزندش امیرعلی]]<br /> عزت‌الله مقبلی پس از گذشت چند ماه از اعدام فرزندش مسعود، در ۱۳ دی‌ماه ۱۳۶۷، به علت ایست قلبی در سن ۵۵ سالگی درگذشت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> پیکر عزت‌الله مقبلی در روز چهارشنبه ۲۰ دی‌ماه ۱۳۶۷، پس از انتقال از پاریس به ایران، در قطعه ۱۲ بهشت زهرا خاکسپاری شد.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[http://wimdb.ir/actor/details/7510 عزت‌الله مقبلی - سایت WIMDB.IR]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> محبوبه مقبلی خواست تا روی سنگ قبر همسرش این شعر ماندگار بماند:<br /> <br /> مهربان بودی پدر رفتی به دنبال پسر<br /> <br /> ماند خالی جای تو تنها صدایی ماند و بس<br /> <br /> در سال ۱۳۷۲، پسر دیگر عزت‌الله مقبلی به نام امیرعلی در سن ۲۱ سالگی درگذشت که مزار او با پدرش در قطعه ۱۲ کنار هم قرار دارد. جای تعجب است که مزار عزت‌الله مقبلی که از پُرسابقه‌ترین هنرمندان محسوب می‌شود، در قطعه‌ی هنرمندان نیست!.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == آثار عزت‌الله مقبلی ==<br /> آثار عزت‌الله مقبلی شامل سینما، تلویزیون، تئاتر و دوبله می‌شود.<br /> <br /> === سینما ===<br /> [[پرونده:تنها حامی.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی و رضا بیک ایمان‌وردی در فیلم تنها حامی|بندانگشتی|190x190پیکسل|عزت‌الله مقبلی و رضا بیک ایمان‌وردی در فیلم تنها حامی]]<br /> * ۱۳۶۷ - آخرین لحظه<br /> * ۱۳۶۷ - شاخه‌های بید<br /> * ۱۳۶۷ - هی جو - که بعلت فوت نابه‌هنگامش، زنده‌یاد ایرج ناظریان به‌جای مقبلی صحبت کرد<br /> * ۱۳۶۶ - خبرچین<br /> * ۱۳۶۶ - سایه‌های غم<br /> * ۱۳۶۵ - ترنج<br /> * ۱۳۶۵ - چمدان<br /> * ۱۳۶۱ - سفیر<br /> * ۱۳۵۶ - تازه عروس<br /> * ۱۳۵۶ - فری دست‌قشنگ<br /> * ۱۳۵۵ - تنها حامی<br /> [[پرونده:شاخه‌های بید.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی در فیلم شاخه‌های بید|بندانگشتی|280x280پیکسل|عزت‌الله مقبلی در فیلم شاخه‌های بید]]<br /> * ۱۳۵۵ - مادر جونم عاشق شده<br /> * ۱۳۵۵ - نقص فنی<br /> * ۱۳۵۱ - خر دجال<br /> * ۱۳۵۱ - مطرب<br /> * ۱۳۵۰ - ایوب<br /> * ۱۳۵۰ - مردان سحر<br /> * ۱۳۵۰ - معرکه<br /> * ۱۳۴۹ - آفتاب مهتاب<br /> * ۱۳۴۹ - سوگلی<br /> * ۱۳۴۶ - دروازه تقدیر<br /> * ۱۳۴۶ - میلیونرهای گرسنه<br /> * ۱۳۴۶ - هفت شهر عشق<br /> * ۱۳۴۵ - آقا موچول<br /> * ۱۳۴۵ - پروفسور نخاله «کارگردان، سناریست و تهیه‌کننده‌ی این فیلم نیز بود.»<br /> [[پرونده:فیلم چمدان.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی در فیلم چمدان|بندانگشتی|280x280پیکسل|عزت‌الله مقبلی در فیلم چمدان]]<br /> * ۱۳۴۵ - هاشم‌خان<br /> * ۱۳۴۴ - در دنیا بیگانه بودم<br /> * ۱۳۴۴ - شانس بزرگ<br /> * ۱۳۴۴ - شیطون بلا<br /> * ۱۳۴۴ - مرخصی اجباری<br /> * ۱۳۴۳ - دختران با معرفت<br /> * ۱۳۴۳ - کمینگاه شیطان<br /> * ۱۳۴۱ - زن دشمن خطرناکیست<br /> * ۱۳۴۱ - گربه وحشی<br /> * ۱۳۴۰ - آس و پاس<br /> * ۱۳۴۰ - بیوه‌های خندان<br /> * ۱۳۴۰ - خانم عوضی گرفتین<br /> [[پرونده:با پرویز فنی زداه - اعدامی.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی با پرویز فنی‌زاده درفیلم اعدامی|بندانگشتی|196x196پیکسل|عزت‌الله مقبلی با [[پرویز فنی‌زاده|'''پرویز فنی‌زاده''']] درفیلم اعدامی]]<br /> * ۱۳۴۰ - صد کیلو داماد<br /> * ۱۳۳۹ - کی به کیه؟<br /> * ۱۳۳۵ - طلسم شیطان<br /> * پات‌رو از گلیمت درازتر نکن<br /> <br /> === تلویزیون ===<br /> * (۱۳۴۰–۱۳۴۵)تک‌مضراب <br /> * چنگک (مجموعه تلویزیونی)<br /> * آدم و حوا (مجموعه تلویزیونی)<br /> * گذر عمر (مجموعه تلویزیونی)<br /> * بوعلی سینا (مجموعه تلویزیونی)<br /> * کوچک جنگلی (مجموعه تلویزیونی)<br /> * هزاردستان (مجموعه تلویزیونی)<br /> * دایی‌جان ناپلئون (مجموعه تلویزیونی) گویندگی به‌جای اسماعیل داورفر در نقش دوستعلی‌خان<br /> * صبح جمعه با شما&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:مقبلی1.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی |بندانگشتی|250x250پیکسل|عزت‌الله مقبلی]]<br /> <br /> === تئاتر ===<br /> * پرنده آبی <br /> * انگل اجتماع<br /> * تاجر ونیزی<br /> * اُلیور توئیست<br /> * داروی جوانی<br /> * یک گل و بهار&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> === دوبله ===<br /> <br /> ==== دوبله فیلم‌های خارجی ====<br /> * به جای الیور هاردی (صدای اولی) در فیلم‌های: به‌سوی غرب، هالوها در آکسفورد، شعبده‌باز، جاده تنباکو، گاوبازها و… <br /> * اکثر فیلم‌های لویی دوفونس<br /> * به جای الک گینس در فیلم الیور تویست<br /> * به جای والتر هیوستن در فیلم گنج‌های سییرا مادره<br /> * به جای جان هیوستن در فیلم بزرگترین جنگ<br /> * به جای ادوارد جی رابینسون در فیلم سزار کوچک<br /> * به جای بری جونز در فیلم جنگ و صلح<br /> * به جای آندرو کایر در فیلم کلئوپاترا<br /> * به جای جفری کین در فیلم دکتر ژیواگو<br /> [[پرونده:مقبلی3.JPG|جایگزین=عزت‌الله مقبلی |بندانگشتی|220x220پیکسل|عزت‌الله مقبلی]]<br /> <br /> ==== کارتون ====<br /> * کارتون ووک، به جای پدر بزرگ<br /> * کارتون بامبی، به جای جغد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> ==== دوبله فیلم‌های ایرانی ====<br /> * جعفر والی و جهانگیر فروهر (سریال هزاردستان، ساخته علی حاتمی)<br /> * تمامی فیلم‌های همایون، کمدین دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰،<br /> * خسرو دستگیر (گل مریم، ۱۳۶۶)<br /> * حسین ملکی (ترن، ۱۳۶۷)<br /> * سعید امیرسلیمانی (کفش های میرزا نوروز، ۱۳۶۴)<br /> * فیلم کمال‌الملک، به جای جهانگیر فروهر<br /> * روایت عشق&lt;ref&gt;[https://godaar.com/%D8%B9%D8%B2%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%8C عزت‌الله مقبلی - سایت گدار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B5_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87256 2026-03-24T07:32:14Z

<p>Safa: /* رویدادها */</p> <hr /> <div>'''۵ فروردین''' - در گاه‌شماری ایران از آغاز سال ۵ روز گذشته و به پایان آن ۳۶۰ روز (در سال عادی) یا ۳۶۱ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۷۱ - صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به [[جنبش تنباکو|'''نهضت تنباکو''']] در ایران انجامید.<br /> * ۱۳۲۵ - آغاز تخليه ايران از قوای اشغالگر روس<br /> * ۱۳۳۰ - در پی ناآرامی‌های اجتماعی كارگران شرکت نفت اعتصاب خود را آغاز كردند.<br /> * ۱۳۵۸ - خروج رسمی ایران از پیمان سنتو<br /> * ۱۳۷۰ - [[عملیات مروارید|'''عملیات مروارید''']]، [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش ملی ایران''']] در مقابل رژیم جمهوری اسلامی ایران<br /> * ۱۳۹۸ - [[سیل در ایران|'''سیل ۱۳۹۸، شیراز''']] و لرستان<br /> ۲۵ مارس<br /> * ۴۲۱ - شهر ایتالیایی ونیز با وقف اولین کلیسا به نام سان جاکومو دی ریالتو در جزیره ریالتو تأسیس شد.<br /> * ۴۴۱ - یزدگرد دوم، پادشاه ساسانی، به امپراتوری روم اعلان جنگ داد.<br /> * ۱۵۸۹ - آغاز حكومت سلسله بوربون‏ها در فرانسه<br /> * ۱۸۰۲ - معاهده آمیان به عنوان «پیمان قطعی صلح» بین فرانسه و بریتانیا امضا شد.<br /> * ۱۹۱۸ - جمهوری خلق بلاروس تأسیس شد.<br /> * ۱۹۴۹ - بیش از ۹۲۰۰۰ کولاک به طور ناگهانی از کشورهای بالتیک به سیبری تبعید شدند. ۲۵ تا ۲۸ مارس<br /> * ۱۹۵۷ - جامعه اقتصادی اروپا با آلمان غربی، فرانسه، ایتالیا، بلژیک، هلند و لوکزامبورگ به عنوان اولین اعضا تأسیس شد.<br /> * ۱۹۹۴ - خروج نيروهاي شكست‌خورده امريكا از سومالی در شرق افريقا<br /> * ۱۹۹۵ - وارد کانینگهام اولین وبگاه ویکی را با عنوان انباره الگوهای پورتلند بنیان نهاد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۱۱۴ - میرمهنا بندر ریگی، حکمران بندر ریگ<br /> * ۱۲۹۲ - حبیب‌الله بلور، کشتی‌گیر و بازیگر سینما<br /> * ۱۳۲۵ - فیروز نادری، دانشمند ایرانی - آمریکایی ناسا<br /> * ۱۳۳۲ - محمدعلی رحمانی، روحانی عضو دفتر خمینی، عضو دفتر خامنه‌ای و نماینده او در '''[[نیروی انتظامی]]''' و فرد حاضر در فیلم سنگسار افشا شده<br /> ۲۵ مارس<br /> * ۱۰۸۶ - ابن قطان بغدادی محدث، پزشک، چشم‌پزشک، ادیب و شاعر عراقی<br /> * ۱۸۶۷ - آرتورو توسکانینی، یکی از بزرگ‌ترین رهبران ارکستر در نیمۀ نخست قرن بیستم<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۴۰ - محمود نریمان، سیاستمدار و از بنیان‌گذاران [[جبهه ملی ایران|'''جبهه ملی''']] (زادهٔ ۱۲۷۲ خورشیدی)<br /> * ۱۳۶۱ - اسماعیل ادیب خوانساری، ردیف‌دان و اولین خواننده رادیو (زادهٔ ۱۲۸۰)<br /> * ۱۳۶۶ - عبدالله دهش، شاعر و نویسنده و عارف (زادهٔ ۱۲۸۹ خورشیدی)<br /> * ۱۳۷۵ - محمد اسماعیل رضوانی، استاد تاریخ معاصر ایران (زادروز ۱۳۰۰)<br /> * ۱۳۹۳ - محمد ابراهیم باستانی پاریزی، استاد دانشگاه، نویسنده، روزنامه‌نگار و شاعر (زاده ۱۳۰۴)<br /> * ۱۳۹۶ - فرزانه تائیدی، بازیگر<br /> * ۱۴۰۱ - رضا براهنی، شاعر، نویسنده و منتقد <br /> ۲۵ مارس<br /> * ۱۹۶۶ - ولادیمیر فیودورویچ مینورسکی، ایران‌شناس روس و استاد دانشگاه لندن که تحقیقاتش در زمینۀ تاریخ، ادبیات، جغرافیا، و فرهنگ فارسی و کُردی و لُری معروف است.<br /> * ۱۹۷۵ - ترور فیصل بن عبدالعزیز آل سعود، فرزند سوم ملک عبدالعزیز، بنیان‌گذار پادشاهی عربستان سعودی، و سومین پادشاه این کشور توسط برادرزاده‌اش امیر فیصل بن‌ساعد<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز داراب (دارابگرد). پنجم فرودین و روز دارابگرد به روایتی زادروز زرتشت پیامبر ایرانیان این روز را گرامی می‌داشتند و به بیرون از شهر می‌رفتند و جشن و پایکوبی می‌کردند.<br /> * روز جهانی یادبود قربانیان برده‌داری و تجارت آن، روزی برای یادآوری کسانی که زندگی‌شان در معرض سیستم ناعادلانه‌ی برده‌داری قرار  گرفته‌است. هدف این روز افزایش آگاهی از خطرات نژادپرستی و تعصب است. ۲۵ مارس<br /> * روز جهانی همبستگی با بازداشت‌شدگان و ناپدیدشدگان<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B4_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87202 2026-03-23T09:05:05Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۴ فروردین''' - در گاه‌شماری ایران از آغاز سال ۴ روز گذشته و به پایان آن ۳۶۱ روز (در سال عادی) یا ۳۶۲ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۹ - ورود '''[[ستارخان]]''' و [[باقر خان|'''باقرخان''']] به تهران<br /> * ۱۳۸۶ - تصويب قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنيت سازمان ملل عليه برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران<br /> ۲۴ مارس<br /> * ۱۷۹۴ - در کراکوف، تادئوش کوشچیوشکو یک قیام عمومی را علیه روسیه امپراتوری و پادشاهی پروس اعلام کرد و رهبری نیروهای لهستانی را به عهده گرفت.<br /> * ۱۹۴۳ - كشف آنتی‌بیوتیکِ درمان بیماری سِل، يك دانشجوی فوق ليسانس رشته بيوشیمی دانشگاه راتگِرز آمريكا موفق به كشف استرپتومايسين و ايزوله كردن آن شد. اين دارو مطلقا تزريقی است. آلبرت شاتس جريان كشف خود را كه در لابراتوار دانشگاه صورت گرفته بود به استاد مربوط - پروفسور «واكسمان» گزارش كرد و اين استاد آن را به نام خود اعلام کرد و برنده جايزه نوبل سال ۱۹۵۲ شد. ولی آلبرت شاتس از اعتراض دست نكشيد تا سرانجام ۴۵ سال بعد! (سال ۱۹۹۴) به او هم كه ۷۴ ساله شده بود نشان راتگرز دادند!<br /> * ۱۹۷۶ - در پی کودتا علیه ایزابل پرون ریاست جمهوری آرژانتین، رژیم دیکتاتوری نظامی ژنرال خورخه ویدلا در این کشور به قدرت رسید.<br /> * ۱۹۸۲ - وقوع كودتای نظامی در بنگلادش و به قدرت رسيدن ژنرال حسين ارشاد<br /> * ۱۹۹۹ - ناتو بدون تأیید شورای امنیت سازمان ملل متحد، حملات خود را به یوگسلاوی آغاز کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۱۱۴ - میر‌مهنا بندر‌ریگی، حکمران بندر‌ریگ، مهمترین کار او شکست هلندی‌ها و بیرون راندن آنان از جزیره خارک بود.