https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Safa 2026-09-21T04:40:25Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B3%DB%B0_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93090 2026-09-20T18:58:07Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۳۰ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۵ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۰ روز (در سال عادی) و ۱۸۱ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۲۰ - تشکیل کابینه توسط [[محمدعلی فروغی|'''محمدعلی فروغی''']]<br /> ۲۱ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۷۱ - بحرین و قطر به عضویت سازمان ملل پذیرفته شدند. <br /> * ۱۹۷۳ - انتخاب هنری كيسينْجر به وزرات امور خارجه امريكا<br /> * ۱۹۹۱ - استقلال جمهوری ارمنستان از شوروی<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۰۳ - فریدون هویدا، نویسنده، سیاست‌مدار و نقاش<br /> * ۱۳۰۵ - [[فریدون مشیری|'''فریدون مشیری''']]، شاعر ایرانی<br /> * ۱۳۲۸ - عهدیه، خواننده<br /> * ۱۳۳۹ - معصومه ابتکار، از گروگان‌گیران سفارت آمریکا و از اصلاح طلبان جمهوری اسلامی<br /> ۲۱ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۴۵۲ - جیرولامو ساونارولا، کشیش و فیلسوف ایتالیایی<br /> * ۱۸۶۶ - اچ جی ولز، نویسنده، مورخ سوسیالیست انگلیسی<br /> * ۱۹۰۹ - قوام نكرومه؛ مبارز نامی و پايه‌گذار استقلال غنا <br /> * ۱۹۳۴ - لئونارد کوهن، خواننده، ترانه‌سرا و شاعر کانادایی<br /> <br /> *۱۹۵۴ - شینزو آبه، سیاست‌مدار و نخست‌وزیر سابق ژاپن که ترور شد.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۹۰ - مجاهد خلق زهرا مهرصفت، در [[قرارگاه اشرف|'''قرارگاه اشرف''']]<br /> * ۱۳۸۸ - '''[[پرویز مشکاتیان]]'''، آهنگساز، موسیقی‌دان، نوازنده سرشناس سنتور و سه‌تار<br /> * ۱۳۸۹ - عبدالرضا سودبخش، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران بود. وی رئیس بخش عفونی و پزشک متخصص بیماری‌های عفونی در بیمارستان امام خمینی تهران و کارشناس دادگاه‌های پزشکی قانونی و کارشناس نظام پزشکی کشور بود. بدلیل عدم همکاری با نیروهای امنیتی در صدور گواهی‌های فوت ساختگی توسط ماموران امنیتی ترور شد.<br /> * ۱۳۹۲ - احمد عطایی، از پیشگامان صنعت نشر در ایران و مؤسس انتشارات عطایی<br /> * ۱۴۰۰ - شاهین ناصری، زندانی عادی که در زندان فشافویه، شاهد شکنجه [[نوید افکاری|'''نوید افکاری''']] بود. <br /> * ۱۴۰۱ - '''[[سیاوش محمودی|سیاوش محمودی،]]''' نوجوان ۱۶ ساله‌یی که در جریان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''خیزش سراسری ۱۴۰۱ ایران''']] بر اثر شلیک نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به سرش جان باخت. <br /> * ۱۴۰۱ - '''[[حدیث نجفی]]،''' در مهر شهر کرج در اعتراض به مرگ [[مهسا امینی]] به خیابان آمده بود که توسط ماموران امنیتی جمهوری اسلامی از ناحیه‌ی صورت، گردن، و قفسه سینه هدف چندین گلوله جنگی قرار گرفت و به شهادت رسید.<br /> * ۱۴۰۱ - '''[[امیرحسین بساطی]]،''' نوجوان ۱۵ ساله‌ که در جریان اعتراضات سراسری در کرمانشاه از ناحیه سینه مورد هدف شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی قرار گرفت و جان خود را از دست داد. <br /> * ۱۴۰۱ - ابوالفضل مهدی‌پور روشن و '''[[محمدحسن ترکمان]]،''' بابل، [[حنانه کیاکجوری|'''حنانه کیا‌کجوری'''،]] امیرحسین شمس، حسینعلی کیا و محسن مال‌میر، نوشهر، '''[[غزاله چلابی]]،''' '''[[عرفان رضایی]]'''، محمد فلاح و سیدسینا موسوی، آمل، محمد زمانی و امیرمهدی ملک‌محمدی، تهران، '''[[محمدرضا سروری]]،''' پسر ۱۴ ساله افغانی و محمدجواد فرمانی، شهر ری، صدرالدین لیتانی، امین معرفی (معرفت) و میلان حقیقی، اشنویه، سیدعباس میرموسوی و ابوالفضل اكبری‌دوست، لنگرود، دانش رهنما، عبدالله محمودپور، متین عبدالله‌پور، پویا شیدا، ارومیه، سعید محمدی، امیرعلی فولادی، ایمان محمدی، اسلام‌آباد غرب، بهنام لایق‌پور و امیرحسین مهدوی، رشت، علیرضا فتحی و محمد زارعی، سنقر، فردین بختیاری، سنندج، فریدون احمدی، سقز، محسن محمدی‌کوچکسرایی، قائم‌شهر، مهراب نجفی، زرین‌شهر، محمد مام‌صالح، سردشت، امید برزگر، بهارستان، علی‌اصغر قورت‌بیگلو، کرج، محسن قیصری، ایلام، عرفان خزایی، شهریار، مهدی ببرنژاد، قوچان، روشنا احمدی، بوكان، فؤاد قدیمی، دیواندره، علی مظفری، قوچان، مهرداد قربانی، زنجان، مهدی عسگری، گرمسار، یاسین جمالزاده، رضوانشهر، آرش پهلوان، مشهد، سعید ایرانمنش، كرمان از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']]<br /> ۲۱ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹ پ.م - ویرژیل، شاعر روم باستان و خالق منظومه حماسی و ملی <br /> * ۱۸۳۲ - والتر اسکات، نویسنده، نمایشنامه نویس و شاعر اسکاتلندی<br /> * ۱۸۶۰ - آرتور شوپنهاور، فیلسوف و نویسنده آلمانی<br /> * ۱۹۳۳ - کنجی میازاوا ، نویسنده و شاعر ژاپنی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی صلح<br /> * روز جهانی آلزایمر<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B9_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93082 2026-09-19T13:35:42Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۹ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۴ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۱ روز (در سال عادی) و ۱۸۲ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۲۹ - نصرالله انتظام رئيس هيئت نمايندگی ايران در سازمان ملل متحد با ۳۲ رأی از ۵۴ رأی به رياست مجمع عمومی سازمان ملل انتخاب گرديد.<br /> * ۱۳۵۷ - سقوط هواپیمای حامل کمک به مناطق زلزله زده طبس در شیراز<br /> * ۱۳۵۹ - آغاز رسمی [[جنگ ایران و عراق|'''جنگ ایران و عراق''']]<br /> * ۱۳۶۵ - تأسیس سیمای مقاومت ایران، (سیمای آزادی) تلویزیون متعلق به [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق''']]<br /> ۲۰ سپتامبر<br /> <br /> * ۵۶۶ - محاصره اورشلیم توسط صلاح‌الدین ایوبی<br /> * ۱۷۷۷ - قتل‌عام پائولی، در ایالات متحده آمریکا<br /> * ۱۷۹۲ - مجمع ملی فرانسه در هنگامهٔ انقلاب فرانسه نقش مجلس مؤسسان قانون اساسی و قانون‌گذاری را به عهده داشت تأسیس شد.<br /> * ۱۸۳۱ - اختراع اتوبوس بخار توسط گوردون برانز مبتکر انگلیسی <br /> * ۱۹۳۹ - نخسین جشنواره فیلم کن در شهر کن فرانسه با رقابت ۱۱ فیلم برای کسب نخل طلایی آغاز به کار کرد.<br /> * ۱۹۶۰ - بنین، جمهوری آفریقای مرکزی، کامرون، بورکینو فاسو، چاد، جمهوری کنگو، قبرس، ساحل عاج، ماداگاسکار، گابن، نیجر،توگو، سومالی، جمهوری دموکراتیک کنگو، در سازمان ملل پذیرفته شدند.<br /> * ۱۹۷۷ - ویتنام، جیبوتی، در سازمان ملل پذیرفته شدند.<br /> * ۱۹۷۹ - دولت امپراطوری آفریقای مرکزی با کودتا سرنگون شد.<br /> * ۱۹۸۴ - سفارت ایالات متحده در بیروت، لبنان توسط یک بمب‌گذار انتحاری در یک اتومبیل مورد حمله قرار گرفت و بیست و دو نفر را کشت.<br /> * ۲۰۰۰ - افرادی با استفاده از موشک ضد تانک RPG-22 ساخت روسیه، به ساختمان سرویس اطلاعات مخفی MI6 انگلستان حمله کردند.<br /> * ۲۰۰۱ - جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در یک سخنرانی در جلسه مشترک کنگره و مردم آمریکا، جنگ علیه تروریسم را اعلام کرد.<br /> * ۲۰۰۸ - در مقابل هتل ماریوت در اسلام‌آباد پاکستان، یک کامیون کمپرسی پر از مواد منفجره منفجر شد و ۵۴ نفر را کشت و ۲۶۶ نفر را مجروح کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۳۳ - مهرداد پازوکی، موسیقیدان، نوازنده پیانو و آهنگساز<br /> * ۱۳۳۸ - روشنک نوعدوست، روزنامه‌نگار و از پیشگامان جنبش زنان در ایران - و از موسسان جمعیت پیک سعادت نسوان در رشت و صاحب امتیاز نشریه پیک سعادت نسوان بود.<br /> * ۱۳۶۶ - وریا غفوری، فوتبالیست<br /> ۲۰ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۸۳۳ - ارنستو تئودورو مونتا، روزنامه‌نگار، ملی‌گرا، سرباز انقلابی و فعال صلح‌طلب اهل ایتالیا و برندۀ جایزۀ صلح نوبل<br /> * ۱۸۷۸ - آپتون سینکلر، رمان‌نویس، منتقد و مقاله‌نویس آمریکایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۸۱ - مولود‌ عاطفی در شناسنامه - (ملود ایزدی)، گوینده برنامه‌های رادیو ایران و نخستین بانوی قصه‌گوی کودکان و نوجوانان ایران<br /> * ۱۳۹۹ - نادر مختاری، از جوانان قیامی سال ۱۳۹۸ که در اثر ضربات ناشی از باتوم و شکنجه در زندان درگذشت.<br /> * ۱۴۰۱ - [[مینو مجیدی|'''مینو مجیدی''']] و '''[[رضا شهپرنیا]]،''' کرمانشاه، زکریا خیال، پیرانشهر، ۱۶ ساله، مهندس آیسان معدن پسندی، تبریز، دیاكو مهرنوایی، بوكان، فرزین لطفی و ساسان باقری، رضوانشهر، فرجاد درویشی، ارومیه، میلاد زارع، بابل، از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']] <br /> * ۱۴۰۱ - [[نیکا شاکرمی|'''نیکا شاکرمی''']]، دختر ۱۷ ساله‌ که به‌دست ماموران اطلاعات جمهوری اسلامی، در قیام سراسری شهریور ۱۴۰۱، در بلوار کشاورز تهران ربوده شد و پس از تجاوز به قتل رسید.<br /> ۲۰ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۳۳ - آنی بسانت، نویسنده و سخنران، سوسیالیست، تئوسوفیست و فعال حقوق زنان انگلیسی که از حامیان حکومت خودمختار برای هندیان و ایرلندی‌ها بود.<br /> * ۱۹۳۸ - گابریل دانونزیو، نویسنده و ادیب ایتالیایی<br /> * ۱۹۹۶ - پال اردوش، ریاضی‌دان مجار که بیشتر از هر کسی در طول تاریخ، مقالۀ ریاضی منتشر کرد و در این کار با عدۀ زیادی از ریاضی‌دانان نیز همکاری داشت.<br /> * ۲۰۰۰ - گرمان ستپانوویچ تیتوف، دومین فضانورد روسیه و جهان که جوان‌ترین فضانورد تاریخ و نخستین فضانوردی بود که سفر فضایی‌اش با فضاپیمای وستوک ۲، به‌مدت یک شبانه‌روز به‌طول انجامید. وی به‌عنوان فضانورد ذخیره، در کنار یوری گاگارین انتخاب شده‌ بود.<br /> * ۲۰۱۱ - ترور برهان‌الدین ربانی رئیس شورای عالی صلح افغانستان<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ورزش دانشگاهی<br /> * روز جهانی پاکسازی زمین<br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B7_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93081 2026-09-19T09:38:39Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۷ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۲ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۳ روز (در سال عادی) و ۱۸۴ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۸۸ - قیام مردم ایران علیه نظام جمهوری اسلامی در روز موسوم به قدس<br /> * ۱۳۹۶ - غارت هزاران میلیارد تومانی در صندوق ذخیره فرهنگیان، «امیر خجسته» نماینده همدان در مجلس در نامه‌ای سرگشاده خطاب به محمد بطحایی وزیر تازه آموزش و پرورش، اعلام کرد که طبق بررسی کارشناسان، تسهیلاتی بالغ بر ۹ هزار میلیارد تومان از منابع صندوق ذخیره فرهنگیان در اختیار ۳۱ نفر قرار گرفته است...<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز جنبش دانشجویی ۱۴۰۱<br /> ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> * ۳۲۸  پ.م- استفاده از ساعت آبی، در ايران باستان<br /> * ۱۸۱۰ - شیلی از اسپانیا اعلام استقلال کرد.<br /> * ۱۸۵۱ - نشریه نیویورک تایمز منتشر شد.<br /> <br /> * ۱۹۴۷ - طبق قانون امنیت ملی در آمریکا، شورای امنیت ملی و آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (C . I . A) تأسیس شد.<br /> * ۱۹۷۵ - شروع به كار اولين ساعت &quot;هسته‌‏ای&quot; جهان در نيويورك<br /> * ۲۰۰۶ - انوشه انصاری، نخستین زن توریست فضانورد ایرانی نام‌ گرفت. فضاپیمای سایوز (تی‌ام‌ای-۹) حامل انوشه انصاری، فرمانده روسی میخاییل تیورین، و مهندس پرواز اسپانیایی, آمریکایی، مایکل لوپز الگریا از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان به فضا پرتاب شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> * ۵۳ - ترایانوس (تراژان)، امپراتور روم که از سوی تاریخ‌نگاران معاصر از او با عنوان بهترین امپراتور یادکرده‌اند و او را به‌سبب توانایی‌هایش به‌عنوان فرمانده، مدیر و سیاست‌مدار، از کامل‌ترین و صرفه‌جوترین دولت‌مردان تاریخ و از بهترین امپراتوران روم نام می‌برند.<br /> * ۱۸۸۵ - اوزئیر حاجی‌بیف، آهنگساز، رهبر و نمایشنامه‌نویس آذربایجانی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[حبیب‌الله آشوری|'''حبیب‌الله آشوری''']]، نویسنده‌ی کتاب توحید به توصیه‌ی [[علی خامنه‌ای|'''علی خامنه‌ای''']]<br /> <br /> * ۱۳۶۷ ـ محمدحسین شهریار، شاعر ایرانی<br /> ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۶۱ - داگ هامرشولد، پدیدآورنده اقتصاد، برنده جایزه صلح نوبل، دبير كل پيشين سازمان ملل متحد در سانحه هوايی در كنگو <br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی حفاظت آب<br /> *<br /> <br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B8_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93080 2026-09-19T09:38:11Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> ۲۸ شهریور- از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۳ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۲ روز (در سال عادی) و ۱۸۳ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۹ - [[محمدتقی‌ پسیان|'''کلنل محمدتقی‌خان پسیان''']] فرمانده جدید ژاندارمری خراسان وارد مشهد شد. <br /> * ۱۳۳۵ - تاسيس سازمان اطلاعات و امنيت کشور، [[ساواک|'''ساواک،''']] لایحه تاسیس ساواک كه در شورای وزيران تصويب شده بود پس از بررسی مجلس به تصویب رسید. تا زمان اجرای اين قانون امور اطلاعاتی شهرها در دست اطلاعات شهربانی بود.<br /> * ۱۳۵۸ - قاضی شرع دادگاه انقلاب تهران تقی روحانی گوینده قدیمی رادیو ایران را به جرم تبلیغ برای رژیم پهلوی و تلاش رادیویی برای انصراف مردم از ادامه انقلاب به ۵ سال زندان و به جرم نوشیدن مشروب الکلی به ۸۰ ضربه شلاق محکوم کرد وی در جریان انتقال از یک زندان به زندان دیگر بر اثر ضربات وارده فلج شد که تا پایان عمر قادر به حرکت کردن و تکلم نبود و در خانه‌اش در محله نارمک درگذشت.<br /> * ۱۳۷۴ - ربودن پرواز شماره ۷۰۷ کیش‌ایر و انتقال هواپیما به اسرائیل<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز اعتصابات سراسری و قطعی اینترنت در ایران<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۷۲۳ - كشف جريان برق توسط گرای محقق انگلیسی، قانون جريان برق كه معلول دو قطب مثبت و منفی بودند در این روز صورت عمل به خود گرفت. <br /> * ۱۷۹۶ - [[جورج واشنگتن|'''جورج واشنگتن''']]، نخستین رئیس‌جمهور آمریکا، نطق تودیع خود را به‌طبع رساند و در آن، از مردم خود خواست تا در منازعات جهانی بی‌طرف بمانند و از هرگونه اتحاد پایدار و بغرنج با اروپا بپرهیزند.<br /> * ۱۸۸۱ - رئیس‌جمهور ایالات متحده جیمز گارفیلد، بر اثر جراحات ناشی از تیراندازی در ۲ ژوئیه جان خود را از دست داد. پس از مرگ جیمز آ. گارفیلد، معاون رئیس‌جمهور چستر آ. آرتور رئیس‌جمهور شد.<br /> * ۱۹۴۱ - تصرف کیف پایتخت اوکراین در عملیات بارباروسا توسط ارتش آلمان نازی<br /> * ۱۹۵۲ - ایالات متحده چارلی چاپلین را از ورود مجدد به ایالات متحده پس از سفر به انگلستان منع کرد.<br /> * ۱۹۵۵- خوآن پرون، رئیس‌جمهور آرژانتین، پس از وقوع یک کودتای نظامی توسط ارتش و نیروی دریایی، از کشور خود گریخت.<br /> * ۱۹۸۸ - سازمان فضایی اسرائیل، اولین ماهوارۀ ساخت این کشور با نام اوفک-۱ را در مدار زمین قرار داد.<br /> * ۱۹۹۱ - اوتزی، مرد یخی در کوه‌های آلپ بین ایتالیا و اتریش کشف شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۹ سپتامبر<br /> ** ۱۵۵۱ - هانری سوم، پادشاه فرانسه در این روز متولد شد. او آخرین فرد از دودمان والواها بود که به سلطنت رسید؛ چون فرزندی نداشت پس از او حکومت به شاخهٔ دیگری از خاندان به نام بوربون‌ها رسید که تا هنگام [[انقلاب کبیر فرانسه|'''انقلاب کبیر فرانسه''']] حکومت را در دست داشتند. <br /> ** ۱۹۰۸ - میکا والتاری، نویسندۀ مشهور اهل فنلاند<br /> ** ۱۹۲۱ - پائولو فریره، فیلسوف، نظریه‌پرداز برزیلی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۶۰ - محمدصادق گلزاده غفوری، پسر بزرگ آیت‌الله [[علی گلزاده غفوری|'''علی گلزاده غفوری''']] و عضو [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۶۰ - [[گیتی‌السادات جوزی|'''گیتی‌السادات جوزی''']]، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> * ۱۴۰۱ - فریدون محمودی، سقز، محسن محمدی، دیواندره، رضا لطفی، دهگلان، ایمان بهزادپور، سنندج، میلاد استادهاشم، تهران از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']]<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۳۵ - کنستانتین ادواردوویچ تسیولکوفسکی، دانشمند خودآموختۀ روس در زمینۀ هوانوردی و فضانوردی که در کنار رابرت گُدارد آمریکایی و هرمان اوبرت آلمانی، یکی از ۳ بنیان‌گذار دانش موشک و فضانوردی به‌شمار می‌رود. او بدون اطلاع از کارهای ۲ دانشمند دیگر، مبانی نظری حرکت موشک و سفر در فضا را تدوین کرد و معادلۀ اصلی حرکت موشک را که به‌معادلۀ تسیولکوفسکی معروف است به‌دست آورد. استفاده از سوخت مایع برای موشک‌، موشک‌ چندمرحله‌ای، قراردادن ماهواره در مدار، ساخت ایستگاه فضایی و فرستادن انسان به‌فضا، نخستین‌بار توسط او مطرح شدند.<br /> <br /> * ۱۹۷۸ - اتین ژیلسون، مورخ و فیلسوف فرانسوی<br /> * ۱۹۸۵ - ایتالو کالوینو، نویسنده و روزنامه‌نگار ایتالیایی<br /> * ۲۰۱۹ - زین‌العابدین بن علی، سیاست‌مدار و دیکتاتور سابق تونس <br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی اهدای پلاکت<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%AF%DB%8C%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%D8%B2%DB%8C&diff=93072 2026-09-19T08:17:32Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه زندگینامه<br /> | اندازه جعبه =<br /> | عنوان =<br /> | عنوان ۲ =<br /> | نام =گیتی‌السادات جوزی<br /> | تصویر =گیتی السادات جوزی؛1.jpg<br /> | اندازه تصویر =<br /> | عنوان تصویر =گیتی‌السادات جوزی<br /> | زادروز =<br /> | زادگاه = شمیران تهران<br /> | تاریخ مرگ =۲۸ شهریور ۱۳۶۰<br /> | مکان مرگ = زندان اوین<br /> | علت مرگ =تیرباران<br /> | آرامگاه = <br /> | بناهای یادبود =<br /> | محل زندگی =<br /> | ملیت = <br /> | نام‌های دیگر =<br /> | نژاد =<br /> | تابعیت =<br /> | تحصیلات = <br /> | دانشگاه =<br /> | پیشه =<br /> | سال‌های فعالیت =<br /> | کارفرما =<br /> | نهاد =<br /> | نماینده =<br /> | شناخته‌شده برای =<br /> | نقش‌های برجسته =<br /> | سبک =<br /> | تأثیرگذاران =<br /> | تأثیرپذیرفتگان =<br /> | شهر خانگی =<br /> | دستمزد =<br /> | Net worth =<br /> | قد =<br /> | وزن =<br /> | تلویزیون =<br /> | لقب =<br /> | دوره =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> | حزب =سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> | جنبش =<br /> | مخالفان =<br /> | هیئت =<br /> | دین =اسلام<br /> | مذهب =<br /> | اتهام =<br /> | مجازات =<br /> | وضعیت گناهکاری =<br /> | منصب =<br /> | مکتب =<br /> | آثار =<br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان =<br /> | والدین =<br /> | خویشاوندان سرشناس =<br /> | گفتاورد =<br /> | جوایز =<br /> | امضا =<br /> | اندازه امضا =<br /> | signature_alt =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | Soure_id =<br /> | پانویس =<br /> }}<br /> '''گیتی‌السادات جوزی'''، (متولد سال ۱۳۴۱، شمیران تهران – درگذشته ۲۸ شهریور ۱۳۶۰، زندان اوین) از اعضای '''[[میلیشیا]]'''ی سازمان مجاهدین خلق ایران بود. گیتی‌السادات جوزی در دوران دبیرستان به تشکیلات ملیشیای دانش‌آموزی وابسته به '''[[سازمان مجاهدین خلق ایران]]''' پیوست و در تبلیغ اهداف انقلاب و ترویج آرمان مجاهدین فعال بود. <br /> <br /> او در دوران فعالیت خود در تشکیلات دانش‌آموزی مجاهدین، هر روز نشریات و اعلامیه‌های سازمان مجاهدین را در مدرسه و خیابان‌های شهر تهران پخش می‌کرد. وی بارها مورد ضرب‌وشتم حزب‌الهی‌ها و حزب جمهوری اسلامی قرار گرفت، اما دوباره به میدان می‌آمد و هم‌چنان به فعالیت‌هایش ادامه می‌داد. گیتی‌السادات جوزی پس از [[۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]، و آغاز [[مبارزه مسلحانه]]، به فعالیت‌هایش در ارتباط با سازمان مجاهدین ادامه داد، اما توسط مأموران [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''سپاه پاسداران''']] دستگیر شد و به [[زندان اوین]] منتقل گردید. <br /> <br /> مأموران و بازجویان زندان او را تحت شدیدترین شکنجه‌ها قرار دادند تا بلکه اراده و مقاومت وی را بشکنند، اما گیتی هرگز کوتاه نیامد و تسلیم نشد. گیتی‌السادات جوزی سرانجام در ۲۸ شهریورماه ۱۳۶۰، در زندان اوین به جوخه تیرباران سپرده شد و جان باخت.<br /> <br /> == پیوستن به ملیشیا ==<br /> گیتی‌السادات جوزی در سال ۱۳۴۱، در شمیران تهران متولد شد. او در دوران دبیرستان به تشکیلات ملیشیای دانش‌آموزی وابسته به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست و در تبلیغ اهداف انقلاب و ترویج آرمان مجاهدین فعال بود. <br /> <br /> گیتی‌السادات جوزی در دوران فعالیت خود در تشکیلات دانش‌آموزی مجاهدین، هر روز نشریات و اعلامیه‌های سازمان مجاهدین را در مدرسه و خیابان‌های شهر تهران پخش می‌کرد. <br /> <br /> او مانند سایر دوستان ملیشیای خود بارها مورد اذیت و آزار حزب‌اللهی‌ها و ضرب‌وشتم حزب جمهوری اسلامی قرار گرفت، اما او دوباره به میدان می‌آمد و هم‌چنان به فعالیت خود ادامه می‌داد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/8243 با یاد مجاهد شهید گیتی‌السادات جوزی - سایت سازمان مجاهدین خلق ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دستگیری و اعدام ==<br /> گیتی‌السادات جوزی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، و آغاز '''[[مبارزه مسلحانه]]'''، به فعالیت‌هایش در ارتباط با سازمان مجاهدین ادامه داد، اما توسط مأموران سپاه پاسداران دستگیر شد و به زندان اوین منتقل گردید. <br /> <br /> مأموران و بازجویان زندان او را تحت شدیدترین شکنجه‌ها قرار دادند تا بلکه اراده و مقاومت وی را بشکنند، اما گیتی هرگز کوتاه نیامد و تسلیم نشد. گیتی‌السادات جوزی سرانجام در ۲۸ شهریورماه ۱۳۶۰، در '''[[زندان اوین]]''' به جوخه تیرباران سپرده شد و جان باخت.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> === نامه به مادر پیش از تیرباران ===<br /> گیتی‌السادات جوزی همراه با روحانی برجسته '''[[حبیب‌الله آشوری]]''' و سایر انقلابیون پیش از اعدام دسته‌جمعی، با هم در یک‌جا بودند. گیتی‌السادات در لحظاتی پیش از تیرباران نامه‌ای به مادرش نوشته که در بخشی از آن نامه، صحنه را چنین توصیف کرده بود:&lt;ref&gt;[https://akhtar-shabane.blogspot.com/2019/09/ashori.html سالروز شهادت روحانی مبارز حبیب‌الله آشوری و گیتی‌السادات جوزی - سایت اختر شبانه]&lt;/ref&gt; &lt;blockquote&gt;«مادر! <br /> <br /> ما ایستاده‌ایم بردبار، غرقه به خون و نفس می‌کشیم؛ چشم دوخته بر آبی خزر، عطر گل نارنج، دماوند مغرور، الوند سرفراز، آسمان کرمان، مهربانی گرم خوزستان، دشت سبز ترکمن و آرامش کویر… من گیتی‌السادات جوزی فرزند احمد دارنده‌ی شناسنامه شماره ۱۱۹ صادره از شمیران با ایمان کامل به توحید و کلیه اصول عقاید ایدئولوژی مترقی و انقلابی اسلام، آخرین شب را برای رسیدن به دیار رفیق اعلی ثانیه بشمارم… <br /> <br /> مامان جون به همه بگو که من با کمال افتخار و سربلندی در این راه رفتم و با این امید که شاید جان ناچیز من فدیه‌یی باشد در راه آزادی همه محرومان دنیا، انشاالله روزی که حداقل شما نظاره‌گر آن جامعه قسط توحیدی باشید. مامان جون توروخدا برای من گریه نکن، هر وقت بخواد اشکت بیاد فکر کن من عذاب می‌کشم. <br /> <br /> فقط توروخدا برای یه‌بار هم که شده به‌جای گوش به حرف این و اون، خودت بنشین و فکر کن. میدونی فقط دلم می‌خواست چون خیلی دلم براتون تنگ شده هم این که از چیزهایی که این‌جا دیدم و جنایاتی که شد کسی به عمرش ندیده و نشنیده براتون حرف بزنم تا باورتون بشه. مامان این آیه‌یی که براتون نوشتم فقط آخرش یادم بود، آقای آشوری (حجت‌الاسلام) هم جزو ماست، پسر گلزاده غفوری هم هست. <br /> <br /> آره داشتم می‌گفتم که آقای آشوری داشت آیه «ولنبلونکم بشی من‌الخوف والجوع و نقص من‌الاموال و الانفس و الثمرت و بشرالصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبه قالو انالله و اناالیه راجعون اولئک علیهم صلوات من ربهم و رحمه و اولئک هم المهتدون» را در نماز می‌خواند، من صبر کردم نمازش تمام شد آن وقت تمام آیه رو برام گفت و معنی کرد. <br /> <br /> فقط هر وقت ناراحت شدی این آیه رو زمزمه کن، ببین چقدر قشنگه. مامان راستی من هر چیزی که دارم همه رو کمک می‌کنی به سازمان، خوب دیگه حرفی ندارم، یعنی دیگه وقت ندارم، و الا به اندازه چند سال می‌تونم باهات درد دل کنم. فقط از دور همه‌تونو می‌بوسم، به امید رسیدن به جامعه بی‌طبقه توحیدی و از بین بردن هرگونه استثمار،<br /> <br /> خدا یار و یاورتان باد<br /> <br /> مامان راستی وصیتنامه اصلی لای قرآنه<br /> <br /> امضا جوزی»&lt;ref&gt;[https://onthewayiran.blogspot.com/2020/09/blog-post_18.html مجاهد شهید گیتی‌السادات جوزی - سایت پیشتازان راه آزادی ایران]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == منابع ==</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B8_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93071 2026-09-19T07:56:43Z

<p>Safa: /* درگذشت‌ها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> ۲۸ شهریور- از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۳ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۲ روز (در سال عادی) و ۱۸۳ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۹ - [[محمدتقی‌ پسیان|'''کلنل محمدتقی‌خان پسیان''']] فرمانده جدید ژاندارمری خراسان وارد مشهد شد. <br /> * ۱۳۳۵ - تاسيس سازمان اطلاعات و امنيت کشور، [[ساواک|'''ساواک،''']] لایحه تاسیس ساواک كه در شورای وزيران تصويب شده بود پس از بررسی مجلس به تصویب رسید. تا زمان اجرای اين قانون امور اطلاعاتی شهرها در دست اطلاعات شهربانی بود.<br /> * ۱۳۵۸ - قاضی شرع دادگاه انقلاب تهران تقی روحانی گوینده قدیمی رادیو ایران را به جرم تبلیغ برای رژیم پهلوی و تلاش رادیویی برای انصراف مردم از ادامه انقلاب به ۵ سال زندان و به جرم نوشیدن مشروب الکلی به ۸۰ ضربه شلاق محکوم کرد وی در جریان انتقال از یک زندان به زندان دیگر بر اثر ضربات وارده فلج شد که تا پایان عمر قادر به حرکت کردن و تکلم نبود و در خانه‌اش در محله نارمک درگذشت.<br /> * ۱۳۷۴ - ربودن پرواز شماره ۷۰۷ کیش‌ایر و انتقال هواپیما به اسرائیل<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز اعتصابات سراسری و قطعی اینترنت در ایران<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۷۲۳ - كشف جريان برق توسط گرای محقق انگلیسی، قانون جريان برق كه معلول دو قطب مثبت و منفی بودند در این روز صورت عمل به خود گرفت. <br /> * ۱۷۹۶ - [[جورج واشنگتن|'''جورج واشنگتن''']]، نخستین رئیس‌جمهور آمریکا، نطق تودیع خود را به‌طبع رساند و در آن، از مردم خود خواست تا در منازعات جهانی بی‌طرف بمانند و از هرگونه اتحاد پایدار و بغرنج با اروپا بپرهیزند.<br /> * ۱۸۸۱ - رئیس‌جمهور ایالات متحده جیمز گارفیلد، بر اثر جراحات ناشی از تیراندازی در ۲ ژوئیه جان خود را از دست داد. پس از مرگ جیمز آ. گارفیلد، معاون رئیس‌جمهور چستر آ. آرتور رئیس‌جمهور شد.<br /> * ۱۹۴۱ - تصرف کیف پایتخت اوکراین در عملیات بارباروسا توسط ارتش آلمان نازی<br /> * ۱۹۵۲ - ایالات متحده چارلی چاپلین را از ورود مجدد به ایالات متحده پس از سفر به انگلستان منع کرد.<br /> * ۱۹۵۵- خوآن پرون، رئیس‌جمهور آرژانتین، پس از وقوع یک کودتای نظامی توسط ارتش و نیروی دریایی، از کشور خود گریخت.<br /> * ۱۹۸۸ - سازمان فضایی اسرائیل، اولین ماهوارۀ ساخت این کشور با نام اوفک-۱ را در مدار زمین قرار داد.<br /> * ۱۹۹۱ - اوتزی، مرد یخی در کوه‌های آلپ بین ایتالیا و اتریش کشف شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۹ سپتامبر<br /> ** ۱۵۵۱ - هانری سوم، پادشاه فرانسه در این روز متولد شد. او آخرین فرد از دودمان والواها بود که به سلطنت رسید؛ چون فرزندی نداشت پس از او حکومت به شاخهٔ دیگری از خاندان به نام بوربون‌ها رسید که تا هنگام [[انقلاب کبیر فرانسه|'''انقلاب کبیر فرانسه''']] حکومت را در دست داشتند. <br /> ** ۱۹۰۸ - میکا والتاری، نویسندۀ مشهور اهل فنلاند<br /> ** ۱۹۲۱ - پائولو فریره، فیلسوف، نظریه‌پرداز برزیلی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[حبیب‌الله آشوری|'''حبیب‌الله آشوری''']]، نویسنده‌ی کتاب توحید به توصیه‌ی [[علی خامنه‌ای|'''علی خامنه‌ای''']]<br /> * ۱۳۶۰ - محمدصادق گلزاده غفوری، پسر بزرگ آیت‌الله [[علی گلزاده غفوری|'''علی گلزاده غفوری''']] و عضو [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۶۰ - [[گیتی‌السادات جوزی|'''گیتی‌السادات جوزی''']]، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> * ۱۴۰۱ - فریدون محمودی، سقز، محسن محمدی، دیواندره، رضا لطفی، دهگلان، ایمان بهزادپور، سنندج، میلاد استادهاشم، تهران از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']]<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۳۵ - کنستانتین ادواردوویچ تسیولکوفسکی، دانشمند خودآموختۀ روس در زمینۀ هوانوردی و فضانوردی که در کنار رابرت گُدارد آمریکایی و هرمان اوبرت آلمانی، یکی از ۳ بنیان‌گذار دانش موشک و فضانوردی به‌شمار می‌رود. او بدون اطلاع از کارهای ۲ دانشمند دیگر، مبانی نظری حرکت موشک و سفر در فضا را تدوین کرد و معادلۀ اصلی حرکت موشک را که به‌معادلۀ تسیولکوفسکی معروف است به‌دست آورد. استفاده از سوخت مایع برای موشک‌، موشک‌ چندمرحله‌ای، قراردادن ماهواره در مدار، ساخت ایستگاه فضایی و فرستادن انسان به‌فضا، نخستین‌بار توسط او مطرح شدند.<br /> <br /> * ۱۹۷۸ - اتین ژیلسون، مورخ و فیلسوف فرانسوی<br /> * ۱۹۸۵ - ایتالو کالوینو، نویسنده و روزنامه‌نگار ایتالیایی<br /> * ۲۰۱۹ - زین‌العابدین بن علی، سیاست‌مدار و دیکتاتور سابق تونس <br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی اهدای پلاکت<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B9_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93070 2026-09-19T07:29:26Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۹ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۴ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۱ روز (در سال عادی) و ۱۸۲ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۲۹ - نصرالله انتظام رئيس هيئت نمايندگی ايران در سازمان ملل متحد با ۳۲ رأی از ۵۴ رأی به رياست مجمع عمومی سازمان ملل انتخاب گرديد.<br /> * ۱۳۵۷ - سقوط هواپیمای حامل کمک به مناطق زلزله زده طبس در شیراز<br /> * ۱۳۵۹ - آغاز رسمی [[جنگ ایران و عراق|'''جنگ ایران و عراق''']]<br /> * ۱۳۶۵ - تأسیس سیمای مقاومت ایران، (سیمای آزادی) تلویزیون متعلق به [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق''']]<br /> ۲۰ سپتامبر<br /> <br /> * ۵۶۶ - محاصره اورشلیم توسط صلاح‌الدین ایوبی<br /> * ۱۷۷۷ - قتل‌عام پائولی، در ایالات متحده آمریکا<br /> * ۱۷۹۲ - مجمع ملی فرانسه در هنگامهٔ انقلاب فرانسه نقش مجلس مؤسسان قانون اساسی و قانون‌گذاری را به عهده داشت تأسیس شد.<br /> * ۱۸۳۱ - اختراع اتوبوس بخار توسط گوردون برانز مبتکر انگلیسی <br /> * ۱۹۳۹ - نخسین جشنواره فیلم کن در شهر کن فرانسه با رقابت ۱۱ فیلم برای کسب نخل طلایی آغاز به کار کرد.<br /> * ۱۹۶۰ - بنین، جمهوری آفریقای مرکزی، کامرون، بورکینو فاسو، چاد، جمهوری کنگو، قبرس، ساحل عاج، ماداگاسکار، گابن، نیجر،توگو، سومالی، جمهوری دموکراتیک کنگو، در سازمان ملل پذیرفته شدند.<br /> * ۱۹۷۷ - ویتنام، جیبوتی، در سازمان ملل پذیرفته شدند.<br /> * ۱۹۷۹ - دولت امپراطوری آفریقای مرکزی با کودتا سرنگون شد.<br /> * ۱۹۸۴ - سفارت ایالات متحده در بیروت، لبنان توسط یک بمب‌گذار انتحاری در یک اتومبیل مورد حمله قرار گرفت و بیست و دو نفر را کشت.<br /> * ۲۰۰۰ - افرادی با استفاده از موشک ضد تانک RPG-22 ساخت روسیه، به ساختمان سرویس اطلاعات مخفی MI6 انگلستان حمله کردند.<br /> * ۲۰۰۱ - جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در یک سخنرانی در جلسه مشترک کنگره و مردم آمریکا، جنگ علیه تروریسم را اعلام کرد.<br /> * ۲۰۰۸ - در مقابل هتل ماریوت در اسلام‌آباد پاکستان، یک کامیون کمپرسی پر از مواد منفجره منفجر شد و ۵۴ نفر را کشت و ۲۶۶ نفر را مجروح کرد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۳۳ - مهرداد پازوکی، موسیقیدان، نوازنده پیانو و آهنگساز<br /> * ۱۳۳۸ - روشنک نوعدوست، روزنامه‌نگار و از پیشگامان جنبش زنان در ایران - و از موسسان جمعیت پیک سعادت نسوان در رشت و صاحب امتیاز نشریه پیک سعادت نسوان بود.<br /> * ۱۳۶۶ - وریا غفوری، فوتبالیست<br /> ۲۰ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۸۳۳ - ارنستو تئودورو مونتا، روزنامه‌نگار، ملی‌گرا، سرباز انقلابی و فعال صلح‌طلب اهل ایتالیا و برندۀ جایزۀ صلح نوبل<br /> * ۱۸۷۸ - آپتون سینکلر، رمان‌نویس، منتقد و مقاله‌نویس آمریکایی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۸۱ - مولود‌ عاطفی در شناسنامه - (ملود ایزدی)، گوینده برنامه‌های رادیو ایران و نخستین بانوی قصه‌گوی کودکان و نوجوانان ایران<br /> * ۱۳۹۹ - نادر مختاری، از جوانان قیامی سال ۱۳۹۸ که در اثر ضربات ناشی از باتوم و شکنجه در زندان درگذشت.<br /> * ۱۴۰۱ - [[مینو مجیدی|'''مینو مجیدی''']] و '''[[رضا شهپرنیا]]،''' کرمانشاه، زکریا خیال، پیرانشهر، ۱۶ ساله، مهندس آیسان معدن پسندی، تبریز، دیاكو مهرنوایی، بوكان، فرزین لطفی و ساسان باقری، رضوانشهر، فرجاد درویشی، ارومیه، میلاد زارع، بابل، از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']] <br /> * ۱۴۰۱ - [[نیکا شاکرمی|'''نیکا شاکرمی''']]، دختر ۱۷ ساله‌ که به‌دست ماموران اطلاعات جمهوری اسلامی، در قیام سراسری شهریور ۱۴۰۱، در بلوار کشاورز تهران ربوده شد و پس از تجاوز به قتل رسید.<br /> ۲۰ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۳۳ - آنی بسانت، نویسنده و سخنران، سوسیالیست، تئوسوفیست و فعال حقوق زنان انگلیسی که از حامیان حکومت خودمختار برای هندیان و ایرلندی‌ها بود.<br /> * ۱۹۳۸ - گابریل دانونزیو، نویسنده و ادیب ایتالیایی<br /> * ۱۹۹۶ - پال اردوش، ریاضی‌دان مجار که بیشتر از هر کسی در طول تاریخ، مقالۀ ریاضی منتشر کرد و در این کار با عدۀ زیادی از ریاضی‌دانان نیز همکاری داشت.<br /> * ۲۰۰۰ - گرمان ستپانوویچ تیتوف، دومین فضانورد روسیه و جهان که جوان‌ترین فضانورد تاریخ و نخستین فضانوردی بود که سفر فضایی‌اش با فضاپیمای وستوک ۲، به‌مدت یک شبانه‌روز به‌طول انجامید. وی به‌عنوان فضانورد ذخیره، در کنار یوری گاگارین انتخاب شده‌ بود.<br /> * ۲۰۱۱ - ترور برهان‌الدین ربانی رئیس شورای عالی صلح افغانستان<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ورزش دانشگاهی<br /> * روز جهانی پاکسازی زمین<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B8_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93069 2026-09-19T07:19:37Z

<p>Safa: /* زادروزها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> ۲۸ شهریور- از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۳ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۲ روز (در سال عادی) و ۱۸۳ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۹ - [[محمدتقی‌ پسیان|'''کلنل محمدتقی‌خان پسیان''']] فرمانده جدید ژاندارمری خراسان وارد مشهد شد. <br /> * ۱۳۳۵ - تاسيس سازمان اطلاعات و امنيت کشور، [[ساواک|'''ساواک،''']] لایحه تاسیس ساواک كه در شورای وزيران تصويب شده بود پس از بررسی مجلس به تصویب رسید. تا زمان اجرای اين قانون امور اطلاعاتی شهرها در دست اطلاعات شهربانی بود.<br /> * ۱۳۵۸ - قاضی شرع دادگاه انقلاب تهران تقی روحانی گوینده قدیمی رادیو ایران را به جرم تبلیغ برای رژیم پهلوی و تلاش رادیویی برای انصراف مردم از ادامه انقلاب به ۵ سال زندان و به جرم نوشیدن مشروب الکلی به ۸۰ ضربه شلاق محکوم کرد وی در جریان انتقال از یک زندان به زندان دیگر بر اثر ضربات وارده فلج شد که تا پایان عمر قادر به حرکت کردن و تکلم نبود و در خانه‌اش در محله نارمک درگذشت.<br /> * ۱۳۷۴ - ربودن پرواز شماره ۷۰۷ کیش‌ایر و انتقال هواپیما به اسرائیل<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز اعتصابات سراسری و قطعی اینترنت در ایران<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۷۲۳ - كشف جريان برق توسط گرای محقق انگلیسی، قانون جريان برق كه معلول دو قطب مثبت و منفی بودند در این روز صورت عمل به خود گرفت. <br /> * ۱۷۹۶ - [[جورج واشنگتن|'''جورج واشنگتن''']]، نخستین رئیس‌جمهور آمریکا، نطق تودیع خود را به‌طبع رساند و در آن، از مردم خود خواست تا در منازعات جهانی بی‌طرف بمانند و از هرگونه اتحاد پایدار و بغرنج با اروپا بپرهیزند.<br /> * ۱۸۸۱ - رئیس‌جمهور ایالات متحده جیمز گارفیلد، بر اثر جراحات ناشی از تیراندازی در ۲ ژوئیه جان خود را از دست داد. پس از مرگ جیمز آ. گارفیلد، معاون رئیس‌جمهور چستر آ. آرتور رئیس‌جمهور شد.<br /> * ۱۹۴۱ - تصرف کیف پایتخت اوکراین در عملیات بارباروسا توسط ارتش آلمان نازی<br /> * ۱۹۵۲ - ایالات متحده چارلی چاپلین را از ورود مجدد به ایالات متحده پس از سفر به انگلستان منع کرد.<br /> * ۱۹۵۵- خوآن پرون، رئیس‌جمهور آرژانتین، پس از وقوع یک کودتای نظامی توسط ارتش و نیروی دریایی، از کشور خود گریخت.<br /> * ۱۹۸۸ - سازمان فضایی اسرائیل، اولین ماهوارۀ ساخت این کشور با نام اوفک-۱ را در مدار زمین قرار داد.<br /> * ۱۹۹۱ - اوتزی، مرد یخی در کوه‌های آلپ بین ایتالیا و اتریش کشف شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۹ سپتامبر<br /> ** ۱۵۵۱ - هانری سوم، پادشاه فرانسه در این روز متولد شد. او آخرین فرد از دودمان والواها بود که به سلطنت رسید؛ چون فرزندی نداشت پس از او حکومت به شاخهٔ دیگری از خاندان به نام بوربون‌ها رسید که تا هنگام [[انقلاب کبیر فرانسه|'''انقلاب کبیر فرانسه''']] حکومت را در دست داشتند. <br /> ** ۱۹۰۸ - میکا والتاری، نویسندۀ مشهور اهل فنلاند<br /> ** ۱۹۲۱ - پائولو فریره، فیلسوف، نظریه‌پرداز برزیلی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[حبیب‌الله آشوری|'''حبیب‌الله آشوری''']]، نویسنده‌ی کتاب توحید به توصیه‌ی [[علی خامنه‌ای|'''علی خامنه‌ای''']]<br /> * ۱۳۶۰ - محمدصادق گلزاده غفوری، پسر بزرگ آیت‌الله [[علی گلزاده غفوری|'''علی گلزاده غفوری''']] و عضو [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۶۰ - [[گیتی‌السادات جوزی|'''گیتی‌السادات جوزی''']]، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> * ۱۴۰۱ - فریدون محمودی، سقز، محسن محمدی، دیواندره، رضا لطفی، دهگلان، ایمان بهزادپور، سنندج، میلاد استادهاشم، تهران از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']]<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۳۵ - کنستانتین ادواردوویچ تسیولکوفسکی، دانشمند خودآموختۀ روس در زمینۀ هوانوردی و فضانوردی که در کنار رابرت گُدارد آمریکایی و هرمان اوبرت آلمانی، یکی از ۳ بنیان‌گذار دانش موشک و فضانوردی به‌شمار می‌رود. او بدون اطلاع از کارهای ۲ دانشمند دیگر، مبانی نظری حرکت موشک و سفر در فضا را تدوین کرد و معادلۀ اصلی حرکت موشک را که به‌معادلۀ تسیولکوفسکی معروف است به‌دست آورد. استفاده از سوخت مایع برای موشک‌، موشک‌ چندمرحله‌ای، قراردادن ماهواره در مدار، ساخت ایستگاه فضایی و فرستادن انسان به‌فضا، نخستین‌بار توسط او مطرح شدند.<br /> <br /> * ۱۹۷۸ - اتین ژیلسون، مورخ و فیلسوف فرانسوی<br /> * ۱۹۸۵ - ایتالو کالوینو، نویسنده و روزنامه‌نگار ایتالیایی<br /> * ۲۰۱۹ - زین‌العابدین بن علی، سیاست‌مدار و دیکتاتور سابق تونس<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی اهدای پلاکت<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85_%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=93065 2026-09-18T20:07:16Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده | نام = ابراهیم صفایی | تصویر = ابراهیم صفایی؛3.jpg | توضیح تصویر = ابراهیم صفایی، نویسنده و تاریخ‌نگار ایرانی | نام اصلی = | زمینه فعالیت = | ملیت = | تاریخ تولد = ۳۰ آبان ۱۲۹۲ | محل تولد = ملایر | والدین = | تاریخ مرگ = سال ۱۳۸۶ | محل مرگ = | علت مرگ = | محل زندگی = | مدفن = | در زمان حکومت = پهلوی، جمهوری اسلامی | اتفاقات مهم = | نام دیگر = | لقب = | بنیانگذار = انجمن تاریخ (۱۳۴۷) | پیشه = نویسنده، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار، شاعر | سال‌های نویسندگی = | سبک نوشتاری = تاریخ‌نگاری اسنادی، شعر کلاسیک | کتاب‌ها = نهضت مشروطه ایران بر پایه اسناد وزارت خارجه، رهبران مشروطه، پنجاه نامه تاریخی، اسناد سیاسی دوران قاجاریه و... | مقاله‌ها = | نمایشنامه‌ها = | فیلم‌نامه‌ها = | دیوان اشعار = | تخلص = | فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها) = | همسر = | شریک زندگی = | فرزندان = | تحصیلات = حقوق و ادبیات، علوم عربی مقدماتی | دانشگاه = | حوزه = | شاگرد = | استاد = | علت شهرت = | تأثیرگذاشته بر = | تأثیرپذیرفته از = | وبگاه = | imdb_id = | جوایز = | گفتاورد = | امضا =}}<br /> '''ابراهیم صفایی'''، (متولد ۳۰ آبان ۱۲۹۲، ملایر – درگذشته ۱۳۸۶)، نویسنده، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و شاعر ایرانی، از چهره‌های فرهنگی معاصر ایران بود که آثارش اغلب بر تاریخ قاجار و [[جنبش مشروطه ایران|جنبش مشروطه]] تمرکز دارد. ابراهیم صفایی تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش ملایر و متوسطه را در مدرسه آمریکایی همدان گذراند و علوم عربی مقدماتی آموخت. <br /> <br /> در تهران، با انجمن ادبی حکیم نظامی و تحت نظر وحید دستگردی دانش ادبی‌اش را گسترش داد. او در سال ۱۳۱۵ روزنامه خوزستان را در اهواز و سپس هفته‌نامه عسس را در تهران منتشر کرد. پس از مشاغل اداری، قضایی و فرهنگی، از ۱۳۴۶ به پژوهش تاریخی پرداخت و بیش از ۴۰ کتاب بر اساس اسناد منتشر کرد. <br /> <br /> در سال ۱۳۴۷، ابراهیم صفایی انجمن تاریخ را تأسیس کرد و نشریه پژوهش انجمن را تا ۱۳۵۷، به صورت فصلی منتشر نمود. عضویت در کنگره تاریخ (۱۳۴۹)، کنگره تاریخ و فرهنگ ایران (۱۳۵۰) و انجمن تاریخ فرهنگستان (۱۳۵۱) از دستاوردهای ابراهیم صفایی بود. <br /> <br /> آثار اصلی او عبارتند از: «نهضت مشروطه ایران بر پایه اسناد وزارت خارجه» (۱۳۷۰)، «رهبران مشروطه» (۱۳۶۲، ۲۴ زندگینامه رهبران با تحلیل بر اساس اسناد)، «پنجاه نامه تاریخی» (۲۵۳۵ ش)، «اسناد سیاسی دوران قاجاریه» (۲۵۳۵ ش)، «گزارش‌های سیاسی علاءالملک» (۱۳۶۲)، «خاطره‌های تاریخی» (۱۳۶۸)، «چهل خاطره از چهل سال» (۱۳۷۳)، و بیش از ۲۰ عنوان دیگر در اسناد مشروطه، نامه‌ها و خاطرات. ابراهیم صفایی شعر کلاسیک سرود و قبر صائب تبریزی را در سال ۱۳۱۷ کشف کرد.<br /> <br /> رویکرد درباری، تمرکز بر سلاطین (مانند «شاه شهید» خواندن ناصرالدین شاه) و نادیده گرفتن مظالم حکومتی؛ جعل، تحریف و یک‌سویه‌نویسی؛ تکیه بر منابع رسمی بدون مستندات کافی؛ نسبت‌های جاه‌طلبی، فراماسونری و پیمان‌شکنی به رهبران مشروطه که بدبینی ایجاد می‌کند، از انتقادات وارده به تاریخ‌نگاری اوست. صفایی تاریخ را از دریچه روزنامه‌نگار می‌دید و به جای وزرا، درباره وزیرزاده‌ها نوشت. وی در سال ۱۳۸۶، درگذشت.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.parsi.wiki/fa/wiki/481711/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C ابراهیم صفایی - پارسی ویکی]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/121683/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%D9%89-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%89-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%89-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87 بررسى انتقادى ديدگاه ابراهيم صفايى درباره «رهبران مشروطه» - راسخون]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.bashgaheadabiyat.com/product-author/ebrahim-safaee/ ابراهیم صفایی - باشگاه ادبیات]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.ibna.ir/news/313968/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%DA%86%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF ابراهیم صفایی، تاریخ را از دریچه نگاه یک روزنامه‌نگار می‌دید - ایبنا]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == زندگی و تحصیلات ابراهیم صفایی ==<br /> ابراهیم صفایی در ۳۰ آبان ۱۲۹۲، در ملایر زاده شد. او فرزند فخرالدین بود و در خانواده‌ای متوسط رشد کرد. <br /> <br /> او دوره دبستان را در ملایر گذراند و با خانواده به همدان مهاجرت کرد و سپس دوره متوسطه را در مدرسه آمریکایی همدان به پایان رساند و علوم عربی مقدماتی را فراگرفت. <br /> <br /> === تحصیلات عالی و فعالیت‌های ادبی اولیه ===<br /> ابراهیم صفایی پس از مهاجرت به تهران، در رشته‌های حقوق و ادبیات تحصیل کرد. او در انجمن ادبی حکیم نظامی، تحت نظر وحید دستگردی، دانش ادبی خود را گسترش داد و با شعر کلاسیک و سبک سنتی آشنا شد. این دوره تأثیر عمیقی بر فعالیت‌های ادبی و پژوهشی بعدی او گذاشت.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == فعالیت‌های حرفه‌ای و روزنامه‌نگاری ==<br /> [[پرونده:ابراهیم صفایی.jpg|جایگزین=ابراهیم صفایی|بندانگشتی|280x280پیکسل|ابراهیم صفایی]]<br /> ابراهیم صفایی در سال ۱۳۱۵، به اهواز رفت و روزنامه «خوزستان» را منتشر کرد. پس از بازگشت به تهران، هفته‌نامه «عسس» را بنیان گذاشت که به مسائل اجتماعی و فرهنگی می‌پرداخت. او در کنار روزنامه‌نگاری، در وزارت فرهنگ استخدام شد و به پژوهش و همکاری با دیگر مطبوعات ادامه داد. <br /> <br /> === کشف قبر صائب تبریزی ===<br /> در سال ۱۳۱۷ هجری شمسی، طی سفری به اصفهان، ابراهیم صفایی قبر صائب تبریزی، شاعر برجسته دوره صفوی، را شناسایی کرد. او شرح این کشف را در مجله «ارمغان» منتشر کرد که توجه محافل ادبی را جلب نمود.<br /> <br /> === مشاغل اداری و قضایی ===<br /> ابراهیم صفایی پس از تحصیل در تهران، در مشاغل اداری، قضایی و فرهنگی مشغول شد. او در این دوره به پژوهش تاریخی علاقه‌مند شد و زمینه را برای فعالیت‌های بعدی‌اش فراهم کرد. این تجربه‌ها -به‌ویژه در بررسی اسناد و روایت‌های تاریخی-دیدگاه روزنامه‌نگارانه او را به تاریخ تقویت کرد، &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == فعالیت‌های پژوهشی و تأسیس انجمن تاریخ ==<br /> از سال ۱۳۴۶، ابراهیم صفایی صفایی به گردآوری و انتشار اسناد تاریخی قرن اخیر پرداخت. در سال ۱۳۴۷، انجمن تاریخ را تأسیس کرد و نشریه «پژوهش انجمن» را تا خرداد ۱۳۵۷ به‌صورت فصلی منتشر نمود. <br /> <br /> === عضویت در نهادهای فرهنگی ===<br /> صفایی در سال ۱۳۴۹، به عضویت کنگره تاریخ درآمد و در سال ۱۳۵۰ در کنگره تاریخ و فرهنگ ایران شرکت کرد. او در سال ۱۳۵۱ به انجمن تاریخ فرهنگستان پیوست.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == آثار ادبی و پژوهشی ==<br /> [[پرونده:کتاب رهبران مشروطه.jpg|جایگزین=کتاب رهبران مشروطه، اثر ابراهیم صفایی|بندانگشتی|200x200پیکسل|کتاب رهبران مشروطه، اثر ابراهیم صفایی]]<br /> ابراهیم صفایی بیش از ۴۰ کتاب بر اساس اسناد تاریخی منتشر کرد که اغلب بر دوره قاجار و مشروطه تمرکز دارند. آثار شاخص شامل: <br /> * نهضت مشروطه ایران بر پایه اسناد وزارت خارجه (۱۳۷۰، واحد نشر اسناد)<br /> * رهبران مشروطه (۱۳۶۲، انتشارات جاویدان، شامل ۲۴ زندگینامه با تحلیل اسنادی)<br /> * پنجاه نامه تاریخی (۲۵۳۵ ش، چاپ حیدری)<br /> * اسناد سیاسی دوران قاجاریه (۲۵۳۵ ش، چاپ حیدری)<br /> * اسناد نویافته (چاپ شرق)<br /> * برگ‌های تاریخ (۲۵۳۵ ش، چاپ حیدری)<br /> * اسناد برگزیده دوران قاجاریه (۲۵۳۵ ش، چاپ حیدری)<br /> * گزارش‌های سیاسی علاءالملک (۱۳۶۲، چاپ پارت)<br /> * خاطره‌های تاریخی (۱۳۶۸، چاپخانه سکه)<br /> * نخست وزیران، جلد ۱ (انجمن تاریخ)<br /> * ده نفر پیشتاز<br /> * چهل خاطره از چهل سال (۱۳۷۳، انتشارات علمی)<br /> * اسناد مشروطه<br /> * مدارک تاریخی<br /> * نامه‌های تاریخی<br /> * یکصد سند تاریخی<br /> * دودمان عمید<br /> * نهضت ادبی ایران در عصر قاجار<br /> * آیینه خاطرات<br /> * مرقعات<br /> * یادداشت‌های سفر همدان<br /> * دوره مجله انجمن تاریخ<br /> * مرزهای ناآرام<br /> * آیینه تاریخ<br /> * تاریخچه هنرستان دختران و پسران<br /> * تاریخچه هنرستان موسیقی ملی<br /> * تاریخچه هنرستان عالی موسیقی<br /> * سفرنامه طوالش<br /> * ترجمه اپرای اُرفه و اُریدس<br /> * آشفتگی در دربار مظفرالدین شاه<br /> * پژوهشی در شناخت ریشه دودمان طباطبایی<br /> * سوگنامه<br /> * دوره دو ساله هفته‌نامه عسس<br /> <br /> این آثار بر اساس اسناد وزارت خارجه، گزارش‌های سیاسی و خاطرات تنظیم شده‌اند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> === شعر و فعالیت ادبی ===<br /> صفایی به سرودن شعر کلاسیک با سبک سنتی پایبند بود. اشعارش در مطبوعات و مجموعه‌های ادبی منتشر شد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == دیدگاه‌های ابراهیم صفایی ==<br /> <br /> === دیدگاه درباره مشروطه و رهبران آن ===<br /> ابراهیم صفایی دیدگاه انتقادی شدیدی نسبت به جنبش مشروطه و رهبران آن داشت. او در کتاب «رهبران مشروطه» (۱۳۶۲)، ۲۴ زندگینامه از رهبران مشروطه را با تحلیل اسنادی ارائه کرد، اما به گفته منتقدان، به برخی رهبران اتهاماتی چون «جاه‌طلبی»، «[[فراماسونری در ایران|فراماسونری]]»، «عدم اعتقاد به مشروطه»، «پیمان‌شکنی»، و «ندامت» وارد کرد. او همچنین ادعا کرده است که «سید جمال‌الدین اسدآبادی ایرانی نبود» و نقش او را در بیداری مشروطه کم‌اهمیت دانست. <br /> <br /> وی پایه مشروطه را قتل [[ناصرالدین شاه]] دانست و این واقعه را نقطه شروع نهضت معرفی کرد، اما با دید منفی به آن نگریست. او علل مشروطه را در ۱۵ بند برشمرد، از جمله «نابسامانی‌های دوره ناصری»، «تأثیر مشروطه عثمانی»، «روزنامه‌های بیدارکننده»، «ضعف [[مظفرالدین شاه]]»، «قیام روحانیون»، «شکست روسیه از ژاپن»، «مداخله انگلیس»، و «شوق وطن‌خواهان». <br /> <br /> === دیدگاه درباره قتل ناصرالدین شاه و قاجار ===<br /> ابراهیم صفایی به دیکتاتوری شاهان قاجار نگاه مثبتی داشت و ناصرالدین شاه را «شاه شهید» نامید و اعدام [[شیخ فضل‌الله نوری]] را «قتل» خواند؛ در عین حال مظالم حکومتی دوره قاجار را کم‌رنگ جلوه داد و بر خدمات سلاطین تأکید کرد. <br /> <br /> === دیدگاه درباره ملی شدن صنعت نفت ===<br /> ابراهیم صفایی درباره [[نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران|نهضت ملی شدن صنعت نفت]] (دهه ۱۳۲۰) نیز دیدگاه منفی داشت. او این جنبش را «بی‌نتیجه» و تحت تأثیر «نفوذ خارجی» توصیف کرد و معتقد بود که «رهبران نهضت ملی، مانند مشروطه، فاقد صداقت و برنامه‌ریزی بودند». &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == رویکرد درباری و تحریف ==<br /> روش تاریخ‌نگاری ابراهیم صفایی به دلیل «درباری بودن» مورد انتقاد است. <br /> <br /> منتقدان صفایی را به «جعل»، «تحریف»، و «یک‌سویه‌نویسی» متهم می‌کنند. در «رهبران مشروطه»، برخی مطالب بدون مستندات کافی ارائه شده و تکیه بر منابع رسمی-دولتی است. او به رهبران مشروطه اتهاماتی چون «جاه‌طلبی»، «فراماسونری»، و «انحراف مذهبی» وارد کرد که «بدبینی به قیام ضداستبدادی» ایجاد می‌کند. ادعای غیرایرانی بودن سید جمال‌الدین اسدآبادی نیز از موارد بحث‌برانگیز است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == سال‌های پایانی و درگذشت ==<br /> [[پرونده:ابراهیم صفایی؛1.jpg|جایگزین=ابراهیم صفایی|بندانگشتی|270x270پیکسل|ابراهیم صفایی]]<br /> ابراهیم صفایی در سال‌های پایانی عمرش به پژوهش تاریخی و انتشار اسناد ادامه داد. او پس از تأسیس انجمن تاریخ در ۱۳۴۷، نشریه «پژوهش انجمن» را تا خرداد ۱۳۵۷ به‌صورت فصلی منتشر کرد و در این دوره، عضویت در کنگره تاریخ (۱۳۴۹)، کنگره تاریخ و فرهنگ ایران (۱۳۵۰)، و انجمن تاریخ فرهنگستان (۱۳۵۱) را بر عهده داشت. صفایی در سال ۱۳۸۶ هجری شمسی درگذشت. جزئیات بیشتری درباره محل یا شرایط درگذشت او در دست نیست. <br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> [[رده:شخصیت‌های تاریخی ایران]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93064 2026-09-18T20:04:54Z

<p>Safa: /* شخصیت‌های تاریخی ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93063 2026-09-18T20:02:46Z

<p>Safa: /* انقلابیون و کنشگران بین‌المللی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93062 2026-09-18T20:02:16Z

<p>Safa: /* اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=93061 2026-09-18T20:00:56Z