<br /> * ۱۳۰۴ - ثمینه باغچه‌بان، نویسنده کودک و نوجوان<br /> * ۱۳۱۲ - [[عزت‌الله مقبلی|'''عزت‌الله مقبلی''']]، دوبلور و بازیگر <br /> * ۱۳۱۲ - [[حبیب‌الله بدیعی|'''حبیب‌الله بدیعی''']]، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> * ۱۳۱۵ - [[پرویز ثابتی|'''پرویز ثابتی''']]، معاون رئیس ساواک آریامهری، رئیس اداره‌ی سوم ساواک<br /> * ۱۳۱۷ - دانشور‌فرهود، پدر علم ژنتیک<br /> * ۱۳۳۸ - محمدرضا آقاسی، شاعر مذهبی (درگذشته ۱۳۸۴)<br /> ۲۴ مارس<br /> * ۱۶۹۳ - جان هریسون، نجار و ساعت ساز انگلیسی، مخترع کرونومتر دریایی<br /> * ۱۸۳۴ - ویلیام موریس، طراح پارچه، شاعر و هنرمند سوسیالیست که با همکاری النور مارکس اتحادیه سوسیالیست را تشکیل داد.<br /> *۱۸۸۲ - رابرت کخ، کشف مایکوباکتریوم توبرکلوزیس، باکتری عامل بیماری سل را اعلام کرد.<br /> *۱۹۲۶ - داریو فو، هنرمند چپ‌گرا و از نویسندگان تاثیر‌گذار ایتالیایی که به کارگردانی تئاتر و طراحی صحنه و آهنگ‌سازی و نقاشی نیز می‌پرداخت.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۲۶ - مهدی نوایی، نوازندهٔ نی اصفهانی (زاده ۱۲۵۸)<br /> * ۱۳۵۵ - محمود جوهری، بازیگر تئاتر و تلویزیون، محمود جوهری بازیگر اصلی سریال دلیران تنگستان، در نقش رئیس‌علی دلواری بود.<br /> ۲۴ مارس<br /> * ۸۰۹ - هارون الرشید، خلیفه عرب<br /> * ۱۶۰۳ - الیزابت یکم، ملکه انگلستان و ایرلند<br /> * ۱۹۰۵ - ژول ورن، رمان‌نویس، شاعر و نمایشنامه‌نویس فرانسوی<br /> * ۱۹۴۶ - آلکساندر آلکساندرویچ آلخین، قهرمان شطرنج جهان<br /> * ۱۹۷۶ - برنارد لاو مونتگومری، فرماندۀ ارتش هشتم انگلیس در نبرد شمال آفریقا و نبرد نهایی العلمین و از فرماندهان فاتح جنگ جهانی دوم<br /> * ۱۹۸۰ - اسکار رومرو، اسقف اعظم السالوادوری هنگام برگزاری مراسم عشای ربانی در سن سالوادور ترور شد.<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * '''روز جهانی حق آگاهی از واقعیت نقض فاحش حقوق بشر'''، دانستن واقعیتِ سرنوشت مفقودشدگان و ناپدیدشدگان، چرایی اعدام‌ها و مرگ زندانیان، پشت پرده بازداشت‌های خودسرانه و سرکوب اطلاعات، از جمله مواردی است که آگاهی از آن حق همه است. ۲۴ مارس<br /> * روز جهانی مراکز داده<br /> * روز جهانی سل<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B3_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87198 2026-03-22T10:39:11Z

<p>Safa: /* زادروزها */</p> <hr /> <div>'''۳ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۳ روز گذشته و به پایان آن ۳۶۲ روز (در سال عادی) یا ۳۶۳ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۵۱۹ - معرفی خسروانوشيروان به عنوان وليعهد ايران <br /> * ۱۳۰۱ - تأسیس حوزه علمیه قم توسط عبدالکریم حائری یزدی<br /> ۲۳ مارس<br /> * ۱۹۱۹ - [[بنیتو موسولینی|'''بنیتو موسولینی''']]، جنبش سیاسی فاشیستی خود را در میلان ایتالیا تأسیس کرد.<br /> * ۱۹۳۳ - [[آدولف هیتلر|'''آدولف هیتلر''']] رهبر آلمان شد.<br /> * ۱۹۵۶ - پاکستان اولین جمهوری اسلامی در جهان شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۳۲ - مظفرالدین شاه قاجار، پنجمین پادشاه سلسله قاجار<br /> * ۱۲۵۴ - سیدحسین طباطبایی بروجردی، معروف به آیت‌الله بروجردی، مرجع تقلید شیعه<br /> * ۱۳۰۳ - عبداله انوار، مترجم و از پیش‌کسوتان  معاصر نسخه‌شناسی در ایران<br /> * ۱۳۱۰ - فرهنگ شریف، نوازنده تار<br /> * ۱۳۳۳ - هوشنگ گلمکانی، منتقد، روزنامه‌نگار، مترجم و کارگردان سینما<br /> ۲۳ مارس<br /> * ۱۷۴۹ - پیر سیمون لاپلاس، ریاضیدان و ستاره شناس فرانسوی<br /> * ۱۸۸۲ - آمالی امی نوتر، برجسته‌ترین محقق زن در تاریخ ریاضیات به قول پاول الکساندروف، هرمان وایل، نوبرت وینر، اینشتین و ژان دیدونه<br /> * ۱۹۰۰ - اریک فروم، روانشناس و جامعه شناس آلمانی<br /> * ۱۹۱۰ - آکیرا کوروساوا، کارگردان، تهیه کننده و فیلمنامه نویس ژاپنی<br /> * ۱۹۱۲ - ورنر فون براون، متخصص موشکی آلمان نازی و افسر اس اس که بعدها پروژه‌های موشکی آمریکا را پیش‌ برد.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۴۴ - عبدالعظیم قریب، نویسنده (زاده ۱۲۵۸)<br /> * ۱۳۵۵ - احمد ناظرزاده‌کرمانی، نویسنده، شاعر، پژوهشگر و استاد دانشگاه<br /> * ۱۳۹۱ - غلامحسین سمندری، استاد دو تار ایران<br /> * ۱۳۹۳ - پرویز راجی، سفیر ایران در انگلستان زمان محمدرضا پهلوی<br /> <br /> * ۱۳۹۹ - حسن اکبرزاده، پژوهشگر و ریاضی‌دان (زاده ۱۳۰۶)<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، مزدک مریانه همدانی، رشت<br /> ۲۳ مارس<br /> * ۱۸۴۲ - استاندال، رمان‌نویس فرانسوی<br /> * ۱۹۹۱ - مارگارت اتوود جادسون، مورخ و نویسنده آمریکایی<br /> * ۱۹۹۲ - فریدریش آوگوست فون هایک، یکی از بزرگ‌ترین اقتصاددانان و فیلسوفان سیاسی که به‌خاطر دفاع از لیبرالیسم کلاسیک و بازار آزاد و مخالفت با سوسیالیسم شناخته می‌شود.<br /> * ۲۰۱۵ - لی کوان یو، اولین نخست‌وزیر و بنیان‌گذار سنگاپور نوین<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی هواشناسی ۲۳ مارس<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87187 2026-03-21T17:01:53Z

<p>Safa: /* رویدادها */</p> <hr /> <div>'''۲ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۲ روز گذشته و به پایان آن ۳۶۳ روز (در سال عادی) یا ۳۶۴ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۷۳۹ - [[نادرشاه افشار|'''نادرشاه افشار''']] وارد دهلی شد.<br /> <br /> * ۱۳۰۰ - احمد شاه استعفای [[محمد مصدق|'''محمد مصدق''']] والی فارس را پس از تصويب رئيس‌الوزراء قبول نمود.<br /> * ۱۳۱۰ - سرتيپ محمد‌حسين خان آيرم به رياست تشكيلات نظميه مملكتی منصوب گرديد.<br /> * ۱۳۴۲  - تظاهرات روحانیون در تهران علیه حق رأی زنان <br /> <br /> * ۱۳۴۲ ـ حمله مأموران [[محمدرضا شاه پهلوی|'''شاه''']] به مدرسهٔ فیضیهٔ قم<br /> ۲۲ مارس<br /> * ۱۹۴۰ - '''[[هیتلر]]'''، منطقه مرزی آلزاس و لورن، را که مورد اختلاف آلمان و فرانسه بوده است ضمیمه آلمان ساخت.<br /> * ۱۹۴۵ - تأسیس اتحادیهٔ عرب به ابتکار دولت مصر<br /> * ۱۹۹۵ - بازگشت والری پولیاکف، پس از ۴۳۷ روز اقامت در ایستگاه فضایی میر به‌عنوان طولانی‌ترین اقامت در فضا<br /> * ۱۲۴۱ - روزی که مغولان لهستان را ویران ساختند. ۲۲ تا ۲۸ مارس<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۳۴ - بهروز کریمی، ملقب به پریستو، پدر شعبده بازی ایران<br /> * ۱۳۰۷ - محمدعلی بهارلو، موسیقیدان و نوازنده ویلون<br /> * ۱۳۱۲ - [[ابوالحسن بنی‌صدر|'''ابوالحسن بنی‌صدر''']]، سیاستمدار و اولین رئیس‌جمهور ایران<br /> ۲۲ مارس<br /> * ۱۳۹۴ - اُلغ بيگ، فرمانروای دانشمند تيموريان و منجم ایرانی<br /> * ۱۷۹۷ - ویلهلم یکم، امپراتور موسس آلمان متحد به همراه اتو فون بیسمارک<br /> * ۱۸۶۸ - رابرت اندروز میلیکان، سرهنگ و فیزیکدان آمریکایی، برنده جایزه نوبل<br /> * ۱۹۱۳ - صبیحه گوکچن، دختر خوانده آتاتورک و اولین خلبان زن جنگنده در جهان در سن ۲۳ سالگی<br /> * ۲۰۱۲ - نیل ال وایتهد، انسان‌شناس و نویسنده انگلیسی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۴۱ - حسین کاشی‌پز، از برجسته‌ترین و اثرگذارترین کاشی کاران معاصر (زاده ۱۲۶۳)<br /> <br /> * ۱۳۸۶ - [[ابراهیم ذاکری|'''ابراهيم ذاكری''']]، از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|'''ارتش آزادی‌بخش''']] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ايران''']]<br /> * ۱۳۸۷ - شمسی &quot;شوشا&quot; عصار، خواننده، فیلم‌ساز و نویسنده، ترانه‌های «دم گل» «روز جمعه» «عزیز بشین کنارم» «گل گندم» «دختر بویر احمدی» «دختر شیرازی» و «لیلی بوانه» از کارهای وی هستند.<br /> * ۱۳۸۸ - پرویز مقصدی، نسل اول آهنگ‌سازی پاپ در ایران<br /> * ۱۳۹۷ - داریوش شایگان، فیلسوف و نویسنده<br /> <br /> * ۱۳۹۹ - ژیلا تقی‌زاده، داستان‌نویس و نقاش ایرانی (زاده ۱۳۳۸)<br /> ۲۲ مارس<br /> * ۱۸۳۲ - یوهان ولفگانگ گوته، شاعر، ادیب، نویسنده، نقاش، محقق، انسان‌شناس، فیلسوف و سیاست‌مدار آلمانی، یکی از ستون‌های اصلی ادبیات آلمانی و جنبش وایمار کلاسیک و رمانتیسیسم<br /> * ۱۸۶۴ - کنستانتین کالینوفسکی، نویسنده، روزنامه‌نگار، وکیل و انقلابی<br /> * ۱۹۵۶ - جورج سارْتون، مورخ و خاورشناس  بلژيكی<br /> * ۲۰۰۱ - صبیحه گوکچن، دختر خوانده آتاتورک و اولین خلبان زن جنگنده در جهان در سن ۲۳ سالگی<br /> * ۲۰۰۴ - احمد یاسین، بنیانگذار (حماس) و ریاست مجمع اسلامی غزه<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی آب ۲۲ مارس<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87186 2026-03-21T16:57:29Z

<p>Safa: /* زادروزها */</p> <hr /> <div>'''۱ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱ روز گذشته و به پایان آن ۳۶۴ روز (در سال عادی) یا ۳۶۵ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۸۸۱ - تاجگذاری شاه اسماعیل صفوی در چهارده سالگی در تبریز<br /> * ۱۱۶۱ - تاجگذاری آغا محمدخان قاجار در چهل سالگی<br /> * ۱۲۸۷ - انجمن‌های تهران طی قطعنامه‌ای از احتشام‌السلطنه خواستند تا هر چه زودتر از ریاست مجلس کناره‌گیری کند. در این قطعنامه اتمام حجت شده بود چنانچه از ریاست مجلس کنار نرود کشته خواهد شد.<br /> * ۱۲۹۰ - به دلیل باقی ماندن قوای بیگانه در خاک ایران، مردم از برگزاری مراسم جشن نوروز خودداری کردند؛ و روز اول فروردین عزای ملی اعلام شد.<br /> * ۱۳۱۱ - تبديل واحد پول ايران از قِران به ريال و چاپ اوّلين اسكناس توسط بانك ملی ايران<br /> * ۱۳۱۴ - تنظيم ماه‏‌های هجری بر اساس تاريخ خورشيدی در ايران<br /> * ۱۳۱۴ - تغییر نام پارس و پرشیا به ایران و اعلان آن به سراسر جهان <br /> * ۱۳۱۸ - آغاز بهره‌برداری از راه‌آهن سراسری ایران با حرکت نخستین قطار مسافربری از تهران به اهواز<br /> * ۱۴۰۰ - اعتصاب غذای گسترده زندانیان سیاسی در ایران<br /> ۲۱ مارس<br /> * ۱۸۵۷ - زمین‌لرزه‌ای شدید در توکیو، باعث کشته‌شدن بیش از ۱۰۰ هزار نفر شد.<br /> * ۱۸۷۱ - اتو فون بیسمارک، به عنوان اولین صدراعظم امپراتوری آلمان منصوب شد.<br /> * ۱۹۱۹ - جمهوری شوروی مجارستان به عنوان اولین دولت کمونیستی پس از انقلاب اکتبر در اروپا تشکیل شد.<br /> * ۱۹۴۳ - افسر ورماخت، رودولف فون گرسدورف، توطئه‌ای برای ترور آدولف هیتلر با استفاده از بمب انتحاری طراحی کرد، اما این نقشه شکست خورد.<br /> * ۱۹۶۸ - نبرد کرامه در اردن بین نیروهای دفاعی اسرائیل و نیروهای مسلح اردن و [[سازمان آزادیبخش فلسطین|'''سازمان آزادیبخش فلسطین''']]<br /> * ۱۹۹۰ - نامیبیا پس از ۷۵ سال حکومت آفریقای جنوبی مستقل شد.<br /> * ۲۰۰۶ - سایت رسانه اجتماعی توییتر تاسیس شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۷۲ - محمود افشار‌یزدی، دولتمرد، نویسنده، شاعر و روزنامه‌نگار<br /> * ۱۲۷۲ - قاسم غنی، سیاست‌مدار، دیپلمات، پزشک، ادیب، نویسنده و مصحح<br /> * ۱۲۷۹ - صادق رضا‌زاده شفق، ادیب، محقق و مترجم<br /> * ۱۲۷۹ - کریم کشاورز، مترجم و داستان‌نویس  <br /> * ۱۲۹۷ - جعفر شهیدی، رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی و استاد ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران<br /> * ۱۲۹۹ - عنایت‌الله‌ رضا، فلسفه‌دان، نویسنده، مترجم و محقق تاریخ و جغرافیای تاریخی<br /> * ۱۳۰۰ - عماد خراسانی، شاعر غزل‌سرا و قصیده‌سرا<br /> * ۱۳۰۰ - [[شعبان جعفری|'''شعبان جعفری''']]، معروف به شعبان بی‌مخ از عوامل [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲|'''کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲''']]<br /> * ۱۳۰۱ - محمود ماهر‌النقش، از استادان تجربی معماری و کاشیکاری<br /> * ۱۳۰۲ - حسن کامکار، بنیان‌گذار گروه موسیقی کامکارها و نوازنده ویولن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۱۳۰۲ - [[مرضیه|'''مرضیه''']]، خوانندهٔ شهیر ایرانی معروف به بانوی آواز ایران (درگذشته ۱۳۸۹)<br /> * ۱۳۰۴ - علی بهزادی، حقوقدان، نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار<br /> <br /> * ۱۳۰۷ - عبدالحسین جلالیان، شاعر ایرانی<br /> * ۱۳۰۹ - جواد ذبیحی، مؤذن، مداح و خواننده آوازهای اصیل ایرانی<br /> * ۱۳۰۹ - ربابه اشراقی &quot;مرادوا&quot;، خواننده ایرانی‌تبار آذربایجانی<br /> * ۱۳۱۰ - پرویز کلانتری، نقاش، طراح، نویسنده و روزنامه‌نگار، بسیاری از نقاشی‌های آشنا برای کودکان دبستانی - به‌ویژه در کتاب‌های نظام قدیم آموزش و پرورش- همچون «روباه و خروس» «چوپان دروغگو» «حسنک کجایی؟» «مرغابی‌ها و لاک‌پشت» و «روباه و زاغ» از آثار او بودند.