<p>Safa: /* اطلاعیه شورای ملی مقاومت ایران */</p> <hr /> <div>{{جعبه زندگینامه<br /> |نام_شخص=ابوالفضل سپاهی بادجانی<br /> |تصویر=ابوافضل سپاهی،اعدام.jpg<br /> |عرض_تصویر=260px<br /> |توضیح_تصویر=ابوالفضل سپاهی بادجانی<br /> |تاریخ_تولد= <br /> |محل_تولد=اصفهان<br /> |تاریخ_مرگ=<br /> |ملیت=<br /> |محل_مرگ=میدان علیخانی اصفهان، اعدام در ملأ عام<br /> |مدفن=<br /> |علت مرگ=<br /> |شناخته‌شده برای=<br /> |همسر=<br /> |والدین=<br /> |تاریخ تولد=۱۳۸۲<br /> |تاریخ مرگ= ۶ مرداد ۱۴۰۵<br /> |دین=اسلام<br /> |اتهام‌ها=محاربه از طریق آتش‌زدن اماکن عمومی، افساد فی‌الارض، مسدودکردن خیابان‌ها و مشارکت در قتل چهار نیروی بسیج و نیروی انتظامی<br /> |مجازات=اعدام<br /> |مکان تولد=اصفهان<br /> |شهر خانگی=اصفهان}}<br /> '''ابوالفضل سپاهی بادجانی'''، (متولد ۱۳۸۲، اصفهان، اعدام‌شده ۶ مرداد ۱۴۰۵، اصفهان) جوان ۲۳ ساله از بازداشت‌شدگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴]] در اصفهان، سحرگاه سه‌شنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ در میدان علیخانی اصفهان به‌صورت علنی اعدام شد. <br /> <br /> وی در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به اتهام «محاربه»، «افساد فی‌الارض»، آتش‌زدن اماکن عمومی و مشارکت در کشته شدن چهار نیروی حکومتی محکوم شده بود. بازداشت ابوالفضل سپاهی در ۲۰ دی‌ماه ۱۴۰۴ با یورش نیروهای امنیتی به منزلش و تیراندازی همراه بود. <br /> <br /> گزارش‌ها حاکی از شکنجه شدید برای اخذ اعترافات اجباری، محرومیت از وکیل مستقل و دادرسی غیرشفاف است. این اعدام یکی از چهار مورد اعدام‌شده در این پرونده است و خطر اعدام هشت متهم دیگر همچنان وجود دارد. پیش از این دو زندانی سیاسی به نام‌های [[عرفان اسفندیاری]] و [[گل‌محمد محمدی]] از متهمان پرونده‌ی میدان علیخانی در ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵ اعدام شدند.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://hengaw.net/fa/news/2026/07/article-177 حکم اعدام ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه در «میدان علیخانی» در ملأعام اجرا شد - هه‌نگاو]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://humanrightsinir.org/execution-787/ احکام اعدام امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی اجرا شد - حقوق بشر در ایران]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://iranhrs.org/abolfazl-sepahi-amirhossein-safari-public-execution-isfahan/amp/ ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری؛ اعدام دو زندانی سیاسی در میدان علیخانی اصفهان - کانون حقوق بشر ایران]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 اعدام جنایتکارانه دو شورشگر دلیر امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی در اصفهان - سازمان مجاهدین خلق ایران]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == هویت و دستگیری ==<br /> ابوالفضل سپاهی بادجانی، متولد ۱۳۸۲ و ۲۳ ساله، از شهروندان اصفهان بود. او در تاریخ ۲۰ دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از یورش نیروهای امنیتی به منزلش، با استفاده از سلاح گرم و تیراندازی بازداشت شد. <br /> <br /> === اتهامات ===<br /> ابوالفضل سپاهی بادجانی به اتهام «محاربه از طریق آتش‌زدن اماکن عمومی» (شامل مسجد و خودپرداز)، «افساد فی‌الارض»، درگیری، حمل سلاح سرد (تبر و چاقو)، مسدود کردن خیابان‌ها، آتش‌زدن لاستیک‌ها، تخریب اموال عمومی و مشارکت در کشته شدن چهار نیروی یگان ویژه (ولی‌الله صفری، محمد همتی، حسین رمضانی و علی خشوعی اصفهانی) در ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در میدان علیخانی متهم شد. <br /> <br /> === روند قضایی ===<br /> پرونده ابوالفضل سپاهی در شعبه دادگاه انقلاب اصفهان به ریاست قاضی مرتضی براتی رسیدگی شد. حکم اعدام صادر و در دیوان عالی کشور تأیید گردید. گزارش‌ها حاکی از شکنجه شدید جسمی و روحی برای اخذ اعترافات اجباری، محرومیت از دسترسی به وکیل مستقل و دادرسی غیرشفاف است. احکام صرفاً بر اساس اقرارهای زیر شکنجه صادر شده است. <br /> <br /> == اجرای حکم اعدام ==<br /> سحرگاه سه‌شنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ (۲۸ جولای ۲۰۲۶)، حکم اعدام ابوالفضل سپاهی بادجانی به‌صورت علنی در میدان علیخانی اصفهان تحت تدابیر شدید امنیتی اجرا شد. نیروهای امنیتی از ساعات آخر شب با استقرار گسترده در محل، تجمع شهروندان معترض را سرکوب کردند و درگیری‌هایی رخ داد که منجر به مجروح شدن و بازداشت چندین نفر شد. شهروندان با سوت و کف و شعار «بی‌شرف بی‌شرف» اعتراض کردند. این اعدام یکی از اولین موارد اعدام در ملأعام بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه بود. <br /> <br /> == زمینه پرونده و وضعیت سایر متهمان ==<br /> پرونده «میدان علیخانی» به وقایع ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ مربوط است. دست‌کم ۱۲ نفر در این پرونده به اعدام محکوم شده بودند. پیش‌تر [[عرفان اسفندیاری]] و [[گل‌محمد محمدی]] در ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵، اعدام شده بودند و با اعدام ابوالفضل سپاهی و [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی|امیرحسین صفری]]، شمار اعدام‌شدگان این پرونده به چهار نفر رسید. وضعیت علیرضا سپاهی و هفت متهم دیگر همچنان نامعلوم و در معرض خطر اعدام است. طی پنج ماه گذشته دست‌کم ۲۲ نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه اعدام شده‌اند. <br /> <br /> === نقض حقوق ===<br /> گزارش‌ها بر [[شکنجه]] برای اخذ اعترافات، محرومیت از وکیل مستقل، نبود شفافیت در دادرسی و اجرای علنی حکم به‌عنوان موارد نقض حق حیات، دادرسی عادلانه و منع شکنجه تأکید دارند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;<br /> <br /> == اطلاعیه شورای ملی مقاومت ایران ==<br /> [[شورای ملی مقاومت ایران]] با صدور اطلاعیه‌ای اعدام زندانیان سیاسی ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری را محکوم کرد و [[سازمان ملل متحد]] و مراجع بين‌المللي حقوق بشر و همچنین اتحادیه اروپا را به اقدام فوری برای نجات جان سایر زندانیان سیاسی زیر حکم اعدام فرا خواند. در این اطلاعیه آمده است:&lt;blockquote&gt;«صبح امروز سه‌شنبه ۶ مرداد ۱۴۰۵، دژخیمان رژیم آخوندها در یک جنایت ضدانسانی برای ایجاد فضای رعب و وحشت و جلوگیری از قیام مردم، ابوالفضل سپاهی بادجانی ۲۴ ساله و امیرحسین صفری حسین‌آبادی ۲۷ ساله، دو شورشگر دلیر قیام دی‌ماه ۱۴۰۴ را در ملاء عام در میدان علیخانی اصفهان به‌دار آویختند.<br /> <br /> نیروهای سرکوبگر در وحشت از عکس‌العمل مردم نیروهای سرکوبگر را در خیابانها و پشت بامهای اطراف مستقر کرده بودند. با این حال مردم با سر دادن شعارهای «بی‌شرف، بی‌شرف» علیه این اقدام ددمنشانه اعتراض کردند. يكان ويژه ضدشورش هم برای سركوب مردم به صحنه آمد و با شليک و رگبارهای هوايی و با شوكر و گاز اشک‌آور برای متفرق كردن جمعيت هجوم آورد.<br /> <br /> قضائیه جلادان اتهامات دو شورشگر شهيد را: «محاربه از طریق کشیدن سلاح و افساد فی‌الارض از طریق ارتکاب اعمالی که موجب اخلال شدید در نظم عمومی و امنیت کشور» می‌شود، شرکت در هلاکت«چهار نفر از مأموران نیروی انتظامی»، «در اختیار داشتن سلاح گرم و کوکتل مولوتوف، آتش زدن کلانتری» و« مسدود کردن خیابانها» اعلام کرده است (میزان- ۶ مرداد ۱۴۰۵).<br /> <br /> قضاییه جلادان در پرونده‌ «میدان علیخانی» ۱۲ تن از شورشگران دستگیر شده در قیام دی‌ماه را در ارتباط با هلاکت ۴ مأمور نیروی انتظامی که به سرکوب و كشتار اشتغال داشتند، به اعدام محکوم کرده بود. پیش از این، عرفان اسفندیاری و گل‌محمد محمدی از این پرونده توسط دژخیمان سربدار شدند. مقاومت ایران در ۲۸ تیر ۱۴۰۵ در مورد اعدام قریب‌الوقوع این شورشگران هشدار داده و ارگانهاي ذيربط بين‌المللي را به اقدام فوری برای جلوگیری از این اعدامها فراخوانده بود.<br /> <br /> رسیدگی به این پرونده در بیدادگاه‌های ضدانقلاب رژیم، توسط قضات جنایتکار محمد براتی‌درچه و محمدرضا توکلی انجام شد. شورشگران حق انتخاب وکیل نداشتند و حتی وکلای تسخیری آنها هم به پرونده دسترسی نداشتند.<br /> <br /> خانم [[مریم رجوی]] گفت: دیکتاتوری دینی با این جنایت قرون وسطایی در ملاعام و با اعدام‌های پی در پی جوانان مجاهد و شورشگران دلیر، مذبوحانه تلاش میکند از انفجار خشم خلق و بالا گرفتن اعتراض‌های مردمی جلوگیری کند، اما این تنها عزم جوانان شورشگر را برای سرنگونی این رژیم خونریز جزم‌تر می‌کند.<br /> <br /> خانم رجوی بار دیگر ملل متحد و عموم مراجع بين‌المللی حقوق بشر و همچنین اتحادیه اروپا را به محکوم کردن قاطع اعدامها و اقدام فوری و مؤثر برای توقف ماشین اعدام و سرکوب رژیم آخوندی و نجات جان زندانیان سیاسی زیر اعدام فراخواند. به‌ویژه ۸ جوان محکوم به اعدام در همين پرونده در اصفهان: علیرضا سپاهی ۲۴ ساله، قائم حسینی ۲۰ ساله، شروین باقریان ۱۸ ساله، امیرحسین ابراهیمی ۱۹ ساله، امیرحسین ملکی ۱۹ ساله، علی دشتی ۱۹ ساله، ابوالفضل ابراهیمی ۱۸ ساله و علیرضا رئیسی ۲۱ ساله.<br /> <br /> خانم رجوی افزود: سکوت و بی عملی جامعه جهانی به مثابه چراغ سبزی برای ادامه و تشدید اعدام و کشتار برای رژیم به حساب می آيد. پرونده جنایات این رژیم باید به شورای امنیت ملل متحد ارجاع و سردمداران آن بخاطر جنایت علیه بشریت در برابر عدالت قرار گیرند. سفيران و عوامل اين رژيم بايد اخراج و سفارتهاي آن بسته شود.<br /> <br /> دبیرخانه شورای ملی مقاومت ایران<br /> <br /> ۶ مرداد ۱۴۰۵ (۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶).»&lt;ref&gt;[https://www.iranncr.org/2026/07/28/14599/ اعدام شورشگران دلیر ابوالفضل سپاهی۲۴ ساله و امیرحسین صفری ۲۷ ساله در ملاء عام در اصفهان - شورای ملی مقاومت ایران]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> [[رده:اعدام‌شدگان مرتبط با اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF&diff=93060 2026-09-18T19:57:19Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{Infobox Officeholder<br /> | name = ابوجهاد<br /> | image = ابوجهاد.png<br /> | caption = خلیل الوزیر (ابوجهاد)، معاون یاسر عرفات و فرمانده نظامی فتح<br /> | office2 = فرمانده شاخه نظامی [[جنبش فتح]] (العاصفه)<br /> | party = [[جنبش فتح]]<br /> | office1 = معاون رئیس [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]<br /> | president1 = [[یاسر عرفات]]<br /> | birth_date = ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵<br /> | birth_place = رمله، فلسطین تحت انتداب بریتانیا<br /> | death_date = ۱۶ آوریل ۱۹۸۸ (۵۲ سال)<br /> | death_place = تونس، تونس<br /> | nationality = فلسطینی<br /> | spouse = انتصار الوزیر (ام‌جهاد)<br /> | children = ۵ فرزند (از جمله ایمان و حنان)<br /> | allegiance = [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]<br /> | term_start1 = ۱۹۶۹<br /> | term_end1 = ۱۶ آوریل ۱۹۸۸<br /> | term_start2 = ۱۹۵۹<br /> | term_end2 = ۱۶ آوریل ۱۹۸۸<br /> | religion = اسلام (سنی)<br /> }}'''ابوجهاد'''، با نام اصلی '''خلیل ابراهیم محمود الوزیر'''؛ (۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ – ۱۶ آوریل ۱۹۸۸)، از بنیانگذاران [[جنبش فتح]]، معاون [[یاسر عرفات]] در [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]] (ساف) و یکی از برجسته‌ترین فرماندهان نظامی مقاومت فلسطین بود. او به عنوان تئوریسین مبارزه مسلحانه و الهام‌بخش انتفاضه اول شناخته می‌شود.<br /> <br /> خلیل الوزیر، معروف به ابوجهاد، در رمله فلسطین متولد شد و در جریان نکبه ۱۹۴۸ به غزه پناهنده گردید. تجربه آوارگی او را به مقاومت سوق داد و در کویت با یاسر عرفات و دیگران [[جنبش فتح]] را بنیان گذاشت. ابوجهاد بر مبارزه مسلحانه مستقل از دولت‌های عرب تأکید داشت و شاخه نظامی فتح (العاصفه) را فرماندهی کرد. عملیات اولیه فتح در ۱۹۶۵ آغازگر عصر جدید مقاومت بود و نبرد الکرامه (۱۹۶۸) شهرت او را تثبیت کرد. <br /> <br /> او در ۱۹۶۹ معاون یاسر عرفات در ساف شد و مسئولیت شاخه غربی (سرزمین‌های اشغالی) را بر عهده گرفت. در لبنان، ابوجهاد دفاع از اردوگاه‌ها در برابر حملات اسرائیل را سازماندهی کرد و پس از اخراج ساف در ۱۹۸۲، از تونس شبکه‌های مخفی را هدایت نمود. <br /> <br /> نقش او در آغاز و گسترش انتفاضه اول (۱۹۸۷) حیاتی بود و بسیاری او را مغز متفکر این قیام مردمی می‌دانند. در ۱۶ آوریل ۱۹۸۸، نیروهای ویژه اسرائیل در عملیاتی پیچیده او را در تونس ترور کردند و سال‌ها بعد اسراییل مسئولیت آن را پذیرفت. <br /> <br /> ترور ابوجهاد نه تنها مقاومت را متوقف نکرد، بلکه انتفاضه را شعله‌ورتر ساخت و او را به شهید جاودان تبدیل کرد. میراث ابوجهاد به عنوان &quot;پدر مبارزه مسلحانه فلسطین&quot;، استراتژیست وحدت ملی و نماد سازش‌ناپذیری در برابر اشغالگری باقی ماند. او پلی میان نسل نکبه و انتفاضه‌های مردمی بود و تأکیدش بر استقلال جنبش فلسطینی، پایه‌ای برای مراحل بعدی مبارزه شد.<br /> <br /> == زندگی اولیه و پناهندگی ==<br /> خلیل ابراهیم محمود الوزیر (ابوجهاد) در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۵ در شهر رمله، واقع در فلسطین تحت انتداب بریتانیا، متولد شد. خانواده‌اش از طبقه متوسط بودند و پدرش تاجر کوچکی بود. <br /> <br /> در جریان جنگ عرب-اسرائیلی ۱۹۴۸ (نکبت برای فلسطینی‌ها)، وقتی خلیل تنها ۱۳ سال داشت، خانواده الوزیر مانند صدها هزار فلسطینی دیگر از رمله آواره شد و به نوار غزه پناهنده گردید.&lt;ref&gt;Institute for Palestine Studies, &quot;Biography of Khalil al-Wazir (Abu Jihad),&quot; Journal of Palestine Studies, Vol. 17, No. 4 (Summer 1988), 156-162.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> زندگی در اردوگاه پناهندگان غزه، تجربه‌ای تلخ از آوارگی و محرومیت بود که دیدگاه سیاسی ابوجهاد را شکل داد و او را به مقاومت علیه اشغالگری اسرائیل سوق داد. <br /> <br /> در نوجوانی، ابوجهاد به فعالیت‌های سیاسی روی آورد و به گروه‌های ناسیونالیست عرب، از جمله اخوان‌المسلمین، پیوست. او در دبیرستان‌های غزه تحصیل کرد و همزمان در سازماندهی اعتراضات دانشجویی علیه اشغال نقش داشت. <br /> <br /> پس از دبیرستان، به مصر رفت و در دانشگاه قاهره در رشته مهندسی ثبت‌نام کرد، اما به دلیل فعالیت‌های سیاسی ضداسرائیلی و شرکت در تظاهرات، از دانشگاه اخراج شد.&lt;ref&gt;PalQuest (Palestinian Biography Project), &quot;Khalil al-Wazir (Abu Jihad),&quot; accessed January 9, 2026, https://www.palquest.org/en/biography/14259/khalil-al-wazir-abu-jihad.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در اوایل دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد به عربستان سعودی و سپس به کویت مهاجرت کرد، جایی که بسیاری از فلسطینی‌های تحصیل‌کرده برای کار به آنجا می‌رفتند. در کویت، او به عنوان معلم کار کرد و همزمان با گروه کوچکی از فعالان فلسطینی، از جمله [[یاسر عرفات]]، صلاح خلف (ابوایاد)، خالد الحسن و فاروق قدومی، ارتباط برقرار کرد. این گروه، که ابتدا &quot;حرکت تحریر فلسطین&quot; نامیده می‌شد، پایه‌گذار [[جنبش فتح]] گردید.&lt;ref&gt;Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 82-95.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == بنیانگذاری جنبش فتح و نقش نظامی اولیه ==<br /> در اواخر دهه ۱۹۵۰، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات، صلاح خلف (ابوایاد) و دیگران، جنبش آزادی‌بخش ملی فلسطین (فتح) را بنیان گذاشت. فتح در سال ۱۹۵۹ به طور رسمی تأسیس شد و هدف اصلی آن، آغاز مبارزه مسلحانه مستقل از دولت‌های عرب برای آزادی فلسطین بود. ابوجهاد از ابتدا بر استراتژی &quot;[[مبارزه مسلحانه]] به عنوان تنها راه پیروزی&quot; تأکید داشت و معتقد بود که وابستگی به رژیم‌های عربی، جنبش فلسطینی را تضعیف می‌کند.&lt;ref&gt;Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 95-112.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ابوجهاد مسئولیت شاخه نظامی فتح، معروف به العاصفه، را بر عهده گرفت و عملیات چریکی علیه اهداف اسرائیلی را برنامه‌ریزی کرد. اولین عملیات رسمی فتح در ۱ ژانویه ۱۹۶۵ انجام شد که نماد آغاز مبارزه مسلحانه مدرن فلسطین گردید. ابوجهاد به عنوان فرمانده &quot;بخش غربی&quot; (کرانه باختری و غزه) شناخته می‌شد و شبکه‌های مخفی مبارزان را در سرزمین‌های اشغالی سازماندهی نمود. او همچنین در انتشار مجله &quot;فلسطیننا&quot; نقش داشت که ایدئولوژی فتح را ترویج می‌کرد.&lt;ref&gt;Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 23-38.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پس از جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ و اشغال کامل کرانه باختری، غزه و سینا توسط اسرائیل، فتح به سرعت رشد کرد و ابوجهاد در جذب مبارزان جدید و آموزش آنها نقش کلیدی ایفا کرد. او در الجزایر، سوریه و اردن پایگاه‌هایی برای فتح ایجاد کرد و عملیات فرامرزی را هدایت نمود. <br /> <br /> نبرد الکرامه در مارس ۱۹۶۸، که نیروهای فتح در برابر حمله اسرائیل به اردن ایستادگی کردند، شهرت ابوجهاد را به عنوان استراتژیست نظامی افزایش داد و فتح را به نیروی پیشرو مقاومت فلسطینی تبدیل کرد.&lt;ref&gt;Barry Rubin and Judith Colp Rubin, Yasir Arafat: A Political Biography (Oxford: Oxford University Press, 2003), 45-62.&lt;/ref&gt; ابوجهاد در سال ۱۹۶۹ به عنوان معاون یاسر عرفات در [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]] (ساف) انتخاب شد و مسئولیت امور نظامی و شاخه غربی را حفظ کرد.<br /> <br /> == فعالیت در لبنان و هدایت انتفاضه اول ==<br /> پس از اخراج ساف از اردن در پی رویدادهای سپتامبر سیاه (۱۹۷۰–۱۹۷۱)، ابوجهاد همراه با یاسر عرفات به لبنان نقل مکان کرد و بیروت را به مرکز اصلی عملیات مقاومت فلسطینی تبدیل نمود. <br /> <br /> در لبنان، ابوجهاد مسئولیت هماهنگی نیروهای فتح و شاخه نظامی ساف را بر عهده گرفت و شبکه‌های گسترده‌ای برای آموزش مبارزان و برنامه‌ریزی عملیات ایجاد کرد. او در جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰) نقش مهمی ایفا کرد و فتح را به نیرویی قدرتمند در جنوب لبنان تبدیل نمود که در برابر حملات اسرائیل ایستادگی می‌کرد.&lt;ref&gt;Yezid Sayigh, Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949-1993 (Oxford: Oxford University Press, 1997), 478-512.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ابوجهاد عملیات متعددی علیه اهداف نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و داخل سرزمین‌های اشغالی هدایت کرد که بسیاری از آنها به عنوان پاسخ به اشغالگری شناخته می‌شوند. در جریان حمله اسرائیل به لبنان در ژوئن ۱۹۸۲ (عملیات صلح جلیل)، ابوجهاد یکی از فرماندهان اصلی دفاع از بیروت بود و تا محاصره کامل شهر، مقاومت را سازماندهی نمود. <br /> <br /> پس از خروج ساف از بیروت تحت توافق بین‌المللی، ابوجهاد به تونس رفت اما ارتباط نزدیک خود با مبارزان داخل سرزمین‌های اشغالی را حفظ کرد.&lt;ref&gt;Helena Cobban, The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge: Cambridge University Press, 1984), 112-135.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در اواخر دهه ۱۹۸۰، ابوجهاد نقش کلیدی در آغاز و هدایت انتفاضه اول فلسطین (۱۹۸۷–۱۹۹۳) داشت. او از تونس، شبکه‌های مخفی فتح در کرانه باختری و غزه را فعال کرد و انتفاضه را به عنوان قیام مردمی علیه اشغال سازماندهی نمود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که ابوجهاد، به عنوان فرمانده شاخه غربی، دستورات مستقیم برای گسترش اعتراضات مسالمت‌آمیز و سنگ‌پرانی صادر می‌کرد و این قیام را به نماد مقاومت مدنی-مسلحانه تبدیل کرد.&lt;ref&gt;Barry Rubin and Judith Colp Rubin, Yasir Arafat: A Political Biography (Oxford: Oxford University Press, 2003), 98-115.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ترور و میراث ==<br /> در سحرگاه ۱۶ آوریل ۱۹۸۸، نیروهای ویژه اسرائیل (واحد سایرت متکال با حمایت موساد و نیروی دریایی) در عملیاتی پیچیده به نام &quot;عملیات ابوجهاد&quot; به خانه او در تونس حمله کردند. ابوجهاد همراه با دو نگهبانش کشته شد. این ترور، که اسرائیل در سال ۲۰۰۰ مسئولیت آن را پذیرفت، یکی از دوربردترین عملیات هدفمند تاریخ معاصر بود و خشم گسترده در جهان عرب و فلسطین برانگیخت.&lt;ref&gt;Ronen Bergman, Rise and Kill First: The Secret History of Israel's Targeted Assassinations (New York: Random House, 2018), 312-338.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ترور ابوجهاد نه تنها جنبش مقاومت را متوقف نکرد، بلکه انتفاضه را شدت بخشید و او را به شهید نمادین تبدیل کرد. میراث ابوجهاد به عنوان &quot;پدر مبارزه مسلحانه فلسطین&quot; و استراتژیست وحدت ملی باقی ماند. او الهام‌بخش نسل‌های بعدی مبارزان بود و تأکیدش بر استقلال جنبش فلسطینی از دولت‌های عرب، پایه‌ای برای مذاکرات بعدی اسلو شد. ابوجهاد نماد مقاومت سازش‌ناپذیر در برابر اشغالگری است و نامش در خیابان‌ها، مدارس و اردوگاه‌های فلسطینی زنده مانده است.<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> [[رده:انقلابیون و کنشگران بین‌المللی]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B0%D8%B1_%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C&diff=93059 2026-09-18T19:53:07Z

<p>Safa: /* رسالت یک نویسنده */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار<br /> | نام =ابوذر ورداسبی<br /> | تصویر =ابوذر ورداسبی.jpg<br /> | شرح تصویر =ابوذر ورداسبی<br /> | نام کامل = <br /> | معروف به = <br /> | نام مستعار = <br /> | زادروز =سال ۱۳۲۸<br /> | شهر تولد = جویبار قائمشهر<br /> | کشور تولد = <br /> | تاریخ مرگ =اوایل مرداد ۱۳۶۷<br /> | شهر مرگ = کرمانشاه<br /> | کشور مرگ = <br /> | نام همسر = فاطمه فرشچیان<br /> | فرزندان = حنیف، گوهر<br /> |خویشاوندان سرشناس = <br /> | تحصیلات = لیسانس حقوق قضایی<br /> | دین = <br /> | حزب سیاسی =سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> | سمت = <br /> | پست‌های قبلی = <br /> | فعالیت‌ها = <br /> | قبل از = <br /> | بعد از = <br /> | وب‌گاه رسمی = <br /> | امضا = <br /> | زیرنویس = <br /> }}<br /> '''ابوذر ورداسبی'''، (متولد ۱۳۲۸، جویبار قائمشهر – درگذشته اوایل مرداد ۱۳۶۷، کرمانشاه) نویسنده، محقق و عضو [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بود. ابوذر ورداسبی از سال ۱۳۴۶، که دانشجوی رشته‌ی حقوق قضایی در دانشگاه تهران بود، فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی خود را آغاز کرد. <br /> <br /> او در سال ۱۳۵۰، به‌خاطر فعالیت‌های سیاسی‌اش در دانشگاه دستگیر شد و یک سال در زندان بود. او در زندان با اندیشه و آرمان‌های مجاهدین آشنا شد و پس از آزادی از زندان راه مجاهدین را در پیش گرفت و به همین خاطر در سال ۱۳۵۳، بار دیگر دستگیر و زندانی شد و تحت شکنجه‌های شدید [[ساواک]] شاه قرار گرفت. <br /> <br /> ابوذر ورداسبی پس از پیروزی [[انقلاب ضد سلطنتی]] در سال ۱۳۵۹، کاندید مجاهدین برای نمایندگی مجلس از قائمشهر شد و وارد فعالیت‌های انتخاباتی گردید. او با وجود این‌که رأی بسیاری از طرف مردم کسب کرد، اما نظام جمهوری اسلامی مانع ورود وی به مجلس شد. <br /> <br /> ابوذر ورداسبی با آغاز [[مبارزه مسلحانه]] در [[۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]، در صفوف مجاهدین علیه رژیم [[روح‌الله خمینی|خمینی]] قرار گرفت که تحولی در زندگی مبارزاتی او بود. وی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، به پایگاه‌های مجاهدین در منطقه مرزی کردستان رفت و سپس در سال ۱۳۶۵، عازم پاریس شد. <br /> <br /> ابوذر ورداسبی هم‌چنین عضو فعال جمعیت اقامه، از سازمان‌های عضو [[شورای ملی مقاومت ایران]] بود. پس از عزیمت رهبر مقاومت [[مسعود رجوی]] به جوار خاک میهن و تأسیس [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش ملی]] در بهار ۱۳۶۵، ابوذر ورداسبی نیز عازم قرارگاه‌های مجاهدین در منطقه‌ی مرزی شد. <br /> <br /> او در زمان [[عملیات فروغ جاویدان]] با پافشاری بسیار خواهان شرکت در آن عملیات شده بود. ابوذر ورداسبی موفق شد با همسرش فاطمه فرشچیان در عملیات فروغ جاویدان شرکت کند. سرانجام ابوذر ورداسبی و همسرش در اوایل مردادماه ۱۳۶۷، در عملیات فروغ جاویدان در صحنه‌ی نبرد با [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] نظام جمهوری اسلامی جان باختند. <br /> <br /> ابوذر ورداسبی دارای آثار متعددی است که برخی از آن‌ها منتشر و برخی دیگر نیز منتشر نشده است. چند نمونه از آثار منتشرشده‌ی او عبارتند از: ایران در پویه تاریخ، علل کندی و ناپیوستگی تکامل جامعه فئودالی ایران، نمدپوشان و…<br /> <br /> == گاه‌شمار زندگی ابوذر ورداسبی ==<br /> ابوذر ورداسبی در سال ۱۳۲۸، در منطقه‌ی جویبار قائمشهر در استان مازندران به دنیا آمد. او از خانواده‌ای زحمتکش و کم‌درآمد بود. ابوذر ورداسبی دوران کودکی خود را در محله‌ی باقرای مازندران گذراند. او به‌خاطر وضعیت بد مالی مجبور بود با پای پیاده و بدون کفش به مدرسه برود. ابوذر تحصیلات دوره دبیرستان را در تهران ادامه داد. <br /> <br /> پدر ابوذر ورداسبی (سلمان ورداسبی) قهوه‌خانه‌ای کوچک داشت که به‌خاطر هواداری از [[دکتر محمد مصدق]]، ۲ سال زندانی شده بود. <br /> <br /> پدر او پس از انقلاب ضدسلطنتی، بار دیگر توسط مأموران نظام جمهوری اسلامی دستگیر گردید و بعد از مدتی که از زندان آزاد شد، به‌علت خواندن نامه‌ای که رژیم ایران در آن خبر جعلی اعدام ابوذر را عمداً وارد کرده بود تا خانواده‌اش بیشتر تحت‌فشار قرار بگیرند، سکته کرد و از دنیا رفت.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://news.mojahedin.org/i/news/138601 ابوذر ورداسبی - سایت سازمان مجاهدین خلق ایران]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === فعالیت‌های سیاسی و دستگیری ===<br /> [[پرونده:ابوذر ورداسبی؛5.jpg|جایگزین=ابوذر ورداسبی|بندانگشتی|ابوذر ورداسبی]]<br /> ابوذر ورداسبی از سال ۱۳۴۶، که دانشجوی رشته‌ی حقوق قضایی در دانشگاه تهران بود، فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی خود را آغاز کرد. او در سال ۱۳۵۰، به‌خاطر فعالیت‌های سیاسی‌اش در دانشگاه دستگیر شد و یک سال در زندان بود.<br /> <br /> === آشنایی با مجاهدین، دستگیری مجدد ===<br /> ابوذر ورداسبی در زندان با اندیشه و آرمان‌های مجاهدین آشنا شد و پس از آزادی از زندان راه مجاهدین را در پیش گرفت و به همین خاطر در سال ۱۳۵۳، بار دیگر دستگیر و زندانی شد و تحت شکنجه‌های شدید [[ساواک]] قرار گرفت.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> ابوذر ورداسبی پس از [[شکنجه|شکنجه‌]] بسیار ساواک، آن‌ها را بر سر یک قرار پوشالی در خیابان فرهنگ (بین خیابان شاپور و امیریه) برده بود. دست‌آخر هم برای اینکه کسی از دوستان و هم‌رزمانش لو نرود و دستگیر نشود، خودش را به زیر یک اتوبوس دوطبقه انداخته بود که منجر به له و لورده شدن جفت پاهایش شده بود و تا آخر عمر نیز از آن و هم‌چنین از آثار شکنجه رنج می‌کشید.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.hambastegimeli.com/65266_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B0%D8%B1-%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C# ابوذر ورداسبی جاودانه فروغ آزادی - سایت همبستگی ملی]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === آزادی از زندان ===<br /> ابوذر ورداسبی پس از سپری کردن ۳ سال محکومیت، در سال ۱۳۵۶، از زندان آزاد شد. او دانش سیاسی، تاریخی و آموزش‌هایی که از سازمان مجاهدین گرفته بود، به‌منظور بالا بردن سطح آگاهی سیاسی جامعه به‌صورت کتاب‌های متعدد منتشر کرد که بیشتر تحقیقات حول تاریخ اسلام و جنبش‌های ایرانی اسلامی بود.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> === پس از انقلاب ضد سلطنتی ===<br /> ابوذر ورداسبی پس از پیروزی [[انقلاب ضدسلطنتی|انقلاب ضد سلطنتی]]، مدتی در کنار مجاهد خلق احمد طباطبایی که نخستین استاندار مازندران پس از سرنگونی رژیم شاه بود، خدمات بسیاری در کمک به کشاورزان شمال و احقاق حق آن‌ها انجام داد. ابوذر در سال ۱۳۵۹، کاندید مجاهدین برای نمایندگی مجلس از قائمشهر شد و وارد فعالیت‌های انتخاباتی گردید. او با وجود این‌که رأی بسیاری از طرف مردم کسب کرد، اما نظام جمهوری اسلامی مانع ورود وی به مجلس شد. <br /> <br /> === انتخاب مبارزه مسلحانه ===<br /> ابوذر ورداسبی با آغاز [[مبارزه مسلحانه]] در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، در صفوف مجاهدین علیه رژیم خمینی قرار گرفت که تحولی در زندگی مبارزاتی او بود و خودش در این‌باره گفته بود: پیش از این با مغزم به سازمان مجاهدین اعتقاد داشتم، اما حالا با قلبم به آن عشق و علاقه دارم.<br /> <br /> ابوذر ورداسبی در مطلبی درباره رژیم دیکتاتوری [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا شاه]] و رژیم خمینی نوشته بود:&lt;blockquote&gt;«آن یکی یعنی شاه، دیکتاتوری و استثمار و ارتجاع مدرن رو نمایندگی می‌کرد و این یکی یعنی [[خمینی]] مظهر ستم و تجاوز در اشکال سنتی و قدیمی آن است، سمبل ارتجاع ضدتاریخی است. ارتجاع ضدتاریخی یعنی چه؟ یعنی نه‌فقط تلاش می‌کند که جریان انقلاب، چرخ انقلاب را به عقب برگرداند، بلکه مذبوحانه تلاش می‌کند و می‌خواهد که چرخ تاریخ و چرخ زمان را هم به عقب ببرد و به عقب برگرداند. در یک کلام سمبل و ثمره روابط و مناسبات و رسومات و اخلاقیات ماقبل سرمایه‌داری است. <br /> <br /> مادون سرمایه‌داری است، سمبل ارزش‌های مادون تمدن جدید است؛ و به همین جهت جانی‌تر، و وحشی‌تر و پلیدتر و ناپاکتر است؛ و لاجرم ناحق‌تر و نامشروع‌تر است.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;ابوذر ورداسبی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، به پایگاه‌های مجاهدین در منطقه مرزی کردستان رفت و سپس در سال ۱۳۶۵، عازم پاریس شد. او عضو فعال جمعیت اقامه، از سازمان‌های عضو [[شورای ملی مقاومت ایران]] بود.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> === عملیات فروغ جاودان، جان‌باختن ===<br /> [[پرونده:ابوذر و فاطمه.jpg|جایگزین=ابوذر ورداسبی و همسرش فاطمه فرشچیان|بندانگشتی|263x263پیکسل|ابوذر ورداسبی و همسرش فاطمه فرشچیان]]<br /> پس از عزیمت رهبر مقاومت [[مسعود رجوی]] به جوار خاک میهن و تأسیس [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش ملی]] در بهار ۱۳۶۵، ابوذر ورداسبی نیز عازم قرارگاه‌های مجاهدین در منطقه‌ی مرزی شد. او در زمان [[عملیات فروغ جاویدان]] با پافشاری بسیار خواهان شرکت در آن عملیات شده بود. ابوذر ورداسبی موفق شد با همسرش فاطمه فرشچیان در عملیات فروغ جاویدان شرکت کند.<br /> <br /> فاطمه فرشچیان از یک خانواده هنرمند و مرفه بود. او دانشجوی سال‌های آخر پزشکی بود که به سازمان مجاهدین خلق پیوست و در فاز نظامی به منطقه کردستان اعزام شد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> سرانجام ابوذر ورداسبی و همسرش در اوایل مردادماه ۱۳۶۷، در [[عملیات فروغ جاویدان]] در صحنه‌ی نبرد با [[سپاه پاسداران]] نظام جمهوری اسلامی جان باختند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:ابوذر و فرزندش حنیف.JPG|جایگزین=ابوذر ورداسبی و فرزندش حنیف|بندانگشتی|320x320پیکسل|ابوذر ورداسبی و فرزندش حنیف]]<br /> <br /> === وداع با مادر ===<br /> ابوذر ورداسبی و همسرش فاطمه فرشچیان دارای دو فرزند به‌نام‌های حنیف و گوهر بودند. درباره‌ی صحنه‌ی خداحافظی ابوذر ورداسبی و همسرش فاطمه فرشچیان با مادر ابوذر، یکی از شاهدان صحنه چنین گزارش کرده است:&lt;blockquote&gt;«ابوذر مادرش را بوسید و به او گفت: این خواهران و برادران مجاهد همه بچه‌های تو هستند. این‌ها می‌روند انتقام می‌گیرند و تو دعا کن مسعود و مریم به ایران بروند. ابوذر سپس دست بچه‌هایش را به دست مادرش داد و گفت: این حنیف، جای پسرت ابوذر، و این گوهر هم جای فاطمه! مادر ناراحت نباش دارم تو را سفارش می‌کنم که دست از سازمان بر نداری. <br /> <br /> حنیف و گوهر را به تو سپردم و ترا به مسعود و مریم؛ در این‌جا همسرش فاطمه نیز گفت: مادر سر نماز ما را دعا کن و ناراحت نباش اگر ما شهید شدیم گریه نکن. خدا را شکر کن».&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == آثار ابوذر ورداسبی ==<br /> ابوذر ورداسبی مطالعات و تحقیقات گسترده‌ای در عرصه‌ی تاریخ اسلام انجام داده بود که محصول آن کتاب‌های «ایران در پویه تاریخ» و «علل کندی و ناپیوستگی تکامل فئودالی جامعه ایران» بود.