<br /> * ۱۳۱۰ - فرهنگ شریف، نوازنده‌‌ صاحب سبک تار<br /> * ۱۳۱۱ - پری صابری، کارگردان تئاتر، نویسنده و نمایشنامه‌‌نویس <br /> * ۱۳۱۲ - پریرخ دادستان، روانشناس<br /> * ۱۳۱۸ - پرویز صیاد، بازیگر، کارگردان، نمایشنامه‌نویس، نویسنده و تهیه‌کننده<br /> * ۱۳۲۰ - فیروز گوران، روزنامه‌نگار و پیش‌کسوت مطبوعات<br /> * ۱۳۲۴ - هادی خرسندی، شاعر، طنزپرداز و استندآپ کمدین<br /> * ۱۳۳۴ - سید‌علی صالحی، شاعر و نویسنده<br /> * ۱۳۳۵ - محمدعلی طاهری، بنیان‌گذار مجموعهٔ عرفان کیهانی یا عرفان حلقه<br /> * ۱۳۳۸ - سلمان هراتی، شاعر معاصر ایرانی (درگذشته ۱۳۶۵)<br /> * ۱۳۵۰ - [[اصغر نحوی‌پور|'''اصغر نحوی‌پور فریدنی''']]، پهلوانی که در دفاع از بانوی ایرانی در متروی تهران به ضرب گلوله ماموران امنیتی در ۲۴ تیر ۱۳۹۶ به قتل رسید.<br /> ۲۱ مارس<br /> * ۱۶۸۵ - یوهان سباستین باخ، آهنگساز آلمانی<br /> * ۱۷۶۸ - ژوزف فوریه، ریاضیدان و فیزیکدان فرانسوی<br /> * ۱۸۳۹ - پتروویچ موسورگسکی، بزرگ‌ترین موسیقی‌دان درام‌پرداز روسیه<br /> * ۱۹۲۱ - عبدالسلام عارف، رئیس‌جمهور عراق در سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۶ که سال ۱۹۶۳ با کودتا علیه عبدالکریم قاسم و قتل او، قدرت را در دست گرفت و اعضای حزب بعث عراق را وارد کابینۀ خود کرد. عارف در سال ۱۹۶۶ در یک حادثۀ مشکوک هوایی کشته‌شد و برادرش عبدالرحمن عارف به‌قدرت رسید.<br /> * ۱۹۲۷ - هانس دیتریش گنشر، سیاست‌مدار آلمانی که بین سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۲م، وزیر خارجه و هم‌زمان معاون صدر اعظم آلمان بود. وی نقش کلیدی در اتحاد ۲ آلمان و فروپاشی دیوار برلین داشت.<br /> * ۱۹۴۹ - اسلاوی ژیژک، فیلسوف، نظریه‌پرداز، جامعه‌شناس، و سیاست‌مدار اسلوونیایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۴۴ - [[مرتضی محجوبی|'''مرتضی محجوبی''']]، نوازندهٔ ایرانی پیانو و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها (زادهٔ ۱۲۷۸)<br /> * ۱۳۷۵ - کلارا آبکار، نگارگر ایرانی (زادهٔ ۱۲۹۴)<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، حسین آل‌علی، بندرعباس<br /> * ۱۴۰۱ - محمد محمدی ری‌شهری، وزیر اطلاعات سابق جمهوری اسلامی ایران<br /> * ۱۴۰۳ - فرامرز اصلانی، خواننده<br /> ۲۱ مارس<br /> * ۱۵۵۶ - روزی که اسقف اعظم انگلستان توماس کرانمر را به جرم «ارتداد» آتش زدند!<br /> <br /> * ۱۹۹۱ - راجيو گاندی، ۴۷ ساله پسر بزرگ بانو گاندی و نوه نهرو كه پس از قتل مادرش در سال ۱۹۸۴ نخست‌وزير هند شد و ۵ سال حکومت کرد، در جريان مبارزات انتخاباتی در يک انفجار انتحاری توسط يك زن «تاميل‌نادو» كشته شد.<br /> * ۲۰۲۱ - نوال السعداوی، سکولار، فمینیست مصری<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی شعر<br /> * روز جهانی نوروز در ۲۱ مارس نام‌گذاری از سوی سازمان ملل متحد<br /> * روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}{{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B9_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87185 2026-03-21T16:36:17Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>'''۲۹ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۵ روز گذشته و به پایان آن روزی نمانده‌است (در سال عادی) یا یک روز مانده‌است (در سال کبیسه).<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۱۱ - اسماعیل قشقایی، معروف به (سردار عشایر صولت‌الدوله) که در شهریور ماه از وی سلب مصونیت شده و در زندان به سر می‌برد به طور ناگهانی در زندان قصر درگذشت. اداره نظمیه فوت وی را سکته اعلام نمود.<br /> * ۱۳۳۶ - [[سازمان اطلاعات و امنیت کشور|'''سازمان اطلاعات و امنیت کشور''']] تأسیس شد.<br /> * ۱۳۲۹ - [[نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران|'''ملی شدن صنعت نفت ایران''']] توسط [[دکتر محمد مصدق|'''دکتر محمد مصدق''']]، مجلس سنا رأی مجلس شورای ملی را در مورد ملی شدن صنعت نفت تأیید کرد و محمدرضا پهلوی نیز آن را امضا کرد.<br /> * ۱۳۵۱ - حملهٔ نظامی عراق به کویت و اشغال پاسگاه مرزی السالمیه کویت<br /> * ۱۳۹۰ - انتقال سومین گروه ۴۰۰ نفرهٔ مجاهدین [[قرارگاه اشرف|'''قرارگاه اشرف''']] به [[کمپ لیبرتی|'''کمپ لیبرتی''']]<br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۹۲ - پرویز ناتل خانلری، سیاست‌مدار، زبان شناس، شاعر و نویسنده<br /> * ۱۲۹۵ - انور خامه‌ای، سیاست‌مدار، اقتصاد‌دان، جامعه‌شناس، نویسنده، مترجم و از اعضای گروه ۵۳ نفر<br /> * ۱۳۰۳ - اسماعیل نواب‌صفا، نویسنده، محقق، شاعر و ترانه‌سرا<br /> * ۱۳۱۷ - [[پروانه مجد اسکندری|'''پروانه اسکندری''']] (پروانه فروهر)، شاعر و فعال سیاس<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۱۳ - سيد اشرف‌الدين حسينی، (نسیم شمال) شاعر، نویسنده و مدیر روزنامه نسیم شمال از روزنامه‌های دوره مشروطیت ایران<br /> * ۱۳۸۶ - ثمین باغچه‌بان، شاعر، نویسنده، آهنگساز و مترجم<br /> * ۱۳۹۹ - علی خاوری، دبیر اول حزب توده ایران<br /> * ۱۴۰۴ - عارف، خواننده <br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی شادی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=87184 2026-03-21T15:34:08Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۱ فروردین''' - در تقویم رسمی ایران از آغاز سال ۱ روز گذشته و به پایان آن ۳۶۴ روز (در سال عادی) یا ۳۶۵ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{فروردین}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۸۸۱ - تاجگذاری شاه اسماعیل صفوی در چهارده سالگی در تبریز<br /> * ۱۱۶۱ - تاجگذاری آغا محمدخان قاجار در چهل سالگی<br /> * ۱۲۸۷ - انجمن‌های تهران طی قطعنامه‌ای از احتشام‌السلطنه خواستند تا هر چه زودتر از ریاست مجلس کناره‌گیری کند. در این قطعنامه اتمام حجت شده بود چنانچه از ریاست مجلس کنار نرود کشته خواهد شد.<br /> * ۱۲۹۰ - به دلیل باقی ماندن قوای بیگانه در خاک ایران، مردم از برگزاری مراسم جشن نوروز خودداری کردند؛ و روز اول فروردین عزای ملی اعلام شد.<br /> * ۱۳۱۱ - تبديل واحد پول ايران از قِران به ريال و چاپ اوّلين اسكناس توسط بانك ملی ايران<br /> * ۱۳۱۴ - تنظيم ماه‏‌های هجری بر اساس تاريخ خورشيدی در ايران<br /> * ۱۳۱۴ - تغییر نام پارس و پرشیا به ایران و اعلان آن به سراسر جهان <br /> * ۱۳۱۸ - آغاز بهره‌برداری از راه‌آهن سراسری ایران با حرکت نخستین قطار مسافربری از تهران به اهواز<br /> * ۱۴۰۰ - اعتصاب غذای گسترده زندانیان سیاسی در ایران<br /> ۲۱ مارس<br /> * ۱۸۵۷ - زمین‌لرزه‌ای شدید در توکیو، باعث کشته‌شدن بیش از ۱۰۰ هزار نفر شد.<br /> * ۱۸۷۱ - اتو فون بیسمارک، به عنوان اولین صدراعظم امپراتوری آلمان منصوب شد.<br /> * ۱۹۱۹ - جمهوری شوروی مجارستان به عنوان اولین دولت کمونیستی پس از انقلاب اکتبر در اروپا تشکیل شد.<br /> * ۱۹۴۳ - افسر ورماخت، رودولف فون گرسدورف، توطئه‌ای برای ترور آدولف هیتلر با استفاده از بمب انتحاری طراحی کرد، اما این نقشه شکست خورد.<br /> * ۱۹۶۸ - نبرد کرامه در اردن بین نیروهای دفاعی اسرائیل و نیروهای مسلح اردن و [[سازمان آزادیبخش فلسطین|'''سازمان آزادیبخش فلسطین''']]<br /> * ۱۹۹۰ - نامیبیا پس از ۷۵ سال حکومت آفریقای جنوبی مستقل شد.<br /> * ۲۰۰۶ - سایت رسانه اجتماعی توییتر تاسیس شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۷۲ - محمود افشار‌یزدی، دولتمرد، نویسنده، شاعر و روزنامه‌نگار<br /> * ۱۲۷۲ - قاسم غنی، سیاست‌مدار، دیپلمات، پزشک، ادیب، نویسنده و مصحح<br /> * ۱۲۷۹ - صادق رضا‌زاده شفق، ادیب، محقق و مترجم<br /> * ۱۲۷۹ - کریم کشاورز، مترجم و داستان‌نویس  <br /> * ۱۲۹۷ - جعفر شهیدی، رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی و استاد ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران<br /> * ۱۲۹۹ - عنایت‌الله‌ رضا، فلسفه‌دان، نویسنده، مترجم و محقق تاریخ و جغرافیای تاریخی<br /> * ۱۳۰۰ - عماد خراسانی، شاعر غزل‌سرا و قصیده‌سرا<br /> * ۱۳۰۰ - [[شعبان جعفری|'''شعبان جعفری''']]، معروف به شعبان بی‌مخ از عوامل [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲|'''کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲''']]<br /> * ۱۳۰۱ - محمود ماهر‌النقش، از استادان تجربی معماری و کاشیکاری<br /> * ۱۳۰۲ - حسن کامکار، بنیان‌گذار گروه موسیقی کامکارها و نوازنده ویولن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۱۳۰۲ - [[مرضیه|'''مرضیه''']]، خوانندهٔ شهیر ایرانی معروف به بانوی آواز ایران (درگذشته ۱۳۸۹)<br /> * ۱۳۰۴ - علی بهزادی، حقوقدان، نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار<br /> <br /> * ۱۳۰۷ - عبدالحسین جلالیان، شاعر ایرانی<br /> * ۱۳۰۹ - جواد ذبیحی، مؤذن، مداح و خواننده آوازهای اصیل ایرانی<br /> * ۱۳۱۰ - پرویز کلانتری، نقاش، طراح، نویسنده و روزنامه‌نگار، بسیاری از نقاشی‌های آشنا برای کودکان دبستانی - به‌ویژه در کتاب‌های نظام قدیم آموزش و پرورش- همچون «روباه و خروس» «چوپان دروغگو» «حسنک کجایی؟» «مرغابی‌ها و لاک‌پشت» و «روباه و زاغ» از آثار او بودند.<br /> * ۱۳۱۰ - فرهنگ شریف، نوازنده‌‌ صاحب سبک تار<br /> * ۱۳۱۱ - پری صابری، کارگردان تئاتر، نویسنده و نمایشنامه‌‌نویس <br /> * ۱۳۱۲ - پریرخ دادستان، روانشناس<br /> * ۱۳۱۸ - پرویز صیاد، بازیگر، کارگردان، نمایشنامه‌نویس، نویسنده و تهیه‌کننده<br /> * ۱۳۲۰ - فیروز گوران، روزنامه‌نگار و پیش‌کسوت مطبوعات<br /> * ۱۳۲۴ - هادی خرسندی، شاعر، طنزپرداز و استندآپ کمدین<br /> * ۱۳۳۴ - سید‌علی صالحی، شاعر و نویسنده<br /> * ۱۳۳۵ - محمدعلی طاهری، بنیان‌گذار مجموعهٔ عرفان کیهانی یا عرفان حلقه<br /> * ۱۳۳۸ - سلمان هراتی، شاعر معاصر ایرانی (درگذشته ۱۳۶۵)<br /> * ۱۳۵۰ - [[اصغر نحوی‌پور|'''اصغر نحوی‌پور فریدنی''']]، پهلوانی که در دفاع از بانوی ایرانی در متروی تهران به ضرب گلوله ماموران امنیتی در ۲۴ تیر ۱۳۹۶ به قتل رسید.<br /> ۲۱ مارس<br /> * ۱۶۸۵ - یوهان سباستین باخ، آهنگساز آلمانی<br /> * ۱۷۶۸ - ژوزف فوریه، ریاضیدان و فیزیکدان فرانسوی<br /> * ۱۸۳۹ - پتروویچ موسورگسکی، بزرگ‌ترین موسیقی‌دان درام‌پرداز روسیه<br /> * ۱۹۲۱ - عبدالسلام عارف، رئیس‌جمهور عراق در سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۶ که سال ۱۹۶۳ با کودتا علیه عبدالکریم قاسم و قتل او، قدرت را در دست گرفت و اعضای حزب بعث عراق را وارد کابینۀ خود کرد. عارف در سال ۱۹۶۶ در یک حادثۀ مشکوک هوایی کشته‌شد و برادرش عبدالرحمن عارف به‌قدرت رسید.<br /> * ۱۹۲۷ - هانس دیتریش گنشر، سیاست‌مدار آلمانی که بین سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۲م، وزیر خارجه و هم‌زمان معاون صدر اعظم آلمان بود. وی نقش کلیدی در اتحاد ۲ آلمان و فروپاشی دیوار برلین داشت.<br /> * ۱۹۴۹ - اسلاوی ژیژک، فیلسوف، نظریه‌پرداز، جامعه‌شناس، و سیاست‌مدار اسلوونیایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۴۴ - [[مرتضی محجوبی|'''مرتضی محجوبی''']]، نوازندهٔ ایرانی پیانو و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها (زادهٔ ۱۲۷۸)<br /> * ۱۳۷۵ - کلارا آبکار، نگارگر ایرانی (زادهٔ ۱۲۹۴)<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، حسین آل‌علی، بندرعباس<br /> * ۱۴۰۱ - محمد محمدی ری‌شهری، وزیر اطلاعات سابق جمهوری اسلامی ایران<br /> * ۱۴۰۳ - فرامرز اصلانی، خواننده<br /> ۲۱ مارس<br /> * ۱۵۵۶ - روزی که اسقف اعظم انگلستان توماس کرانمر را به جرم «ارتداد» آتش زدند!<br /> <br /> * ۱۹۹۱ - راجيو گاندی، ۴۷ ساله پسر بزرگ بانو گاندی و نوه نهرو كه پس از قتل مادرش در سال ۱۹۸۴ نخست‌وزير هند شد و ۵ سال حکومت کرد، در جريان مبارزات انتخاباتی در يک انفجار انتحاری توسط يك زن «تاميل‌نادو» كشته شد.