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> ابوذر ورداسبی دارای آثار متعددی است که برخی از آن‌ها منتشر و برخی دیگر نیز منتشر نشده است. چند نمونه از آثار منتشرشده‌ی او عبارتند از:<br /> * ایران در پویه تاریخ (تهران، انتشارات قلم-۱۳۵۶)<br /> * علل کندی و ناپیوستگی تکامل جامعه فئودالی ایران (تهران، انتشارات چاپار، چاپ سوم-۱۳۵۶)<br /> * جزمیت فلسفه حزبی (نقدی بر کتاب اسلام در ایران، اثر پطروشفسکی، انتشارات قلم- اردیبهشت ۱۳۵۷)<br /> * نمدپوشان (تهران، نشر امام، چاپ دوم-۱۳۵۸)<br /> * ضرورت بازشناسی اقتصاد اسلامی (نشر ابوذر، ۱۵ مهر ۱۳۵۹)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> ابوذر ورداسبی علاوه بر نگارش کتاب، جزوه‌ای به‌نام «بغی چیست و باغی کیست؟» به رشته‌ی تحریر درآورد. او هم‌چنین مقالات متعددی در رابطه با [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین|انقلاب ایدئولوژیکی درونی مجاهدین]] نوشت.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> او هم‌چنین مقالات دیگری هم نوشت که در ماهنامه شورا، نشریه مجاهد و ماهنامه راه آزادی منتشر شده است.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> === رسالت یک نویسنده ===<br /> [[حمید اسدیان]] (کاظم مصطفوی) نویسنده و محقق، در یادنامه‌ای برای ابوذر ورداسبی نوشته بود:&lt;blockquote&gt;«یک نویسنده اگر بر حقیقت زمانه خود گواهی ندهد شرف حرفه‌ای خود را باخته است و اگر تفنگ بر کف در راه حقیقت بجنگد و به خاک افتد ماندگاری است که به قلم آبرو می‌دهد و ابوذر از تیره آن نویسندگان بود که خدا به قلمشان سوگند خورده است. از تک‌تک کلماتش معلوم بود که پایش چنان در عشق فروست که پای مرد در گلزار خیس… سهمگین‌ترین نبردها را همیشه با خودش داشت و بیشتر از هرکس به کلماتی سخت می‌گرفت که از قلمش می‌ریخت. <br /> <br /> به‌شدت حساس بود که در دام دوگانگی حرف و عمل حق بزرگتری را پایمال نکند، اهل جر زدن نبود. حقیقتی را که دریافته بود بیان می‌کرد؛ برایش می‌جنگید و بعد هم اگر می‌فهمید ضعفی دارد یا که اشتباه کرده، بر خلاف بسیاری دیگر، اول از همه با خودش تصفیه حساب می‌کرد و همین دوست داشتنی‌اش کرده بود»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === کتاب‌های ابوذر ورداسبی ===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> پرونده:ضرورت بازشناسی اقتصاد اسلامی.JPG|ضرورت بازشناسی اقتصاد اسلامی<br /> پرونده:ایران در پویه‌ی تاریخ.JPG|ایران در پویه‌ی تاریخ<br /> پرونده:علل کندی و ناپیوستگی جامعه فئودالی ایران.JPG|علل کندی و ناپیوستگی تکامل جامعه فئودالی ایران<br /> پرونده:نمدپوشان.JPG|نمدپوشان<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> [[رده:نویسندگان و شاعران ایرانی]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%AA%D9%87&diff=93058 2026-09-18T19:48:57Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات مفهوم<br /> |عنوان = لائیسیته<br /> |نام لاتین = Laïcité<br /> |نام‌های دیگر = لائیسیسم، جدایی نهاد دین از نهاد دولت، دولت لائیک<br /> |حوزه = فلسفه سیاسی، حقوق عمومی، جامعه‌شناسی دین، سیاست‌گذاری عمومی<br /> |نوع = اصل حقوقی و سیاسی<br /> |خاستگاه = فرانسه<br /> |دوره شکل‌گیری = سده نوزدهم میلادی؛ تثبیت حقوقی در ۱۹۰۵<br /> |اندیشمندان برجسته = [[فردینان بویسون]]، [[ژول فری]]، [[آریستید بریان]]، [[ژان ژورس]]<br /> |مفاهیم کلیدی = آزادی وجدان، بی‌طرفی دولت، برابری شهروندان، استقلال نهادهای عمومی از اقتدار دینی، جدایی نهاد دین و دولت<br /> |آثار مهم = قانون جدایی کلیساها و دولت فرانسه مصوب ۹ دسامبر ۱۹۰۵<br /> |جریان‌های مرتبط = سکولاریسم، جمهوری‌خواهی، آزادی‌خواهی، روشنگری، حقوق بشر<br /> |تأثیرپذیرفته از = [[عصر روشنگری]]، [[انقلاب فرانسه]]، آزادی وجدان، جمهوری‌خواهی<br /> |تأثیرگذار بر = حقوق اساسی فرانسه، نظام آموزش عمومی فرانسه، الگوهای دولت سکولار<br /> |نقدهای اصلی = ابهام مفهومی، گسترش بی‌طرفی از دولت به شهروندان، محدودسازی احتمالی آزادی دینی، کاربرد گزینشی علیه اقلیت‌ها<br /> }}<br /> <br /> '''لائیسیته،''' یا '''لائیسیتهٔ فرانسوی'''، از واژه فرانسوی ''Laïcité''، اصلی حقوقی و سیاسی است که استقلال دولت و نهادهای عمومی را از نهادها و اقتدارهای دینی، بی‌طرفی حکومت در برابر باورهای دینی و غیردینی، آزادی وجدان و برابری شهروندان بدون توجه به دین یا عقیده آنان مقرر می‌کند.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot;&gt;[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000508749 «Loi du 9 décembre 1905 concernant la séparation des Églises et de l'État»]، لژی‌فرانس، متن رسمی قانون ۹ دسامبر ۱۹۰۵.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;قانون‌اساسی&quot;&gt;[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000571356/ «Constitution du 4 octobre 1958»]، لژی‌فرانس، قانون اساسی جمهوری پنجم فرانسه، اصل اول.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> لائیسیته بیش از همه با نظام حقوقی و سنت جمهوری‌خواهانه [[فرانسه]] شناخته می‌شود، اما معادل کامل و ساده «سکولاریسم» نیست. <br /> <br /> سکولاریسم مفهومی گسترده‌تر است که می‌تواند به کاهش اقتدار اجتماعی دین، جدایی دین و دولت یا تنظیم غیردینی امور عمومی اشاره کند؛ درحالی‌که لائیسیته به الگوی تاریخی و حقوقی ویژه‌ای گفته می‌شود که در فرانسه، در جریان کشمکش طولانی دولت جمهوری‌خواه با [[کلیسای کاتولیک]] شکل گرفت.&lt;ref name=&quot;لاکرن&quot;&gt;Denis Lacorne، [https://obsreligion.cnrs.fr/focus/the-secular-state-and-religious-tolerance-comparing-french-american-and-italian-legal-and-political-traditions/ “The Secular State and Religious Tolerance: Comparing French, American and Italian Legal and Political Traditions”]، رصدخانه بین‌المللی دین، مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، ژوئیه ۲۰۲۳.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot;&gt;[https://conseil-etat.fr/site/decisions-de-justice/jurisprudence/analyses-de-jurisprudence/dossiers-thematiques/le-juge-administratif-et-l-application-du-principe-de-laicite «Le juge administratif et l’application du principe de laïcité»]، شورای دولتی فرانسه، ۶ دسامبر ۲۰۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در معنای حقوقی، لائیسیته لزوماً به معنای مخالفت با دین، بی‌دینی اجباری یا حذف اعتقادات دینی از جامعه نیست. موضوع اصلی آن چگونگی رفتار دولت و نهادهای عمومی با ادیان و باورهاست. <br /> <br /> دولت لائیک نباید دین رسمی برقرار کند، یک دین را بر دیگر ادیان ترجیح دهد یا شهروندان را به سبب اعتقاد، تغییر عقیده یا نداشتن باور دینی مورد تبعیض قرار دهد. در مقابل، آزادی ابراز و اجرای باورهای دینی نیز می‌تواند در حدود مقرر در قانون و برای حفظ نظم عمومی، حقوق دیگران و عملکرد بی‌طرفانه خدمات عمومی تنظیم شود.&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;حقوق‌بشراروپا&quot;&gt;[https://ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/guide_art_9_eng-pdf ''Guide on Article 9 of the European Convention on Human Rights: Freedom of Thought, Conscience and Religion'']، دادگاه اروپایی حقوق بشر، به‌روزرسانی ۵ مارس ۲۰۲۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == واژه‌شناسی ==<br /> <br /> واژه فرانسوی ''laïcité'' از صفت ''laïque'' به معنای «غیرروحانی» یا «وابسته‌نبودن به دستگاه روحانیت» ساخته شده است. ریشه دورتر آن به واژه یونانی ''laikos'' و ''laos''، به معنای مردم، بازمی‌گردد. این واژه در کاربرد تاریخی خود ابتدا میان اعضای عادی جامعه دینی و روحانیان تمایز می‌گذاشت، اما در دوره جدید معنایی حقوقی و سیاسی یافت.<br /> <br /> اصطلاح ''laïcité'' در نیمه دوم سده نوزدهم در زبان سیاسی و آموزشی فرانسه رواج یافت. [[فردینان بویسون]]، آموزگار، سیاست‌مدار و نظریه‌پرداز آموزش جمهوری‌خواه، از نخستین کسانی بود که آن را برای توصیف دولتی به کار برد که در برابر ادیان بی‌طرف، از سلطه دستگاه‌های روحانی مستقل و از مبانی الهیاتی جدا باشد.&lt;ref name=&quot;لاکرن&quot; /&gt;<br /> <br /> در زبان فارسی، صورت‌های «لائیسیته»، «لائیسیسم» و «لائیک» به کار می‌روند. بااین‌حال، این اصطلاحات کاملاً هم‌معنا نیستند:<br /> <br /> * '''لائیسیته''' معمولاً نام اصل یا نظام حقوقی بی‌طرفی و استقلال دولت از نهاد دین است.<br /> * '''لائیک''' صفتی برای توصیف دولت، نهاد، قانون یا گاه شخص غیرروحانی است.<br /> * '''لائیسیسم''' می‌تواند به نظریه یا جنبشی سیاسی برای تحقق لائیسیته اشاره کند، اما گاهی نیز برای توصیف تفسیرهای ستیزه‌جویانه یا محدودکننده دین به کار می‌رود.<br /> * '''سکولاریزاسیون''' فرایند تاریخی کاهش اقتدار یا نقش اجتماعی نهادهای دینی است.<br /> * '''سکولاریسم''' عنوان گسترده‌تری برای نظریه‌ها و الگوهای گوناگون تنظیم رابطه دین، دولت و جامعه است.<br /> <br /> == اصول اساسی ==<br /> <br /> لائیسیته در تعریف حقوقی و جمهوری‌خواهانه خود بر چهار اصل مرتبط استوار است: آزادی وجدان، بی‌طرفی دولت، برابری شهروندان و استقلال متقابل نهادهای سیاسی و دینی.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;منشورمدرسه&quot;&gt;[https://www.education.gouv.fr/sites/default/files/document/charte-de-la-la-cit-a4-266199.pdf ''Charte de la laïcité à l’École'']، وزارت آموزش ملی فرانسه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آزادی وجدان ===<br /> <br /> آزادی وجدان به حق هر فرد برای باور داشتن، باور نداشتن، تغییر دین یا عقیده و انتخاب جهان‌بینی خود اشاره دارد. ماده نخست قانون ۹ دسامبر ۱۹۰۵ فرانسه مقرر می‌کند که جمهوری آزادی وجدان را تأمین و اجرای آزادانه آیین‌های دینی را تضمین می‌کند؛ محدودیت‌های این آزادی باید به ضرورت‌های نظم عمومی مربوط باشند.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;<br /> <br /> آزادی وجدان از آزادی دین گسترده‌تر است، زیرا علاوه بر پیروان ادیان، خداناباوران، ندانم‌گرایان، دگراندیشان دینی و دارندگان باورهای فلسفی غیردینی را نیز دربرمی‌گیرد. این آزادی هم جنبه مثبت دارد، یعنی حق اظهار و اجرای عقیده، و هم جنبه منفی، یعنی حق نداشتن دین، شرکت‌نکردن در مراسم دینی و افشانکردن باور شخصی.&lt;ref name=&quot;حقوق‌بشراروپا&quot; /&gt;<br /> <br /> === بی‌طرفی دولت ===<br /> <br /> بی‌طرفی به این معناست که دولت و مأموران آن هنگام انجام وظایف عمومی نباید یک دین، مذهب یا جهان‌بینی را تبلیغ یا ترجیح دهند. در نظام فرانسه، کارکنان خدمات عمومی در زمان انجام وظیفه ملزم‌اند از نمایش وابستگی سیاسی یا دینی خودداری کنند. این تکلیف متوجه دولت و کارگزاران آن است و به‌طور خودکار همه شهروندان و استفاده‌کنندگان از خدمات عمومی را شامل نمی‌شود.&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;رأی۲۰۰۰&quot;&gt;[https://conseil-etat.fr/fr/arianeweb/CE/analyse/2000-05-03/217017 رأی شماره ۲۱۷۰۱۷ شورای دولتی فرانسه]، ۳ مه ۲۰۰۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> الزام بی‌طرفی برای مأموران عمومی در عین حال جنبه حمایتی دارد. آنان نباید به دلیل باور دینی یا غیردینی خود در استخدام، ارتقا یا شرایط کار مورد تبعیض قرار گیرند. محدودیت، به نحوه رفتار آنان هنگام نمایندگی دولت مربوط است، نه به عقیده شخصی‌شان.&lt;ref name=&quot;رأی۲۰۰۰&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;<br /> <br /> === برابری شهروندان ===<br /> <br /> لائیسیته مستلزم آن است که حقوق و تکالیف مدنی افراد بر پایه شهروندی تعیین شود، نه تعلق یا عدم تعلق آنان به یک دین. اصل نخست قانون اساسی ۱۹۵۸ فرانسه این کشور را «جمهوری تجزیه‌ناپذیر، لائیک، دموکراتیک و اجتماعی» معرفی می‌کند و بر برابری همه شهروندان در برابر قانون، بدون تمایز بر اساس منشأ، نژاد یا دین، تأکید دارد.&lt;ref name=&quot;قانون‌اساسی&quot; /&gt;<br /> <br /> برابری لائیک به معنای نادیده‌گرفتن وجود تفاوت‌های دینی در جامعه نیست. دولت ممکن است برای تضمین واقعی آزادی دینی، از جمله در زندان‌ها، بیمارستان‌ها، مراکز نظامی یا مدارس شبانه‌روزی، تسهیلاتی مانند خدمات روحانی فراهم کند. قانون ۱۹۰۵ نیز هزینه خدمات روحانی در برخی نهادهای عمومی را از ممنوعیت عمومی تأمین مالی ادیان مستثنا کرده است.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;<br /> <br /> === استقلال نهاد دین و دولت ===<br /> <br /> استقلال نهادی به این معناست که سازمان‌های دینی دولت را اداره نکنند و دولت نیز در تعیین آموزه‌ها، رهبران یا آیین‌های دینی دخالت نکند، مگر در حدودی که قانون عمومی، نظم عمومی یا حقوق اشخاص اقتضا می‌کند. این اصل مانع مشارکت شهروندان دیندار در سیاست نیست؛ بلکه میان مشارکت سیاسی افراد و اعمال اقتدار رسمی یک نهاد دینی بر حکومت تمایز می‌گذارد.<br /> <br /> جدایی نهادی همچنین به معنای قطع کامل هرگونه ارتباط عملی میان دولت و انجمن‌های دینی نیست. دولت می‌تواند درباره مالکیت بناهای تاریخی، امنیت مراسم، حفظ میراث، وضعیت انجمن‌ها، مالیات و اجرای حقوق عمومی با نهادهای دینی تعامل کند، مشروط بر آنکه اصل برابری و بی‌طرفی رعایت شود.&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;مجلس۱۹۰۵&quot;&gt;[https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/histoire/separation-des-eglises-et-de-l-etat/la-loi-du-9-decembre-1905 «La loi du 9 décembre 1905»]، مجلس ملی فرانسه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پیشینه تاریخی ==<br /> <br /> === نظام قدیم فرانسه ===<br /> <br /> پیش از [[انقلاب فرانسه]]، کلیسای کاتولیک در نظام سیاسی و اجتماعی فرانسه جایگاهی رسمی و ممتاز داشت. کلیسا در آموزش، ثبت تولد، ازدواج و مرگ، اداره مراکز خیریه و شکل‌دهی اخلاق عمومی نقش گسترده‌ای ایفا می‌کرد. سلطنت نیز مشروعیت خود را تا اندازه‌ای با زبان دینی و مفهوم سلطنت به حق الهی بیان می‌کرد.&lt;ref name=&quot;تاریخ‌رسمی&quot;&gt;[https://formation-civique.interieur.gouv.fr/fiches-par-thematiques/principes-et-valeurs-de-la-republique/laicite/histoire-de-la-laicite/ «Histoire de la laïcité»]، وزارت کشور فرانسه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> فرمان نانت در سال ۱۵۹۸ حقوق محدودی برای پروتستان‌ها به رسمیت شناخت، اما لغو آن در سال ۱۶۸۵ بار دیگر وحدت دینی را به سیاست رسمی سلطنت تبدیل کرد. تجربه جنگ‌های مذهبی و آزار دگراندیشان بعدها در شکل‌گیری اندیشه مدارا و آزادی وجدان مؤثر بود.<br /> <br /> === عصر روشنگری و انقلاب فرانسه ===<br /> <br /> اندیشمندان [[عصر روشنگری]] اقتدار سنتی کلیسا، عدم مدارا و پیوند قدرت سیاسی با حقیقت دینی انحصاری را نقد کردند. [[جان لاک]] در رساله مدارا، [[ولتر]] در نوشته‌های انتقادی خود و دیگر اندیشمندان اروپایی بر تفکیک وظایف حکومت از امور ایمان و وجدان تأکید گذاشتند.<br /> <br /> ماده دهم [[اعلامیه حقوق بشر و شهروند]] سال ۱۷۸۹ فرانسه مقرر کرد که هیچ‌کس نباید به دلیل عقاید خود، حتی عقاید دینی، مورد تعرض قرار گیرد، مشروط بر آنکه ابراز این عقاید نظم عمومی تعیین‌شده به وسیله قانون را مختل نکند. این حکم یکی از پایه‌های تاریخی آزادی وجدان در نظام حقوقی فرانسه شد.&lt;ref name=&quot;تاریخ‌رسمی&quot; /&gt;<br /> <br /> سیاست‌های دینی انقلاب یکدست نبود. ملی‌کردن اموال کلیسا، قانون اساسی مدنی روحانیان و تلاش برای سازمان‌دهی دولتی دین، با مقاومت و خشونت همراه شد. در مقاطعی نیز برنامه‌های دین‌زدایی و آیین‌های مدنی انقلابی اجرا شدند. بنابراین، انقلاب هم زمینه آزادی وجدان و شهروندی برابر را فراهم کرد و هم نمونه‌هایی از دخالت سخت‌گیرانه دولت در امور دینی پدید آورد.<br /> <br /> === کنکوردای ۱۸۰۱ ===<br /> <br /> [[ناپلئون بناپارت]] با انعقاد کنکوردای ۱۸۰۱ روابط دولت و کلیسای کاتولیک را بازسازمان داد. کاتولیسیسم دین اکثریت فرانسویان شناخته شد، اما به معنای پیشین دین رسمی دولت نبود. دولت در تعیین و تأیید برخی مقامات دینی و پرداخت حقوق روحانیان نقش داشت. این نظام تا تصویب قانون ۱۹۰۵ در بیشتر سرزمین فرانسه ادامه یافت.&lt;ref name=&quot;تاریخ‌رسمی&quot; /&gt;<br /> <br /> === جمهوری سوم و آموزش لائیک ===<br /> <br /> پس از استقرار [[جمهوری سوم فرانسه]]، آموزش عمومی به مهم‌ترین میدان اجرای لائیسیته تبدیل شد. جمهوری‌خواهان آموزش همگانی را برای تربیت شهروندانی مستقل از کنترل روحانیت ضروری می‌دانستند. قوانین آموزشی مرتبط با [[ژول فری]] در دهه ۱۸۸۰، آموزش ابتدایی عمومی را رایگان، اجباری و لائیک کردند و آموزش دینی را از برنامه رسمی مدارس دولتی کنار گذاشتند.&lt;ref name=&quot;تاریخ‌رسمی&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;وزارت‌آموزش&quot;&gt;[https://www.education.gouv.fr/la-laicite-l-ecole-12482 «La laïcité à l'école»]، وزارت آموزش ملی فرانسه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> لائیک‌سازی آموزش بخشی از کشمکش سیاسی گسترده‌تر میان جمهوری‌خواهان و کلیسای کاتولیک بود. برخی جمهوری‌خواهان کلیسا را حامی سلطنت و مخالف جمهوری می‌دانستند، درحالی‌که بسیاری از کاتولیک‌ها سیاست‌های آموزشی و ضدجمعیت‌های مذهبی را حمله‌ای به آزادی و سنت دینی تلقی می‌کردند.<br /> <br /> === قانون ۹ دسامبر ۱۹۰۵ ===<br /> <br /> قانون جدایی کلیساها و دولت، مصوب ۹ دسامبر ۱۹۰۵، نقطه عطف حقوقی لائیسیته در فرانسه است. [[آریستید بریان]] گزارشگر اصلی کمیسیون پارلمانی این قانون بود و شخصیت‌هایی چون [[ژان ژورس]] از رویکردی مبتنی بر آزادی وجدان و مصالحه دفاع کردند. متن پس از تصویب در مجلس نمایندگان در ۳ ژوئیه و سنا در ۶ دسامبر، در ۹ دسامبر ۱۹۰۵ ابلاغ شد.&lt;ref name=&quot;مجلس۱۹۰۵&quot; /&gt;<br /> <br /> دو ماده نخست قانون بنیان آن را تشکیل می‌دهند. ماده نخست آزادی وجدان و اجرای آزادانه ادیان را تضمین می‌کند. ماده دوم مقرر می‌دارد که جمهوری هیچ دینی را به رسمیت نمی‌شناسد، حقوق روحانیان را نمی‌پردازد و هیچ دینی را یارانه نمی‌دهد، هرچند برای تأمین آزادی دینی در برخی مؤسسات عمومی استثناهایی را می‌پذیرد.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;<br /> <br /> قانون ۱۹۰۵ همچنین وضعیت اموال و بناهای دینی، انجمن‌های مذهبی و انتظامات اجرای آیین‌ها را سامان داد. بسیاری از کلیساهای ساخته‌شده پیش از ۱۹۰۵ در مالکیت دولت یا شهرداری‌ها باقی ماندند و برای استفاده دینی در اختیار انجمن‌ها و جوامع مذهبی قرار گرفتند. ازاین‌رو، نگهداری عمومی برخی بناهای مذهبی تاریخی الزاماً نقض اصل عدم تأمین مالی دین تلقی نمی‌شود.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;<br /> <br /> === جایگاه در قوانین اساسی ===<br /> <br /> قانون اساسی جمهوری چهارم فرانسه در سال ۱۹۴۶ و قانون اساسی جمهوری پنجم در سال ۱۹۵۸ لائیک بودن جمهوری را به‌صراحت اعلام کردند. اصل نخست قانون اساسی کنونی فرانسه، افزون بر لائیک دانستن جمهوری، احترام آن به همه باورها را نیز مقرر می‌کند.&lt;ref name=&quot;قانون‌اساسی&quot; /&gt;<br /> <br /> در نتیجه، لائیسیته تنها یک سیاست اداری یا قانون عادی نیست، بلکه اصلی دارای ارزش قانون اساسی است. تفسیر محدوده آن بر عهده نهادهایی چون [[شورای قانون اساسی فرانسه]]، [[شورای دولتی فرانسه]] و دادگاه‌های عادی قرار دارد.<br /> <br /> == لائیسیته در خدمات عمومی ==<br /> <br /> اصل بی‌طرفی بر سازمان و عملکرد خدمات عمومی اعمال می‌شود. اداره دولتی نباید به سود یا زیان اعتقادی خاص عمل کند و کارکنان آن هنگام انجام وظیفه نباید باور دینی خود را به نمایش بگذارند یا تبلیغ کنند. این ممنوعیت همه کارکنان خدمات عمومی را، صرف‌نظر از جایگاه یا تماس مستقیم آنان با مراجعان، دربرمی‌گیرد.&lt;ref name=&quot;رأی۲۰۰۰&quot; /&gt;<br /> <br /> استفاده‌کنندگان از خدمات عمومی اصولاً مانند کارکنان دولت مشمول تکلیف عمومی بی‌طرفی نیستند. آنان می‌توانند باورهای خود را ابراز کنند، مگر آنکه این ابراز موجب اختلال در خدمت، تبلیغ و فشار بر دیگران، نقض امنیت یا نظم عمومی، یا لطمه به حقوق اشخاص شود. تمایز میان «کارگزار دولت» و «شهروند استفاده‌کننده از خدمت» از عناصر مهم حقوق لائیسیته است.&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت۲۰۲۴&quot;&gt;[https://www.conseil-etat.fr/publications-colloques/rapports-d-activite/bilan-d-activite-2023/la-laicite-un-fondement-du-vivre-ensemble «La laïcité, un fondement du vivre-ensemble»]، شورای دولتی فرانسه، ۱۸ ژوئن ۲۰۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در برخی موارد، محدودیت‌هایی بر استفاده‌کنندگان نیز پذیرفته شده است. این محدودیت‌ها باید دارای مبنای قانونی، متناسب با هدف مشروع و مرتبط با شرایط خاص خدمت عمومی باشند. برای نمونه، مقررات ایمنی، شناسایی اشخاص، سلامت عمومی و عملکرد منظم نهاد ممکن است محدودیت‌هایی ایجاد کنند.<br /> <br /> == لائیسیته و آموزش عمومی ==<br /> <br /> آموزش عمومی از مهم‌ترین عرصه‌های تاریخی لائیسیته در فرانسه است. مدرسه دولتی باید از تبلیغ دینی و سیاسی دور باشد، امکان دسترسی دانش‌آموزان به دانش مشترک را فراهم کند و از آزادی وجدان آنان در برابر اجبار و فشار حمایت کند. کارکنان مدارس موظف به بی‌طرفی کامل‌اند و محتوای آموزشی نباید بر اساس آموزه الزام‌آور یک دین تنظیم شود.&lt;ref name=&quot;منشورمدرسه&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;وزارت‌آموزش&quot; /&gt;<br /> <br /> لائیسیته آموزشی به معنای ممنوعیت مطالعه دین نیست. تاریخ ادیان، متون دینی، هنر مذهبی و نقش دین در تمدن‌ها می‌توانند با روش علمی، تاریخی و انتقادی تدریس شوند. منشور لائیسیته مدارس فرانسه تأکید می‌کند که هیچ موضوعی به دلیل حساسیت دینی از پرسش علمی و آموزشی مصون نیست.&lt;ref name=&quot;منشورمدرسه&quot; /&gt;<br /> <br /> در سال ۲۰۰۴، قانونی در فرانسه پوشیدن نشانه‌ها یا لباس‌هایی را که وابستگی دینی دانش‌آموز را به‌گونه‌ای آشکار نشان می‌دهند، در مدارس ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان‌های دولتی ممنوع کرد. دستورالعمل اجرایی این قانون بر گفت‌وگو با دانش‌آموز پیش از آغاز اقدام انضباطی تأکید دارد.&lt;ref name=&quot;قانون۲۰۰۴&quot;&gt;[https://www.education.gouv.fr/bo/2004/21/MENG0401138C.htm «Port de signes ou de tenues manifestant une appartenance religieuse dans les écoles, collèges et lycées publics»]، بخشنامه شماره ۲۰۰۴-۰۸۴ وزارت آموزش ملی فرانسه، ۱۸ مه ۲۰۰۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این قانون از مناقشه‌برانگیزترین نمودهای لائیسیته معاصر است. حامیان آن مدرسه را فضایی مشترک برای حمایت از آزادی دانش‌آموزان، برابری و دورماندن کودکان از فشارهای اجتماعی و مذهبی می‌دانند. منتقدان معتقدند ممنوعیت نشانه‌های دینی می‌تواند آزادی ابراز عقیده را محدود کند و در عمل بیش از دیگران بر برخی اقلیت‌های دینی اثر بگذارد.<br /> <br /> == لائیسیته و فضای عمومی ==<br /> <br /> در حقوق فرانسه، «فضای عمومی» با «خدمات عمومی» یکسان نیست. اصل بی‌طرفی مستقیماً بر دولت، نهادهای عمومی و کارکنان آنها اعمال می‌شود، اما شهروندان در خیابان، پارک، فروشگاه و بسیاری از فضاهای عمومی اصولاً می‌توانند نشانه‌های دینی داشته باشند. بنابراین، این تصور که لائیسیته هرگونه حضور یا نمایش دین را در تمام فضای عمومی ممنوع می‌کند، با تعریف حقوقی آن سازگار نیست.&lt;ref name=&quot;نمادهادادگاه&quot;&gt;[https://ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/le-port-de-symboles-religieux-dans-les-lieux-publics «Le port de symboles religieux dans les lieux publics»]، دادگاه اروپایی حقوق بشر، آخرین به‌روزرسانی ۲۸ فوریه ۲۰۲۶.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;<br /> <br /> بر پایه رویه [[دادگاه اروپایی حقوق بشر]]، استفاده افراد از پوشش یا نشانه دینی در فضای عمومی زیر حمایت آزادی دین قرار دارد و محدودیت آن نیازمند توجیه قانونی و رعایت اصل تناسب است. دادگاه در برخی زمینه‌ها، مانند شناسایی، امنیت، پوشاندن کامل چهره، محیط کار عمومی یا نهادهای آموزشی، دامنه‌ای از اختیار را برای دولت‌ها به رسمیت شناخته است.&lt;ref name=&quot;نمادهادادگاه&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;حقوق‌بشراروپا&quot; /&gt;<br /> <br /> == استثناهای سرزمینی و حقوقی در فرانسه ==<br /> <br /> قانون ۱۹۰۵ در همه بخش‌های قلمرو فرانسه به شکل یکسان اجرا نمی‌شود. مهم‌ترین استثنا منطقه [[آلزاس-موزل]] است که هنگام تصویب قانون ۱۹۰۵ زیر حاکمیت آلمان قرار داشت. پس از بازگشت این منطقه به فرانسه، بخش‌هایی از نظام کنکوردایی پیشین آن حفظ شد. در نتیجه، برخی ادیان در این منطقه دارای وضعیت حقوقی و مالی متفاوتی‌اند و آموزش دینی نیز مقررات ویژه‌ای دارد.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;<br /> <br /> برخی قلمروهای فرادریایی فرانسه نیز تابع ترتیبات خاص‌اند. وجود این استثناها نشان می‌دهد که لائیسیته در عمل یک رژیم کاملاً یکنواخت نیست و اجرای آن تحت تأثیر تاریخ و وضعیت حقوقی مناطق مختلف قرار دارد.<br /> <br /> == تفاوت لائیسیته و سکولاریسم ==<br /> <br /> === سکولاریسم ===<br /> <br /> سکولاریسم مجموعه‌ای از اندیشه‌ها و الگوهای سیاسی است که استقلال قانون، حکومت و نهادهای مدنی را از اقتدار دینی پی می‌گیرد. دولت‌های سکولار ممکن است رابطه‌های بسیار متفاوتی با دین داشته باشند. برخی جدایی نهادی سخت‌گیرانه برقرار می‌کنند، برخی با ادیان همکاری می‌کنند و برخی حتی در کنار داشتن کلیسای رسمی، آزادی و برابری گسترده دینی را تضمین می‌کنند.<br /> <br /> سکولاریزاسیون نیز مفهومی جامعه‌شناختی است و به تحول جایگاه دین در جامعه، کاهش اقتدار نهادهای دینی یا انتقال برخی وظایف آنان به دولت و نهادهای مدنی اشاره دارد. ممکن است کشوری از نظر حقوقی سکولار باشد، اما جامعه‌ای بسیار دین‌دار داشته باشد؛ یا جامعه‌ای کم‌دین باشد، ولی دولت هنوز با یک دین رسمی پیوند داشته باشد.&lt;ref name=&quot;لاکرن&quot; /&gt;<br /> <br /> === الگوی ایالات متحده ===<br /> <br /> در [[ایالات متحده آمریکا]]، متمم نخست قانون اساسی از برقراری دین رسمی توسط حکومت جلوگیری می‌کند و اجرای آزادانه دین را مورد حمایت قرار می‌دهد. این نظام نیز بر جدایی دین و دولت استوار است، اما در مقایسه با سنت فرانسوی، حضور و بیان دینی شهروندان در فضای عمومی معمولاً با محدودیت کمتری روبه‌روست.<br /> <br /> لائیسیته فرانسه در مبارزه جمهوری‌خواهان با کلیسایی قدرتمند و نزدیک به سلطنت شکل گرفت؛ درحالی‌که الگوی آمریکایی بیش از همه از تکثر فرقه‌های مسیحی و نگرانی از ایجاد کلیسای رسمی پدید آمد. ازاین‌رو، هر دو الگو بی‌طرفی دولت را می‌پذیرند، اما در مرز میان دین و فضای عمومی یکسان عمل نمی‌کنند.&lt;ref name=&quot;لاکرن&quot; /&gt;<br /> <br /> === الگوی ترکیه ===<br /> <br /> اصل ''laiklik'' در [[ترکیه]] تحت تأثیر لائیسیته فرانسوی و اصلاحات [[مصطفی کمال آتاترک]] شکل گرفت. بااین‌حال، دولت ترکیه به جای جدایی کامل، از طریق [[ریاست امور دینی ترکیه]] بر بخش مهمی از امور دینی نظارت می‌کند. بنابراین، لائیسیته ترکیه در بسیاری از دوره‌ها با کنترل و سازمان‌دهی دولتی دین همراه بوده است.&lt;ref name=&quot;مقایسه‌ترکیه&quot;&gt;Julia Jakus، [https://www.hrpub.org/download/20171030/SA3-19609922.pdf “Laïcité and Laiklik: When Did the Comparability of Assertive Laicism in France and Turkey Dissolve?”]، ''Sociology and Anthropology''، جلد ۵، شماره ۱۱، ۲۰۱۷، صص. ۹۲۳–۹۴۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پژوهشگران تطبیقی تأکید می‌کنند که لائیسیته فرانسوی، سکولاریسم آمریکایی و لائیکلیک ترکی را نباید نسخه‌های کاملاً یکسان یک اصل دانست. هر الگو حاصل تاریخ سیاسی، ساختار دینی و منازعات اجتماعی ویژه خود است.&lt;ref name=&quot;لاکرن&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;مقایسه‌ترکیه&quot; /&gt;<br /> <br /> == لائیسیته، دموکراسی و حقوق بشر ==<br /> <br /> لائیسیته از نظر نظری می‌تواند زمینه برابری شهروندان و آزادی وجدان را فراهم کند، زیرا مشروعیت حقوق و نهادهای عمومی را به عضویت دینی وابسته نمی‌کند. هیچ شهروندی برای برخورداری از حقوق سیاسی نباید مجبور به پیروی از دین رسمی یا اثبات وفاداری مذهبی باشد.