<br /> * ۲۰۲۱ - نوال السعداوی، سکولار، فمینیست مصری<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی شعر<br /> * روز جهانی نوروز در ۲۱ مارس نام‌گذاری از سوی سازمان ملل متحد<br /> * روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}{{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7&diff=87182 2026-03-21T08:06:48Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Candel3.png|40px|alt=|پیوند=]] یادکردها&lt;/div&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> * ۱ فروردین ۱۳۰۲ - زادروز &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt; بانوی آواز ایران<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۴۴ - درگذشت مرتضی محجوبی، نوازندهٔ ایرانی و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها<br /> <br /> * ۲ فروردین ۱۳۸۶ - درگذشت [[ابراهیم ذاکری]] از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت]].<br /> <br /> * ۴ فروردین ۱۳۱۲ - زادروز &lt;big&gt;[[حبیب‌الله بدیعی]]&lt;/big&gt;، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۵ فروردین ۱۳۱۲ - صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به &lt;big&gt;[[نهضت تنباکو]]&lt;/big&gt; در ایران انجامید<br /> <br /> * ۷ فروردین ۱۳۶۷ - سالروز یکی از عملیات‌های بزرگ مجاهدین خلق علیه رژیم ایران به نام &lt;big&gt;[[عملیات آفتاب]]&lt;/big&gt;<br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸ -هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸ - هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹ - حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰ - موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴ - [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸ - (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱ - تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.<br /> <br /> *۳۱ فروردین۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد]]، از بنیانگزاران جبهه دموکراتیک ملی ایران.<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7&diff=87178 2026-03-20T11:06:20Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;main-box&quot;&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Candel3.png|40px|alt=|پیوند=]] یادکردها&lt;/div&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;<br /> * ۱ فروردین ۱۳۰۲- زادروز &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt; بانوی آواز ایران<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۴۴- درگذشت مرتضی محجوبی، نوازندهٔ ایرانی و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها<br /> <br /> * ۲ فروردین ۱۳۸۶- درگذشت [[ابراهیم ذاکری]] از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت]].<br /> <br /> * ۴ فروردین ۱۳۱۲- زادروز &lt;big&gt;[[حبیب‌الله بدیعی]]&lt;/big&gt;، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۵ فروردین ۱۳۱۲- صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به &lt;big&gt;[[نهضت تنباکو]]&lt;/big&gt; در ایران انجامید<br /> <br /> * ۷ فروردین ۱۳۶۷- سالروز یکی از عملیات‌های بزرگ مجاهدین خلق علیه رژیم ایران به نام &lt;big&gt;[[عملیات آفتاب]]&lt;/big&gt;<br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹- حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰- موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴- [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸- (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱- تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.<br /> <br /> *۳۱ فروردین۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد]]، از بنیانگزاران جبهه دموکراتیک ملی ایران.<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B9_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87171 2026-03-19T16:13:47Z

<p>Safa: /* مناسبت‌ها */</p> <hr /> <div>'''۲۹ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۵ روز گذشته و به پایان آن روزی نمانده‌است (در سال عادی) یا یک روز مانده‌است (در سال کبیسه).<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۱۱ - اسماعیل قشقایی، معروف به (سردار عشایر صولت‌الدوله) که در شهریور ماه از وی سلب مصونیت شده و در زندان به سر می‌برد به طور ناگهانی در زندان قصر درگذشت. اداره نظمیه فوت وی را سکته اعلام نمود.<br /> * ۱۳۳۶ - [[سازمان اطلاعات و امنیت کشور|'''سازمان اطلاعات و امنیت کشور''']] تأسیس شد.<br /> * ۱۳۲۹ - [[نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران|'''ملی شدن صنعت نفت ایران''']] توسط [[دکتر محمد مصدق|'''دکتر محمد مصدق''']]، مجلس سنا رأی مجلس شورای ملی را در مورد ملی شدن صنعت نفت تأیید کرد و محمدرضا پهلوی نیز آن را امضا کرد.<br /> * ۱۳۵۱ - حملهٔ نظامی عراق به کویت و اشغال پاسگاه مرزی السالمیه کویت<br /> * ۱۳۹۰ - انتقال سومین گروه ۴۰۰ نفرهٔ مجاهدین [[قرارگاه اشرف|'''قرارگاه اشرف''']] به [[کمپ لیبرتی|'''کمپ لیبرتی''']]<br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۹۲ - پرویز ناتل خانلری، سیاست‌مدار، زبان شناس، شاعر و نویسنده<br /> * ۱۲۹۵ - انور خامه‌ای، سیاست‌مدار، اقتصاد‌دان، جامعه‌شناس، نویسنده، مترجم و از اعضای گروه ۵۳ نفر<br /> * ۱۳۰۳ - اسماعیل نواب‌صفا، نویسنده، محقق، شاعر و ترانه‌سرا<br /> * ۱۳۱۷ - [[پروانه مجد اسکندری|'''پروانه اسکندری''']] (پروانه فروهر)، شاعر و فعال سیاس<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۱۳ - سيد اشرف‌الدين حسينی، (نسیم شمال) شاعر، نویسنده و مدیر روزنامه نسیم شمال از روزنامه‌های دوره مشروطیت ایران<br /> * ۱۳۸۶ - ثمین باغچه‌بان، شاعر، نویسنده، آهنگساز و مترجم<br /> * ۱۳۹۹ - علی خاوری، دبیر اول حزب توده ایران<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی شادی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B8_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87144 2026-03-18T08:50:24Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۸ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۴ روز گذشته و به پایان آن ۱ روز (در سال عادی) یا ۲ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۸ '''-''' [[ستارخان|'''ستارخان''']] سردار ملی و [[باقرخان|'''باقرخان''']] سالار ملی تبریز را به قصد تهران ترک گفتند. در مسیر سردار و سالار در تمام شهرها طاق نصرت برپا شد و مردم مقدم آن دو مبارز را گرامی داشتند.<br /> <br /> * ۱۳۴۲ - کارخانه اتومبیل‌سازی ایران ناسیونال افتتاح شد. ابتدا تولید کارخانه روزانه تا چهار دستگاه اتوبوس بود.<br /> ۱۹ مارس<br /> <br /> * ۱۹۴۴ - ارتش آلمان مجارستان را اشغال کرد. <br /> * ۱۹۴۵ -در جنگ جهانی دوم در سواحل ژاپن، یک بمب افکن کامیکازه به ناو هواپیمابر USS  Franklin برخورد کرد و ۷۲۴ خدمه آن را کشت.<br /> * ۱۹۶۲ - جنگ استقلال [[انقلاب الجزایر|'''الجزایر''']] به پایان رسید.<br /> * ۱۹۹۲ - نیروهای مشترک آمریکا و انگلیس جنگ با عراق را آغاز کردند.<br /> <br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۲۹ - علی‌اکبر معصوم‌بیگی، نویسنده، مترجم و عضو کانون نویسندگان ایران<br /> * ۱۳۳۰ - جلال ملکشاه، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، و کنشگر سیاسی چپ‌گرای کرد  <br /> ۱۹ مارس<br /> <br /> * ۱۹۰۰ - فردریک ژولیو کوری، فیزیکدان و مدرس فرانسوی، برنده جایزه نوبل <br /> * ۱۹۰۵ - آلبرت اشپر، وزیر تسلیحات و تولید نظامی رایش سوم در جنگ جهانی دوم<br /> * ۱۹۰۶ - آدولف اتو آیشمن، از افسران بلندپایۀ نازی که در جریان جنگ جهانی دوم، دستور فرستادن بسیاری از یهودیان را به‌کوره‌های آدم‌سوزی صادر کرد. مسئول امور مربوط به‌یهودیان در ادارۀ اصلی امنیت رایش<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۲۴۳ - میرزا آقاخان نوری، از سیاستمداران دوره قاجاریه و دومین صدراعظم ناصرالدین‌شاه قاجار<br /> * ۱۳۹۰ - جلال ذوالفنون، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ایرانی سه‌تار <br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، آرش (میلاد) فروزنده، آبادان<br /> ۱۹ مارس<br /> <br /> * ۱۶۴۴ - خودكشی امپراتور چين با ۲۰۰ تن از درباريان و پايان يك دودمان مینگ <br /> * ۱۹۳۰ - آرتور بالفور، يكی از بانيان انگليسی تأسيس دولت اسرائیل<br /> * ۱۹۴۳ - فرانک نیتی، رئیس سازمان شیکاگو پس از آل کاپون، در راه آهن مرکزی شیکاگو خودکشی کرد.<br /> * ۱۹۸۷ - لویی ویکتور دوبروی، فیزیکدان فرانسوی و برنده جایزه نوبل فیزیک در سال (۱۹۲۹) برای کشف طبیعت موجی الکترون‌ها<br /> * ۲۰۰۸ - آرتور سی کلارک، نویسنده علمی تخیلی انگلیسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی مددکار اجتماعی ۱۹ مارس<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B7_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87125 2026-03-17T15:00:48Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۷ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۶۳ روز گذشته و به پایان آن ۲ روز (در سال عادی) یا ۳ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> *۱۲۳۶ - آغاز بهره‌برداری از تلگراف در ايران<br /> *۱۲۹۴ - روس‌ها اصفهان را اشغال نظامی كردند. <br /> * ۱۳۰۲ - درگيری شهيد سيد حسن مدرس با طرفداران سردار سپه [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']]<br /> <br /> * ۱۳۹۷ - جاری شدن سیل در گلستان و شروع فاجعهٔ ملی<br /> ۱۸ مارس<br /> <br /> * ۱۵۱۰ - آغاز سلطه استعماری اسپانيا بر سرزمين كلمبيا در امريكای مركزی <br /> * ۱۷۹۳ - اولین جمهوری مدرن در آلمان، جمهوری ماینتس، توسط آندریاس جوزف هافمن اعلام شد.<br /> * ۱۸۱۵ - تشكيل كنفدراسيون سوئيس متشكل از ايالات گوناگون<br /> * ۱۸۷۱ - سالروز تشکیل کمون پاریس، در آستانه‌ی بهار، رئیس جمهور فرانسه، آدولف تیر، دستور تخلیه پاریس را صادر کرد.<br /> * ۱۹۳۷ - در جنگ داخلی اسپانیا، نیروهای جمهوری‌خواه اسپانیا ایتالیایی‌ها را در نبرد گوادالاخارا شکست دادند. ۸ تا ۲۳ مارس<br /> * ۱۹۶۵ - فضانورد الکسی لئونوف که فضاپیمای خود ووسخود ۲ را به مدت ۱۲ دقیقه رها کرد، اولین کسی بود که در فضا قدم زد.<br /> * ۱۹۶۸ - استاندارد طلا: کنگره ایالات متحده الزام ذخیره طلا برای حمایت از پول ایالات متحده را لغو کرد.<br /> * ۱۹۷۸ - ذوالفقار علی بوتو، نخست‌وزیر پیشین پاکستان، به جرم قتل نزدیکان یکی از رقبای سیاسی‌اش به اعدام محکوم شد.<br /> * ۲۰۱۴ - پارلمان روسیه و کریمه معاهده الحاق را امضا کردند.<br /> <br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۷۴ - تاج‌الملوک آیرُملو، همسر رضاشاه و مادر محمدرضا پهلوی<br /> <br /> * ۱۳۰۰ - مهدی آذریزدی، نویسنده کودکان و نوجوانان (درگذشت ۱۳۹۰)<br /> <br /> * ۱۳۰۱ - عبدالحسین زرین‌کوب، نویسنده، استاد دانشگاه تهران و برجسته‌ترین مولوی‌پژوه معاصر (درگذشت ۱۳۷۸)<br /> ۱۸ مارس<br /> <br /> * ۱۸۴۴ - نیکولای ریمسکی-کورساکوف، آهنگساز و مدرس روسی <br /> <br /> * ۱۸۵۸ - رودولف دیزل، مهندس آلمانی، مخترع موتور دیزل<br /> * ۱۸۶۹ - نویل چمبرلین، سیاست‌مدار بریتانیایی و نخست‌وزیر این کشور هنگام آغاز جنگ جهانی دوم<br /> * ۱۹۳۶ -  اف. دبلیو. دکلرک، وکیل و سیاستمدار آفریقای جنوبی، رئیس جمهور سابق آفریقای جنوبی، برنده جایزه نوبل<br /> <br /> *<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۴۰ - حسین کاظم‌زاده معروف به ایرانشهر، نویسنده ایرانی و بنیانگذار نشریهٔ ایرانشهر<br /> * ۱۳۸۸ - منصور خاکسار، شاعر، نویسنده و فعال سیاسی برادر نسیم خاکسار<br /> * ۱۴۰۰ ـ [[منوچهر هزارخانی|'''دکتر منوچهر هزارخانی''']]، روشنفکر مبارز و عضو [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']]، نویسنده و مترجم برجسته<br /> * ۱۴۰۳ - [[مریم هژبریان|'''مریم هژبریان''']]، عضو شورای مرکزی [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> ۱۸ مارس<br /> <br /> * ۱۹۶۵ - ملک فاروق پادشاه پيشين مصر <br /> * ۱۹۸۰ - اریک فروم، روانشناس و فیلسوف آلمانی<br /> <br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}{{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B7_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87120 2026-03-17T07:54:28Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۷ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۶۳ روز گذشته و به پایان آن ۲ روز (در سال عادی) یا ۳ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> *۱۲۳۶ - آغاز بهره‌برداری از تلگراف در ايران<br /> *۱۲۹۴ - روس‌ها اصفهان را اشغال نظامی كردند. <br /> * ۱۳۰۲- درگيری شهيد سيد حسن مدرس با طرفداران سردار سپه [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']]<br /> <br /> * ۱۳۹۷ - جاری شدن سیل در گلستان و شروع فاجعهٔ ملی<br /> ۱۸ مارس<br /> <br /> * ۱۵۱۰ - آغاز سلطه استعماری اسپانيا بر سرزمين كلمبيا در امريكای مركزی <br /> * ۱۷۹۳ - اولین جمهوری مدرن در آلمان، جمهوری ماینتس، توسط آندریاس جوزف هافمن اعلام شد.