<br /> <br /> بااین‌حال، لائیسیته به خودی خود تضمین‌کننده دموکراسی نیست. سیاست‌های دین‌زدایانه یا کنترل دین ممکن است در نظام‌های اقتدارگرا نیز اجرا شوند. معیار دموکراتیک بودن یک نظام لائیک به رعایت آزادی وجدان، آزادی بیان، برابری، حاکمیت قانون، تناسب محدودیت‌ها و امکان مشارکت سیاسی همه شهروندان بستگی دارد.<br /> <br /> ماده ۹ [[کنوانسیون اروپایی حقوق بشر]] آزادی اندیشه، وجدان و دین را تضمین می‌کند. ابراز دین تنها با محدودیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که در قانون پیش‌بینی شده، در جامعه‌ای دموکراتیک ضروری و در خدمت اهداف مشروعی مانند امنیت عمومی، نظم، سلامت، اخلاق یا حقوق دیگران باشند.&lt;ref name=&quot;حقوق‌بشراروپا&quot; /&gt;<br /> <br /> == تفسیرهای اصلی ==<br /> <br /> === لائیسیته آزادی‌مدار ===<br /> <br /> این تفسیر، آزادی وجدان و برابری را هدف اصلی لائیسیته می‌داند. بر پایه آن، بی‌طرفی وظیفه دولت است، نه الزام عمومی شهروندان به پنهان‌کردن عقایدشان. دولت باید امکان همزیستی باورهای مختلف را فراهم کند و تنها در صورت وجود آسیب مشخص یا ضرورت قانونی آزادی ابراز عقیده را محدود سازد.<br /> <br /> === لائیسیته جدایی‌گرا ===<br /> <br /> در این تفسیر، استقلال کامل نهادهای عمومی از دین و جلوگیری از نفوذ سازمان‌های دینی بر قانون‌گذاری و آموزش اهمیت مرکزی دارد. هواداران آن نگران‌اند که اعطای امتیاز یا استثناهای گسترده مذهبی به برابری شهروندان و وحدت حقوق عمومی آسیب برساند.<br /> <br /> === لائیسیته هویتی یا سخت‌گیرانه ===<br /> <br /> در برخی گفتمان‌های معاصر، لائیسیته از اصل بی‌طرفی دولت به هنجاری درباره شیوه حضور شهروندان در فضای عمومی گسترش یافته است. این رویکرد بر کاهش آشکاربودن نشانه‌های دینی و دفاع از هویت جمهوری‌خواهانه تأکید می‌کند.<br /> <br /> منتقدان این تفسیر می‌گویند گسترش بی‌طرفی از دولت به اشخاص خصوصی، ممکن است آزادی دینی را محدود و لائیسیته را از ابزار تضمین آزادی به سیاست تنظیم هویت شهروندان تبدیل کند. مقاله‌ای منتشرشده از سوی شورای قانون اساسی فرانسه در سال ۲۰۲۵ نیز به تنش میان آزادی دینی و گسترش بی‌طرفی به اشخاص خصوصی اشاره کرده است.&lt;ref name=&quot;شورای‌قانون‌اساسی&quot;&gt;Mustapha Afroukh، [https://www.conseil-constitutionnel.fr/publications/titre-vii/la-liberte-religieuse-et-le-principe-de-laicite «La liberté religieuse et le principe de laïcité»]، شورای قانون اساسی فرانسه، آوریل ۲۰۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نقدها و مناقشات ==<br /> <br /> === ابهام مفهومی ===<br /> <br /> لائیسیته هم‌زمان به‌عنوان اصل حقوقی، ارزش جمهوری‌خواهانه، فلسفه سیاسی و نشانه هویت ملی به کار می‌رود. همین تعدد معانی سبب می‌شود که گروه‌های مختلف سیاست‌های متعارضی را با استناد به آن توجیه کنند. از نگاه برخی، لائیسیته تضمین‌کننده آزادی دین است و از نگاه برخی دیگر، مستلزم عقب‌نشینی دین از عرصه عمومی.<br /> <br /> === مرز میان دولت و جامعه ===<br /> <br /> یکی از مناقشات بنیادی این است که آیا بی‌طرفی باید فقط بر دولت و مأموران آن اعمال شود یا شهروندان، شرکت‌های خصوصی، انجمن‌ها، ورزشکاران و استفاده‌کنندگان از خدمات عمومی را نیز دربرگیرد. رویه حقوقی فرانسه میان این گروه‌ها تمایز می‌گذارد، اما قوانین و آرای جدید گاه دامنه محدودیت‌ها را به نهادهای دارای مأموریت عمومی یا شرایط خاص توسعه داده‌اند.&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت۲۰۲۴&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌قانون‌اساسی&quot; /&gt;<br /> <br /> === اقلیت‌های دینی ===<br /> <br /> منتقدان می‌گویند برخی محدودیت‌های معاصر، هرچند با زبان کلی و بی‌طرف تدوین شده‌اند، در عمل تأثیر نامتناسبی بر اقلیت‌های دینی، به‌ویژه مسلمانان، یهودیان و سیک‌ها دارند. از این منظر، ممنوعیت نشانه‌های دینی ممکن است دسترسی افراد به آموزش، اشتغال یا مشارکت اجتماعی را دشوار کند.<br /> <br /> حامیان قوانین محدودکننده پاسخ می‌دهند که قواعد عمومی بدون نام‌بردن از یک دین بر همه اجرا می‌شوند و هدف آنها حفظ بی‌طرفی خدمات عمومی، آزادی دانش‌آموزان، برابری و جلوگیری از فشارهای جمعی است. ارزیابی این ادعاها به دامنه قانون، شیوه اجرا و تناسب محدودیت بستگی دارد.<br /> <br /> === برابری صوری و برابری واقعی ===<br /> <br /> رفتار یکسان با همه ادیان ممکن است همیشه به نتایج برابر منجر نشود. بخش بزرگی از کلیساهای تاریخی فرانسه پیش از ۱۹۰۵ ساخته شده و نگهداری آنها بر عهده نهادهای عمومی است، درحالی‌که جوامع دینی جدیدتر برای تأمین مکان عبادت با دشواری بیشتری روبه‌رو هستند. این تفاوت تاریخی بحث‌هایی درباره برابری واقعی میان ادیان پدید آورده است.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;شورای‌دولت&quot; /&gt;<br /> <br /> === خطر تبدیل شدن به دین‌ستیزی ===<br /> <br /> برخی نظریه‌پردازان میان لائیسیته و «لائیسیسم ستیزه‌جو» تمایز می‌گذارند. لائیسیته حقوقی قرار است دولت را بی‌طرف کند، اما لائیسیسم ستیزه‌جو ممکن است دین را پدیده‌ای نامشروع یا ذاتاً ناسازگار با شهروندی بداند. منتقدان تأکید می‌کنند که بی‌طرفی واقعی باید همان‌قدر که از تحمیل دین جلوگیری می‌کند، از تحمیل بی‌دینی نیز جلوگیری کند.<br /> <br /> == لائیسیته و ایران ==<br /> <br /> در زبان سیاسی معاصر ایران، «لائیسیته» غالباً برای بیان ضرورت جدایی نهاد دین از دولت، برابری پیروان ادیان و بی‌دینان، آزادی وجدان و غیردینی بودن قانون‌گذاری به کار می‌رود. بااین‌حال، کاربرد فارسی این واژه همیشه دقیقاً منطبق با نظام حقوقی فرانسه نیست و گاه در معنایی نزدیک به «سکولاریسم سیاسی» استفاده می‌شود.<br /> <br /> در تاریخ معاصر ایران، مسئله رابطه دین و دولت از دوره [[انقلاب مشروطه ایران]] و مناقشه درباره منشأ قانون و حاکمیت اهمیت یافت. در دوره پهلوی، برخی نهادهای حقوقی، آموزشی و اداری از اقتدار مستقیم روحانیت مستقل شدند، اما این سیاست‌ها با تمرکز قدرت سیاسی و در دوره‌هایی با اجبار دولتی همراه بودند. ازاین‌رو، دولت پهلوی را نمی‌توان بدون قید و بررسی تاریخی دقیق، نمونه کامل لائیسیته دموکراتیک فرانسوی دانست.<br /> <br /> پس از انقلاب ۱۳۵۷، قانون اساسی [[جمهوری اسلامی ایران]] ساختار سیاسی و حقوقی کشور را بر مبانی اسلامی و رهبری فقیه استوار کرد و اختیارات گسترده‌ای برای نهادهای دینی و فقهی در حکومت در نظر گرفت. این ساختار از نظر جایگاه رسمی دین و روحانیت، با اصل لائیسیته و بی‌طرفی دینی دولت تفاوت بنیادی دارد.&lt;ref name=&quot;قانون‌اساسی‌ایران&quot;&gt;[https://ecnl.org/sites/default/files/files/2021/IranConstitution.pdf ''Constitution of the Islamic Republic of Iran'']، متن ترجمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مرکز اروپایی حقوق غیرانتفاعی.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مباحث سیاسی ایرانیان، هواداران لائیسیته بر جدایی ساختاری دین و حکومت، لغو امتیازهای سیاسی بر مبنای مذهب، برابری حقوقی زنان و مردان و آزادی دین و بی‌دینی تأکید می‌کنند. مخالفان یا منتقدان، گاه این مفهوم را الگویی وارداتی، نامتناسب با تاریخ ایران یا زمینه‌ساز محدودشدن نقش اجتماعی دین می‌دانند. بخش دیگری از بحث نیز میان طرفداران «سکولاریسم» و «لائیسیته» درباره میزان جدایی، بی‌طرفی و حضور دین در عرصه عمومی جریان دارد.<br /> <br /> == پیامدهای حقوقی و اجتماعی ==<br /> <br /> اجرای لائیسیته می‌تواند پیامدهای زیر را در پی داشته باشد:<br /> <br /> * فقدان دین رسمی یا امتیاز حقوقی انحصاری برای یک دین؛<br /> * استقلال قانون‌گذاری و دادگستری از دستورهای الزام‌آور نهادهای دینی؛<br /> * تضمین آزادی انتخاب، تغییر یا ترک دین؛<br /> * برابری پیروان ادیان و افراد بی‌دین در برابر قانون؛<br /> * بی‌طرفی آموزش و خدمات عمومی؛<br /> * استقلال سازمان‌های دینی در امور اعتقادی و عبادی؛<br /> * جلوگیری از استفاده اجباری از منابع عمومی برای تبلیغ یک دین؛<br /> * محدودشدن امکان تحمیل عقیده دینی یا ضددینی از سوی دولت.<br /> <br /> این پیامدها به شکل خودکار حاصل نمی‌شوند و به وجود نهادهای دموکراتیک، دادگستری مستقل، قوانین ضدتبعیض، آزادی بیان و سازوکارهای مؤثر حمایت از حقوق اقلیت‌ها نیاز دارند.<br /> <br /> == گاه‌شمار ==<br /> <br /> * '''۱۵۹۸:''' صدور فرمان نانت و اعطای حقوق محدود به پروتستان‌های فرانسه.<br /> * '''۱۶۸۵:''' لغو فرمان نانت.<br /> * '''۱۷۸۹:''' تصویب اعلامیه حقوق بشر و شهروند و شناسایی آزادی عقیده در ماده دهم.<br /> * '''۱۷۹۵:''' تجربه کوتاه جدایی رسمی دولت و ادیان در دوره انقلاب فرانسه.<br /> * '''۱۸۰۱:''' انعقاد کنکوردا میان ناپلئون و کلیسای کاتولیک.<br /> * '''۱۸۸۱ و ۱۸۸۲:''' تصویب قوانین آموزشی ژول فری و گسترش آموزش عمومی رایگان، اجباری و لائیک.&lt;ref name=&quot;تاریخ‌رسمی&quot; /&gt;<br /> * '''۹ دسامبر ۱۹۰۵:''' تصویب قانون جدایی کلیساها و دولت.&lt;ref name=&quot;قانون۱۹۰۵&quot; /&gt;<br /> * '''۱۹۴۶:''' تصریح لائیک بودن جمهوری در قانون اساسی جمهوری چهارم.<br /> * '''۴ اکتبر ۱۹۵۸:''' تصویب قانون اساسی جمهوری پنجم و تثبیت لائیسیته در اصل نخست.&lt;ref name=&quot;قانون‌اساسی&quot; /&gt;<br /> * '''۱۵ مارس ۲۰۰۴:''' تصویب قانون منع نشانه‌ها و پوشش‌های آشکار دینی در مدارس دولتی.&lt;ref name=&quot;قانون۲۰۰۴&quot; /&gt;<br /> * '''۲۰۱۳:''' انتشار منشور لائیسیته در مدارس فرانسه.&lt;ref name=&quot;منشورمدرسه&quot; /&gt;<br /> * '''۲۰۲۱:''' تصویب قانون تقویت احترام به اصول جمهوری و گسترش برخی الزامات مربوط به بی‌طرفی خدمات عمومی.<br /> <br /> == ارزیابی ==<br /> <br /> لائیسیته در شکل حقوقی خود کوششی برای حل دو مسئله هم‌زمان است: جلوگیری از سلطه دین بر دولت و جلوگیری از سلطه دولت بر وجدان افراد. این اصل از یک سو حاکمیت عمومی را از اقتدار الهیاتی مستقل می‌کند و از سوی دیگر آزادی شهروندان برای باور داشتن یا نداشتن را به رسمیت می‌شناسد.<br /> <br /> تنش اصلی در اجرای لائیسیته از رابطه میان بی‌طرفی و آزادی ناشی می‌شود. اگر بی‌طرفی فقط دولت را ملزم کند، می‌تواند زمینه تکثر اجتماعی را فراهم آورد؛ اما اگر به الزام عمومی شهروندان برای پنهان‌کردن هویت دینی تبدیل شود، ممکن است با آزادی وجدان تعارض پیدا کند. در مقابل، آزادی دینی نیز نمی‌تواند به مجوزی برای نقض قانون عمومی، تحمیل عقیده یا سلب حقوق دیگران تبدیل شود.&lt;ref name=&quot;شورای‌قانون‌اساسی&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;حقوق‌بشراروپا&quot; /&gt;<br /> <br /> ازاین‌رو، لائیسیته مفهومی ثابت و بی‌مناقشه نیست، بلکه اصلی حقوقی و سیاسی است که معنای عملی آن پیوسته از طریق قانون‌گذاری، آرای دادگاه‌ها و گفت‌وگوی اجتماعی بازتعریف می‌شود. سنجش هر سیاست منتسب به لائیسیته نیازمند بررسی آزادی وجدان، بی‌طرفی دولت، برابری، ضرورت قانونی و تناسب محدودیت‌هاست.<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> <br /> * [[سکولاریسم]]<br /> * [[سکولاریزاسیون]]<br /> * [[جدایی دین از دولت]]<br /> * [[آزادی وجدان]]<br /> * [[آزادی دین]]<br /> * [[حکومت دینی]]<br /> * [[دین رسمی]]<br /> * [[حقوق بشر]]<br /> * [[اعلامیه حقوق بشر و شهروند]]<br /> * [[قانون جدایی کلیساها و دولت فرانسه]]<br /> * [[جمهوری‌خواهی]]<br /> * [[عصر روشنگری]]<br /> * [[انقلاب فرانسه]]<br /> * [[اصل بی‌طرفی دولت]]<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93057 2026-09-18T19:47:03Z

<p>Safa: /* جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C&diff=93056 2026-09-18T19:45:01Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات مفهوم<br /> |عنوان = عصر روشنگری<br /> |نام لاتین = Enlightenment<br /> |نام‌های دیگر = عصر خرد، عصر روشن‌اندیشی، روشنگری اروپایی<br /> |حوزه = تاریخ اندیشه، فلسفه، علم، سیاست، اقتصاد، دین، حقوق و فرهنگ<br /> |نوع = جنبش فکری و فرهنگی<br /> |خاستگاه = اروپا، به‌ویژه بریتانیا، فرانسه، سرزمین‌های آلمانی، هلند و اسکاتلند<br /> |دوره شکل‌گیری = اواخر سده هفدهم تا پایان سده هجدهم میلادی<br /> |اندیشمندان برجسته = [[جان لاک]]، [[باروخ اسپینوزا]]، [[مونتسکیو]]، [[ولتر]]، [[دنی دیدرو]]، [[ژان‌ژاک روسو]]، [[دیوید هیوم]]، [[آدام اسمیت]]، [[ایمانوئل کانت]]، [[مری ولستون‌کرافت]]، [[کندورسه]]<br /> |مفاهیم کلیدی = خرد، تجربه‌گرایی، آزادی وجدان، مدارا، حقوق طبیعی، قرارداد اجتماعی، حاکمیت مردم، تفکیک قوا، پیشرفت، نقد سنت و اقتدار<br /> |آثار مهم = ''دو رساله درباره حکومت''، ''نامه‌ای درباره مدارا''، ''روح‌القوانین''، ''دانشنامه''، ''قرارداد اجتماعی''، ''در باب جرائم و مجازات‌ها''، ''ثروت ملل''، ''پاسخی به پرسش: روشنگری چیست؟''، ''احقاق حقوق زنان''<br /> |جریان‌های مرتبط = انقلاب علمی، انسان‌گرایی، عقل‌گرایی، تجربه‌گرایی، لیبرالیسم، جمهوری‌خواهی، سکولاریسم، انقلاب آمریکا، انقلاب فرانسه<br /> |تأثیرپذیرفته از = [[رنسانس]]، [[اصلاح دینی]]، [[انقلاب علمی]]، فلسفه یونان و روم باستان، حقوق طبیعی<br /> |تأثیرگذار بر = دموکراسی قانون‌اساسی، حقوق بشر، آزادی دین و بیان، آموزش عمومی، اصلاحات قضایی، اقتصاد سیاسی و دولت مدرن<br /> |نقدهای اصلی = اروپا‌محوری، خوش‌بینی افراطی به عقل و پیشرفت، محدودبودن شمول زنان و فرودستان، هم‌زمانی با استعمار و برده‌داری، تبدیل عقل ابزاری به وسیله سلطه<br /> }}<br /> <br /> '''عصر روشنگری،''' یا '''روشنگری''' جنبشی فکری، فلسفی، علمی و فرهنگی بود که از اواخر سده هفدهم در اروپا گسترش یافت و در سده هجدهم به اوج رسید. اندیشمندان این جنبش کوشیدند عقل، مشاهده، تجربه و نقد آزاد را به جای پذیرش بی‌چون‌وچرای سنت، مرجعیت موروثی و اقتدار دینی یا سیاسی قرار دهند. تاریخ‌نگاران معمولاً فاصله میان [[انقلاب باشکوه انگلستان]] در ۱۶۸۸ و آغاز [[انقلاب فرانسه]] در ۱۷۸۹ را دوره مرکزی روشنگری می‌دانند، اگرچه برخی تعریف‌ها «سده هجدهم بلند» را از حدود ۱۶۸۵ تا ۱۸۱۵ دربرمی‌گیرند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot;&gt;Brian Duignan، [https://www.britannica.com/event/Enlightenment-European-history “Enlightenment”]، ''Encyclopaedia Britannica''، به‌روزرسانی ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ-روشنگری&quot;&gt;[https://www.history.com/articles/enlightenment “Enlightenment Period: Thinkers &amp; Ideas”]، ''History''، انتشار ۱۶ دسامبر ۲۰۰۹، به‌روزرسانی ۲۸ مه ۲۰۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> روشنگری مکتبی یکپارچه با برنامه‌ای واحد نبود. در بریتانیا، فرانسه، اسکاتلند، سرزمین‌های آلمانی، ایتالیا، هلند، اروپای شرقی و مستعمرات آمریکایی صورت‌های متفاوتی از آن شکل گرفت. [[جان لاک]] با [[دیوید هیوم]]، [[ولتر]] با [[ژان‌ژاک روسو]] و [[ایمانوئل کانت]] با مادی‌گرایان فرانسوی در بسیاری از مسائل اختلاف داشتند. <br /> <br /> بااین‌حال، اعتماد به توانایی انسان برای بررسی عقلانی جهان، نقد اقتدار inherited، مبارزه با تعصب، توجه به آموزش و اصلاح جامعه، میان بسیاری از آنان مشترک بود.&lt;ref name=&quot;تاریخ-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;جهان-روشنگری&quot;&gt;Mark Cartwright، [https://www.worldhistory.org/The_Enlightenment/ “The Enlightenment”]، ''World History Encyclopedia''، ۲۹ فوریه ۲۰۲۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> روشنگری در تحول فلسفه، علم، حقوق، سیاست، دین، اقتصاد، آموزش، ادبیات و فرهنگ چاپی اروپا نقشی اساسی داشت. <br /> <br /> مفاهیمی چون حقوق طبیعی، رضایت حکومت‌شوندگان، تفکیک قوا، آزادی وجدان، مدارا، برابری در برابر قانون و نقد امتیازهای موروثی در این دوره صورت‌بندی‌های تازه‌ای یافتند. انقلاب‌های آمریکا و فرانسه و اعلامیه‌های حقوقی برآمده از آنها از اندیشه‌های روشنگری تأثیر پذیرفتند، هرچند عوامل اجتماعی، مالی، سیاسی و طبقاتی نیز در وقوع این انقلاب‌ها نقش مستقل و تعیین‌کننده داشتند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;انقلاب‌ها&quot;&gt;[https://oll.libertyfund.org/collections/french-revolution “French Revolution”]، ''Online Library of Liberty''، مجموعه منابع انقلاب فرانسه.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نام و مفهوم ==<br /> <br /> نام این دوره در زبان‌های اروپایی بر استعاره «نور» استوار است: ''Enlightenment'' در انگلیسی، ''Lumières'' در فرانسوی و ''Aufklärung'' در آلمانی. این استعاره به رهایی ذهن از آنچه جهل، تعصب، خرافه و اطاعت فکری تلقی می‌شد اشاره داشت. اندیشمندان روشنگری خود را حامل حقیقت نهایی و واحد نمی‌دانستند، اما از انسان می‌خواستند ادعاهای مربوط به طبیعت، جامعه، سیاست و دین را در معرض پرسش و داوری عقل قرار دهد.&lt;ref name=&quot;جهان-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> مشهورترین تعریف فلسفی روشنگری را [[ایمانوئل کانت]] در مقاله ''پاسخی به پرسش: روشنگری چیست؟'' در سال ۱۷۸۴ ارائه کرد. او روشنگری را خروج انسان از «نابالغی خودخواسته» دانست؛ وضعیتی که در آن شخص نمی‌تواند بدون هدایت دیگری از فهم خود استفاده کند. کانت عبارت لاتینی ''Sapere aude''، به معنای «جرئت دانستن داشته باش»، را شعار روشنگری معرفی کرد.&lt;ref name=&quot;کانت-روشنگری&quot;&gt;Immanuel Kant، “An Answer to the Question: What Is Enlightenment?”، ۱۷۸۴، در: Mary J. Gregor، ویراستار، ''Practical Philosophy''، Cambridge University Press، ۱۹۹۹، صص. ۱۱–۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کاربرد اصطلاح «عصر روشنگری» نباید به این تصور بینجامد که دوره پیش از آن سراسر جهل و تاریکی بوده است. بسیاری از دستاوردهای روشنگری بر دانش قرون وسطی، فلسفه باستان، انسان‌گرایی رنسانس، منازعات اصلاح دینی و روش‌های انقلاب علمی استوار بودند. تاریخ‌نگاران معاصر همچنین درباره اینکه آیا روشنگری جنبشی تاریخی با وحدت واقعی بوده یا عنوانی متأخر برای مجموعه‌ای متنوع از جریان‌هاست، بحث کرده‌اند.<br /> <br /> == زمینه‌های تاریخی ==<br /> <br /> === رنسانس و انسان‌گرایی ===<br /> <br /> [[رنسانس]] و [[انسان‌گرایی رنسانس]] با احیای آثار یونان و روم باستان، گسترش مطالعات زبان‌شناختی و توجه به توانایی‌های انسان، بخشی از مقدمات فکری روشنگری را فراهم کردند. انسان‌گرایان با بررسی انتقادی نسخه‌ها و متون، نشان دادند که سنت‌های پذیرفته‌شده را می‌توان از راه پژوهش تاریخی و زبانی بازبینی کرد.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;جهان-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> اختراع و گسترش [[چاپ]] نیز در تغییر فضای فکری اروپا مؤثر بود. چاپ امکان تکثیر گسترده‌تر و ارزان‌تر کتاب و جزوه را فراهم کرد و به افزایش نسبی سواد، شکل‌گیری بازار کتاب و گردش سریع‌تر دیدگاه‌های علمی، دینی و سیاسی یاری رساند.<br /> <br /> === اصلاح دینی ===<br /> <br /> [[اصلاح دینی پروتستانی]] انحصار کلیسای کاتولیک بر حیات دینی اروپای غربی را شکست و به پیدایش کلیساها و فرقه‌های رقیب انجامید. جنگ‌های مذهبی سده‌های شانزدهم و هفدهم و آزار پیروان مذاهب مختلف، مسئله مدارا و حدود اقتدار دولت در امور وجدان را به یکی از پرسش‌های مهم فلسفه سیاسی تبدیل کرد.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;جهان-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> اصلاح دینی خود الزاماً جنبشی روشنگرانه نبود و برخی از رهبران آن نیز با دگراندیشان مدارا نمی‌کردند. بااین‌حال، تکثر مذهبی حاصل از آن، ادعای انحصار حقیقت را وارد منازعه‌ای پایدار کرد و زمینه را برای نظریه‌هایی درباره آزادی وجدان و جدایی نسبی امور دینی از قدرت مدنی فراهم ساخت.<br /> <br /> === انقلاب علمی ===<br /> <br /> [[انقلاب علمی]] سده‌های شانزدهم و هفدهم مهم‌ترین زمینه معرفتی روشنگری بود. پژوهش‌های [[نیکلاس کوپرنیک]]، [[گالیله]]، [[یوهانس کپلر]]، [[فرانسیس بیکن]]، [[رنه دکارت]] و [[آیزاک نیوتن]] تصویری تازه از طبیعت به وجود آورد؛ تصویری که در آن جهان بر اساس قواعد قابل شناخت و بررسی عمل می‌کرد.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> انتشار ''اصول ریاضی فلسفه طبیعی'' نیوتن در ۱۶۸۷ برای بسیاری از اندیشمندان نمونه‌ای از توانایی عقل، ریاضیات و مشاهده در کشف قوانین طبیعت بود. فیلسوفان سده هجدهم کوشیدند روش یا دست‌کم اعتبار نمادین علم نیوتنی را به مطالعه انسان، اخلاق، اقتصاد، سیاست و جامعه گسترش دهند.&lt;ref name=&quot;تاریخ-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> === تحولات سیاسی انگلستان ===<br /> <br /> جنگ داخلی انگلستان، اعدام [[چارلز یکم]]، دوره جمهوری، بازگشت سلطنت و انقلاب باشکوه ۱۶۸۸ پرسش‌هایی بنیادین درباره منشأ قدرت سیاسی، حق مقاومت، حدود فرمانروایی و نقش پارلمان پدید آوردند. آثار [[توماس هابز]] و جان لاک در زمینه همین بحران‌ها نوشته شدند.<br /> <br /> هابز در ''لویاتان'' از ضرورت اقتداری نیرومند برای رهایی انسان‌ها از ناامنی دفاع کرد. لاک در ''دو رساله درباره حکومت'' استدلال کرد که حکومت برای حمایت از حقوق طبیعی انسان‌ها تشکیل می‌شود و مشروعیت آن به رضایت حکومت‌شوندگان وابسته است. در صورتی که حکومت حقوق مردم را به‌طور اساسی نقض کند، آنان می‌توانند در برابر آن مقاومت کنند.&lt;ref name=&quot;فلاسفه&quot;&gt;Christopher Brooks، [https://human.libretexts.org/Bookshelves/History/World_History/Western_Civilization_3e%3A_A_Concise_History_II/Chapters/11%3A_The_Enlightenment/11.3%3A_Enlightenment_Philosophes “Enlightenment Philosophes”]، ''Humanities LibreTexts''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> == دوره‌بندی ==<br /> <br /> تعیین آغاز و پایان روشنگری محل اختلاف است. برخی پژوهشگران انتشار آثار نیوتن و لاک در دهه ۱۶۸۰ را آغاز نمادین آن دانسته‌اند و برخی ریشه‌هایش را تا نیمه سده هفدهم و آثار دکارت، هابز و [[باروخ اسپینوزا]] عقب می‌برند. انقلاب فرانسه در ۱۷۸۹ نیز گاه پایان این دوره و گاه مرحله سیاسی‌شدن و رادیکال‌شدن آن شمرده می‌شود.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> یکی از دوره‌بندی‌های رایج چنین است:<br /> <br /> * '''روشنگری آغازین، حدود ۱۶۸۵ تا ۱۷۳۰:''' شکل‌گیری مبانی فلسفی و علمی در آثار لاک، نیوتن، اسپینوزا، [[پیر بیل]] و دیگران؛<br /> * '''روشنگری میانه یا اوج، حدود ۱۷۳۰ تا ۱۷۸۰:''' گسترش اندیشه‌های ولتر، مونتسکیو، هیوم، دیدرو، روسو، آدام اسمیت و انتشار ''دانشنامه''؛<br /> * '''روشنگری متأخر، حدود ۱۷۸۰ تا ۱۸۱۵:''' صورت‌بندی فلسفه انتقادی کانت، گسترش مباحث حقوق زنان و الغای برده‌داری و تأثیر سیاسی اندیشه‌ها بر انقلاب‌ها و اصلاحات.&lt;ref name=&quot;تاریخ-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> == اصول و مضامین اصلی ==<br /> <br /> === خرد و نقد ===<br /> <br /> اعتماد به توانایی عقل انسانی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های روشنگری بود. مقصود از عقل تنها استدلال انتزاعی نبود، بلکه توانایی انسان برای پرسش‌گری، مقایسه شواهد، تشخیص تناقض‌ها و پرهیز از پذیرش ادعاها صرفاً به دلیل قدمت یا اقتدار گوینده بود.<br /> <br /> این اعتماد همواره مطلق نبود. هیوم محدودیت‌های عقل و نقش عادت، احساس و تجربه را برجسته کرد؛ روسو نسبت به این ادعا که پیشرفت علوم و هنرها ضرورتاً انسان را اخلاقی‌تر می‌کند تردید داشت؛ و کانت کوشید حدود شناخت عقلانی را تعیین کند. بنابراین، روشنگری صرفاً «ستایش عقل» نبود، بلکه به نقد خود عقل نیز انجامید.<br /> <br /> === تجربه و مشاهده ===<br /> <br /> [[تجربه‌گرایی]]، به‌ویژه در بریتانیا، بر این اصل استوار بود که بخش مهمی از دانش از تجربه حسی به دست می‌آید. لاک ذهن انسان در آغاز زندگی را با «لوح نانوشته» مقایسه کرد و منشأ مفاهیم را در تجربه جست‌وجو نمود. هیوم این رویکرد را تا بررسی انتقادی علیت، نفس و باور دینی ادامه داد.<br /> <br /> در برابر آن، [[عقل‌گرایی]] دکارت، اسپینوزا و [[گوتفرید لایبنیتس]] بر نقش ساختارهای عقلانی و استدلال قیاسی تأکید داشت. روشنگری از تقابل و تعامل این دو سنت شکل گرفت و کانت بعدها کوشید عناصر مهم عقل‌گرایی و تجربه‌گرایی را در فلسفه انتقادی خود ترکیب کند.<br /> <br /> === طبیعت و قانون طبیعی ===<br /> <br /> اندیشمندان روشنگری طبیعت را قلمروی منظم و قابل شناخت می‌دانستند. این تصور از جهان طبیعی به اخلاق و سیاست نیز گسترش یافت: اگر طبیعت قوانینی دارد، آیا می‌توان از حقوق طبیعی انسان یا قواعد عمومی عدالت نیز سخن گفت؟<br /> <br /> نظریه حقوق طبیعی بر آن بود که برخی حقوق وابسته به بخشش پادشاه، عضویت در طبقه اجتماعی یا تعلق مذهبی نیستند. حق زندگی، آزادی، مالکیت، امنیت و مقاومت در برابر ستم در صورت‌بندی‌های گوناگون به‌عنوان حقوق طبیعی مطرح شدند. این اندیشه بعدها در اعلامیه استقلال آمریکا و اعلامیه حقوق بشر و شهروند فرانسه بازتاب یافت.<br /> <br /> === پیشرفت و اصلاح ===<br /> <br /> بسیاری از روشنگران معتقد بودند که انسان می‌تواند از راه علم، آموزش، قانون‌گذاری و اصلاح نهادها وضعیت خود را بهبود بخشد. مفهوم پیشرفت بر این تصور استوار بود که جوامع لزوماً محکوم به تکرار گذشته نیستند و می‌توانند با انباشت دانش و اصلاح سازمان‌های سیاسی و اجتماعی حرکت کنند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;جهان-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> این خوش‌بینی نزد همه یکسان نبود. ولتر در داستان فلسفی ''کاندید'' خوش‌بینی ساده‌انگارانه را به طنز گرفت و روسو درباره رابطه پیشرفت تمدن با آزادی و فضیلت تردید کرد. بااین‌حال، تصور امکان اصلاح جهان یکی از میراث‌های پایدار این عصر باقی ماند.<br /> <br /> === آزادی وجدان و مدارا ===<br /> <br /> جنگ‌های مذهبی و آزار دگراندیشان، دفاع از مدارا را به مسئله‌ای اساسی تبدیل کرد. لاک در ''نامه‌ای درباره مدارا'' حدود اختیار دولت را از حوزه ایمان متمایز ساخت. [[پیر بیل]] نشان داد که جامعه‌ای متشکل از افراد بی‌دین نیز می‌تواند اخلاقی باشد و ولتر با تعصب، شکنجه و محکومیت‌های قضایی مبتنی بر نفرت مذهبی مبارزه کرد.<br /> <br /> مدارای روشنگری با معنای امروزی برابری کامل ادیان و عقاید یکسان نبود. حتی برخی مدافعان مدارا برای کاتولیک‌ها، خداناباوران یا گروه‌های دیگر استثنا قائل می‌شدند. اهمیت تاریخی این نظریه‌ها در انتقال موضوع دین از اجبار سیاسی به قلمرو وجدان شخصی بود.<br /> <br /> === آزادی بیان و مطبوعات ===<br /> <br /> روشنگران آزادی بحث، انتشار و نقد را شرط پیشرفت دانش می‌دانستند. سانسور سلطنتی و دینی سبب می‌شد بسیاری از کتاب‌ها با نام مستعار، در خارج از کشور یا به‌صورت زیرزمینی چاپ شوند. هلند، سوئیس و برخی مراکز چاپی دیگر در انتشار کتاب‌های ممنوعه فرانسوی نقش داشتند.<br /> <br /> کانت میان استفاده خصوصی و عمومی از عقل تمایز گذاشت و آزادی دانشور برای سخن‌گفتن با عموم را از شرایط روشنگری دانست. توسعه روزنامه‌ها، مجلات، رساله‌ها و نامه‌های سرگشاده نیز «افکار عمومی» را به نیرویی تازه در سیاست و فرهنگ اروپا تبدیل کرد.<br /> <br /> == فلسفه سیاسی ==<br /> <br /> === حقوق طبیعی و حکومت محدود ===<br /> <br /> جان لاک انسان‌ها را در وضع طبیعی آزاد و برابر می‌دانست و هدف جامعه سیاسی را حفظ زندگی، آزادی و دارایی آنان معرفی می‌کرد. حکومت بر پایه قرارداد و رضایت مردم تشکیل می‌شود و اختیاراتش محدود به وظایفی است که برای آنها مشروعیت یافته است. این صورت‌بندی بر لیبرالیسم سیاسی و انقلاب آمریکا تأثیر عمیقی گذاشت.&lt;ref name=&quot;فلاسفه&quot; /&gt;<br /> <br /> این دیدگاه در برابر نظریه «حق الهی پادشاهان» قرار می‌گرفت، اما لزوماً خواهان دموکراسی همگانی به معنای جدید نبود. بسیاری از نظریه‌پردازان آغازین حقوق طبیعی، حق رأی را محدود به مردان مالک می‌دانستند.<br /> <br /> === تفکیک قوا ===<br /> <br /> [[مونتسکیو]] در ''روح‌القوانین''، منتشرشده در ۱۷۴۸، نظام‌های سیاسی و قوانین جوامع مختلف را مقایسه کرد و استقلال نسبی قوه قانون‌گذاری، اجرایی و قضایی را وسیله جلوگیری از تمرکز و سوءاستفاده از قدرت دانست.&lt;ref name=&quot;فیلوزوف&quot;&gt;[https://www.britannica.com/topic/philosophe “Philosophe”]، ''Encyclopaedia Britannica''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نظریه او در تدوین قانون اساسی ایالات متحده و بسیاری از نظام‌های قانون‌اساسی بعدی اثر گذاشت. برداشت جدید از تفکیک قوا دقیقاً همان تقسیم‌بندی مونتسکیو نیست، اما اصل مهار قدرت از راه توزیع و موازنه نهادی از میراث‌های پایدار اندیشه اوست.