<br /> * ۱۸۱۵ - تشكيل كنفدراسيون سوئيس متشكل از ايالات گوناگون<br /> * ۱۸۷۱ - اعلامیه کمون پاریس؛ رئیس جمهور فرانسه، آدولف تیر، دستور تخلیه پاریس را صادر کرد.<br /> * ۱۸۷۱ - سالروز تشکیل کمون پاریس، در آستانه‌ی بهار<br /> * ۱۹۳۷ - در جنگ داخلی اسپانیا، نیروهای جمهوری‌خواه اسپانیا ایتالیایی‌ها را در نبرد گوادالاخارا شکست دادند. ۸ تا ۲۳ مارس<br /> * ۱۹۶۵ - فضانورد الکسی لئونوف که فضاپیمای خود ووسخود ۲ را به مدت ۱۲ دقیقه رها کرد، اولین کسی بود که در فضا قدم زد.<br /> * ۱۹۶۸ - استاندارد طلا: کنگره ایالات متحده الزام ذخیره طلا برای حمایت از پول ایالات متحده را لغو کرد.<br /> * ۱۹۷۸ - ذوالفقار علی بوتو، نخست‌وزیر پیشین پاکستان، به جرم قتل نزدیکان یکی از رقبای سیاسی‌اش به اعدام محکوم شد.<br /> * ۲۰۱۴ - پارلمان روسیه و کریمه معاهده الحاق را امضا کردند.<br /> <br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۷۴ - تاج‌الملوک آیرُملو، همسر رضاشاه و مادر محمدرضا پهلوی<br /> <br /> * ۱۳۰۰ - مهدی آذریزدی، نویسنده کودکان و نوجوانان (درگذشت ۱۳۹۰)<br /> <br /> * ۱۳۰۱ - عبدالحسین زرین‌کوب، نویسنده، استاد دانشگاه تهران و برجسته‌ترین مولوی‌پژوه معاصر (درگذشت ۱۳۷۸)<br /> ۱۸ مارس<br /> <br /> * ۱۸۴۴ - نیکولای ریمسکی-کورساکوف، آهنگساز و مدرس روسی <br /> <br /> * ۱۸۵۸ - رودولف دیزل، مهندس آلمانی، مخترع موتور دیزل<br /> * ۱۸۶۹ - نویل چمبرلین، سیاست‌مدار بریتانیایی و نخست‌وزیر این کشور هنگام آغاز جنگ جهانی دوم<br /> * ۱۹۳۶ -  اف. دبلیو. دکلرک، وکیل و سیاستمدار آفریقای جنوبی، رئیس جمهور سابق آفریقای جنوبی، برنده جایزه نوبل<br /> <br /> *<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۴۰ - حسین کاظم‌زاده معروف به ایرانشهر، نویسنده ایرانی و بنیانگذار نشریهٔ ایرانشهر<br /> * ۱۳۸۸ - منصور خاکسار، شاعر، نویسنده و فعال سیاسی برادر نسیم خاکسار<br /> * ۱۴۰۰ ـ [[منوچهر هزارخانی|'''دکتر منوچهر هزارخانی''']]، روشنفکر مبارز و عضو [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']]، نویسنده و مترجم برجسته<br /> * ۱۴۰۳ - مریم هژبریان، عضو شورای مرکزی [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> ۱۸ مارس<br /> <br /> * ۱۹۶۵ - ملک فاروق پادشاه پيشين مصر <br /> * ۱۹۸۰ – اریک فروم، روانشناس و فیلسوف آلمانی<br /> <br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}{{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B6_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87106 2026-03-16T08:15:20Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۶ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۲ روز گذشته و به پایان آن ۳ روز (در سال عادی) یا ۴ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۱ - روز تاسیس پلیس تهران<br /> * ۱۳۲۸ - قريب پانزده هزار نفر از زارعين آذربايجان به علت فقر و بيكاری به تهران هجوم آوردند.<br /> * ۱۳۷۶ - سقوط اتوبوس حامل دانشجویان شریف با ۱۱ کشته<br /> <br /> * ۱۳۷۷ - دستگیری عبدالله اوجالان رهبر حزب کارگران کردستان ترکیه<br /> <br /> * ۱۳۸۸ - اعتراضات مردم در چهارشنبه سوری<br /> ۱۷ مارس<br /> <br /> * ۱۸۶۱ - اعلان تاسیس پادشاهی ایتالیا <br /> * ۱۹۱۷ - نیکلای دوم، تزار روسیه برای کنترل قیام مردم اختیارات خود را به دولت موقت کرنسکی واگذار کرد که پس از ۷ ماه با انقلاب سرنگون شد.<br /> * ۱۹۲۱ - شورش کرونشتات توسط ارتش سرخ سرکوب شد‌. ۷ تا ۱۷ مارس<br /> * ۱۹۴۸ - امضای پیمان بروکسل پس از پایان جنگ جهانی دوم<br /> * ۱۹۶۹ - گلدا‌مایر، نخستین نخست‌وزیر زن در اسرائیل شد.<br /> * ۱۹۹۲ - همه‌پرسی برای پایان دادن به آپارتاید در آفریقای جنوبی با ۶۸٫۷٪ به ۳۱٫۲٪ تصویب شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۲۳ - پروانه امیرافشاری، با نام هنری حمیرا، خوانندهٔ شهیر ایرانی<br /> ۱۷ مارس<br /> <br /> * ۱۷۸۹ - ژرژ سیمون اهم، بانی قانون اهم، فیزیک‌دان آلمانی<br /> <br /> * ۱۸۳۴ - گوتلیب دایملر، مهندس و بازرگان آلمانی <br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۴۹ - [[علی‌اکبر صفایی فراهانی|'''علی‌اکبر صفایی فراهانی''']] از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|'''سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۶۳ - علی‌اکبر شهنازی، موسیقیدان و نوازنده تار <br /> * ۱۳۷۵ - ایرج دوستدار، از نخستین گویندگان دوبله در ایران <br /> * ۱۳۹۸ - فریبرز رئیس‌دانا، نویسنده و اقتصاددان سوسیالیست <br /> ۱۷ مارس<br /> <br /> * ۱۸۰ - مارکوس اورلیوس، فیلسوف و امپراتور روم <br /> * ۱۴۰۶ - ابن خلدون، جامعه شناس، مورخ و محقق تونسی<br /> * ۱۶۸۰ - فرانسوا د لاروشفوکو، نویسنده فرانسوی<br /> * ۱۹۳۷ - آستن چمبرلین، سیاستمدار انگلیسی، وزیر امور خارجه و امور مشترک المنافع، برنده جایزه نوبل<br /> * ۱۹۵۶ - ایرن ژولیوت کوری، فیزیکدان و شیمیدان فرانسوی، برنده جایزه نوبل<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی انرژی شیل<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B5_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87098 2026-03-15T10:42:14Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۵ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۱ روز گذشته و به پایان آن ۴ روز (در سال عادی) یا ۵ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۰۷۹ - رسميت يافتن تاريخ هجری خورشيدی<br /> * ۱۳۱۶ - پيمان سعد‌آباد به تصويب رسيد.<br /> * ۱۳۵۱ - نخستین کارخانه ذوب آهن در اصفهان با حضور نخست وزیر شوروی افتتاح شد.<br /> * ۱۳۶۶ - بمباران شيميايی شهر حلبچه<br /> ۱۶ مارس<br /> <br /> * ۱۹۲۹ - آزمايش موفقيت‌‏آميز نخستين موشک با سوخت مايع در امريكا <br /> * ۱۹۶۸ - در جنگ ویتنام سربازان آمریکایی ۳۴۷ غیرنظامی را در مای‌لای ویتنام کشتند.<br /> * ۱۹۷۷ - ترور کمال جنبلاط، رهبر اصلی نیروهای ضد دولتی در جنگ داخلی لبنان<br /> * ۱۹۷۸ - نخست‌وزیر سابق ایتالیا، آلدو مورو، توسط بریگاد سرخ در رم به گروگان گرفته شد و ۵۴ روز بعد به قتل رسید.<br /> <br /> * ۲۰۱۴ - کریمه در یک همه پرسی بحث‌انگیز به جدایی از اوکراین برای پیوستن به روسیه رأی داد.<br /> <br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۸۵ - رخشندهٔ اعتصامی، مشهور به '''[[پروین اعتصامی|پروین اِعتِصامی]]''', شاعر ایرانی (درگذشت ۱۵ فروردین ۱۳۲۰)<br /> <br /> * ۱۳۰۷ - فرخ‌لقا پوررسول، مشهور به فرخ‌لقا هوشمند، بازیگر ایرانی (درگذشت ۲۲ تیر ۱۳۸۸)<br /> * ۱۳۱۶ - هوشنگ گلشیری، داستان‌نویس ایرانی<br /> <br /> * ۱۳۲۸ - فاطمه واعظی، مشهور به پریسا خواننده موسیقی اصیل ایرانی<br /> ۱۶ مارس<br /> <br /> * ۱۷۵۱ - جیمز مدیسون جونیور، چهارمین رئیس‌جمهور ایالات متحدۀ آمریکا و از نویسندگان قانون اساسی ایالات متحدۀ آمریکا <br /> * ۱۷۸۹ - گئورگ زیمون اُهم، فیزیکدان خالق قانون اهم، رابطۀ بین ولتاژ، جریان و مقاومت الکتریکی، به‌افتخار وی نام‌گذاری شده‌ است.<br /> * ۱۸۶۸ - ماكسيم گوركی، داستان‌نويس شهير روس<br /> <br /> * ۱۹۰۶ - فرانسیسکو آیالا، جامعه شناس، نویسنده و مترجم اسپانیایی<br /> * ۱۹۱۱ - یوزف مِنگِلِه، (فرشتۀ مرگ)، پزشک بدنام و افسر آلمانی و عضو اس‌اس<br /> * ۱۹۱۸ - فردریک رینز، فیزیک‌دان اهل ایالات متحدۀ آمریکا که در سال ۱۹۹۵م جایزۀ نوبل فیزیک را برای کشف مشترک خود همراه با کلاید کووان، برای شناسایی نوترینو در سال ۱۹۵۶م و برای مشارکت‌های پیشگام در فیزیک لپتون دریافت کرد.<br /> * ۱۹۲۱ - فهد بن عبدالعزیز آل سعود، فرزند نهم ملک عبدالعزیز، بنیان‌گذار پادشاهی عربستان سعودی، و پنجمین پادشاه این کشور از خاندان آل سعود<br /> * ۱۹۲۶ - جری سباستین لوئیس، هنرپیشه، کمدین، تهیه‌کننده، نویسنده و کارگردان سرشناس آمریکایی<br /> <br /> * ۱۹۴۱ - برناردو برتولوچی، کارگردان و فیلمنامه‌نویس ایتالیایی<br /> * ۱۹۵۳ - ریچارد متیو استالمن، آمریکایی طرفدار آزادی نرم‌افزار و برنامه‌نویس کامپیوتر<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۳۵ - ابوالقاسم الهامی (متخلص به لاهوتی)، شاعر، روزنامه‌نگار، نظامی و فعال سیاسی<br /> * ۱۳۷۱ - ترور [[محمدحسین نقدی|'''محمدحسین نقدی''']]، عضو [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']]، در ایتالیا<br /> * ۱۳۷۳ - سید [[احمد خمینی|'''احمد خمینی''']]، دومین فرزند [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]<br /> <br /> * ۱۳۷۷- سیروس طاهباز، نویسنده و مترجم <br /> * ۱۳۷۹ - محمودرضا پهلوی، فرزند رضاشاه<br /> <br /> * ۱۳۸۳ - پرویز اتابکی، پژوهشگر ادبی، مترجم، ویرایشگر و دیپلمات<br /> * ۱۳۹۱ - محمدباقر صدرا، شاعر، نویسنده و بنیانگذار انجمن فرهنگی امیرکبیر <br /> * ۱۳۹۵ - افشین یداللهی، پزشک، شاعر و ترانه‌سرا<br /> ۱۶ مارس<br /> <br /> * ۱۹۴۰ - سلما لاگرلوف، نویسنده سوئدی و نخستین بانوی برنده نوبل ادبیات<br /> <br /> * ۱۹۷۷ - کمال جنبلاط، رهبر حزب سوسیالیست ترقی‌خواه و یکی از برجسته‌ترین رهبران دُروزی (یک گروه قومی‌مذهبی عرب، بر پایۀ علوم خَفیه و یکتاپرستی و تأثیرپذیرفته از اندیشه‌های فیلسوفان یونانی، به‌ویژه افلاطون و ارسطو) در لبنان <br /> * ۲۰۰۳ - راشل کوری، فعال آمریکایی در رفح در حالی که قصد داشت مانع تخریب یک خانه شود، توسط بولدوزر زیر گرفته و کشته شد.<br /> <br /> [[پرونده:پروین اعتصامی.jpg|بندانگشتی|150x150پیکسل|پروین اعتصامی]]<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز جهانی آزادی اطلاعات<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B4_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87092 2026-03-15T10:18:32Z