<br /> <br /> === قرارداد اجتماعی و حاکمیت مردم ===<br /> <br /> نظریه [[قرارداد اجتماعی]] پیش از روشنگری نیز سابقه داشت، اما در آثار هابز، لاک و روسو صورت‌بندی‌های مؤثری یافت. هابز قرارداد را مبنای اقتدار نیرومند حاکم، لاک آن را پایه حکومت محدود و روسو آن را زمینه حاکمیت مردم می‌دانست.<br /> <br /> روسو در ''قرارداد اجتماعی''، منتشرشده در ۱۷۶۲، حاکمیت را متعلق به مردم و غیرقابل انتقال دانست. مفهوم «اراده عمومی» در فلسفه او بیانگر خیری مشترک بود که نباید با جمع ساده خواسته‌های خصوصی یکسان گرفته شود. این مفهوم هم در جمهوری‌خواهی دموکراتیک اثر گذاشت و هم به سبب احتمال استفاده اقتدارگرایانه از آن مورد نقد قرار گرفت.<br /> <br /> === استبداد روشن‌اندیشانه ===<br /> <br /> برخی فرمانروایان اروپایی مانند [[فردریک دوم پروس]]، [[کاترین دوم روسیه]] و [[یوزف دوم اتریش]] از زبان و مشاوران روشنگری بهره بردند و اصلاحاتی در آموزش، دادگستری، اداره دولت یا مدارا انجام دادند. این الگو «استبداد روشن‌اندیشانه» نامیده شده است.<br /> <br /> این فرمانروایان معمولاً حاضر نبودند قدرت سیاسی را به مردم واگذار کنند. هدف بسیاری از اصلاحات، کارآمدترکردن دولت و افزایش توان مالی و نظامی آن بود. بنابراین، رابطه روشنگری با سلطنت مطلقه دوگانه بود: برخی روشنگران با فرمانروایان اصلاح‌طلب همکاری می‌کردند و برخی دیگر بر محدودسازی قدرت و حاکمیت شهروندان تأکید داشتند.<br /> <br /> == دین و روشنگری ==<br /> <br /> روشنگری را نباید جنبشی یکسره خداناباور دانست. بسیاری از چهره‌های آن مسیحی، [[دادارباور]] یا مدافع نوعی دین طبیعی بودند. نیوتن مطالعات دینی گسترده داشت، لاک از مسیحیت عقلانی دفاع می‌کرد و کانت برای دین در محدوده اخلاق جایگاهی قائل بود.<br /> <br /> دادارباوران وجود آفریدگار را می‌پذیرفتند، اما در اعتبار معجزه، وحی اختصاصی و اقتدار نهاد روحانیت تردید می‌کردند. آنان طبیعت و عقل را راه‌های اصلی شناخت خدا می‌دانستند. در مقابل، متفکرانی مانند [[پل هانری تیری دولباخ]] به مادی‌گرایی و بی‌خدایی آشکار گرایش یافتند.<br /> <br /> نقد روشنگری بیشتر متوجه تعصب، خرافه، عدم مدارا، اتحاد کلیسا و حکومت و ادعای مصونیت آموزه‌های دینی از بررسی عقلانی بود. این نقد به گسترش آزادی وجدان، نقد تاریخی کتاب مقدس و اندیشه جدایی دین و دولت کمک کرد، اما در برخی جریان‌های رادیکال‌تر به مخالفت مستقیم با دین سازمان‌یافته انجامید.<br /> <br /> == علم و شناخت ==<br /> <br /> روشنگری علم را ابزار مهم شناخت و بهبود زندگی می‌دانست. انجمن‌های علمی، فرهنگستان‌ها، رصدخانه‌ها، باغ‌های گیاه‌شناسی و شبکه‌های نامه‌نگاری گسترش یافتند. نمایش‌های عمومی آزمایش‌های علمی و کتاب‌های ساده‌شده، دانش را از حلقه محدود متخصصان به میان بخش گسترده‌تری از جامعه باسواد بردند.<br /> <br /> در فیزیک و ستاره‌شناسی، میراث نیوتن مسلط بود. در شیمی، پژوهش‌های [[آنتوان لاووازیه]] به بازتعریف عناصر، احتراق و اندازه‌گیری دقیق انجامید. در زیست‌شناسی و تاریخ طبیعی، [[کارل لینه]] نظام رده‌بندی موجودات را گسترش داد و [[ژرژ-لوئی لکلرک، کنت دو بوفون]] آثاری گسترده درباره تاریخ طبیعی پدید آورد.<br /> <br /> زنان نیز در انتقال و تولید دانش حضور داشتند، هرچند نهادهای علمی اغلب آنان را از عضویت رسمی محروم می‌کردند. [[امیلی دو شاتله]] با ترجمه و شرح ''اصول ریاضی'' نیوتن به فرانسوی در گسترش فیزیک نیوتنی نقش مهمی داشت. سالن‌های ادبی و علمی زنان نیز از مراکز مبادله اندیشه بودند.<br /> <br /> == اقتصاد و جامعه ==<br /> <br /> === فیزیوکرات‌ها ===<br /> <br /> [[فیزیوکراسی]] یکی از نخستین مکاتب منظم اقتصاد سیاسی بود. [[فرانسوا کنه]] و همفکرانش زمین و کشاورزی را سرچشمه اصلی ثروت می‌دانستند و از نظم طبیعی اقتصاد، کاهش مداخله‌های محدودکننده و آزادی بیشتر تجارت دفاع می‌کردند.<br /> <br /> فیزیوکرات‌ها شعار ''laissez-faire'' را رواج دادند، هرچند برداشت آنان از اقتصاد با لیبرالیسم اقتصادی بعدی یکسان نبود. اهمیت آنان در تلاش برای بررسی اقتصاد به‌عنوان نظامی دارای قواعد قابل مطالعه بود.<br /> <br /> === آدام اسمیت ===<br /> <br /> [[آدام اسمیت]]، از چهره‌های روشنگری اسکاتلند، در ''نظریه عواطف اخلاقی'' مبانی همدلی و داوری اخلاقی را بررسی کرد و در ''پژوهشی درباره ماهیت و علل ثروت ملل''، منتشرشده در ۱۷۷۶، تقسیم کار، مبادله، بازار، قیمت و نقش دولت را تحلیل کرد.<br /> <br /> اسمیت مدافع آزادی اقتصادی بود، اما جامعه را صرفاً مجموعه‌ای از افراد خودخواه نمی‌دانست. او برای عدالت، آموزش عمومی، زیرساخت‌ها و وظایف دولت اهمیت قائل بود. نسبت‌دادن همه صورت‌های اقتصادی جدید به او، بدون توجه به زمینه اخلاقی نظریه‌اش، تصویری ساده‌شده از اندیشه اوست.<br /> <br /> == دانشنامه، چاپ و حوزه عمومی ==<br /> <br /> '''''دانشنامه، یا فرهنگ سامان‌یافته علوم، هنرها و صنایع'''''، به ویراستاری [[دنی دیدرو]] و [[ژان لو رون دالامبر]]، از مهم‌ترین پروژه‌های روشنگری فرانسه بود. بخش‌های اصلی این مجموعه میان ۱۷۵۱ و ۱۷۷۲ منتشر شدند و نویسندگانی چون ولتر، روسو، مونتسکیو، [[تورگو]] و [[کندورسه]] با آن همکاری داشتند.&lt;ref name=&quot;فیلوزوف&quot; /&gt;<br /> <br /> هدف ''دانشنامه'' تنها گردآوری اطلاعات نبود. سازمان‌دهی دانش، ارزش‌گذاری بر هنرها و صنایع عملی و امکان نقد غیرمستقیم نهادهای سیاسی و دینی، آن را به پروژه‌ای اصلاح‌گرانه تبدیل کرد. انتشار آن با سانسور، توقیف و مقاومت کلیسا و حکومت روبه‌رو شد، اما کار به‌صورت آشکار و پنهان ادامه یافت.<br /> <br /> گسترش چاپ، کتابخانه‌ها، باشگاه‌ها، قهوه‌خانه‌ها، سالن‌ها، انجمن‌های مطالعه و لژهای فراماسونری به پیدایش شبکه‌هایی برای مبادله اندیشه کمک کرد. این فضاها کاملاً آزاد یا برابر نبودند، اما مرجعیت فکری را از دربار، دانشگاه و کلیسا فراتر بردند و در شکل‌گیری حوزه عمومی جدید مؤثر شدند.<br /> <br /> == گونه‌های منطقه‌ای روشنگری ==<br /> <br /> === روشنگری بریتانیایی ===<br /> <br /> روشنگری در انگلستان بر انقلاب علمی، تجربه‌گرایی، مدارا و حکومت قانون‌اساسی استوار بود. لاک و نیوتن از چهره‌های بنیادین آن بودند. مطبوعات، باشگاه‌ها و قهوه‌خانه‌ها نیز در گردش اندیشه‌ها نقش مهمی داشتند.<br /> <br /> در بریتانیا، منازعه با سلطنت مطلقه زودتر از بسیاری از کشورهای اروپا به محدودیت‌های قانون‌اساسی انجامیده بود. از این رو، روشنگری بریتانیایی بیش از انقلاب اجتماعی بر آزادی‌های مدنی، علم، تجارت و اصلاح تدریجی تأکید داشت.<br /> <br /> === روشنگری فرانسه ===<br /> <br /> فرانسه مرکز برجسته روشنگری قاره‌ای بود. «فیلوزوف‌ها» گروه منسجمی نبودند، اما در اعتماد به عقل و ضرورت اصلاحات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اشتراک داشتند. ولتر، مونتسکیو، دیدرو، روسو، دالامبر، بوفون، تورگو و کندورسه از چهره‌های اصلی آن بودند.&lt;ref name=&quot;فیلوزوف&quot; /&gt;<br /> <br /> تمرکز قدرت سلطنتی، امتیازات اشراف و روحانیان و سانسور شدید، به روشنگری فرانسه لحنی انتقادی‌تر بخشید. بسیاری از آثار در خارج از فرانسه چاپ می‌شدند یا به‌صورت مخفیانه گردش می‌کردند.<br /> <br /> === روشنگری اسکاتلند ===<br /> <br /> [[روشنگری اسکاتلند]] در شهرهایی چون ادینبرو و گلاسگو شکل گرفت و فلسفه اخلاق، تاریخ، اقتصاد، پزشکی و علوم طبیعی را دربرگرفت. [[دیوید هیوم]]، آدام اسمیت، [[فرگوسن]]، [[توماس رید]]، [[ویلیام رابرتسون]] و [[جوزف بلک]] از چهره‌های آن بودند.<br /> <br /> روشنگران اسکاتلندی به شکل‌گیری نظم اجتماعی، عادت، احساس اخلاقی، تجارت، تاریخ تمدن و نهادهای خودجوش توجه داشتند. آنان در کنار عقل، نقش تجربه، عاطفه و سنت‌های اجتماعی را برجسته می‌کردند.<br /> <br /> === روشنگری آلمانی ===<br /> <br /> روشنگری آلمانی یا ''Aufklärung'' با فلسفه [[کریستیان ولف]]، نقد و نمایشنامه‌های [[گوتولد افرایم لسینگ]]، اندیشه دینی [[موزس مندلسون]] و فلسفه انتقادی کانت شناخته می‌شود. تساهل دینی، آموزش و استقلال عقل از محورهای آن بودند.<br /> <br /> کانت هم مدافع روشنگری و هم منتقد ادعاهای بی‌حد عقل بود. او در ''نقد عقل محض'' حدود شناخت نظری را بررسی کرد و در فلسفه اخلاق، خودآیینی و ارزش ذاتی انسان را در مرکز قرار داد.&lt;ref name=&quot;کانت-IEP&quot;&gt;[https://iep.utm.edu/kantview/ “Immanuel Kant”]، ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === روشنگری آمریکایی ===<br /> <br /> روشنگری در مستعمرات آمریکای شمالی از اندیشه‌های بریتانیایی، فرانسوی و اسکاتلندی تأثیر پذیرفت. [[بنجامین فرانکلین]]، [[توماس جفرسون]]، [[جیمز مدیسون]] و [[توماس پین]] مفاهیم حقوق طبیعی، آزادی مذهب، حکومت محدود و حاکمیت مردم را با تجربه سیاسی آمریکا پیوند دادند.<br /> <br /> اعلامیه استقلال آمریکا در ۱۷۷۶ از برابری و حقوق سلب‌ناشدنی سخن گفت، اما برده‌داری ادامه یافت و زنان، بومیان و بسیاری از مردان فاقد مالکیت از حقوق کامل سیاسی محروم ماندند. این فاصله میان اصول اعلام‌شده و واقعیت اجتماعی از تناقض‌های مهم میراث روشنگری است.<br /> <br /> == زنان و روشنگری ==<br /> <br /> زنان در سالن‌ها، حوزه نشر، ترجمه، ادبیات، علم و فلسفه روشنگری نقش داشتند. [[مادام ژوفرن]]، [[ژولی دو لسپیناس]] و دیگر زنان اداره‌کننده سالن‌ها، فضای ملاقات اندیشمندان، هنرمندان و دیپلمات‌ها را فراهم می‌کردند. امیلی دو شاتله در فلسفه طبیعی و [[گرمین دو استال]] در ادبیات و اندیشه سیاسی اثرگذار بودند.<br /> <br /> بااین‌حال، بیشتر نظریه‌پردازان روشنگری برابری سیاسی و آموزشی کامل زنان را نمی‌پذیرفتند. روسو در ''امیل'' آموزش زنان را عمدتاً در نسبت با نیازهای مردان و خانواده تعریف کرد. این دیدگاه با اعتراض نویسندگان زن روبه‌رو شد.<br /> <br /> [[مری ولستون‌کرافت]] در ''احقاق حقوق زنان''، منتشرشده در ۱۷۹۲، استدلال کرد که آنچه ضعف طبیعی زنان خوانده می‌شود تا اندازه زیادی نتیجه محرومیت آنان از آموزش و استقلال است. [[المپ دو گوژ]] نیز در ''اعلامیه حقوق زن و شهروند زن'' خواهان گسترش اصول انقلاب فرانسه به زنان شد.<br /> <br /> == برده‌داری، استعمار و نژاد ==<br /> <br /> عصر روشنگری هم‌زمان با گسترش استعمار اروپایی، تجارت برده در اقیانوس اطلس و بهره‌برداری از سرزمین‌ها و مردمان غیراروپایی بود. برخی از اندیشمندان روشنگری برده‌داری و استعمار را نقد کردند؛ در مقابل، برخی دیگر این نظام‌ها را نادیده گرفتند، از آنها سود بردند یا نظریه‌هایی درباره سلسله‌مراتب نژادی مطرح کردند.<br /> <br /> گروه‌های الغای برده‌داری از زبان حقوق طبیعی، آزادی و انسانیت مشترک برای نقد برده‌داری بهره گرفتند. انقلاب بردگان [[سن دومنگ]] و تشکیل [[هائیتی]] نشان داد که بردگان و استعمارشدگان نیز اصول آزادی و برابری را مستقلاً تفسیر و برای تحقق آن مبارزه کردند.<br /> <br /> این تناقض سبب شده است که پژوهشگران میان آرمان‌های جهان‌شمول روشنگری و محدوده تاریخی اجرای آنها تمایز بگذارند. پرسش اصلی آن است که آیا طرد زنان، بردگان و غیراروپاییان نقض اصول روشنگری بود یا بخشی از محدودیت‌های درونی صورت تاریخی آن.<br /> <br /> == روشنگری و انقلاب‌ها ==<br /> <br /> === انقلاب آمریکا ===<br /> <br /> اندیشه‌های حقوق طبیعی، رضایت حکومت‌شوندگان، حکومت محدود و آزادی مذهب بر زبان سیاسی [[انقلاب آمریکا]] اثر گذاشتند. اعلامیه استقلال، نوشته‌شده در ۱۷۷۶، از حقوق سلب‌ناشدنی و حق مردم برای تغییر حکومت ناقض حقوق سخن گفت.<br /> <br /> بااین‌حال، انقلاب آمریکا فقط نتیجه فلسفه نبود. منازعه بر سر مالیات، نمایندگی سیاسی، تجارت و اداره امپراتوری بریتانیا نیز نقش بنیادی داشت. همچنین نظام برده‌داری و محدودیت مشارکت سیاسی پس از انقلاب ادامه یافت.<br /> <br /> === انقلاب فرانسه ===<br /> <br /> انقلاب فرانسه بسیاری از مفاهیم روشنگری را به زبان قانون و سیاست عمومی منتقل کرد. [[اعلامیه حقوق بشر و شهروند]] در ۱۷۸۹ آزادی، برابری حقوقی، حاکمیت ملت، امنیت، مالکیت و مقاومت در برابر ستم را اعلام کرد.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;انقلاب‌ها&quot; /&gt;<br /> <br /> بااین‌حال، انقلاب فرانسه حاصل بحران مالی سلطنت، نابرابری‌های اجتماعی، ساختار امتیازات، کمبودهای اقتصادی و کشمکش‌های سیاسی نیز بود. نسبت مستقیم و ساده میان آثار فیلسوفان و انقلاب، پیچیدگی این عوامل را نادیده می‌گیرد.<br /> <br /> دوره [[ترور]]، جنگ‌های انقلابی و ظهور [[ناپلئون بناپارت]] پرسش‌هایی درباره رابطه عقل، فضیلت، خشونت انقلابی و آزادی پدید آوردند. مخالفان روشنگری، خشونت انقلاب را نتیجه عقل‌گرایی انتزاعی دانستند؛ مدافعان آن میان آرمان‌های حقوقی روشنگری و عملکرد حکومت‌های انقلابی تمایز گذاشتند.<br /> <br /> == تأثیر بر حقوق و مجازات ==<br /> <br /> روشنگران نظام قضایی دوره خود را به سبب شکنجه، مجازات‌های نامتناسب، محاکمه‌های مخفی، تفاوت حقوقی طبقات و جرائم عقیدتی نقد کردند. [[چزاره بکاریا]] در ''در باب جرائم و مجازات‌ها''، منتشرشده در ۱۷۶۴، از تناسب جرم و مجازات، علنی‌بودن قانون، پیشگیری از جرم و لغو شکنجه دفاع کرد.<br /> <br /> اندیشه‌های بکاریا بر اصلاح قوانین کیفری در اروپا و آمریکا اثر گذاشت. او مجازات مرگ را نیز از نظر ضرورت و کارآمدی مورد انتقاد قرار داد. تبدیل مجازات از انتقام فرمانروا به ابزار قانونی و محدودشده برای حفظ جامعه، از تحولات مهم حقوقی متأثر از روشنگری بود.<br /> <br /> == آموزش و فرهنگ عمومی ==<br /> <br /> روشنگران آموزش را وسیله پرورش استقلال فکری و اصلاح جامعه می‌دانستند. طرح‌هایی برای گسترش مدارس، کتابخانه‌ها، آموزش علوم و تربیت شهروندان ارائه شد. کندورسه از آموزش عمومی، رایگان، مستقل از اقتدار دینی و قابل دسترس برای زنان و مردان دفاع کرد.<br /> <br /> افزایش سواد در اروپا یکنواخت نبود و آموزش عمومی فراگیر بیشتر در سده نوزدهم تحقق یافت. بااین‌حال، انتشار کتاب‌های درسی، فرهنگ‌نامه‌ها، روزنامه‌ها و نوشته‌های علمی عامه‌فهم در سده هجدهم پایه‌های فرهنگی این گسترش را فراهم کرد.<br /> <br /> == هنر و ادبیات ==<br /> <br /> ادبیات روشنگری از طنز، سفرنامه خیالی، نامه‌نگاری، گفت‌وگوی فلسفی و روایت تمثیلی برای نقد جامعه استفاده می‌کرد. ''نامه‌های ایرانی'' مونتسکیو، ''سفرهای گالیور'' [[جاناتان سوییفت]]، ''کاندید'' ولتر و ''نامه‌های ایرانی'' و دیگر آثار مشابه، نهادهای اروپایی را از دید ناظری بیرونی یا در قالب طنز بررسی می‌کردند.<br /> <br /> در هنر و معماری، [[نوکلاسیسیسم]] با توجه دوباره به الگوهای یونانی و رومی گسترش یافت. در موسیقی، فعالیت آهنگ‌سازانی چون [[یوزف هایدن]]، [[ولفگانگ آمادئوس موتسارت]] و آثار دوره میانی و پایانی سده هجدهم با فرهنگ درباری، شهری و عمومی آن زمان پیوند داشت، هرچند نمی‌توان همه هنر این دوره را مستقیماً بیان فلسفه روشنگری دانست.<br /> <br /> == مخالفان و واکنش‌ها ==<br /> <br /> === نقد دینی و محافظه‌کارانه ===<br /> <br /> برخی متفکران دینی روشنگری را به تضعیف ایمان، اخلاق و انسجام اجتماعی متهم کردند. آنان استدلال می‌کردند که عقل فردی نمی‌تواند جای سنت، وحی و تجربه تاریخی جوامع را بگیرد.<br /> <br /> [[ادموند برک]] در ''تأملاتی درباره انقلاب فرانسه'' با بازسازی عقلانی و ناگهانی جامعه مخالفت کرد و بر اهمیت سنت، عادت و نهادهای تاریخی تأکید گذاشت. نقد او یکی از سرچشمه‌های محافظه‌کاری جدید شد.<br /> <br /> === رمانتیسم ===<br /> <br /> [[رمانتیسم]] در اواخر سده هجدهم و اوایل سده نوزدهم در واکنش به برخی جنبه‌های روشنگری و جهان صنعتی پدید آمد. رمانتیک‌ها بر احساس، تخیل، طبیعت، تاریخ، فردیت و فرهنگ‌های ملی تأکید کردند و با تصور انسان به‌عنوان موجودی صرفاً عقلانی فاصله گرفتند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-روشنگری&quot; /&gt;<br /> <br /> رمانتیسم نفی کامل روشنگری نبود. بسیاری از رمانتیک‌ها از آزادی فردی، نقد اقتدار و ارزش خودآیینی دفاع می‌کردند، اما عقل‌گرایی انتزاعی و مفهوم یکسان پیشرفت را ناکافی می‌دانستند.<br /> <br /> === نقد مارکسیستی ===<br /> <br /> [[کارل مارکس]] و متفکران پس از او از آزادی، نقد دین و نفی امتیازات فئودالی در سنت روشنگری بهره بردند، اما بر این باور بودند که برابری حقوقی به تنهایی نابرابری طبقاتی و استثمار اقتصادی را از میان نمی‌برد.<br /> <br /> [[ماکس هورکهایمر]] و [[تئودور آدورنو]] در ''دیالکتیک روشنگری'' استدلال کردند که عقل رهایی‌بخش می‌تواند به «عقل ابزاری» تبدیل شود؛ عقلی که به جای پرسش از اهداف انسانی، تنها کارآمدترین وسیله کنترل طبیعت و انسان را جست‌وجو می‌کند. آنان سلطه فنی و بوروکراتیک جدید را بخشی از دیالکتیک درونی مدرنیته دانستند.<br /> <br /> === نقد پس‌استعماری و فمینیستی ===<br /> <br /> منتقدان فمینیست نشان داده‌اند که مفهوم تاریخی «انسان جهان‌شمول» در بسیاری از متون روشنگری عملاً مرد، مالک و اروپایی فرض می‌شد. آنان از یک سو محدودیت‌های جنسیتی روشنگران را نقد کرده‌اند و از سوی دیگر، زبان خودآیینی و برابری را برای گسترش حقوق زنان به کار برده‌اند.<br /> <br /> نظریه‌پردازان پس‌استعماری نیز پیوند میان دانش اروپایی، طبقه‌بندی مردمان، استعمار و ادعای رسالت تمدن‌ساز را بررسی کرده‌اند. از این دیدگاه، روشنگری علاوه بر فراهم‌کردن زبان جهان‌شمول حقوق، گاه در تولید سلسله‌مراتب فرهنگی و نژادی مشارکت داشت.<br /> <br /> == مسئله «روشنگری‌های متعدد» ==<br /> <br /> پژوهش‌های جدید به جای سخن‌گفتن از یک روشنگری واحد، از «روشنگری‌ها» سخن می‌گویند. روشنگری فرانسوی در نقد کلیسا و سلطنت، روشنگری اسکاتلندی در فلسفه اخلاق و اقتصاد، روشنگری آلمانی در آموزش و نقد عقل و روشنگری آمریکایی در قانون‌اساسی‌گرایی تمرکزهای متفاوتی داشتند.<br /> <br /> همچنین از روشنگری کاتولیکی، یهودی، روسی، ایتالیایی، ایبریایی و استعماری سخن گفته شده است. این رویکرد نشان می‌دهد که اندیشه‌های جدید تنها از یک مرکز به دیگر نقاط منتقل نشدند، بلکه در برخورد با زبان‌ها، ادیان، ساختارهای قدرت و سنت‌های محلی بازتفسیر شدند.<br /> <br /> برخی پژوهشگران از «روشنگری رادیکال» در کنار «روشنگری میانه‌رو» سخن می‌گویند. روشنگری رادیکال، که گاه با میراث اسپینوزا پیوند داده می‌شود، بر برابری گسترده‌تر، دموکراسی، آزادی بیان و نقد بنیادین اقتدار دینی تأکید داشت. روشنگری میانه‌رو بیشتر اصلاح از بالا و سازگاری عقل با دین و سلطنت را دنبال می‌کرد.<br /> <br /> == عصر روشنگری و جهان غیراروپایی ==<br /> <br /> روشنگری در اروپا شکل گرفت، اما با جهان غیراروپایی در ارتباط بود. تجارت، استعمار، سفرنامه‌ها، مأموریت‌های مذهبی و ترجمه متون آسیایی و خاورمیانه‌ای منابع تازه‌ای در اختیار متفکران قرار دادند. اروپا در آینه چین، ایران، هند، امپراتوری عثمانی و جوامع بومی آمریکا درباره خود می‌اندیشید.<br /> <br /> تصویر جوامع غیراروپایی در آثار این دوره همیشه دقیق نبود و گاه به «دیگری» خیالی برای نقد اروپا تبدیل می‌شد. مونتسکیو در ''نامه‌های ایرانی'' از شخصیت‌های ایرانی خیالی برای مشاهده انتقادی جامعه فرانسه استفاده کرد، اما این اثر بیش از آنکه گزارشی درباره ایران باشد، طنزی درباره فرانسه سده هجدهم است.<br /> <br /> مفاهیم روشنگری در سده‌های نوزدهم و بیستم وارد زبان سیاسی و فکری جوامع آسیایی، آفریقایی و خاورمیانه‌ای شدند. این مفاهیم در هر جامعه با سنت‌های بومی، تجربه استعمار، اصلاحات دینی و جنبش‌های استقلال‌طلبانه ترکیب و بازتفسیر شدند.<br /> <br /> == روشنگری و ایران ==<br /> <br /> آشنایی گسترده ایرانیان با اندیشه‌های روشنگری عمدتاً از سده نوزدهم و از راه سفرنامه‌ها، ترجمه‌ها، دارالفنون، مطبوعات، دانشجویان اعزامی و تماس با امپراتوری روسیه، عثمانی، فرانسه و بریتانیا افزایش یافت. مفاهیمی چون قانون، آزادی، ملت، حاکمیت، مجلس، آموزش جدید و ترقی وارد زبان اصلاح‌طلبی ایرانی شدند.<br /> <br /> [[میرزا فتحعلی آخوندزاده]]، [[میرزا ملکم‌خان]]، [[عبدالرحیم طالبوف]]، [[میرزا آقاخان کرمانی]] و دیگر روشنفکران سده نوزدهم و اوایل سده بیستم در انتقال یا بازتفسیر برخی مفاهیم روشنگری نقش داشتند. آنان در موضوعاتی چون قانون‌گرایی، آموزش، نقد استبداد، اصلاح زبان، آزادی و جایگاه دین دیدگاه‌های یکسانی نداشتند.<br /> <br /> [[انقلاب مشروطه ایران]] را نمی‌توان صرفاً نتیجه انتقال روشنگری اروپایی دانست. بحران‌های داخلی حکومت قاجار، اعتراض‌های اقتصادی، نقش علما، بازرگانان و انجمن‌ها، تجربه عدالت‌خواهی و تأثیر تحولات روسیه و عثمانی نیز در آن دخیل بودند. بااین‌حال، زبان قانون اساسی، نمایندگی، تفکیک قدرت و حقوق ملت با میراث روشنگری و قانون‌اساسی‌گرایی جدید ارتباط داشت.<br /> <br /> == دستاوردها و تناقض‌ها ==<br /> <br /> از مهم‌ترین دستاوردهای منتسب به روشنگری می‌توان به گسترش نقد عقلانی، آزادی وجدان، مدارا، حقوق طبیعی، قانون‌اساسی‌گرایی، استقلال نسبی علم، اصلاح قضایی، آموزش عمومی و اندیشه برابری مدنی اشاره کرد. این اصول در شکل‌گیری دولت و جامعه جدید تأثیری ماندگار داشتند.<br /> <br /> بااین‌حال، عصر روشنگری هم‌زمان با برده‌داری، استعمار، محرومیت سیاسی زنان، نابرابری طبقاتی و طبقه‌بندی‌های نژادی بود. بسیاری از کسانی که از آزادی سخن می‌گفتند، همه انسان‌ها را به‌طور برابر مشمول آن نمی‌دانستند. ازاین‌رو، تاریخ روشنگری هم تاریخ ایجاد زبان رهایی و هم تاریخ محدودیت‌های اجرای آن است.<br /> <br /> میراث روشنگری در بسیاری از جنبش‌های بعدی از مرزهای اولیه خود فراتر رفت. زنان، کارگران، بردگان، استعمارشدگان، اقلیت‌های دینی و جنبش‌های دموکراتیک، مفاهیم آزادی و برابری را برای نقد همان ساختارهایی به کار بردند که جامعه روشنگری نتوانسته بود از میان بردارد.<br /> <br /> == میراث ==<br /> <br /> مفاهیم و نهادهای مرتبط با روشنگری همچنان در حقوق بشر، دموکراسی، آموزش، پژوهش علمی، روزنامه‌نگاری، آزادی بیان، آزادی مذهب و دولت قانون‌مدار حضور دارند. اصل اینکه هیچ ادعایی نباید صرفاً به سبب اقتدار گوینده از نقد مصون باشد، از مهم‌ترین میراث‌های فکری این عصر است.<br /> <br /> بااین‌حال، «میراث روشنگری» مجموعه‌ای ثابت نیست. مدافعان آن بر عقل عمومی، جهان‌شمولی حقوق و امکان پیشرفت تأکید می‌کنند؛ منتقدان، نقش قدرت، تفاوت‌های فرهنگی، تجربه استعمار و محدودیت عقل ابزاری را برجسته می‌سازند. بحث معاصر درباره روشنگری نه میان پذیرش کامل و رد کامل، بلکه بیشتر درباره چگونگی حفظ آرمان‌های رهایی‌بخش و اصلاح تناقض‌های تاریخی آن است.<br /> <br /> == گاه‌شمار ==<br /> <br /> * '''۱۶۲۰:''' انتشار ''ارغنون نو'' اثر [[فرانسیس بیکن]].<br /> * '''۱۶۳۷:''' انتشار ''گفتار در روش'' اثر [[رنه دکارت]].<br /> * '''۱۶۵۱:''' انتشار ''لویاتان'' اثر [[توماس هابز]].<br /> * '''۱۶۷۰:''' انتشار ''رساله الهیاتی ـ سیاسی'' اثر [[باروخ اسپینوزا]].<br /> * '''۱۶۸۷:''' انتشار ''اصول ریاضی فلسفه طبیعی'' اثر [[آیزاک نیوتن]].<br /> * '''۱۶۸۸:''' وقوع انقلاب باشکوه انگلستان.<br /> * '''۱۶۸۹:''' انتشار ''نامه‌ای درباره مدارا''، ''دو رساله درباره حکومت'' و ''جستاری درباره فهم انسانی'' از آثار [[جان لاک]].<br /> * '''۱۷۲۱:''' انتشار ''نامه‌های ایرانی'' اثر [[مونتسکیو]].<br /> * '''۱۷۳۴:''' انتشار ''نامه‌های فلسفی'' اثر [[ولتر]].<br /> * '''۱۷۴۸:''' انتشار ''روح‌القوانین'' اثر مونتسکیو.<br /> * '''۱۷۵۱:''' آغاز انتشار ''دانشنامه'' به ویراستاری [[دنی دیدرو]] و [[ژان لو رون دالامبر]].<br /> * '''۱۷۵۱:''' انتشار ''پژوهشی درباره اصول اخلاق'' اثر [[دیوید هیوم]].<br /> * '''۱۷۵۹:''' انتشار ''کاندید'' اثر ولتر و ''نظریه عواطف اخلاقی'' اثر [[آدام اسمیت]].<br /> * '''۱۷۶۲:''' انتشار ''قرارداد اجتماعی'' و ''امیل'' اثر [[ژان‌ژاک روسو]].<br /> * '''۱۷۶۴:''' انتشار ''در باب جرائم و مجازات‌ها'' اثر [[چزاره بکاریا]].<br /> * '''۱۷۷۶:''' اعلام استقلال آمریکا و انتشار ''ثروت ملل'' اثر آدام اسمیت.<br /> * '''۱۷۸۱:''' انتشار نخستین ویراست ''نقد عقل محض'' اثر [[ایمانوئل کانت]].<br /> * '''۱۷۸۴:''' انتشار ''پاسخی به پرسش: روشنگری چیست؟'' اثر کانت.<br /> * '''۱۷۸۹:''' آغاز انقلاب فرانسه و تصویب اعلامیه حقوق بشر و شهروند.<br /> * '''۱۷۹۱:''' انتشار ''اعلامیه حقوق زن و شهروند زن'' اثر [[المپ دو گوژ]].<br /> * '''۱۷۹۲:''' انتشار ''احقاق حقوق زنان'' اثر [[مری ولستون‌کرافت]].<br /> * '''۱۷۹۴:''' لغو برده‌داری در مستعمرات فرانسه؛ این تصمیم در ۱۸۰۲ لغو و در ۱۸۴۸ دوباره برقرار شد.<br /> * '''۱۸۰۴:''' استقلال هائیتی در پی انقلاب بردگان سن دومنگ.<br /> * '''۱۸۱۵:''' پایان جنگ‌های ناپلئونی؛ تاریخی که گاه پایان «روشنگری متأخر» دانسته می‌شود.<br /> <br /> == آثار مهم عصر روشنگری ==<br /> <br /> === فلسفه و شناخت ===<br /> <br /> * فرانسیس بیکن، ''ارغنون نو''، ۱۶۲۰.<br /> * رنه دکارت، ''گفتار در روش''، ۱۶۳۷.<br /> * جان لاک، ''جستاری درباره فهم انسانی''، ۱۶۸۹.<br /> * دیوید هیوم، ''پژوهشی درباره فهم انسانی''، ۱۷۴۸.<br /> * ایمانویل کانت، ''نقد عقل محض''، ۱۷۸۱ و ۱۷۸۷.<br /> <br /> === سیاست و حقوق ===<br /> <br /> * توماس هابز، ''لویاتان''، ۱۶۵۱.<br /> * باروخ اسپینوزا، ''رساله الهیاتی ـ سیاسی''، ۱۶۷۰.<br /> * جان لاک، ''دو رساله درباره حکومت''، ۱۶۸۹.<br /> * مونتسکیو، ''روح‌القوانین''، ۱۷۴۸.<br /> * ژان‌ژاک روسو، ''قرارداد اجتماعی''، ۱۷۶۲.<br /> * چزاره بکاریا، ''در باب جرائم و مجازات‌ها''، ۱۷۶۴.<br /> * مری ولستون‌کرافت، ''احقاق حقوق زنان''، ۱۷۹۲.<br /> <br /> === علم و اقتصاد ===<br /> <br /> * آیزاک نیوتن، ''اصول ریاضی فلسفه طبیعی''، ۱۶۸۷.<br /> * کارل لینه، ''نظام طبیعت''، ۱۷۳۵.<br /> * ژرژ-لوئی لکلرک بوفون، ''تاریخ طبیعی''، از ۱۷۴۹.<br /> * آدام اسمیت، ''ثروت ملل''، ۱۷۷۶.<br /> * آنتوان لاووازیه، ''رساله مقدماتی شیمی''، ۱۷۸۹.<br /> <br /> === ادبیات و دانشنامه‌نگاری ===<br /> <br /> * مونتسکیو، ''نامه‌های ایرانی''، ۱۷۲۱.<br /> * ولتر، ''نامه‌های فلسفی''، ۱۷۳۴.<br /> * دیدرو و دالامبر، ''دانشنامه''، ۱۷۵۱ تا ۱۷۷۲.<br /> * ولتر، ''کاندید''، ۱۷۵۹.<br /> * روسو، ''امیل''، ۱۷۶۲.<br /> * کانت، ''پاسخی به پرسش: روشنگری چیست؟''، ۱۷۸۴.<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> <br /> * [[انقلاب علمی]]<br /> * [[رنسانس]]<br /> * [[اصلاح دینی]]<br /> * [[عقل‌گرایی]]<br /> * [[تجربه‌گرایی]]<br /> * [[آزادی وجدان]]<br /> * [[حقوق طبیعی]]<br /> * [[قرارداد اجتماعی]]<br /> * [[تفکیک قوا]]<br /> * [[لیبرالیسم]]<br /> * [[سکولاریسم]]<br /> * [[روشنگری اسکاتلند]]<br /> * [[انقلاب آمریکا]]<br /> * [[انقلاب فرانسه]]<br /> * [[اعلامیه حقوق بشر و شهروند]]<br /> * [[رمانتیسم]]<br /> * [[مدرنیته]]<br /> * [[روشنفکری در ایران]]<br /> * [[انقلاب مشروطه ایران]]<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> <br /> این مقاله با اتکا به منابع مرجع درباره تعریف، دوره‌بندی، خاستگاه‌ها، تنوع منطقه‌ای و پیامدهای سیاسی و فرهنگی روشنگری تنظیم شده است. منابع مرجع بر شکل‌گیری روشنگری در اواخر سده هفدهم و سده هجدهم، نقش انقلاب علمی، تنوع دیدگاه‌های روشنگران و تأثیر آن بر انقلاب‌های آمریکا و فرانسه تأکید دارند.</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93055 2026-09-18T19:43:55Z