<p>Safa: /* مناسبت‌ها */</p> <hr /> <div>'''۲۴ اسفند''' ـ از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۰ روز گذشته و به پایان آن ۵ روز (در سال عادی) یا ۶ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> *<br /> * ۱۳۱۳ - افتتاح رسمی دانشگاه تهران، ساختمان جديد دانشكده حقوق در دانشگاه تهران افتتاح شد.<br /> * ۱۳۲۹ - تصویب طرح '''[[نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران|ملی ‌شدن صنعت نفت]]''' در مجلس شورای ملی<br /> * ۱۳۳۲ - [[امیرمختار کریم‌پور شیرازی|'''امیرمختار کریم‌پور شیرازی''']] شاعر، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی هوادار ملی شدن صنعت نفت ایران که پس از کودتای ۲۸ مرداد دستگیر و پس از مدت‌ها '''[[شکنجه]]''' در زندان دژبان مرکز ارتش به آتش کشیده شد.<br /> * ۱۳۵۳ - نمایندگان الجزایر، ایران و عراق مذاکرات خود را پیرامون رفع اختلاف ایران و عراق در تهران آغاز کردند.<br /> * ۱۳۵۸ - برگزاری اولین انتخابات اولین دورهٔ مجلس شورای اسلامی<br /> * ۱۳۶۶ - آغاز عملیات والفجر ۱۰<br /> * ۱۳۸۹ - شورش ۱۳۸۹ [[زندان قزل‌حصار|'''زندان قزل‌حصار''']]<br /> ۱۵ مارس<br /> <br /> * ۸۹۷ - الهادی الحق یحیی وارد صعده شد و امامت زیدیه یمن را تأسیس کرد. <br /> * ۱۹۰۶ - چارلز رولز و هنری رویس کارخانهٔ خودروسازی رولزرویس را بنیان نهادند.<br /> * ۱۹۱۷ - تزار نیکلای دوم روسیه از تاج و تخت روسیه توسط بلشویک‌ها کناره‌گیری کرد و به سلسله ۳۰۴ ساله رومانوف‌ها پایان داد.<br /> * ۱۹۲۱ - طلعت پاشا، وزیر اعظم سابق امپراتوری عثمانی و معمار اصلی نسل‌کشی ارامنه توسط یک جوان ۲۳ ساله ارمنی به نام سوغومون تهلیرین در برلین ترور شد.<br /> * ۱۹۳۹ - آلمان چکسلواکی را پس از امضای سند تسلیم توسط هاکا رئیس‌جمهور، اشغال کرد.<br /> * ۱۹۳۹ - کارپاتو، اوکراین خود را یک جمهوری مستقل اعلام کرد، اما روز بعد توسط مجارستان ضمیمه شد.<br /> * ۱۹۹۰ - میخائیل گورباچف، به عنوان اولین رئیس‌جمهور اتحاد جماهیر شوروی انتخاب شد.<br /> * ۱۹۹۲ - با انحلال حزب کمونیست روسیه، انتشار روزنامهٔ پراودا روزنامهٔ این حزب پس از ۸۰ سال انتشار مداوم متوقف شد.<br /> * ۲۰۱۱ - آغاز جنگ داخلی سوریه از شهر درعا<br /> * ۲۰۱۹ - آغاز اعتراضات ۲۰۱۹-۲۰ هنگ کنگ<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۵۶ - [[رضاشاه پهلوی|'''رضا پهلوی''']]، معروف به رضا‌‌خان میر‌پنج<br /> <br /> * ۱۲۹۷ - غلامحسین بیگدلی، استاد، ادیب، شاعر، خوشنویس و پژوهشگر (درگذشتهٔ ۱۳۷۷)<br /> <br /> * ۱۳۱۳ - غلامحسین صدری‌افشار، نویسنده، فرهنگ‌نویس، مترجم و پژوهشگر ایرانی<br /> * ۱۳۱۹ - اسفندیار منفرد‌‌زاده، موسیقیدان، آهنگساز و تنظیم‌کننده آهنگ<br /> * ۱۳۲۴ - سید [[احمد خمینی|'''احمد خمینی''']]، فرزند [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]<br /> <br /> * ۱۳۳۷ - [[هدی صابر|'''هدی صابر''']]، پژوهشگر، روزنامه‌نگار، فعّال ملی مذهبی<br /> ۱۵ مارس<br /> <br /> * ۱۷۶۷ - اندرو جکسون، وکیل، سرباز و دولت‌مرد آمریکایی که به‌عنوان هفتمین رئیس‌جمهور آمریکا بین سال‌های ۱۸۲۹ تا ۱۸۳۷م بود. در دوران پیش از ریاست‌جمهوری او بود که انشعاب‌هایی در حزب دموکرات/جمهوری‌خواه به‌وجود آمد و او به‌حزب تازه‌تأسیس دموکرات پیوست. وی از حامیان استقلال تگزاس از مکزیک و تأسیس جمهوری تگزاس به‌حساب می‌آمد. <br /> * ۱۸۵۴ - امیل آدولف فون برینگ، فیزیولوژیست آلمانی که برندۀ اولین جایزۀ نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۰۱م به‌خاطر کشف سرم دیفتری بود.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۳۲ - شهادت '''[[امیرمختار کریم‌پور شیرازی]]'''، شاعر، روزنامه نگار و فعال سیاسی در زندان دژبان مرکز ارتش <br /> <br /> * ۱۳۸۴ - علی تجویدی، نوازندهٔ ویولن و موسیقیدان ایرانی<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، محمد آریان خوشگوار، سنندج - [[شیرزاد احمدی‌نژاد|'''شیرزاد احمدی‌نژاد''']]، اهل بوکان که زیر شکنجه در بازداشت‌گاه اطلاعات سپاه ارومیه جان‌باخت.<br /> ۱۵ مارس<br /> <br /> * ۴۴  پ. م  -  ترور و قتل ژوليوس سزار، با نقشه قبلی در جلسه سنای روم <br /> * ۱۸۹۸ - هنری بسمر، مهندس اهل انگلستان که روشی برای تولید فولاد ابداع کرد و به‌مهم‌ترین روش تولید فولاد در قرن ۱۹م تبدیل شد. او با دمیدن اکسیژن از میان تودۀ چدن گداخته توانست که ناخالصی‌ها را جدا کند. این روش تولید، فولاد را ارزان و سریع ساخت و باعث تحول در صنعت مهندسی سازه‌ها شد. <br /> * ۱۹۷۵ - ارسطو سقراط اوناسیس، (آریستوتِلِس اُوناسیس)؛ یکی از کارآفرینان و ثروتمندان نامدار یونانی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> *روز جهانی حقوق مصرف‌کنندگان<br /> *روز جهانی مبارزه با خشونت پلیس<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B4_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87090 2026-03-14T15:57:13Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۴ اسفند''' ـ از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۶۰ روز گذشته و به پایان آن ۵ روز (در سال عادی) یا ۶ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> *<br /> * ۱۳۱۳ - افتتاح رسمی دانشگاه تهران، ساختمان جديد دانشكده حقوق در دانشگاه تهران افتتاح شد.<br /> * ۱۳۲۹ - تصویب طرح '''[[نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران|ملی ‌شدن صنعت نفت]]''' در مجلس شورای ملی<br /> * ۱۳۳۲ - [[امیرمختار کریم‌پور شیرازی|'''امیرمختار کریم‌پور شیرازی''']] شاعر، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی هوادار ملی شدن صنعت نفت ایران که پس از کودتای ۲۸ مرداد دستگیر و پس از مدت‌ها '''[[شکنجه]]''' در زندان دژبان مرکز ارتش به آتش کشیده شد.<br /> * ۱۳۵۳ - نمایندگان الجزایر، ایران و عراق مذاکرات خود را پیرامون رفع اختلاف ایران و عراق در تهران آغاز کردند.<br /> * ۱۳۵۸ - برگزاری اولین انتخابات اولین دورهٔ مجلس شورای اسلامی<br /> * ۱۳۶۶ - آغاز عملیات والفجر ۱۰<br /> * ۱۳۸۹ - شورش ۱۳۸۹ [[زندان قزل‌حصار|'''زندان قزل‌حصار''']]<br /> ۱۵ مارس<br /> <br /> * ۸۹۷ - الهادی الحق یحیی وارد صعده شد و امامت زیدیه یمن را تأسیس کرد. <br /> * ۱۹۰۶ - چارلز رولز و هنری رویس کارخانهٔ خودروسازی رولزرویس را بنیان نهادند.<br /> * ۱۹۱۷ - تزار نیکلای دوم روسیه از تاج و تخت روسیه توسط بلشویک‌ها کناره‌گیری کرد و به سلسله ۳۰۴ ساله رومانوف‌ها پایان داد.<br /> * ۱۹۲۱ - طلعت پاشا، وزیر اعظم سابق امپراتوری عثمانی و معمار اصلی نسل‌کشی ارامنه توسط یک جوان ۲۳ ساله ارمنی به نام سوغومون تهلیرین در برلین ترور شد.<br /> * ۱۹۳۹ - آلمان چکسلواکی را پس از امضای سند تسلیم توسط هاکا رئیس‌جمهور، اشغال کرد.<br /> * ۱۹۳۹ - کارپاتو، اوکراین خود را یک جمهوری مستقل اعلام کرد، اما روز بعد توسط مجارستان ضمیمه شد.<br /> * ۱۹۹۰ - میخائیل گورباچف، به عنوان اولین رئیس‌جمهور اتحاد جماهیر شوروی انتخاب شد.<br /> * ۱۹۹۲ - با انحلال حزب کمونیست روسیه، انتشار روزنامهٔ پراودا روزنامهٔ این حزب پس از ۸۰ سال انتشار مداوم متوقف شد.<br /> * ۲۰۱۱ - آغاز جنگ داخلی سوریه از شهر درعا<br /> * ۲۰۱۹ - آغاز اعتراضات ۲۰۱۹-۲۰ هنگ کنگ<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۲۵۶ - [[رضاشاه پهلوی|'''رضا پهلوی''']]، معروف به رضا‌‌خان میر‌پنج<br /> <br /> * ۱۲۹۷ - غلامحسین بیگدلی، استاد، ادیب، شاعر، خوشنویس و پژوهشگر (درگذشتهٔ ۱۳۷۷)<br /> <br /> * ۱۳۱۳ - غلامحسین صدری‌افشار، نویسنده، فرهنگ‌نویس، مترجم و پژوهشگر ایرانی<br /> * ۱۳۱۹ - اسفندیار منفرد‌‌زاده، موسیقیدان، آهنگساز و تنظیم‌کننده آهنگ<br /> * ۱۳۲۴ - سید [[احمد خمینی|'''احمد خمینی''']]، فرزند [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]<br /> <br /> * ۱۳۳۷ - [[هدی صابر|'''هدی صابر''']]، پژوهشگر، روزنامه‌نگار، فعّال ملی مذهبی<br /> ۱۵ مارس<br /> <br /> * ۱۷۶۷ - اندرو جکسون، وکیل، سرباز و دولت‌مرد آمریکایی که به‌عنوان هفتمین رئیس‌جمهور آمریکا بین سال‌های ۱۸۲۹ تا ۱۸۳۷م بود. در دوران پیش از ریاست‌جمهوری او بود که انشعاب‌هایی در حزب دموکرات/جمهوری‌خواه به‌وجود آمد و او به‌حزب تازه‌تأسیس دموکرات پیوست. وی از حامیان استقلال تگزاس از مکزیک و تأسیس جمهوری تگزاس به‌حساب می‌آمد. <br /> * ۱۸۵۴ - امیل آدولف فون برینگ، فیزیولوژیست آلمانی که برندۀ اولین جایزۀ نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۰۱م به‌خاطر کشف سرم دیفتری بود.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۳۲ - شهادت '''[[امیرمختار کریم‌پور شیرازی]]'''، شاعر، روزنامه نگار و فعال سیاسی در زندان دژبان مرکز ارتش <br /> <br /> * ۱۳۸۴ - علی تجویدی، نوازندهٔ ویولن و موسیقیدان ایرانی<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، محمد آریان خوشگوار، سنندج - [[شیرزاد احمدی‌نژاد|'''شیرزاد احمدی‌نژاد''']]، اهل بوکان که زیر شکنجه در بازداشت‌گاه اطلاعات سپاه ارومیه جان‌باخت.<br /> ۱۵ مارس<br /> <br /> * ۴۴  پ. م  -  ترور و قتل ژوليوس سزار، با نقشه قبلی در جلسه سنای روم <br /> * ۱۸۹۸ - هنری بسمر، مهندس اهل انگلستان که روشی برای تولید فولاد ابداع کرد و به‌مهم‌ترین روش تولید فولاد در قرن ۱۹م تبدیل شد. او با دمیدن اکسیژن از میان تودۀ چدن گداخته توانست که ناخالصی‌ها را جدا کند. این روش تولید، فولاد را ارزان و سریع ساخت و باعث تحول در صنعت مهندسی سازه‌ها شد. <br /> * ۱۹۷۵ - ارسطو سقراط اوناسیس، (آریستوتِلِس اُوناسیس)؛ یکی از کارآفرینان و ثروتمندان نامدار یونانی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> *روز جهانی حقوق مصرف‌کنندگان<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B3_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87050 2026-03-13T14:17:08Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۳ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۵۹ روز گذشته و به پایان آن ۶ روز (در سال عادی) یا ۷ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۷ - نبردهای خيابانی مجاهدان [[جنبش مشروطه|'''مشروطه''']] و نيروهای استبداد<br /> * ۱۳۳۵ - تصويب تشكيل [[ساواک|'''ساواک''']] در مجلس شورای ملی<br /> ۱۴ مارس<br /> <br /> * ۱۹۰۰ - قانون استاندارد طلا تصویب شد و واحد پول ایالات متحده را در استاندارد طلا قرار داد. <br /> * ۱۹۳۹ - جمهوری چكسلواكی منحل شد. اسلواکی تحت فشار آلمان اعلام استقلال کرد.<br /> * ۱۹۵۴ - آغاز نبرد &quot;دين بين فو&quot; بين انقلابيون ويتنام و استعمارگران فرانسوی<br /> * ۱۹۸۲ - دولت آفریقای جنوبی مقر کنگره ملی آفريقا در لندن را بمباران کرد.<br /> * ۱۹۸۴ - جری آدامز، رهبر شین‌فین، در پی یک سوءقصد در بلفاست، به شدت زخمی شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۱۲۰ - آقامحمدخان قاجار، بنیان‌گذار دودمان قاجار<br /> * ۱۲۹۳ - محمدرضا حکیم‌زاده لاهیجی، پزشک، نیکوکار و بنیانگذار نخستین آسایشگاه سالمندان ایران در رشت و همچنین مؤسسه خیریه کهریزک<br /> * ۱۳۶۵ - ارغوان رضایی، تنیس‌باز ایرانی‌تبار فرانسوی<br /> ۱۴ مارس<br /> <br /> * ۱۸۵۴ - پاول ارلیش، زیست‌شناس آلمانی و برندۀ جایزۀ نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۰۸م که به‌خاطر مطالعۀ دستگاه ایمنی این جایزه را دریافت کرد. <br /> * ۱۸۷۹ - آلبرت انیشتین، دانشمند شهیر و فیزیک‌دان نظری آمریکایی-آلمانی<br /> * ۱۹۰۳ - ملا مصطفی بارزانی، رهبر جنبش ملی‌گرای کرد و نخستین رهبر حزب دموکرات کردستان عراق<br /> * ۱۹۰۵ - ریموند آرون، روزنامه‌نگار، جامعه‌شناس و فیلسوف فرانسوی<br /> * ۱۹۱۱ - عبدالسلام پیرمحمدزاده دهاتی، از شاعران پارسی‌گوی و نویسنده تاجیکستانی<br /> *<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۴۰ - [[ابوالقاسم کاشانی|'''ابوالقاسم کاشانی''']]، آخوند همراه کودتاچیان ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ بر ضد دولت ملی دکتر محمد مصدق<br /> * ۱۳۸۱ - فرخ تمیمی، شاعر و مترجم، تمیمی، فرزند محمد طالقانی، از خویشاوندان دکتر ابراهیم حشمت طالقانی، همرزم [[میرزا کوچک‌خان جنگلی|'''میرزا کوچک‌خان جنگلی''']] بود. پدرش در جریان انقلاب مشروطه و در هنگام زمامداری ولی‌خان تنکابنی با سران [[نهضت جنگل|'''نهضت جنگل''']] تماس نزدیک داشت و یکی از آزادیخواهان و نویسندگان کمیته انقلاب مشروطیت رشت به‌شمار میرفت و از سوی حکومت دو بار مأمور مذاکره با سران نهضت جنگل شد.<br /> <br /> * ۱۳۹۱ - جان‌باختن حميد ربيع، (مفيد) مجاهد مجروح در موشكباران ۲۱بهمن [[کمپ لیبرتی|'''کمپ لیبرتی''']]، در بيمارستان بغداد<br /> <br /> * ۱۳۹۵ - ادیب برومند، شاعر ملی، وکیل دادگستری و رئیس شورای مرکزی [[جبهه ملی ایران|'''جبهه ملی''']] <br /> * ۱۳۹۵ - ویدا حاجبی، از اعضای [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|'''سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران''']] و زندانی سیاسی <br /> * ۱۳۹۸ - ناصر شعبانی، از فرماندهان سپاه پاسداران ایران<br /> ۱۴ مارس<br /> <br /> * ۱۸۷۳ - [[کارل مارکس|'''کارل مارکس''']]، متفکر انقلابی، فیلسوف و نظریه‌پرداز آلمانی <br /> * ۱۹۳۲ - خودكشی جورج ايستمن، مخترع فيلم عكاسی و بنيان‌گذار كارخانه كداک، تاجر نیکوکار آمریکایی<br /> <br /> * ۲۰۱۸ - استیون هاوکینگ، فیزیک‌دان، کیهان‌شناس و دانشمند شهیر انگلیسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ریاضیات<br /> * روز پرسش<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B2_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87030 2026-03-12T10:06:10Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۲ اسفند''' ‐ از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۵۸ روز گذشته و به پایان آن ۷ روز (در سال عادی) یا ۸ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> <br /> * ۱۳۵۰ - اعدام علیرضا نابدل چریک فدایی خلق و ۸ تن از یارانش به نامهای: يحيی امين‌نيا، جعفر اردبيل‌چی، مناف فلکی، محمد تقی‌زاده، علی اصغر عرب هريسی، اکبر مويد، علی نقی آرش، حسن سرکاری<br /> * ۱۳۶۱ - اعلام [[طرح صلح شورای ملی مقاومت|'''طرح صلح''']] [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']]<br /> * ۱۳۶۱ - آتش‌سوزی عمدی در زندان باشگاه افسران رشت و سوختن ۷ مجاهد خلق در آتش<br /> * ۱۳۸۴ - [[دانشگاه صنعتی شریف|'''دانشگاه صنعتی شریف''']] شاهد ناآرامی‌هایی در اجرای طرح تدفین کشتگان جنگی در دانشگاه بود.