<p>Safa: /* جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=93054 2026-09-18T19:43:01Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات مفهوم<br /> |عنوان = جمهوری‌خواهی<br /> |نام لاتین = Republicanism<br /> |نام‌های دیگر = جمهوریت، جمهوری‌گرایی، جمهوری‌خواهی مدنی، سنت جمهوری‌خواه<br /> |حوزه = فلسفه سیاسی، حقوق اساسی، تاریخ اندیشه سیاسی<br /> |نوع = سنت فکری، نظریه سیاسی و جنبش سیاسی<br /> |خاستگاه = یونان و روم باستان؛ بازپرداخت در دولت‌شهرهای ایتالیایی دوره رنسانس<br /> |دوره شکل‌گیری = دوران باستان؛ احیای جدید از سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی<br /> |اندیشمندان برجسته = [[ارسطو]]، [[پولیبیوس]]، [[سیسرون]]، [[نیکولو ماکیاولی]]، [[جیمز هرینگتون]]، [[مونتسکیو]]، [[ژان‌ژاک روسو]]، [[جیمز مدیسون]]، [[توماس پین]]، [[ماری‌ژوزف لا فایت]]، [[فیلیپ پتیت]]<br /> |مفاهیم کلیدی = حاکمیت مردم، آزادی به‌مثابه نبود سلطه، خیر عمومی، شهروندی، فضیلت مدنی، حکومت قانون، مشارکت سیاسی، قانون اساسی مختلط، تفکیک قوا، پاسخ‌گویی، مبارزه با فساد<br /> |آثار مهم = ''سیاست''، ''تاریخ‌ها''، ''درباره جمهوری''، ''گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس''، ''جمهوری اقیانوسیه''، ''روح‌القوانین''، ''قرارداد اجتماعی''، ''مقاله‌های فدرالیست''، ''حقوق انسان''، ''جمهوری‌خواهی: نظریه‌ای درباره آزادی و حکومت''<br /> |جریان‌های مرتبط = دموکراسی، قانون‌اساسی‌گرایی، لیبرالیسم، انسان‌گرایی مدنی، سکولاریسم، میهن‌دوستی مدنی، فدرالیسم<br /> |تأثیرپذیرفته از = فلسفه سیاسی یونان، جمهوری روم، حقوق رومی، انسان‌گرایی رنسانس، نظریه حقوق طبیعی و عصر روشنگری<br /> |تأثیرگذار بر = انقلاب آمریکا، انقلاب فرانسه، جمهوری‌های نوین، حکومت نمایندگی، قانون اساسی مکتوب، جنبش‌های ضدسلطنتی و ضداستبدادی<br /> |نقدهای اصلی = ابهام مفهوم خیر عمومی، احتمال تحمیل فضیلت رسمی، کم‌توجهی تاریخی به زنان و فرودستان، امکان غلبه اکثریت، تعارض احتمالی مشارکت عمومی با آزادی فردی<br /> }}<br /> <br /> '''جمهوری‌خواهی،''' یا '''جمهوری‌گرایی''' سنتی در اندیشه و کنش سیاسی است که حکومت را متعلق به عموم شهروندان می‌داند و با قدرت موروثی، حکومت شخصی و سلطه خودسرانه مخالفت می‌کند. در این سنت، قدرت عمومی باید بر رضایت مردم، قانون، پاسخ‌گویی صاحبان منصب و ملاحظات خیر عمومی استوار باشد. <br /> <br /> جمهوری‌خواهی در معنای حداقلی خواهان جایگزینی سلطنت موروثی با جمهوری است؛ اما در معنای فلسفی گسترده‌تر، تنها نبود پادشاه را کافی نمی‌داند و بر آزادی شهروندان، مشارکت سیاسی، حکومت قانون، فضیلت مدنی، جلوگیری از فساد و مهار قدرت خودسرانه تأکید می‌کند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-جمهوری‌خواهی&quot;&gt;[https://www.britannica.com/topic/republicanism “Republicanism”]، ''Encyclopaedia Britannica''، به‌روزرسانی ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-مدنی&quot;&gt;John Maynor، [https://www.britannica.com/topic/civic-republicanism “Civic Republicanism”]، ''Encyclopaedia Britannica''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> واژه «جمهوری» از عبارت لاتین ''res publica''، به معنای «امر عمومی»، «کار همگانی» یا «آنچه به مردم تعلق دارد»، گرفته شده است. این تعبیر در سنت رومی، حکومت را موضوعی عمومی و متفاوت از دارایی یا اراده خصوصی فرمانروا معرفی می‌کرد. <br /> <br /> مفهوم جمهوری‌خواهی در طول تاریخ دگرگون شده و از حکومت محدود گروهی از شهروندان آزاد در دولت‌شهرهای باستانی تا نظریه حاکمیت مردم، نمایندگی انتخابی و آزادی برابر در دولت‌های جدید را دربرگرفته است.&lt;ref name=&quot;پتیت-دانشنامه&quot;&gt;Philip Pettit، [https://plato.stanford.edu/entries/republicanism/ “Republicanism”]، ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-مدنی&quot; /&gt;<br /> <br /> جمهوری‌خواهی با [[دموکراسی]] پیوندی نزدیک دارد، اما این دو کاملاً مترادف نیستند. دموکراسی بیش از همه به منشأ مردمی قدرت و سازوکارهای مشارکت و تصمیم‌گیری جمعی اشاره می‌کند، درحالی‌که جمهوری‌خواهی علاوه بر حاکمیت مردم، بر حکومت قانون، محدودیت قدرت، خیر عمومی و جلوگیری از سلطه تأکید دارد. <br /> <br /> یک جمهوری ممکن است از نظر حقوقی فاقد پادشاه باشد، اما به سبب تمرکز قدرت، نبود انتخابات آزاد یا فقدان حقوق شهروندی، با معیارهای دموکراتیک و جمهوری‌خواهانه فاصله داشته باشد.<br /> <br /> == واژه‌شناسی و تعریف ==<br /> <br /> واژه «جمهوری» در فارسی از ترکیب عربی «جمهور»، به معنای انبوه مردم یا عموم، ساخته شده است. «جمهوری‌خواهی» می‌تواند دست‌کم سه معنای مرتبط داشته باشد:<br /> <br /> * نظریه‌ای درباره حکومت بر پایه خیر عمومی، آزادی شهروندی و مهار قدرت خودسرانه؛<br /> * حمایت از جمهوری در برابر سلطنت موروثی؛<br /> * جنبشی سیاسی برای تأسیس، حفظ یا دموکراتیک‌کردن یک جمهوری.<br /> <br /> این معانی همیشه بر یکدیگر منطبق نیستند. دولتی ممکن است عنوان «جمهوری» داشته باشد، ولی قدرت در آن به‌صورت موروثی، تک‌حزبی، نظامی یا شخصی اعمال شود.<br /> <br /> اصطلاح «جمهوری‌خواهی مدنی» معمولاً به سنتی اشاره دارد که آزادی فردی را با مشارکت در زندگی عمومی و تأمین خیر مشترک مرتبط می‌داند. این سنت، شهروند را دریافت‌کننده منفعل خدمات دولت نمی‌شمارد، بلکه او را یکی از پدیدآورندگان و ناظران نظم سیاسی تلقی می‌کند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-مدنی&quot; /&gt;<br /> <br /> == تمایز جمهوری و جمهوری‌خواهی ==<br /> <br /> '''جمهوری''' شکل یا ساختار یک دولت است؛ '''جمهوری‌خواهی''' مجموعه‌ای از ارزش‌ها، نظریه‌ها و برنامه‌های سیاسی درباره شیوه سازمان‌دهی و اعمال قدرت عمومی است. نبود پادشاه تنها یکی از شاخص‌های جمهوری است و به‌تنهایی کیفیت جمهوری‌خواهانه حکومت را تضمین نمی‌کند.<br /> <br /> در تعریف صوری، جمهوری دولتی است که در آن مقام عالی کشور موروثی نیست و قدرت عمومی، دست‌کم در زبان حقوقی، از مردم یا نمایندگان آنان سرچشمه می‌گیرد. در تعریف هنجاری، جمهوری هنگامی تحقق می‌یابد که:<br /> <br /> * قدرت عمومی ملک شخصی فرمانروا نباشد؛<br /> * قوانین بر حاکمان و شهروندان یکسان اعمال شوند؛<br /> * مناصب عمومی موقت، محدود و پاسخ‌گو باشند؛<br /> * شهروندان امکان واقعی مشارکت و نظارت داشته باشند؛<br /> * هیچ فرد یا نهادی از قدرت خودسرانه و کنترل‌ناپذیر برخوردار نباشد؛<br /> * حقوق و آزادی‌های اساسی در برابر اکثریت و حکومت محافظت شوند.<br /> <br /> بر این اساس، جمهوری‌خواهی صرفاً شیوه انتخاب رئیس کشور نیست، بلکه نظریه‌ای درباره مالکیت عمومی قدرت، وضعیت برابر شهروندان و جلوگیری از تبدیل حکومت به ابزار منفعت خصوصی است.<br /> <br /> == اصول اساسی جمهوری‌خواهی ==<br /> <br /> === حاکمیت مردم ===<br /> <br /> جمهوری‌خواهی سرچشمه مشروعیت سیاسی را مردم می‌داند. صاحبان منصب عمومی مالک قدرت نیستند، بلکه آن را به‌طور موقت و در چارچوب قانون از سوی شهروندان اعمال می‌کنند. انتخابات، همه‌پرسی، مجلس نمایندگان، شوراهای محلی، دادخواست، آزادی انجمن‌ها و نظارت عمومی از ابزارهای گوناگون تحقق حاکمیت مردم‌اند.<br /> <br /> حاکمیت مردم به معنای نامحدودبودن قدرت اکثریت نیست. در بسیاری از نظریه‌های جدید جمهوری‌خواه، مردم نیز باید در چارچوب حقوق اساسی، رویه‌های عادلانه و قانون اساسی عمل کنند. اکثریت نمی‌تواند صرفاً به دلیل برخورداری از شمار بیشتر، اقلیت‌ها را از حقوق بنیادی محروم سازد.<br /> <br /> === آزادی به‌مثابه نبود سلطه ===<br /> <br /> یکی از مهم‌ترین مفاهیم جمهوری‌خواهی معاصر، آزادی به‌مثابه «نبود سلطه» است. بر اساس این تعبیر، انسان زمانی آزاد است که زیر قدرت خودسرانه دیگری نباشد؛ حتی اگر صاحب قدرت در حال حاضر در زندگی او دخالت نکند. برده‌ای که اربابی مهربان دارد آزاد نیست، زیرا ارباب هر زمان بخواهد می‌تواند بدون پاسخ‌گویی در زندگی او مداخله کند.&lt;ref name=&quot;پتیت-دانشنامه&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;پتیت-کتاب&quot;&gt;Philip Pettit، ''Republicanism: A Theory of Freedom and Government''، Oxford University Press، ۱۹۹۷.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این تعریف با مفهوم آزادی منفی، یعنی نبود مداخله، تفاوت دارد. از دید جمهوری‌خواهی، مسئله تنها تعداد مداخله‌ها نیست، بلکه ساختار قدرتی است که امکان مداخله خودسرانه را فراهم می‌کند. قانون عمومی، اگر تحت کنترل برابر شهروندان و قابل اعتراض باشد، ممکن است آزادی را کاهش ندهد و حتی از آن محافظت کند؛ زیرا وابستگی افراد به اراده دلخواه قدرتمندان را محدود می‌سازد.<br /> <br /> === خیر عمومی ===<br /> <br /> جمهوری‌خواهی حکومت را وسیله تأمین خیر عمومی می‌داند، نه ابزار منافع خصوصی فرمانروا، خاندان، طبقه، حزب یا گروهی خاص. خیر عمومی می‌تواند شامل امنیت، عدالت، آزادی برابر، خدمات عمومی، محیط زیست سالم، زیرساخت‌ها و شرایط لازم برای مشارکت شهروندان باشد.<br /> <br /> مفهوم خیر عمومی محل مناقشه است. یک خطر آن است که دولت یا اکثریت، برداشت خاص خود را از زندگی مطلوب به همه تحمیل کنند. جمهوری‌خواهی دموکراتیک معاصر معمولاً خیر عمومی را نه حقیقتی ازپیش‌تعیین‌شده، بلکه نتیجه گفت‌وگو، رقابت سیاسی، بررسی عمومی و تصمیم‌گیری قانونی میان شهروندان برابر می‌داند.<br /> <br /> === فضیلت مدنی ===<br /> <br /> فضیلت مدنی به آمادگی شهروندان و مسئولان برای توجه به منافع عمومی، رعایت قانون عادلانه، مقابله با فساد، تحمل اختلاف و مشارکت در امور مشترک اشاره دارد. جمهوری‌خواهان کلاسیک معتقد بودند که هیچ قانون اساسی بدون شهروندان مسئول و مقامات درستکار پایدار نمی‌ماند.<br /> <br /> فضیلت مدنی الزاماً به فداکردن همه منافع شخصی برای دولت مربوط نیست. در برداشت دموکراتیک، شهروند با پیگیری منافع مشروع خود، شنیدن دیدگاه دیگران و پذیرش قواعد مشترک در ساختن خیر عمومی مشارکت می‌کند. آموزش مدنی، رسانه مستقل و انجمن‌های داوطلبانه از نهادهای پرورش این فضیلت شمرده می‌شوند.<br /> <br /> === حکومت قانون ===<br /> <br /> در نظام جمهوری‌خواه، قدرت باید از طریق قوانین عمومی، ازپیش‌اعلام‌شده و قابل بررسی اعمال شود. فرمان شخصی و تصمیم سلیقه‌ای، حتی اگر گاه نتیجه‌ای مطلوب داشته باشد، با اصل حکومت قانون سازگار نیست.<br /> <br /> حکومت قانون مستلزم استقلال دادگستری، امکان اعتراض به تصمیمات اداری، برابری در برابر قانون، محدودیت وضعیت اضطراری و پاسخ‌گویی صاحبان قدرت است. این اصل از شهروندان در برابر دولت و از دولت در برابر تصرف خصوصی و فساد محافظت می‌کند.<br /> <br /> === مشارکت سیاسی ===<br /> <br /> مشارکت در سنت جمهوری‌خواه تنها وسیله انتخاب حاکمان نیست، بلکه راهی برای حفظ آزادی و نظارت بر قدرت است. شهروندانی که از سیاست کناره می‌گیرند، ممکن است میدان را برای گروه‌های سازمان‌یافته، نخبگان ثروتمند یا دستگاه‌های غیرپاسخ‌گو خالی کنند.<br /> <br /> مشارکت سیاسی می‌تواند به شکل رأی‌دادن، نامزدشدن، عضویت در حزب یا انجمن، فعالیت صنفی، اعتراض مسالمت‌آمیز، روزنامه‌نگاری، حضور در شوراها و گفت‌وگوی عمومی صورت گیرد. جمهوری‌خواهی جدید معمولاً مشارکت را حق شهروندان می‌داند، نه تکلیفی که دولت بتواند به نام آن زندگی خصوصی را تابع سیاست کند.<br /> <br /> === مبارزه با فساد ===<br /> <br /> در زبان جمهوری‌خواهی کلاسیک، فساد معنایی گسترده‌تر از رشوه‌خواری داشت. فساد هنگامی رخ می‌داد که شهروندان و نهادها خیر عمومی را رها و قدرت را در خدمت منافع خصوصی قرار دهند. تمرکز ثروت، خرید نفوذ سیاسی، انحصار اطلاعات، خویشاوندسالاری و تبدیل مناصب عمومی به دارایی شخصی از صورت‌های فساد جمهوری تلقی می‌شوند.<br /> <br /> راه‌حل‌های جمهوری‌خواهانه برای مقابله با فساد شامل گردش قدرت، شفافیت، حسابرسی، رسانه آزاد، تفکیک قوا، قوانین تعارض منافع، استقلال قضایی و امکان نظارت شهروندان است.<br /> <br /> == ریشه‌های باستانی ==<br /> <br /> === یونان باستان ===<br /> <br /> اصطلاح جمهوری‌خواهی در یونان باستان به معنای جدید وجود نداشت، اما برخی از مبانی آن در فلسفه و تجربه سیاسی دولت‌شهرهای یونانی شکل گرفت. [[ارسطو]] حکومت‌ها را بر اساس شمار فرمانروایان و هدف آنان طبقه‌بندی می‌کرد. حکومت در جهت خیر عمومی را از حکومت در جهت نفع خصوصی فرمانروایان متمایز می‌ساخت.<br /> <br /> ارسطو از نظامی مختلط دفاع می‌کرد که ویژگی‌های حکومت گروه‌های برخوردار و حکومت عامه را ترکیب کند. او طبقه میانه را عاملی برای ثبات سیاسی می‌دانست و شهروندی را با مشارکت در داوری و اداره امور عمومی مرتبط می‌کرد. بااین‌حال، شهروندی یونانی زنان، بردگان و بیگانگان را دربرنمی‌گرفت و با مفهوم جدید شهروندی همگانی تفاوت داشت.<br /> <br /> === جمهوری روم ===<br /> <br /> [[جمهوری روم]]، از اواخر سده ششم تا سده نخست پیش از میلاد، مهم‌ترین الگوی تاریخی جمهوری‌خواهی کلاسیک شد. ساختار آن ترکیبی از کنسول‌ها، سنا، مجامع مردمی و مقام‌های گوناگون بود. محدودیت زمانی مناصب، تعدد مقام‌ها، حق وتو و توزیع اختیار، برای جلوگیری از تمرکز قدرت اهمیت داشت.<br /> <br /> [[پولیبیوس]] نظام روم را نمونه «قانون اساسی مختلط» معرفی کرد که عناصر پادشاهی، اشرافی و مردمی را با یکدیگر ترکیب می‌کرد. [[سیسرون]] نیز در آثار ''درباره جمهوری'' و ''درباره وظایف'' بر قانون طبیعی، وظیفه مدنی، خیر عمومی و جمهوری به‌منزله امر مشترک مردم تأکید کرد.<br /> <br /> جمهوری روم دموکراسی برابر به معنای جدید نبود. قدرت سیاسی میان طبقات اجتماعی به‌طور نابرابر توزیع می‌شد و بردگان، زنان و بسیاری از ساکنان قلمرو از حقوق کامل محروم بودند. بااین‌حال، زبان حقوق، شهروندی، وظیفه عمومی و مخالفت با سلطنت بر جمهوری‌خواهی بعدی اثر گذاشت.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی در قرون وسطی و رنسانس ==<br /> <br /> پس از فروپاشی امپراتوری روم غربی، اندیشه جمهوری به‌طور کامل ناپدید نشد. برخی شهرهای ایتالیا، واحدهای خودگردان سوئیس و اجتماعات شهری اروپایی شیوه‌هایی از حکومت شورایی و انتخابی را تجربه کردند. این حکومت‌ها معمولاً محدود، طبقاتی یا الیگارشیک بودند، اما مانع انحصار کامل تصور سیاسی به سلطنت شدند.<br /> <br /> در دوره [[رنسانس]]، انسان‌گرایان ایتالیایی با مطالعه آثار یونانی و رومی، مفاهیم آزادی شهری، شهروندی فعال و فضیلت مدنی را بازپرداختند. شهرهایی چون [[فلورانس]] و [[ونیز]] خود را جمهوری‌هایی مستقل معرفی می‌کردند، اگرچه مشارکت در آنها به گروه‌های محدودی اختصاص داشت.<br /> <br /> === ماکیاولی ===<br /> <br /> [[نیکولو ماکیاولی]] از مهم‌ترین چهره‌های احیای جمهوری‌خواهی بود. او در ''گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس''، آزادی جمهوری را به وجود قوانین، نهادهای پایدار، مشارکت شهروندان و توانایی مقاومت در برابر فساد پیوند داد.<br /> <br /> ماکیاولی برخلاف تصور هماهنگی طبیعی جامعه، کشمکش میان مردم و بزرگان را اجتناب‌ناپذیر می‌دانست. به نظر او، اگر این اختلاف در چارچوب نهادهای مناسب بیان شود، می‌تواند به ایجاد قوانین حامی آزادی بینجامد. او همچنین بر ضرورت نیروی دفاعی شهروندی و خطر وابستگی به سپاهیان مزدور تأکید داشت.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی در اروپای آغاز دوره جدید ==<br /> <br /> === جمهوری هلند ===<br /> <br /> [[جمهوری هلند]] در سده‌های شانزدهم و هفدهم نمونه‌ای مهم از حکومت غیرسلطنتی، فدرال و تجاری بود. این جمهوری از استان‌هایی با خودمختاری قابل توجه تشکیل می‌شد و فرهنگ چاپ، مناظره سیاسی و مدارا در آن گسترش یافت.<br /> <br /> جمهوری‌خواهی هلندی بر آزادی سیاسی، خودگردانی استان‌ها و مقاومت در برابر سلطه پادشاه اسپانیا استوار بود. بااین‌حال، قدرت در عمل بیشتر در دست نخبگان شهری و خاندان‌های حاکم قرار داشت و مشارکت مستقیم مردم محدود بود.&lt;ref name=&quot;هلند&quot;&gt;Catherine Secretan، [https://shc.stanford.edu/arcade/publications/rofl/issues/volume-2-issue-1/true-freedom-and-dutch-tradition-republicanism “True Freedom and the Dutch Tradition of Republicanism”]، ''Republics of Letters''، جلد ۲، شماره ۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === جمهوری‌خواهی انگلستان ===<br /> <br /> جنگ داخلی انگلستان، اعدام [[چارلز یکم]] در ۱۶۴۹ و برقراری دولت مشترک‌المنافع زمینه‌ای برای بحث درباره جمهوری، حاکمیت مردم و حدود قدرت فراهم کرد. [[جیمز هرینگتون]] در ''جمهوری اقیانوسیه'' از قانون اساسی متوازن، توزیع مالکیت و گردش مناصب دفاع کرد.<br /> <br /> جمهوری‌خواهان انگلیسی وابستگی به اراده پادشاه را ناسازگار با آزادی می‌دانستند. هرچند سلطنت در ۱۶۶۰ بازگشت، مفاهیم آنان بر اندیشه سیاسی بریتانیا، انقلاب آمریکا و منازعات بعدی درباره حکومت محدود اثر گذاشت.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی و عصر روشنگری ==<br /> <br /> در [[عصر روشنگری]]، جمهوری‌خواهی کلاسیک با حقوق طبیعی، قرارداد اجتماعی، حکومت نمایندگی و نقد سلطنت مطلقه درآمیخت. [[مونتسکیو]] در ''روح‌القوانین'' بر تفکیک قوا و ضرورت مهار قدرت تأکید کرد. او فضیلت سیاسی را اصل محرک جمهوری می‌دانست، هرچند جمهوری را لزوماً تنها شکل ممکن حکومت معتدل نمی‌شمرد.<br /> <br /> [[ژان‌ژاک روسو]] در ''قرارداد اجتماعی'' حاکمیت را متعلق به مردم و غیرقابل انتقال دانست. مفهوم «اراده عمومی» نزد او به خیر مشترکی اشاره داشت که شهروندان باید در مقام اعضای یک پیکر سیاسی درباره آن تصمیم بگیرند. نظریه روسو بر جمهوری‌خواهی دموکراتیک اثر گذاشت، اما توجه محدود او به حکومت نمایندگی و احتمال تفسیر اقتدارگرایانه اراده عمومی مورد نقد قرار گرفته است.<br /> <br /> [[توماس پین]] در ''عقل سلیم'' و ''حقوق انسان'' از استقلال آمریکا، جمهوری نمایندگی و برابری سیاسی دفاع کرد. او سلطنت موروثی را نهادی ناموجه می‌دانست و حکومت را امانتی عمومی معرفی می‌کرد.<br /> <br /> == انقلاب آمریکا ==<br /> <br /> اندیشه جمهوری‌خواهی در مخالفت مستعمرات آمریکایی با سلطه بریتانیا نقشی مهم داشت. انقلابیان آمریکایی، مالیات بدون نمایندگی، ارتش دائمی، دستگاه‌های متمرکز و وابستگی به اراده دولت دوردست را تهدیدی علیه آزادی می‌دانستند.<br /> <br /> پس از اعلام استقلال در ۱۷۷۶، مسئله اصلی ایجاد جمهوری‌ای بود که هم بر رضایت مردم استوار باشد و هم در برابر بی‌ثباتی، تمرکز قدرت و غلبه یک جناح مقاومت کند. [[مقاله‌های فدرالیست]]، نوشته [[الکساندر همیلتون]]، [[جیمز مدیسون]] و [[جان جی]]، از قانون اساسی فدرال، نمایندگی، تفکیک قوا و نظام کنترل و توازن دفاع کردند.<br /> <br /> مدیسون معتقد بود جمهوری گسترده می‌تواند از طریق تنوع منافع و نمایندگی، خطر غلبه یک جناح را کاهش دهد. این دیدگاه با تصور کلاسیک که جمهوری را مناسب قلمروی کوچک می‌دانست تفاوت داشت.<br /> <br /> جمهوری آمریکا در آغاز حقوق سیاسی برابر را برای همگان تأمین نکرد. برده‌داری ادامه یافت و زنان، بومیان و بسیاری از مردان فاقد مالکیت از مشارکت کامل محروم بودند. تاریخ بعدی آمریکا تا اندازه‌ای فرایند گسترش اصول اعلام‌شده جمهوری به گروه‌هایی بود که در تأسیس آن کنار گذاشته شده بودند.<br /> <br /> == انقلاب فرانسه و جمهوری‌خواهی جدید ==<br /> <br /> [[انقلاب فرانسه]] در ۱۷۸۹ با اصلاح سلطنت آغاز شد، اما در ۲۱ سپتامبر ۱۷۹۲ سلطنت لغو و جمهوری اول فرانسه اعلام شد. اصول حاکمیت ملت، شهروندی برابر، آزادی و برابری حقوقی در اعلامیه حقوق بشر و شهروند صورت‌بندی شدند.<br /> <br /> جمهوری‌خواهان فرانسوی درباره شکل حکومت، دامنه حق رأی، مالکیت، دین، تمرکز اداری و روش دفاع از انقلاب اختلاف داشتند. دوره ترور و خشونت سیاسی این پرسش را مطرح کرد که آیا می‌توان آزادی را با اجبار انقلابی و تمرکز اضطراری قدرت حفظ کرد.<br /> <br /> فرانسه در سده نوزدهم میان امپراتوری، سلطنت و جمهوری جابه‌جا شد. جمهوری‌خواهی به‌تدریج با رأی عمومی مردان، آموزش همگانی، [[لائیسیته]] و هویت مدنی پیوند یافت. استقرار جمهوری سوم از دهه ۱۸۷۰ جمهوری را به شکل نسبتاً پایدار حکومت فرانسه تبدیل کرد.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی در سده نوزدهم ==<br /> <br /> در سده نوزدهم، جمهوری‌خواهی به یکی از جریان‌های مهم ضدسلطنتی، ملی و دموکراتیک تبدیل شد. جمهوری‌خواهان در فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، پرتغال، آمریکای لاتین و دیگر مناطق برای قانون اساسی، انتخابات، آزادی مطبوعات و حذف امتیازات موروثی فعالیت کردند.<br /> <br /> [[جوزپه ماتزینی]] جمهوریت را با استقلال ملی، وظیفه اخلاقی و مشارکت مردم پیوند داد. در آمریکای لاتین، رهبران استقلال با مسئله ایجاد جمهوری در جوامعی روبه‌رو بودند که میراث استعمار، نابرابری، نظام طبقاتی و قدرت ارتش در آنها پایدار بود.<br /> <br /> جمهوری‌خواهی این دوره طیفی از گرایش‌های میانه‌رو تا رادیکال را دربرمی‌گرفت. برخی جمهوری‌خواهان از حق رأی محدود و مالکیت خصوصی موجود دفاع می‌کردند؛ برخی دیگر خواهان حق رأی همگانی، آموزش عمومی، حقوق اجتماعی و توزیع عادلانه‌تر ثروت بودند.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی معاصر ==<br /> <br /> از نیمه دوم سده بیستم، پژوهش در تاریخ اندیشه سیاسی به احیای جمهوری‌خواهی انجامید. [[هانا آرنت]] بر کنش سیاسی، فضای عمومی و تجربه تأسیس آزادی تأکید کرد. [[کوئنتین اسکینر]] و دیگر پژوهشگران مکتب کمبریج، مفهوم نئورومی آزادی را در آثار جمهوری‌خواهان آغاز دوره جدید بررسی کردند.<br /> <br /> [[فیلیپ پتیت]] جمهوری‌خواهی معاصر را بر آزادی به‌مثابه نبود سلطه استوار کرد. در نظریه او، شهروندان باید بتوانند قدرت عمومی را به چالش بکشند و تصمیمات حکومت را تحت کنترل مؤثر قرار دهند. دموکراسی تنها رأی‌گیری دوره‌ای نیست، بلکه نظامی برای «اعتراض‌پذیرکردن» قدرت است.&lt;ref name=&quot;پتیت-دانشنامه&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;پتیت-کتاب&quot; /&gt;<br /> <br /> جمهوری‌خواهی معاصر درباره موضوعاتی چون قدرت اقتصادی، محیط کار، خانواده، رسانه، فناوری، مهاجرت و روابط بین‌الملل نیز به کار رفته است. اگر آزادی نبود سلطه باشد، سلطه ممکن است نه‌فقط از دولت، بلکه از کارفرما، انحصار اقتصادی، شریک خانوادگی، مالک، شبکه فناوری یا قدرت خارجی سرچشمه بگیرد.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی مدنی ==<br /> <br /> جمهوری‌خواهی مدنی بر پیوند آزادی فردی، مشارکت عمومی و خیر مشترک تأکید دارد. دو گرایش عمده در آن تشخیص داده شده است:<br /> <br /> === گرایش نئوآتنی ===<br /> <br /> این گرایش از تجربه دولت‌شهرهای یونانی و مفهوم شهروندی فعال الهام می‌گیرد. مشارکت در سیاست را بخشی از زندگی خوب و تحقق توانایی انسانی می‌داند. خودگردانی جمعی فقط وسیله محافظت از آزادی خصوصی نیست، بلکه دارای ارزش ذاتی است.<br /> <br /> منتقدان می‌گویند این دیدگاه ممکن است مشارکت سیاسی را بیش از اندازه آرمانی کند و برای تنوع شیوه‌های زندگی و تمایل افراد به فعالیت‌های خصوصی فضای کافی نگذارد.<br /> <br /> === گرایش نئورومی ===<br /> <br /> گرایش نئورومی بر محافظت از شهروند در برابر قدرت خودسرانه تمرکز دارد. مشارکت سیاسی در این دیدگاه بیشتر وسیله‌ای برای تضمین آزادی و نظارت بر قدرت است. شهروند لازم نیست همه زندگی خود را وقف سیاست کند، اما باید امکان مؤثر اعتراض، نظارت و تغییر حکومت را داشته باشد.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-مدنی&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;پتیت-دانشنامه&quot; /&gt;<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی و دموکراسی ==<br /> <br /> دموکراسی و جمهوری‌خواهی در دولت‌های جدید غالباً مکمل یکدیگرند. دموکراسی سازوکارهایی مانند انتخابات، رقابت حزبی و حکومت اکثریت را فراهم می‌کند؛ جمهوری‌خواهی بر محدودیت قدرت، پاسخ‌گویی، حقوق اقلیت‌ها و خیر عمومی تأکید می‌گذارد.<br /> <br /> تنش میان این دو زمانی آشکار می‌شود که اکثریت خواهان اقدامی مغایر حقوق اساسی یا استقلال نهادهای نظارتی باشد. جمهوری‌خواهی قانون‌اساسی می‌کوشد حاکمیت مردم را با دادگستری مستقل، تفکیک قوا و حقوق تضمین‌شده سازگار کند.<br /> <br /> جمهوری دموکراتیک معمولاً دارای ویژگی‌های زیر است:<br /> <br /> * انتخابات آزاد، منصفانه و ادواری؛<br /> * حق رأی عمومی و برابر؛<br /> * امکان واقعی تغییر مسالمت‌آمیز حکومت؛<br /> * آزادی بیان، مطبوعات، تجمع و تشکل؛<br /> * تفکیک و توازن قوا؛<br /> * استقلال قضایی؛<br /> * اداره غیرشخصی و قانون‌مند دولت؛<br /> * حقوق برابر شهروندی؛<br /> * نظارت بر منابع مالی و قدرت عمومی.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی و لیبرالیسم ==<br /> <br /> [[لیبرالیسم]] و جمهوری‌خواهی هر دو از حکومت محدود، قانون، حقوق شهروندی و مخالفت با استبداد دفاع می‌کنند، اما نقطه تمرکز آنان متفاوت است. لیبرالیسم کلاسیک غالباً آزادی را نبود دخالت و حوزه خصوصی را مقدم می‌داند؛ جمهوری‌خواهی آزادی را نبود وابستگی به قدرت خودسرانه و مشارکت در کنترل قدرت می‌شمارد.<br /> <br /> در عمل، بسیاری از نظام‌های جدید عناصر هر دو سنت را ترکیب کرده‌اند. حقوق فردی بدون سازوکارهای جمهوری‌خواهانه ممکن است در برابر تمرکز قدرت آسیب‌پذیر باشد؛ تأکید بر خیر عمومی نیز بدون حقوق لیبرال می‌تواند به فشار بر دگراندیشان بینجامد.<br /> <br /> اختلاف این دو سنت مطلق نیست. لیبرال‌های برابری‌خواه به قدرت ساختاری توجه دارند و جمهوری‌خواهان معاصر نیز حریم خصوصی و تکثر شیوه‌های زندگی را می‌پذیرند. جمهوری‌خواهی جدید اغلب خود را مکمل و اصلاح‌کننده لیبرالیسم معرفی می‌کند، نه جایگزین کامل آن.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی و سوسیالیسم ==<br /> <br /> جمهوری‌خواهی و [[سوسیالیسم]] در نقد قدرت موروثی، نابرابری و وابستگی مشترکاتی دارند. برخی سوسیالیست‌ها معتقدند آزادی سیاسی بدون استقلال اقتصادی ناقص است؛ زیرا کارگر، مستأجر یا بدهکار ممکن است در برابر قدرت اقتصادی خصوصی در وضعیت سلطه قرار گیرد.<br /> <br /> «جمهوری اجتماعی» مفهومی است که آزادی سیاسی را با حقوق اجتماعی، آموزش، بهداشت، امنیت اقتصادی و امکان مشارکت برابر پیوند می‌دهد. جمهوری‌خواهان اجتماعی استدلال می‌کنند که فقر شدید و تمرکز ثروت می‌توانند شهروندی برابر را از محتوا تهی کنند.<br /> <br /> بااین‌حال، جمهوری‌خواهی مالکیت خصوصی را ذاتاً رد نمی‌کند و درباره وسعت مداخله اقتصادی دولت میان جمهوری‌خواهان اختلاف گسترده‌ای وجود دارد.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی و ملی‌گرایی ==<br /> <br /> جمهوری‌خواهی می‌تواند با [[میهن‌دوستی مدنی]] همراه شود؛ یعنی وفاداری به قانون اساسی، آزادی مشترک و نهادهای عمومی، نه برتری قومی یا دینی. شهروندان در این برداشت به سبب مشارکت برابر در یک اجتماع سیاسی با یکدیگر پیوند می‌یابند.<br /> <br /> در سده نوزدهم، جمهوری‌خواهی و ملی‌گرایی در بسیاری از جنبش‌های استقلال‌طلبانه متحد شدند. این اتحاد گاه به آزادی ملی و حکومت مردم یاری رساند، اما زمانی که ملت بر پایه قومیت، زبان یا دین انحصاری تعریف شد، می‌توانست اقلیت‌ها را از شهروندی برابر محروم کند.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی و سکولاریسم ==<br /> <br /> جمهوری‌خواهی الزاماً به معنای [[سکولاریسم]] یا [[لائیسیته]] نیست. در تاریخ، برخی جمهوری‌خواهان دیندار و برخی مخالف دین سازمان‌یافته بوده‌اند. اصل تعیین‌کننده آن است که اقتدار عمومی به اراده و پاسخ‌گویی شهروندان وابسته باشد، نه فرمان غیرقابل نظارت یک نهاد دینی.<br /> <br /> در جمهوری‌های سکولار، آزادی وجدان، برابری ادیان و استقلال قانون از اقتدار روحانی بخشی از شهروندی برابر تلقی می‌شوند. مدل فرانسوی جمهوری‌خواهی، لائیسیته را از پایه‌های فضای عمومی مشترک می‌داند؛ مدل‌های دیگر امکان همکاری گسترده‌تر دولت و نهادهای دینی را می‌پذیرند.<br /> <br /> == نهادهای جمهوری‌خواهانه ==<br /> <br /> جمهوری‌خواهی در قالب یک ساختار واحد نهادی تحقق نمی‌یابد. جمهوری می‌تواند ریاستی، پارلمانی، نیمه‌ریاستی، فدرال یا متمرکز باشد. بااین‌حال، نهادهای زیر غالباً برای مهار سلطه اهمیت دارند:<br /> <br /> === قانون اساسی ===<br /> <br /> قانون اساسی حدود قدرت، شیوه انتخاب یا عزل مقامات و حقوق شهروندان را تعیین می‌کند. قانون اساسی هنگامی مؤثر است که تغییر یا نادیده‌گرفتن آن برای صاحبان قدرت آسان نباشد و نهادهای مستقلی از آن حفاظت کنند.<br /> <br /> === تفکیک و توازن قوا ===<br /> <br /> توزیع اختیار میان قوه‌های قانون‌گذاری، اجرایی و قضایی از تمرکز قدرت جلوگیری می‌کند. تفکیک قوا به معنای جدایی مطلق نیست، بلکه هر نهاد باید ابزارهایی برای نظارت و محدودکردن نهادهای دیگر داشته باشد.<br /> <br /> === انتخابات و گردش قدرت ===<br /> <br /> انتخابات به شهروندان امکان می‌دهد مسئولان را برگزینند و بدون خشونت کنار بگذارند. محدودیت دوره تصدی، ممنوعیت انحصار مناصب و رقابت واقعی سیاسی برای جلوگیری از شخصی‌شدن قدرت اهمیت دارند.<br /> <br /> صرف برگزاری انتخابات برای جمهوری‌خواهی کافی نیست. انتخابات باید آزاد، منصفانه، رقابتی و همراه با آزادی اطلاعات و امکان فعالیت مخالفان باشد.<br /> <br /> === نمایندگی و مجلس ===<br /> <br /> مجلس محلی برای قانون‌گذاری، نمایندگی منافع متنوع، بررسی بودجه و نظارت بر دولت است. نماینده در سنت جمهوری‌خواه باید در برابر رأی‌دهندگان پاسخ‌گو باشد، اما صرفاً مأمور اجرای خواسته‌های لحظه‌ای آنان نیز تلقی نمی‌شود.<br /> <br /> === دستگاه قضایی مستقل ===<br /> <br /> دادگستری مستقل از شهروندان در برابر تصمیم‌های غیرقانونی حکومت محافظت می‌کند. استقلال قضایی باید با شفافیت، پاسخ‌گویی و جلوگیری از تبدیل دادگاه‌ها به قدرتی غیرقابل کنترل همراه باشد.<br /> <br /> === رسانه و جامعه مدنی ===<br /> <br /> رسانه‌های مستقل، اتحادیه‌ها، انجمن‌ها، مراکز پژوهشی و سازمان‌های مدنی، اطلاعات لازم برای نظارت بر حکومت را فراهم می‌کنند. بدون آزادی بیان و تشکل، شهروندان نمی‌توانند قدرت را به‌طور مؤثر به چالش بکشند.<br /> <br /> == زنان و گسترش شهروندی جمهوری‌خواهانه ==<br /> <br /> جمهوری‌خواهی کلاسیک غالباً شهروند را مرد آزاد و مالک تصور می‌کرد. زنان از حق رأی، منصب عمومی و استقلال حقوقی محروم بودند، هرچند در انقلاب‌ها و جنبش‌های جمهوری‌خواهانه مشارکت داشتند.<br /> <br /> [[المپ دو گوژ]] در جریان انقلاب فرانسه، با نگارش ''اعلامیه حقوق زن و شهروند زن''، خواهان تعمیم اصول آزادی و برابری به زنان شد. [[مری ولستون‌کرافت]] نیز محرومیت زنان از آموزش و شهروندی برابر را نقد کرد.<br /> <br /> جنبش‌های حق رأی زنان در سده‌های نوزدهم و بیستم مرز شهروندی جمهوری‌خواهانه را گسترش دادند. نظریه‌های فمینیستی معاصر نشان داده‌اند که سلطه ممکن است در خانواده، محیط کار و روابط خصوصی نیز وجود داشته باشد و آزادی جمهوری‌خواهانه نباید تنها به رابطه شهروند با دولت محدود شود.<br /> <br /> == استعمار، برده‌داری و تناقض‌های تاریخی ==<br /> <br /> برخی جمهوری‌های تاریخی در داخل بر آزادی شهروندان تأکید می‌کردند، اما بردگان، مردمان مستعمره یا جمعیت‌های بومی را از حقوق سیاسی محروم می‌ساختند. جمهوری روم بر برده‌داری و توسعه امپراتوری متکی بود و جمهوری‌های جدید آمریکا نیز در دوره شکل‌گیری با برده‌داری و سلب مالکیت بومیان همراه بودند.<br /> <br /> این تناقض نشان می‌دهد که آزادی جمهوری‌خواهانه در بسیاری از دوره‌ها فقط به گروه محدودی از شهروندان تعلق داشت. جنبش‌های الغای برده‌داری، استقلال‌طلبانه و حقوق مدنی از زبان جمهوریت و برابری برای گسترش جامعه شهروندان استفاده کردند.<br /> <br /> [[انقلاب هائیتی]] نمونه مهمی بود که در آن بردگان اصول آزادی و برابری را علیه نظام استعماری و برده‌داری به کار گرفتند. تشکیل جمهوری هائیتی در ۱۸۰۴ محدوده نژادی و استعماری جمهوری‌خواهی آتلانتیک را به چالش کشید.<br /> <br /> == جمهوری‌خواهی در ایران ==<br /> <br /> === پیشینه در دوره قاجار ===<br /> <br /> اندیشه جمهوری‌خواهی به معنای جدید در ایران از سده نوزدهم و در پی تماس با تحولات اروپا، عثمانی، قفقاز و روسیه شناخته‌تر شد. ترجمه آثار سیاسی، مطبوعات، سفرنامه‌ها و نوشته‌های اصلاح‌طلبان مفاهیمی چون حاکمیت ملت، قانون، مجلس، انتخابات و مسئولیت حکومت را وارد زبان سیاسی ایران کردند.<br /> <br /> [[انقلاب مشروطه ایران]] در آغاز عمدتاً خواهان محدودکردن سلطنت از طریق قانون اساسی و مجلس بود، نه لغو کامل پادشاهی. بااین‌حال، اصولی چون حاکمیت قانون، نمایندگی ملت و پاسخ‌گویی دولت زمینه فکری رشد جریان‌های جمهوری‌خواه را فراهم کردند.<br /> <br /> === جنبش جنگل و جمهوری گیلان ===<br /> <br /> در سال ۱۲۹۹ خورشیدی، در جریان تحولات [[جنبش جنگل]]، جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران، مشهور به جمهوری گیلان، اعلام شد. این تجربه از ائتلاف موقت نیروهای جنگل، کمونیست‌های ایرانی و پشتیبانی شوروی شکل گرفت، اما اختلاف‌های داخلی و تغییر سیاست شوروی به فروپاشی آن در ۱۳۰۰ انجامید.<br /> <br /> ماهیت این جمهوری، میزان استقلال آن و رابطه نیروهای داخلی با شوروی موضوع اختلاف میان پژوهشگران است. این تجربه نخستین نمونه مهم استفاده رسمی از عنوان جمهوری در سیاست معاصر ایران به‌شمار می‌رود.<br /> <br /> === طرح جمهوری‌خواهی رضاخان ===<br /> <br /> در ۱۳۰۲ و ۱۳۰۳ خورشیدی، هم‌زمان با افزایش قدرت [[رضاخان سردارسپه]]، طرح تبدیل سلطنت مشروطه به جمهوری مطرح شد. بخشی از نخبگان، نظامیان، روشنفکران و نمایندگان مجلس از آن حمایت کردند. مخالفان، از جمله شماری از روحانیان و نیروهای سیاسی، طرح را وسیله‌ای برای تثبیت قدرت شخصی رضاخان یا تقلیدی از جمهوری ترکیه می‌دانستند.<br /> <br /> پس از اعتراض‌ها، رضاخان از طرح جمهوری عقب‌نشینی کرد. در ۱۳۰۴ مجلس مؤسسان سلطنت قاجار را برانداخت و سلطنت پهلوی را برقرار کرد. ازاین‌رو، جنبش جمهوری‌خواهی آن دوره به تأسیس جمهوری نینجامید.<br /> <br /> === انقلاب ۱۳۵۷ و جمهوری اسلامی ===<br /> <br /> در همه‌پرسی فروردین ۱۳۵۸، نظام «جمهوری اسلامی» جایگزین سلطنت شد. قانون اساسی جدید نهادهای انتخابی مانند ریاست‌جمهوری و مجلس را با نهادهای دینی و انتصابی، از جمله [[ولایت فقیه]] و [[شورای نگهبان]]، ترکیب کرد.<br /> <br /> عنوان جمهوری به‌تنهایی درباره میزان حاکمیت مردم داوری نهایی به دست نمی‌دهد. اختیارات نهادهای انتصابی، نظارت استصوابی، محدودیت انتخابات، نبود برابری کامل شهروندان و تمرکز قدرت در رهبری با اصول جمهوری‌خواهی دموکراتیک ناسازگار است. <br /> <br /> === جمهوری‌خواهی در اپوزیسیون ایران ===<br /> <br /> جمهوری‌خواهی یکی از گرایش‌های اصلی مخالفان حکومت ایران است. نقاط مشترک بسیاری از آنان عبارت‌اند از نفی سلطنت موروثی، تأکید بر حاکمیت مردم، انتخابات آزاد، جدایی نهاد دین از دولت، حقوق برابر شهروندی و انتقال مسالمت‌آمیز قدرت.<br /> <br /> در میان جمهوری‌خواهان درباره نظام ریاستی یا پارلمانی، تمرکز یا عدم تمرکز، فدرالیسم، سیاست اقتصادی، چگونگی دوره گذار و رابطه دین و عرصه عمومی اختلاف وجود دارد. بنابراین، جمهوری‌خواهی ایرانی یک سازمان یا برنامه واحد نیست، بلکه خانواده‌ای از گرایش‌های سیاسی است.<br /> <br /> == آسیب‌شناسی جمهوری‌ها ==<br /> <br /> === استبداد انتخاباتی ===<br /> <br /> حکومت ممکن است انتخابات برگزار کند، اما با حذف نامزدها، کنترل رسانه‌ها، مهندسی حوزه‌های انتخاباتی یا سرکوب مخالفان، رقابت را بی‌معنا سازد. چنین نظامی می‌تواند عنوان جمهوری داشته باشد، ولی از حاکمیت واقعی شهروندان برخوردار نباشد.<br /> <br /> === شخصی‌شدن قدرت ===<br /> <br /> تداوم طولانی یک رهبر، ضعف احزاب، کیش شخصیت و وابستگی نهادها به فرد می‌تواند جمهوری را به حکومت شخصی تبدیل کند. محدودیت دوره تصدی و استقلال نهادهای عمومی برای جلوگیری از این روند ضروری‌اند.<br /> <br /> === غلبه اکثریت ===<br /> <br /> حکومت اکثریت بدون تضمین حقوق اقلیت‌ها ممکن است به «استبداد اکثریت» بینجامد. قانون اساسی، دادگاه مستقل، آزادی بیان و حقوق بنیادین باید از شهروندان در برابر تصمیم‌های تبعیض‌آمیز نیز محافظت کنند.<br /> <br /> === الیگارشی و نفوذ ثروت ===<br /> <br /> تمرکز ثروت می‌تواند بر انتخابات، رسانه‌ها و قانون‌گذاری اثر بگذارد و برابری سیاسی صوری را تضعیف کند. جمهوری‌خواهی معاصر وابستگی حکومت به صاحبان ثروت و شرکت‌های انحصاری را شکلی از تصرف امر عمومی به سود منافع خصوصی می‌داند.<br /> <br /> === پوپولیسم اقتدارگرا ===<br /> <br /> رهبر پوپولیست ممکن است خود را تجسم مستقیم «مردم واقعی» معرفی و نهادهای واسط، مخالفان، رسانه‌ها و دادگاه‌ها را نامشروع قلمداد کند. جمهوری‌خواهی قانون‌اساسی تأکید می‌کند که هیچ فردی به‌تنهایی نماینده تمام مردم نیست و اراده عمومی باید از راه فرایندهای متکثر و قانون‌مند شکل گیرد.<br /> <br /> === وضعیت اضطراری دائمی ===<br /> <br /> جنگ، بحران امنیتی یا بلایای عمومی ممکن است موقتاً اختیارات حکومت را افزایش دهند. اگر این اختیارات بدون محدودیت زمانی و نظارت ادامه یابند، امکان سلطه خودسرانه پدید می‌آید. جمهوری‌خواهی خواهان ضرورت، تناسب، زمان‌بندی و نظارت حقوقی بر اقدامات اضطراری است.<br /> <br /> == نقدهای وارد بر جمهوری‌خواهی ==<br /> <br /> === ابهام خیر عمومی ===<br /> <br /> منتقدان می‌پرسند چه کسی خیر عمومی را تعریف می‌کند. اگر دولت یا اکثریت خود را تنها مفسر خیر مشترک بدانند، ممکن است دیدگاه‌های مخالف و شیوه‌های متفاوت زندگی را سرکوب کنند.<br /> <br /> پاسخ جمهوری‌خواهان دموکراتیک این است که خیر عمومی باید در فرایندی آزاد، متکثر و قابل بازنگری تعیین شود و هیچ گروهی حق انحصاری تعریف آن را ندارد.<br /> <br /> === بار سنگین مشارکت ===<br /> <br /> جمهوری‌خواهی کلاسیک گاه از شهروندان انتظار مشارکت پیوسته و فداکاری قابل توجه دارد. منتقدان می‌گویند مردم حق دارند بخش عمده زندگی خود را به خانواده، هنر، کار یا روابط خصوصی اختصاص دهند.<br /> <br /> جمهوری‌خواهی معاصر معمولاً مشارکت را به معنای امکان و ظرفیت کنترل قدرت می‌فهمد، نه الزام به اشتغال دائمی به سیاست.<br /> <br /> === خطر اخلاق‌گرایی دولتی ===<br /> <br /> تأکید بر فضیلت مدنی ممکن است به تعیین یک الگوی رسمی از «شهروند خوب» و محدودکردن تکثر فرهنگی، دینی یا اخلاقی منجر شود. ازاین‌رو، فضیلت مدنی باید به ویژگی‌هایی مانند رعایت حقوق دیگران، مسئولیت‌پذیری و مخالفت با فساد محدود باشد، نه تحمیل یک سبک زندگی جامع.<br /> <br /> === محدودیت تاریخی شهروندی ===<br /> <br /> جمهوری‌های تاریخی بخش بزرگی از جمعیت را از شهروندی کنار گذاشته‌اند. این واقعیت، ادعاهای جهان‌شمول جمهوری‌خواهی را به چالش می‌کشد. جمهوری‌خواهان برابری‌خواه معتقدند که پاسخ، کنارگذاشتن آزادی جمهوری‌خواهانه نیست، بلکه تعمیم آن به همه افراد و روابط اجتماعی است.<br /> <br /> == شاخص‌های سنجش جمهوری‌خواهی ==<br /> <br /> برای ارزیابی میزان جمهوری‌خواهانه بودن یک نظام می‌توان پرسش‌های زیر را مطرح کرد:<br /> <br /> * آیا قدرت عالی کشور موروثی یا مادام‌العمر است؟<br /> * آیا شهروندان می‌توانند حاکمان را در انتخابات آزاد و منصفانه تغییر دهند؟<br /> * آیا قانون بر عالی‌ترین مقام‌های کشور نیز اعمال می‌شود؟<br /> * آیا قوه قضاییه و نهادهای نظارتی استقلال واقعی دارند؟<br /> * آیا مخالفان می‌توانند آزادانه سازمان‌یابی و فعالیت کنند؟<br /> * آیا حقوق اقلیت‌ها در برابر اکثریت تضمین شده است؟<br /> * آیا منابع عمومی به‌صورت شفاف و پاسخ‌گو اداره می‌شوند؟<br /> * آیا شهروندان می‌توانند تصمیم‌های دولت را به چالش بکشند؟<br /> * آیا قدرت اقتصادی یا دینی می‌تواند بدون نظارت بر حکومت مسلط شود؟<br /> * آیا همه افراد بدون تبعیض دینی، قومی، جنسیتی یا طبقاتی از شهروندی برابر برخوردارند؟<br /> <br /> هیچ شاخص منفردی برای ارزیابی جمهوریت کافی نیست. انتخابات بدون حقوق و قانون ممکن است به اقتدارگرایی اکثریتی بینجامد؛ قانون بدون مشارکت مردم نیز می‌تواند پوششی برای الیگارشی یا حکومت بوروکراتیک باشد.<br /> <br /> == گاه‌شمار جمهوری‌خواهی ==<br /> <br /> * '''سده‌های پنجم و چهارم پیش از میلاد:''' گسترش مباحث شهروندی و حکومت مختلط در یونان باستان.<br /> * '''۵۰۹ پیش از میلاد، بر پایه روایت سنتی:''' تأسیس جمهوری روم پس از برکناری پادشاهان.<br /> * '''سده دوم پیش از میلاد:''' تحلیل قانون اساسی مختلط روم در آثار پولیبیوس.<br /> * '''۵۴ تا ۵۱ پیش از میلاد:''' نگارش ''درباره جمهوری'' اثر سیسرون.<br /> * '''۱۴۹۴ تا ۱۵۱۲:''' دوره‌های اصلی تجربه جمهوری فلورانس.<br /> * '''۱۵۳۱:''' انتشار پس از مرگ ماکیاولی از ''گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس''.<br /> * '''۱۵۸۱:''' اعلام استقلال استان‌های هلند از پادشاه اسپانیا.<br /> * '''۱۶۴۹:''' اعدام چارلز یکم و تأسیس دولت مشترک‌المنافع انگلستان.<br /> * '''۱۶۵۶:''' انتشار ''جمهوری اقیانوسیه'' اثر جیمز هرینگتون.<br /> * '''۱۷۴۸:''' انتشار ''روح‌القوانین'' اثر مونتسکیو.<br /> * '''۱۷۶۲:''' انتشار ''قرارداد اجتماعی'' اثر ژان‌ژاک روسو.<br /> * '''۱۷۷۶:''' اعلام استقلال ایالات متحده آمریکا.<br /> * '''۱۷۸۷:''' تصویب قانون اساسی ایالات متحده.<br /> * '''۱۷۸۷ تا ۱۷۸۸:''' انتشار ''مقاله‌های فدرالیست''.<br /> * '''۱۷۸۹:''' آغاز انقلاب فرانسه و تصویب اعلامیه حقوق بشر و شهروند.<br /> * '''۲۱ سپتامبر ۱۷۹۲:''' لغو سلطنت و اعلام جمهوری اول فرانسه.<br /> * '''۱۸۰۴:''' اعلام استقلال و تشکیل جمهوری هائیتی.<br /> * '''۱۸۴۸:''' تأسیس جمهوری دوم فرانسه و گسترش جنبش‌های جمهوری‌خواه در اروپا.<br /> * '''۱۸۷۰:''' تأسیس جمهوری سوم فرانسه.<br /> * '''۱۹۱۱ میلادی:''' پیروزی انقلاب جمهوری‌خواهانه چین و سقوط دودمان چینگ.<br /> * '''۱۹۱۸:''' پایان سلطنت در آلمان و اتریش و تشکیل جمهوری‌های جدید.<br /> * '''۱۹۲۳:''' تأسیس جمهوری ترکیه.<br /> * '''۱۳۰۲ تا ۱۳۰۳ خورشیدی:''' طرح و شکست جنبش جمهوری‌خواهی رضاخان در ایران.<br /> * '''۱۹۴۶:''' اعلام جمهوری ایتالیا پس از همه‌پرسی.<br /> * '''۱۹۵۸:''' تأسیس جمهوری پنجم فرانسه.<br /> * '''۱۳۵۸ خورشیدی:''' تأسیس جمهوری اسلامی در ایران.<br /> * '''۱۹۹۷:''' انتشار کتاب ''جمهوری‌خواهی: نظریه‌ای درباره آزادی و حکومت'' اثر فیلیپ پتیت.<br /> <br /> == آثار مهم جمهوری‌خواهی ==<br /> <br /> === آثار کلاسیک ===<br /> <br /> * ارسطو، ''سیاست''.<br /> * پولیبیوس، ''تاریخ‌ها''، به‌ویژه کتاب ششم.<br /> * سیسرون، ''درباره جمهوری''.<br /> * سیسرون، ''درباره وظایف''.<br /> * نیکولو ماکیاولی، ''گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس''.<br /> * جیمز هرینگتون، ''جمهوری اقیانوسیه''.<br /> * مونتسکیو، ''روح‌القوانین''.<br /> * ژان‌ژاک روسو، ''قرارداد اجتماعی''.<br /> * الکساندر همیلتون، جیمز مدیسون و جان جی، ''مقاله‌های فدرالیست''.<br /> * توماس پین، ''حقوق انسان''.<br /> <br /> === پژوهش‌های معاصر ===<br /> <br /> * Hannah Arendt, ''On Revolution'', 1963.<br /> * Zera S. Fink, ''The Classical Republicans'', 1945.<br /> * J. G. A. Pocock, ''The Machiavellian Moment'', 1975.<br /> * Quentin Skinner, ''Liberty Before Liberalism'', 1998.<br /> * Philip Pettit, ''Republicanism: A Theory of Freedom and Government'', 1997.<br /> * Maurizio Viroli, ''Republicanism'', 2002.<br /> * John Maynor, ''Republicanism in the Modern World'', 2003.<br /> * Cécile Laborde and John Maynor, eds., ''Republicanism and Political Theory'', 2008.<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> <br /> * [[جمهوری]]<br /> * [[دموکراسی]]<br /> * [[حاکمیت مردم]]<br /> * [[آزادی سیاسی]]<br /> * [[آزادی به‌مثابه نبود سلطه]]<br /> * [[حکومت قانون]]<br /> * [[قانون اساسی]]<br /> * [[تفکیک قوا]]<br /> * [[شهروندی]]<br /> * [[جامعه مدنی]]<br /> * [[لیبرالیسم]]<br /> * [[سوسیالیسم]]<br /> * [[سکولاریسم]]<br /> * [[لائیسیته]]<br /> * [[میهن‌دوستی مدنی]]<br /> * [[انقلاب آمریکا]]<br /> * [[انقلاب فرانسه]]<br /> * [[جنبش مشروطه ایران|انقلاب مشروطه ایران]]<br /> * [[جمهوری اسلامی ایران]]<br /> * [[سلطنت مشروطه]]<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93053 2026-09-18T19:41:33Z

<p>Safa: /* جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93052 2026-09-18T19:41:00Z

<p>Safa: /* جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]<br /> # [[رنسانس]]{{A-Class-icon}}<br /> رنسانس<br /> شناسنامه<br /> نام لاتین Renaissance<br /> نام‌های دیگر نوزایی، عصر نوزایی، تجدید حیات فرهنگی اروپا<br /> حوزه تاریخ، هنر، ادبیات، فلسفه، علم، معماری، سیاست و فرهنگ<br /> نوع دوره و جنبش فرهنگی، هنری و فکری<br /> خاستگاه دولت‌شهرهای ایتالیا، به‌ویژه فلورانس<br /> دوره شکل‌گیری حدود سده چهاردهم تا اوایل سده هفدهم میلادی<br /> اندیشه و تاریخ<br /> اندیشمندان برجسته فرانچسکو پترارک، جووانی بوکاچو، لئون باتیستا آلبرتی، مارسیلیو فیچینو، پیکو دلا میراندولا، اراسموس روتردامی، نیکولو ماکیاولی، توماس مور<br /> مفاهیم کلیدی انسان‌گرایی، بازگشت به منابع کلاسیک، فردیت، آموزش انسانی، طبیعت‌گرایی، مشاهده، پرسپکتیو، منزلت انسان<br /> آثار مهم کمدی الهی، دکامرون، شهریار، آرمان‌شهر، در باب گردش افلاک آسمانی، مونالیزا، شام آخر، مدرسه آتن، سقف کلیسای سیستین<br /> جریان‌های مرتبط انسان‌گرایی رنسانس، اصلاح دینی، انقلاب علمی، عصر اکتشاف، نوکلاسیسیسم<br /> تأثیرپذیرفته از فرهنگ یونان و روم باستان، فلسفه اسلامی، دانش بیزانسی، دانشگاه‌های قرون وسطی، تجارت مدیترانه‌ای<br /> تأثیرگذار بر هنر جدید اروپا، فلسفه جدید، علوم تجربی، ادبیات ملی، دولت مدرن، عصر روشنگری<br /> نقد و ارزیابی<br /> نقدهای اصلی اروپا‌محوری، مبالغه در گسست از قرون وسطی، نادیده‌گرفتن نقش تمدن‌های اسلامی و بیزانسی، محدودبودن دستاوردها به گروه‌های برخوردار، هم‌زمانی با استعمار و تجارت برده<br /> ن<br /> ب<br /> و<br /> رنسانس، یا نوزایی دوره‌ای از تحولات فرهنگی، هنری، ادبی، علمی و فکری در تاریخ اروپا بود که از حدود سده چهاردهم میلادی در دولت‌شهرهای ایتالیا آغاز شد و تا سده‌های شانزدهم و اوایل هفدهم در بخش‌های مختلف اروپا گسترش یافت.<br /> <br /> این دوره معمولاً حد فاصل قرون وسطی و آغاز دوران جدید اروپا دانسته می‌شود، اگرچه تاریخ‌نگاران درباره زمان دقیق آغاز و پایان، زمینه جغرافیایی و میزان گسست آن از فرهنگ قرون وسطی اختلاف نظر دارند.[۱][۲]<br /> <br /> واژه فرانسوی Renaissance به معنای «تولد دوباره» یا «نوزایی» است. این عنوان به احیای علاقه به زبان‌ها، متون، فلسفه، هنر و معماری یونان باستان و روم باستان اشاره دارد.<br /> <br /> بااین‌حال، رنسانس صرفاً بازگشت به گذشته نبود؛ هنرمندان، نویسندگان و اندیشمندان آن دوره میراث کلاسیک را با سنت‌های مسیحی، دانش قرون وسطی، میراث علمی جهان اسلام، تحولات اقتصادی و نیازهای جامعه شهری زمان خود ترکیب کردند.[۱][۳]<br /> <br /> رنسانس در زمینه‌های مختلف به یک شکل و در یک زمان رخ نداد. رنسانس ایتالیا بیشتر با انسان‌گرایی، معماری کلاسیک، پرسپکتیو هندسی و طبیعت‌گرایی هنری شناخته می‌شود؛ رنسانس شمال اروپا با نقاشی رنگ‌روغن، توجه دقیق به جزئیات، اصلاح دینی و انسان‌گرایی مسیحی پیوند داشت. همچنین اسپانیا، پرتغال، انگلستان، فرانسه، لهستان و دیگر سرزمین‌های اروپا صورت‌های خاص خود از این تحول فرهنگی را تجربه کردند.[۴]<br /> <br /> <br /> فهرست<br /> ۱ واژه‌شناسی و تاریخ مفهوم<br /> ۲ دوره‌بندی<br /> ۳ زمینه‌های پیدایش<br /> ۳.۱ شهرنشینی و دولت‌شهرهای ایتالیا<br /> ۳.۲ حامی‌گری هنری<br /> ۳.۳ سقوط قسطنطنیه و دانش یونانی<br /> ۳.۴ کاغذ، چاپ و گسترش سواد<br /> ۳.۵ مرگ سیاه و تحولات اجتماعی<br /> ۴ انسان‌گرایی رنسانس<br /> ۴.۱ پترارک<br /> ۴.۲ انسان‌گرایی مدنی<br /> ۴.۳ انسان‌گرایی مسیحی<br /> ۵ فلسفه رنسانس<br /> ۵.۱ فلسفه سیاسی<br /> ۶ هنر رنسانس<br /> ۶.۱ پرسپکتیو<br /> ۶.۲ طبیعت‌گرایی و بدن انسان<br /> ۶.۳ مقام اجتماعی هنرمند<br /> ۷ معماری<br /> ۸ نقاشی<br /> ۸.۱ پیشارنسانس و جوتو<br /> ۸.۲ رنسانس آغازین<br /> ۸.۳ رنسانس اوج<br /> ۹ پیکرتراشی<br /> ۱۰ ادبیات<br /> ۱۱ رنسانس شمالی<br /> ۱۲ علم و مطالعه طبیعت<br /> ۱۲.۱ اخترشناسی<br /> ۱۲.۲ پزشکی و کالبدشناسی<br /> ۱۲.۳ نقشه‌نگاری و جغرافیا<br /> ۱۳ عصر اکتشاف و گسترش استعمار<br /> ۱۴ دین و اصلاح دینی<br /> ۱۵ موسیقی<br /> ۱۶ زنان در رنسانس<br /> ۱۷ آموزش و دانشگاه‌ها<br /> ۱۸ فناوری و مهندسی<br /> ۱۹ پایان رنسانس<br /> ۲۰ نقش تمدن اسلامی و بیزانسی<br /> ۲۱ رنسانس و ایران<br /> ۲۲ نقد مفهوم رنسانس<br /> ۲۲.۱ مبالغه در گسست از قرون وسطی<br /> ۲۲.۲ اروپا‌محوری<br /> ۲۲.۳ محدودیت اجتماعی دستاوردها<br /> ۲۲.۴ مسئله «نابغه رنسانسی»<br /> ۲۳ تأثیر و میراث<br /> ۲۴ گاه‌شمار<br /> ۲۵ شخصیت‌های برجسته<br /> ۲۵.۱ ادبیات و انسان‌گرایی<br /> ۲۵.۲ فلسفه و سیاست<br /> ۲۵.۳ نقاشی و پیکرتراشی<br /> ۲۵.۴ معماری<br /> ۲۵.۵ علم و فناوری<br /> ۲۶ آثار شاخص<br /> ۲۶.۱ ادبی و فلسفی<br /> ۲۶.۲ هنری<br /> ۲۶.۳ علمی و فنی<br /> ۲۷ تصاویر پیشنهادی<br /> ۲۸ جستارهای وابسته<br /> ۲۹ منابع<br /> واژه‌شناسی و تاریخ مفهوم<br /> نویسندگان ایتالیایی سده‌های چهاردهم تا شانزدهم از مفهوم «تولد دوباره» برای توصیف احیای ادبیات و هنر باستان استفاده می‌کردند. فرانچسکو پترارک برخی دوره‌های پس از فروپاشی امپراتوری روم را زمان افول فرهنگ کلاسیک تلقی می‌کرد و خواهان بازیابی فصاحت و حکمت نویسندگان باستان بود.<br /> <br /> جورجو وازاری، نقاش، معمار و نویسنده ایتالیایی، در کتاب زندگی برجسته‌ترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران از واژه ایتالیایی rinascita، به معنای تولد دوباره، برای توصیف احیای هنر استفاده کرد. روایت وازاری، که هنرمندان توسکانی و فلورانسی را در مرکز تاریخ هنر قرار می‌داد، در شکل‌گیری برداشت سنتی از رنسانس بسیار تأثیرگذار بود.<br /> <br /> اصطلاح «رنسانس» به‌عنوان نام یک دوره تاریخی در سده نوزدهم تثبیت شد. ژول میشله، تاریخ‌نگار فرانسوی، و یاکوب بورکهارت، تاریخ‌نگار سوئیسی، در رواج آن نقش داشتند. بورکهارت در کتاب تمدن رنسانس در ایتالیا، منتشرشده در ۱۸۶۰، این دوره را زمان پیدایش فردیت جدید و دولت و فرهنگ نوین معرفی کرد.<br /> <br /> پژوهشگران معاصر این تصویر را تعدیل کرده‌اند. آنان نشان داده‌اند که فرهنگ کلاسیک در قرون وسطی یکسره فراموش نشده بود و بسیاری از نهادها و تحولات رنسانس در دانشگاه‌ها، شهرها، دربارها و جنبش‌های فکری دوره قرون وسطی ریشه داشتند. به همین دلیل، رنسانس بیشتر مرحله‌ای از دگرگونی تدریجی تلقی می‌شود تا گسستی ناگهانی میان «تاریکی» و «روشنایی».[۴][۳]<br /> <br /> دوره‌بندی<br /> دوره‌بندی رنسانس بر اساس منطقه و حوزه مورد مطالعه متفاوت است. تقسیم‌بندی رایج درباره ایتالیا چنین است:<br /> <br /> پیشارنسانس، حدود ۱۲۸۰ تا ۱۴۰۰: دوره فعالیت هنرمندانی چون جوتو و نویسندگانی چون دانته آلیگیری، پترارک و بوکاچو؛<br /> رنسانس آغازین، حدود ۱۴۰۰ تا ۱۴۹۰: دوره شکل‌گیری هنر و معماری جدید در فلورانس و فعالیت فیلیپو برونلسکی، دوناتلو، مازاتچو و لئون باتیستا آلبرتی؛<br /> رنسانس اوج، حدود ۱۴۹۰ تا ۱۵۲۷: دوره فعالیت لئوناردو داوینچی، میکل‌آنژ، رافائل و دوناتو برامانته؛<br /> رنسانس متأخر و منریسم، از حدود ۱۵۲۰ تا پایان سده شانزدهم: دوره تحول زبان متعادل رنسانس اوج به شیوه‌های پیچیده‌تر و اغراق‌آمیزتر؛<br /> رنسانس شمالی، عمدتاً سده‌های پانزدهم و شانزدهم: تحولات هنری و فکری در هلند، سرزمین‌های آلمانی، فرانسه، انگلستان و دیگر نواحی شمال اروپا.<br /> این تقسیم‌بندی تقریبی است. تحولات رنسانس در ایتالیا از شهری به شهر دیگر و در شمال اروپا با زمان‌بندی و زمینه‌هایی متفاوت رخ داد.[۲][۵]<br /> <br /> زمینه‌های پیدایش<br /> شهرنشینی و دولت‌شهرهای ایتالیا<br /> ایتالیای سده‌های چهاردهم و پانزدهم از واحدهای سیاسی متعددی چون جمهوری فلورانس، جمهوری ونیز، دوک‌نشین میلان، دولت پاپی و پادشاهی ناپل تشکیل می‌شد. رقابت سیاسی و اقتصادی این دولت‌ها، همراه با رونق تجارت مدیترانه‌ای، بانکداری و صنایع شهری، منابع لازم برای حمایت از هنر و دانش را فراهم کرد.<br /> <br /> شهرهایی چون فلورانس، ونیز، میلان، رم و جنوا مراکز مهم بازرگانی و فرهنگی بودند. بازرگانان، بانکداران، انجمن‌های صنفی، حکومت‌های شهری، دربارها و نهادهای مذهبی برای نمایش اعتبار، ایمان و قدرت خود سفارش‌های هنری و معماری گسترده‌ای می‌دادند.<br /> <br /> حامی‌گری هنری<br /> هنرمندان رنسانس برای اجرای پروژه‌های بزرگ به حمایت مالی نیاز داشتند. پاپ‌ها، شاهان، شاهزادگان، جمهوری‌های شهری، کلیساها، انجمن‌های صنفی و خانواده‌های ثروتمند سفارش‌دهندگان اصلی آثار بودند.<br /> <br /> خاندان مدیچی در فلورانس از شناخته‌شده‌ترین حامیان هنر و انسان‌گرایی بود. اعضای این خاندان از هنرمندان، معماران، مترجمان و پژوهشگران حمایت می‌کردند و با تأسیس کتابخانه‌ها و سفارش بناها و آثار هنری در تبدیل فلورانس به یکی از مراکز رنسانس نقش داشتند.<br /> <br /> حامی‌گری تنها اقدامی فرهنگی نبود. آثار هنری می‌توانستند ابزار مشروعیت سیاسی، نمایش ثروت، رقابت خانوادگی، تبلیغ مذهبی یا یادبود شخصی باشند. ازاین‌رو، تاریخ هنر رنسانس با تاریخ قدرت، ثروت و ساختارهای اجتماعی پیوند نزدیک دارد.<br /> <br /> سقوط قسطنطنیه و دانش یونانی<br /> قسطنطنیه و امپراتوری بیزانس از مراکز حفظ، نسخه‌برداری و مطالعه آثار یونانی بودند. پیش از سقوط شهر در ۱۴۵۳ نیز دانشوران بیزانسی به ایتالیا سفر می‌کردند و زبان و فلسفه یونانی تدریس می‌کردند. پس از فتح قسطنطنیه به دست عثمانیان، مهاجرت برخی دانشوران و انتقال نسخه‌های خطی به ایتالیا افزایش یافت.<br /> <br /> بااین‌حال، نسبت‌دادن آغاز رنسانس صرفاً به سقوط قسطنطنیه دقیق نیست؛ زیرا انسان‌گرایی ایتالیایی و مطالعه زبان یونانی چند دهه پیش از آن شکل گرفته بود. اهمیت این رویداد بیشتر در تقویت روند موجود و گسترش دسترسی به متون یونانی بود.<br /> <br /> کاغذ، چاپ و گسترش سواد<br /> کاغذ، که فن تولید آن از چین و از طریق جهان اسلام به اروپا انتقال یافته بود، به‌تدریج جای پوست گران‌قیمت را در بسیاری از کاربردها گرفت. در میانه سده پانزدهم، یوهانس گوتنبرگ چاپ با حروف متحرک فلزی را در اروپا توسعه داد.<br /> <br /> چاپ امکان تکثیر سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کتاب را فراهم کرد. متون کلاسیک، ترجمه‌ها، کتاب‌های دینی، رساله‌های علمی، آثار ادبی و نوشته‌های سیاسی در شمار بیشتری منتشر شدند. گسترش چاپ در انتشار انسان‌گرایی، اصلاح دینی و دانش علمی نقش مهمی داشت.[۱]<br /> <br /> مرگ سیاه و تحولات اجتماعی<br /> همه‌گیری مرگ سیاه در میانه سده چهاردهم بخش بزرگی از جمعیت اروپا را از میان برد. این فاجعه پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، دینی و روانی گسترده‌ای داشت. کمبود نیروی کار در برخی مناطق موجب افزایش قدرت چانه‌زنی کارگران و تضعیف برخی روابط ارباب و رعیتی شد.<br /> <br /> نمی‌توان رنسانس را نتیجه مستقیم طاعون دانست، اما تغییرات جمعیتی و اقتصادی پس از آن بخشی از زمینه دگرگونی جامعه اروپایی را تشکیل داد. مرگ، ناپایداری زندگی، رستگاری، ثروت و یادمان‌سازی نیز به مضامین مهم فرهنگ آن دوره تبدیل شدند.<br /> <br /> انسان‌گرایی رنسانس<br /> انسان‌گرایی رنسانس برنامه‌ای آموزشی و فرهنگی بود که بر مطالعه زبان، ادبیات، تاریخ، بلاغت، شعر و فلسفه اخلاق یونان و روم تمرکز داشت. این مجموعه از دانش‌ها با عنوان لاتینی studia humanitatis شناخته می‌شد.<br /> <br /> انسان‌گرایان به جای اتکا به ترجمه‌ها و شرح‌های متأخر، خواهان بازگشت به منابع اصلی بودند. شعار ad fontes، به معنای «به سوی سرچشمه‌ها»، بیانگر علاقه آنان به نسخه‌های معتبر، زبان‌های اصلی و بررسی تاریخی متون بود. این رویکرد موجب پیشرفت متن‌شناسی، نسخه‌شناسی، ترجمه و نقد تاریخی شد.[۳]<br /> <br /> انسان‌گرایی رنسانس را نباید با انسان‌گرایی سکولار معاصر یکسان دانست. بیشتر انسان‌گرایان به مسیحیت اعتقاد داشتند و مطالعه آثار کلاسیک را با ایمان دینی سازگار می‌دانستند. آنان معمولاً می‌کوشیدند اخلاق و دانش باستان را برای اصلاح فرد، کلیسا، آموزش و جامعه به کار گیرند.<br /> <br /> پترارک<br /> فرانچسکو پترارک معمولاً «پدر انسان‌گرایی» نامیده می‌شود. او در جست‌وجوی نسخه‌های آثار نویسندگان رومی، به‌ویژه سیسرون، به کتابخانه‌ها مراجعه می‌کرد و بر تقلید خلاقانه از شیوه نگارش کلاسیک تأکید داشت.<br /> <br /> پترارک تاریخ را به سه دوره باستان، عصر میانه و زمان احیای فرهنگی تقسیم می‌کرد. این نگاه در شکل‌گیری تصور رنسانس به‌عنوان بازگشت به شکوه کلاسیک مؤثر بود، هرچند برداشت منفی او از قرون وسطی در تاریخ‌نگاری جدید مورد انتقاد قرار گرفته است.<br /> <br /> انسان‌گرایی مدنی<br /> انسان‌گرایی مدنی به پیوند میان مطالعات کلاسیک و مشارکت در اداره شهر اشاره دارد. شخصیت‌هایی چون کولوچو سالوتاتی و لئوناردو برونی دانش ادبی و تاریخی را برای تربیت شهروند و کارگزار عمومی ضروری می‌دانستند.<br /> <br /> در این دیدگاه، فصاحت، آگاهی تاریخی و فضیلت اخلاقی باید در خدمت آزادی و خیر عمومی جمهوری قرار می‌گرفت. تاریخ‌نگاران درباره اینکه انسان‌گرایی مدنی تا چه اندازه جنبشی مستقل یا پاسخی موقت به شرایط سیاسی فلورانس بود، اختلاف نظر دارند.<br /> <br /> انسان‌گرایی مسیحی<br /> در شمال اروپا، انسان‌گرایی با برنامه اصلاح مسیحیت پیوند یافت. اراسموس روتردامی با استفاده از زبان‌های یونانی و لاتین، متن عهد جدید را بررسی و از بازگشت به اخلاق، سادگی و معنویت مسیحی دفاع کرد.<br /> <br /> انسان‌گرایان مسیحی آموزش، اصلاح کلیسا و نقد خرافه و فساد روحانیان را ضروری می‌دانستند. فعالیت آنان زمینه‌ای برای نقدهای اصلاح دینی پروتستانی فراهم کرد، هرچند همه آنان از جدایی از کلیسای کاتولیک حمایت نمی‌کردند.<br /> <br /> فلسفه رنسانس<br /> فلسفه رنسانس آمیزه‌ای از استمرار سنت‌های قرون وسطی و بازخوانی تازه مکاتب باستانی بود. ارسطو همچنان در دانشگاه‌ها جایگاه مهمی داشت، اما ترجمه‌های دقیق‌تر آثار او و دسترسی به شرح‌های یونانی، اسلامی و لاتینی به تفسیرهای متنوع انجامید.[۳]<br /> <br /> احیای افلاطون‌گرایی و نوافلاطون‌گرایی از تحولات مهم این دوره بود. مارسیلیو فیچینو آثار افلاطون و فلوطین را به لاتین ترجمه کرد و کوشید میان فلسفه افلاطونی و مسیحیت سازگاری برقرار کند. پیکو دلا میراندولا