<br /> ۱۳ مارس<br /> <br /> * ۱۹۳۰ - كشف پلوتون دورترين سياره منظومه شمسی <br /> * ۱۹۴۰ - پیمان صلح مسکو بین فنلاند و شوروی بسته شد و به جنگ بین آن دو کشور، معروف به جنگ زمستانی، پایان داد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۲۲ - مینا اسدی، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، نمایش‌نامه‌نویس و ترانه‌سرا<br /> ۱۳ مارس<br /> <br /> * ۱۷۳۳ - ژوزف پریستلی، شیمی‌دان، فیلسوف، الهی‌دان، زبان‌شناس، نظریه‌پرداز سیاسی انگلیسی و کاشف اکسیژن <br /> <br /> * ۱۸۹۸ - محمد عبدالوهاب، خواننده و آهنگ‌سازمصری<br /> * ۱۹۱۱ - رون هابارد، نویسنده آمریکایی<br /> * ۱۹۱۳ - سرگئی میخالکوف، نویسنده و نمایشنامه‌نویس روسی<br /> * ۱۹۴۱ - محمود درویش، شاعر و نویسنده فلسطینی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۲۷۹ - میرزا علی‌خان منشی نایینی، متخلص به مشتاقی، شاعر و خوشنویس ایرانی<br /> <br /> * ۱۳۰۴ - ایرج میرزا، شاعر عصر مشروطه (زاده ۱۲۵۳)<br /> <br /> * ۱۳۵۷ - نادر جهانبانی، نظامی و خلبان ایرانی، معاون فرماندهی نیروی زمینی (زاده ۱۳۰۷)<br /> <br /> * ۱۳۶۳ - [[حسین گل‌گلاب|'''حسین گل‌گلاب''']]، گیاه‌شناس، ادیب، نویسنده، شاعر، مترجم، استاد دانشگاه، نوازنده، موسیقی‌دان، عکاس و هنرمند ایرانی (زاده ۱۲۷۶)<br /> * ۱۳۸۴ - منصور یاحقی، نوازنده سنتور، وی برادر بزرگ‌تر «پرویز صدیقی پارسی» ملقب به [[پرویز یاحقی|'''پرویز یاحقی''']] از نوازندگان معروف ویلون است.<br /> <br /> * ۱۳۸۶ - مریم فیروز، عضو حزب توده، موسس سازمان زنان [[حزب توده ایران|'''حزب توده ایران''']]<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای '''[[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|خیزش سراسری ۱۴۰۱]]،''' [[شیرزاد احمدی‌نژاد|'''شیرزاد احمدی‌نژاد''']]، شهادت زیر شکنجه نیروهای اطلاعات سپاه ارومیه<br /> ۱۳ مارس<br /> <br /> * ۱۹۱۰ - ماتاهاری، جاسوس جنگ جهانی دوم از هلند، (زاده ۱۸۴۲) <br /> <br /> * ۱۹۹۶ - کریستوف کیشلوفسکی، کارگردان و فیلمنامه نویس لهستانی<br /> * ۲۰۱۸ - امیلی نصرالله، نویسنده لبنانی و فعال حقوق زنان<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> *<br /> <br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87014 2026-03-11T10:17:55Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۱ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۵۷ روز گذشته و به پایان آن ۸ روز (در سال عادی) یا ۹ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> *<br /> * ۱۳۵۰ '''-''' پرویز قلیچ‌خانی و لواسانی دو فوتبالیست مشهور، بمناسبت فعالیت‌های کمونیستی بازداشت شدند.<br /> <br /> * ۱۳۶۳ - پرتاب اولین موشک بالستیک ایران از کرمانشاه به‌ سوی پالایشگاه کرکوک در عراق<br /> ۱۲ مارس<br /> <br /> * ۱۹۱۸ - [[ولادیمیر لنین|'''لنین''']] پایتخت روسیه را از سن پترزبورگ به مسکو انتقال داد. <br /> * ۱۹۳۰ - [[مهاتما گاندی|'''مهاتما گاندی''']]، راه‌پیمایی ۲۰۰ مایلی‌ای، معروف به راه‌پیمایی نمک را، در اعتراض به حق انحصاری انگلستان در تصفیه و فروش نمک، رهبری کرد. جنبش نافرمانی در هند علیه استعمار امپراتوری بریتانیا با فرمان ماهاتما گاندی آغاز شد.<br /> * ۱۹۴۶ - محمد سوهارتو، در کودتایی، با محاصره و دستگیری احمد سوکارنو، رئیس‌جمهور جدید اندونزی شد.<br /> * ۱۹۴۷ - طرح دکترین ترومن برای کمک از جلوگیری از گسترش کمونیسم اعلام شد.<br /> * ۱۹۹۲ - کشور موریس اعلام جمهوری کرد در حالی که عضوی از کشورهای مشترک المنافع بود استقلال خود را اعلام کرد.<br /> * ۲۰۰۳ - سازمان بهداشت جهانی به طور رسمی هشدار جهانی در مورد شیوع سندرم حاد تنفسی شدید سارس را منتشر کرد.<br /> <br /> *<br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۱‍۶ - فرهاد فخرالدینی، موسیقیدان، آهنگساز و رهبر ارکستر<br /> * ۱۳۳۹ - [[صادق لاریجانی|'''صادق لاریجانی''']]، رئیس سابق قوه قضائیه در جمهوری اسلامی <br /> * ۱۳۴۱ - فرحناز پهلوی، فرزند محمدرضا پهلوی<br /> ۱۲ مارس<br /> <br /> * ۱۶۸۵ - جورج برکلی، اسقف و فیلسوف ایرلندی <br /> * ۱۸۶۳ - گابریله دانونزیو، روزنامه‌نگار، شاعر و نمایشنامه‌نویس ایتالیایی<br /> <br /> * ۱۹۲۱ - جیانی آنیلی، کارخانه‌دار، مدیر و سرمایه‌دار اصلی شرکت سرمایه‌گذاری اکسور بود. شرکت اکسور بزرگ‌ترین شرکت سرمایه‌گذاری ایتالیا است که می‌توان از خودروسازی فیات، کرایسلر، آلفا رومئو، لانچیا، داج، مازراتی، جیپ، رم تراکس، ایوکو و فراری، گروه رسانه‌ای و نشریۀ اکونومیست، بانک لئوناردو، شرکت تجهیزات استخراج نفت و گاز ولتک و باشگاه ورزشی یوونتوس به‌عنوان بخش اعظم دارایی‌های این شرکت نام برد.<br /> * ۱۹۴۳ - راتکو ملادیچ، (قصاب بوسنی) فرماندۀ نظامی صرب‌های بوسنی در جریان کشتار سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۴۱ - حسین طاهرزاده بهزاد، نقاش و طراح فرش<br /> * ۱۳۶۹ - هوشنگ طاهری، نویسنده، مترجم، منتقد هنری و سردبیر مجله سخن، هوشنگ طاهری در ۵۶ سالگی در حادثه رانندگی درگذشت.<br /> * ۱۳۹۴ - عفت شاه‌آبادی (احمدی)؛ مادر مجاهدان شهید اشرف، احمد، علی، جواد و محمود احمدی از اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> ۱۲ مارس<br /> <br /> * ۱۹۱۴ - جرج وستینگهاوس، کارآفرین و مهندسی که ترمز بادی راه‌آهن را اختراع کرد و از پیشگامان صنعت برق بود.<br /> * ۱۹۲۵ - «[[سون یات سن|'''سون ياتْ سِنْ''']]» انقلابی چينی و اولين رئيس‌جمهور چين ملی<br /> * ۱۹۹۹ - یهودی منوهین، نوازندهٔ مشهور ویولن و ویولا، متولد نیویورک که در سال ۱۹۸۵ با ترک تابعیت امریکایی خود به تابعیت انگلستان درآمد.<br /> * ۲۰۰۳ - هاوارد فاست، رمان‌نویس و فیلمنامه‌نویس آمریکایی<br /> * ۲۰۰۳ - زوران جینجیچ، فیلسوف و سیاستمدار صربستانی که رئیس‌جمهور صربستان بود در بلگراد ترور شد.<br /> <br /> *<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * ایران - بزرگداشت [[نظامی گنجوی|'''نظامی گنجوی''']]<br /> * روز جهانی مبارزه با [[سانسور اینترنت در ایران|'''سانسور''']]، در فضای مجازی<br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87013 2026-03-11T10:13:25Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۱ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۵۷ روز گذشته و به پایان آن ۸ روز (در سال عادی) یا ۹ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> *<br /> * ۱۳۵۰ '''-''' پرویز قلیچ‌خانی و لواسانی دو فوتبالیست مشهور، بمناسبت فعالیت‌های کمونیستی بازداشت شدند.<br /> <br /> * ۱۳۶۳ - پرتاب اولین موشک بالستیک ایران از کرمانشاه به‌ سوی پالایشگاه کرکوک در عراق<br /> ۱۲ مارس<br /> <br /> * ۱۹۱۸ - [[ولادیمیر لنین|'''لنین''']] پایتخت روسیه را از سن پترزبورگ به مسکو انتقال داد. <br /> * ۱۹۳۰ - [[مهاتما گاندی|'''مهاتما گاندی''']]، راه‌پیمایی ۲۰۰ مایلی‌ای، معروف به راه‌پیمایی نمک را، در اعتراض به حق انحصاری انگلستان در تصفیه و فروش نمک، رهبری کرد. جنبش نافرمانی در هند علیه استعمار امپراتوری بریتانیا با فرمان ماهاتما گاندی آغاز شد.<br /> * ۱۹۴۶ - محمد سوهارتو، در کودتایی، با محاصره و دستگیری احمد سوکارنو، رئیس‌جمهور جدید اندونزی شد.<br /> * ۱۹۴۷ - طرح دکترین ترومن برای کمک از جلوگیری از گسترش کمونیسم اعلام شد.<br /> * ۱۹۹۲ - کشور موریس اعلام جمهوری کرد در حالی که عضوی از کشورهای مشترک المنافع بود استقلال خود را اعلام کرد.<br /> * ۲۰۰۳ - سازمان بهداشت جهانی به طور رسمی هشدار جهانی در مورد شیوع سندرم حاد تنفسی شدید سارس را منتشر کرد.<br /> <br /> *<br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۱‍۶ - فرهاد فخرالدینی، موسیقیدان، آهنگساز و رهبر ارکستر<br /> * ۱۳۳۹ - [[صادق لاریجانی|'''صادق لاریجانی''']]، رئیس سابق قوه قضائیه در جمهوری اسلامی <br /> * ۱۳۴۱ - فرحناز پهلوی، فرزند محمدرضا پهلوی<br /> ۱۲ مارس<br /> <br /> * ۱۶۸۵ - جورج برکلی، اسقف و فیلسوف ایرلندی <br /> * ۱۸۶۳ - گابریله دانونزیو، روزنامه‌نگار، شاعر و نمایشنامه‌نویس ایتالیایی<br /> <br /> * ۱۹۲۱ - جیانی آنیلی، کارخانه‌دار، مدیر و سرمایه‌دار اصلی شرکت سرمایه‌گذاری اکسور بود. شرکت اکسور بزرگ‌ترین شرکت سرمایه‌گذاری ایتالیا است که می‌توان از خودروسازی فیات، کرایسلر، آلفا رومئو، لانچیا، داج، مازراتی، جیپ، رم تراکس، ایوکو و فراری، گروه رسانه‌ای و نشریۀ اکونومیست، بانک لئوناردو، شرکت تجهیزات استخراج نفت و گاز ولتک و باشگاه ورزشی یوونتوس به‌عنوان بخش اعظم دارایی‌های این شرکت نام برد.<br /> * ۱۹۴۳ - راتکو ملادیچ، (قصاب بوسنی) فرماندۀ نظامی صرب‌های بوسنی در جریان کشتار سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۴۱ - حسین طاهرزاده بهزاد، نقاش و طراح فرش<br /> * ۱۳۶۹ - هوشنگ طاهری، نویسنده، مترجم، منتقد هنری و سردبیر مجله سخن، هوشنگ طاهری در ۵۶ سالگی در حادثه رانندگی درگذشت.<br /> * ۱۳۹۴ - عفت شاه‌آبادی (احمدی)؛ مادر مجاهدان شهید اشرف، احمد، علی، جواد و محمود احمدی از اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> ۱۲ مارس<br /> <br /> * ۱۹۱۴ - جرج وستینگهاوس، کارآفرین و مهندسی که ترمز بادی راه‌آهن را اختراع کرد و از پیشگامان صنعت برق بود.<br /> * ۱۹۲۵ - «[[سون یات سن|'''سون ياتْ سِنْ''']]» انقلابی چينی و اولين رئيس جمهور چين ملی <br /> * ۱۹۹۹ - یهودی منوهین، نوازندهٔ مشهور ویولن و ویولا، متولد نیویورک که در سال ۱۹۸۵ با ترک تابعیت امریکایی خود به تابعیت انگلستان درآمد.<br /> * ۲۰۰۳ - هاوارد فاست، رمان‌نویس و فیلمنامه‌نویس آمریکایی<br /> * ۲۰۰۳ - زوران جینجیچ، فیلسوف و سیاستمدار صربستانی که رئیس جمهور صربستان بود در بلگراد ترور شد.<br /> <br /> *<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * ایران - بزرگداشت [[نظامی گنجوی|'''نظامی گنجوی''']]<br /> * روز جهانی مبارزه با [[سانسور اینترنت در ایران|'''سانسور''']]، در فضای مجازی<br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B0_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=87012 2026-03-11T09:36:09Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۲۰ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۵۶ روز گذشته و به پایان آن ۹ روز (در سال عادی) یا ۱۰ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۵۰۲ - تاجگذاری شاه اسماعیل صفوی، اعلام شیعه اثنی عشری به عنوان مذهب رسمی ایران<br /> * ۱۳۰۴ - تشكيل نيروی هوايی ايران با هفت فروند هواپيما<br /> * ۱۳۵۷ - خارج شدن ايران از سازمان سنتو<br /> * ۱۳۵۸ - سخنرانی '''[[مسعود رجوی]]''' در میتینگ انتخباتی تبریز<br /> ۱۱ مارس<br /> <br /> * ۱۹۳۸ - آغاز اشغال اتريش توسط نيروهای آلمان نازی پيش از جنگ جهانی دوم ۱۱ تا ۱۳ مارس<br /> * ۱۹۸۵ - میخائیل گورباچف به عنوان آخرین رهبر شوروی انتخاب شد. <br /> * ۱۹۹۰ - لیتوانی استقلال خود را از اتحاد جماهیر شوروی اعلام کرد.<br /> * ۲۰۱۱ - زمین لرزه و سونامی در ژاپن با ۱۹ هزار کشته، ویرانی بسیاری بجا گذاشت.<br /> <br /> *<br /> *<br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۱۶ - بهروز وثوقی، بازیگر سینمای ایران<br /> <br /> * ۱۳۱۴ - منوچهر لشگری، آهنگساز و نوازنده ایرانی<br /> * ۱۳۳۵ - [[قاسم سلیمانی|'''قاسم سلیمانی''']]، فرمانده [[نیروی قدس|'''نیروی قدس''']] [[سپاه پاسداران|'''سپاه پاسداران''']]<br /> *<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۲۴ ‐ [[احمد کسروی|'''احمد کسروی''']]، تاریخ‌نویس و پژوهشگر ایرانی، توسط فدائیان اسلام در کاخ دادگستری ترور شد.<br /> ۱۱ مارس<br /> <br /> * ۱۸۷۱ - هاینریش مان، نویسنده آلمانی <br /> * ۱۹۵۵ - الکساندر فلمینگ، زیست شناس، داروشناس، و گیاه شناس و کاشف پنی‌سلین، اسکاتلندی، برنده جایزه نوبل<br /> * ۲۰۰۶ - اسلوبودان میلوشویچ، سیاست‌مدار صرب که سیاست‌های ملی‌گرایانۀ او به‌عنوان رهبر حزب و رئیس‌جمهور صربستان در نهایت به‌فروپاشی جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی در سال ۱۹۹۲م منجر شد. او صربستان را وارد درگیری‌هایی با کشورهای بالکان کرد. پس از انتخابات جنجالی در سپتامبر ۲۰۰۰م و در پی اعتراضات گستردۀ مردمی، مجبور به‌کناره‌گیری از قدرت شد. <br /> <br /> *<br /> *<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۰ تا ۱۶ مارس هفته جهانی گلوکوم یا آب سیاه<br /> <br /> *<br /> <br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B9_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=86969 2026-03-09T19:36:20Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۱۹ اسفند''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۵۵ روز گذشته و به پایان آن ۱۰ روز (در سال عادی) یا ۱۱ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۱۱۴ - قراردادی بین [[نادرشاه افشار|'''نادر شاه افشار''']] و کشور روسیه در نزدیکی شهر گنجه امضا‌شد، و نیروهای روسیه از باکو عقب‌نشینی کردند.<br /> * ۱۲۹۵ - [[شیخ محمد خیابانی|'''شیخ محمدخیابانی''']] روزنامه تجدد‏ را در تبریز انتشار داد.<br /> * ۱۳۵۰ - در دانشگاه تهران بمبی توسط گروه‌های سیاسی منفجر شد و خسارات زیادی بجا گذاشت.<br /> * ۱۳۵۲ - عده زیادی از جوانان ایرانی مقیم لندن در برابر سفارت ایران در لندن دست به تظاهرات زدند.<br /> ۱۰ مارس<br /> <br /> * ۱۸۷۶ - گراهام‌بل، نخستین مکالمه تلفنی را با گفتن جمله «آقای واتسن بیایید اینجا، میخواهم شما را ببینم» با موفقیت انجام‌داد.<br /> * ۱۹۴۴ - در زمان جنگ داخلی یونان، کمیته سیاسی آزادی ملی در یونان توسط جبهه آزادیبخش ملی تأسیس شد.<br /> * ۱۹۴۵ - در جنگ جهانی دوم، نیروی هوایی ایالات متحده، توکیو، پایتخت امپراتوری ژاپن را با بمب آتش‌زا بمباران کرد که بر اثر آن بیش از یک صدهزار نفر که اغلب آنها غیرنظامی بودند، کشته شدند.<br /> <br /> * ۱۹۴۵ - بمباران توكيو با بمب آتشزا و تلفاتی بيش از ۱۰۰هزار نفر<br /> * ۱۹۵۲ - فولخنثیو [[انقلاب کوبا|'''باتیستا''']] ثالدیوار، با انجام یک کودتا خود را رئیس‌جمهور [[انقلاب کوبا|کوبا]] نامید.<br /> * ۱۹۷۷ - ستاره‌شناسان، حلقه‌های اورانوس را کشف‌کردند. <br /> <br /> == زادروزها ==<br /> ۱۰ مارس<br /> <br /> * ۱۸۰۵ - جوزپه ماتزینی، آزادی‌خواه ایتالیایی و رهبر جنبش «ریسورجیمنتو» (اتحاد ایتالیا) که در سال ۱۸۳۱م در فرانسه تشکیلات مخفیِ «ایتالیای جوان» را بنا نهاد. او در دهه‌های ۱۸۳۰م و ۱۸۴۰م از رهبرانی بود که سهم مؤثری در هماهنگی بین قیام‌های مردمیِ ایتالیا داشت. او با اتحاد ایتالیا به‌عنوان شاهنشاهی مخالفت نمود و اندکی پیش از مرگ به‌میهنش بازگشت. <br /> * ۱۸۴۵ - الکساندر سوم الکساندروویچ (الکساندر صلح‌طلب)، تزار روسیه از تاریخ ۱۳ مارس ۱۸۸۱م تا هنگام مرگش در سال ۱۸۹۴م که سیاست یهودستیزانه‌ای داشت و انجام برخی مشاغل را برای یهودیان محدود کرد. وی همچنین ضد اصلاحات بود.<br /> * ۱۹۵۷ - اسامه بن لادن، از عربستان سعودی، موسس سازمان القاعده<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۲۷۵ - سید جمال‌الدین اسدآبادی، اندیشمند سیاسی و مبلغ اندیشه اتحاد اسلام<br /> <br /> * ۱۳۶۰ - تاج‌الملوک آیرملو، معروف به «ملکه مادر» دومین همسر [[رضاشاه پهلوی|'''رضاشاه''']]<br /> ۱۰ مارس<br /> <br /> * ۱۸۶۱ - تاراس شوچنکو، شاعر، نمایشنامه‌نویس، و مردم‌نگار اوکراینی <br /> * ۱۸۷۲ - جوزپه مازینی، روزنامه‌نگار و سیاستمدار ایتالیایی <br /> * ۱۹۱۳ - هریت تابمن، مبارز و فعال ضد برده‌داری در آمریکا<br /> * ۱۹۳۷ - یوگنی زامیاتین، روزنامه نگار و نویسنده روسی <br /> * ۱۹۴۰ - میخائیل بولگاکف، رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس روسی <br /> * ۲۰۱۰ - محمد سید طنطاوی، محقق و مدرس مصری<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> جشن رودها{{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B8_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=86968 2026-03-09T19:21:51Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>'''۱۸ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۵۴ روز گذشته و به پایان آن ۱۱ روز (در سال عادی) یا ۱۲ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۶ - گروهی از مردم تهران در میدان توپخانه اجتماع کردند و بر ضد انگستان و موافقتامهٔ تقسیم ایران شعار دادند.<br /> * ۱۳۰۰ - توقيف جرايد به دستور [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']]<br /> * ۱۳۵۸ - تظاهرات ۸ مارس ۱۳۵۷ در ایران<br /> ۹ مارس<br /> <br /> * ۵۵۱ - روزی که کار ساختن طاق کسرا (ايوان مدائن) پايان يافت.<br /> * ۱۲۵۰ - افتتاح كليسای معروف نتردام در پاريس<br /> * ۱۷۳۶ - تاج‏گذاری [[نادرشاه افشار|'''نادرشاه افشار''']] و آغاز سلطنت افشاريه<br /> * ۱۹۰۸ - تأسیس باشگاه فوتبال اینتر میلان<br /> * ۱۹۲۳ - [[ولادیمیر لنین|'''لنين''']] برای سومين بار دچار سكته مغزی شد.<br /> * ۱۹۶۲ - به‌مستشاران نظامی آمریکا در ویتنام جنوبی، اجازه داده‌شد که در صورت درگیری از سلاح گرم استفاده کنند. این دستور آغازگر جنگ ویتنام بود.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۳۴ - کامبوزیا پرتوی، فیلمنامه‌نویس و کارگردان <br /> ۹ مارس<br /> <br /> * ۱۴۵۴ - آمریگو وسپوچی، کاشف و نقشه‌نگار ایتالیایی <br /> * ۱۹۰۷ - میرچا الیاده، از اسطوره‌شناسان و دین‌پژوهان نامدار اهل رومانی که در دبیرستان به‌مطالعۀ شیمی و زیست‌شناسی نیز علاقه نشان می‌داد.<br /> * ۱۹۳۴ - یوری گاگارین، نخستین فضانورد جهان<br /> * ۱۹۴۳ - بابی فیشر، شطرنج‌باز و نویسنده آمریکایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۷۴ - محقق طباطبایی، محقق و کتابشناس برجسته ایرانی<br /> * ۱۳۸۹ - ایرج افشار، ایرانشناس، کتابشناس، مصحح و مجله‌نگار<br /> * ۱۳۸۹ - غنی بلوریان، از رهبران [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان ایران''']]<br /> <br /> * ۱۳۹۰ - [[سیمین دانشور|'''سیمین دانشور''']]، نویسنده، شاعر، مترجم ایرانی و همسر [[جلال آل احمد|'''جلال آل‌احمد''']]<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، محسن شجاعی برجویی، اصفهان - امیر همت آزاد، کرج <br /> * ۱۴۰۱ - حسن غفوری‌فرد، از اعضای [[جمعیت مؤتلفه اسلامی|'''جمعیت موتلفه اسلامی''']] و از کارگزاران نظام جمهوری اسلامی <br /> ۹ مارس<br /> <br /> * ۱۸۳۶ - دستوت دو تراسی آنتوان، بنیان‌گذار فرانسوی مکتب ایدئولوژیست‌ها که اصطلاح «ایدئولوژی» را نخستین‌بار او به‌کار برد. وی از اشراف لیبرال و طرفدار اصلاحات بود، اما در سال ۱۷۹۳م در دورۀ حکومت وحشت در انقلاب فرانسه به زندان افتاد. در کتاب «عناصر ایدئولوژی» با تکیه بر اندیشۀ کندیاک و جان لاک از این عقیده دفاع کرد که اگر تصورات و عقاید ما حاصل تجربۀ حواس نباشند، بی‌پایه‌اند. <br /> * ۱۹۵۲ - الکساندرا کولونتای، بانوی انقلابی بلشویک و سیاستمدار اهل شوروی<br /> * ۱۹۹۲ - مناخیم بگین، نظامی، سیاستمدا‌ر بلاروسی/ اسرائیلی و نخست‌وزیر اسرائیل<br /> * ۱۹۹۴ - چارلز بوکوفسکی، شاعر، رمان‌نویس و داستان‌نویس آمریکایی<br /> * ۱۹۹۳ - سیریل نورث‌کوت پارکینسون، تاریخ‌نگار و پدیدآور اهل بریتانیا که ۶۰ کتاب نوشت. یکی از مواردی که باعث شهرت وی شد، قانون پارکینسون بود که به‌خاطر این‌که اولین‌بار توسط وی مطرح شد، به‌نام خودش نام‌گذاری شد.<br /> <br /> ==مناسبت‌ها==<br /> * روز بزرگداشت سید جمال‌الدین اسدآبادی<br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B1%DB%B8_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=86945 2026-03-08T15:24:07Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>'''۱۸ اسفند''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۵۴ روز گذشته و به پایان آن ۱۱ روز (در سال عادی) یا ۱۲ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> {{اسفند}}<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۶ - گروهی از مردم تهران در میدان توپخانه اجتماع کردند و بر ضد انگستان و موافقتامهٔ تقسیم ایران شعار دادند.<br /> * ۱۳۰۰ - توقيف جرايد به دستور [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']]<br /> * ۱۳۵۸ - تظاهرات ۸ مارس ۱۳۵۷ در ایران<br /> ۹ مارس<br /> <br /> * ۵۵۱ - روزی که کار ساختن طاق کسرا (ايوان مدائن) پايان يافت.<br /> * ۱۲۵۰ - افتتاح كليسای معروف نتردام در پاريس<br /> * ۱۷۳۶ - تاج‏گذاری [[نادرشاه افشار|'''نادرشاه افشار''']] و آغاز سلطنت افشاريه<br /> * ۱۹۰۸ - تأسیس باشگاه فوتبال اینتر میلان<br /> * ۱۹۲۳ - [[ولادیمیر لنین|'''لنين''']] برای سومين بار دچار سكته مغزی شد.<br /> * ۱۹۶۲ - به‌مستشاران نظامی آمریکا در ویتنام جنوبی، اجازه داده‌شد که در صورت درگیری از سلاح گرم استفاده کنند. این دستور آغازگر جنگ ویتنام بود.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۳۴ - کامبوزیا پرتوی، فیلمنامه‌نویس و کارگردان <br /> ۹ مارس<br /> <br /> * ۱۴۵۴ - آمریگو وسپوچی، کاشف و نقشه‌نگار ایتالیایی <br /> * ۱۹۰۷ - میرچا الیاده، از اسطوره‌شناسان و دین‌پژوهان نامدار اهل رومانی که در دبیرستان به‌مطالعۀ شیمی و زیست‌شناسی نیز علاقه نشان می‌داد.<br /> * ۱۹۳۴ - یوری گاگارین، نخستین فضانورد جهان<br /> * ۱۹۴۳ - بابی فیشر، شطرنج‌باز و نویسنده آمریکایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۲۷۵ - سید جمال‌الدین اسدآبادی، اندیشمند سیاسی و مبلغ اندیشه اتحاد اسلام<br /> <br /> * ۱۳۷۴ - محقق طباطبایی، محقق و کتابشناس برجسته ایرانی<br /> * ۱۳۸۹ - ایرج افشار، ایرانشناس، کتابشناس، مصحح و مجله‌نگار<br /> * ۱۳۸۹ - غنی بلوریان، از رهبران [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان ایران''']]<br /> <br /> * ۱۳۹۰ - [[سیمین دانشور|'''سیمین دانشور''']]، نویسنده، شاعر، مترجم ایرانی و همسر [[جلال آل احمد|'''جلال آل‌احمد''']]<br /> * ۱۴۰۱ - شهدای [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱''']]، محسن شجاعی برجویی، اصفهان - امیر همت آزاد، کرج <br /> * ۱۴۰۱ - حسن غفوری‌فرد، از اعضای [[جمعیت مؤتلفه اسلامی|'''جمعیت موتلفه اسلامی''']] و از کارگزاران نظام جمهوری اسلامی <br /> ۹ مارس<br /> <br /> * ۱۸۳۶ - دستوت دو تراسی آنتوان، بنیان‌گذار فرانسوی مکتب ایدئولوژیست‌ها که اصطلاح «ایدئولوژی» را نخستین‌بار او به‌کار برد. وی از اشراف لیبرال و طرفدار اصلاحات بود، اما در سال ۱۷۹۳م در دورۀ حکومت وحشت در انقلاب فرانسه به زندان افتاد. در کتاب «عناصر ایدئولوژی» با تکیه بر اندیشۀ کندیاک و جان لاک از این عقیده دفاع کرد که اگر تصورات و عقاید ما حاصل تجربۀ حواس نباشند، بی‌پایه‌اند. <br /> * ۱۹۵۲ - الکساندرا کولونتای، بانوی انقلابی بلشویک و سیاستمدار اهل شوروی<br /> * ۱۹۹۲ - مناخیم بگین، نظامی، سیاستمدا‌ر بلاروسی/ اسرائیلی و نخست‌وزیر اسرائیل<br /> * ۱۹۹۴ - چارلز بوکوفسکی، شاعر، رمان‌نویس و داستان‌نویس آمریکایی<br /> * ۱۹۹۳ - سیریل نورث‌کوت پارکینسون، تاریخ‌نگار و پدیدآور اهل بریتانیا که ۶۰ کتاب نوشت. یکی از مواردی که باعث شهرت وی شد، قانون پارکینسون بود که به‌خاطر این‌که اولین‌بار توسط وی مطرح شد، به‌نام خودش نام‌گذاری شد.<br /> <br /> ==مناسبت‌ها==<br /> * روز بزرگداشت سید جمال‌الدین اسدآبادی<br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa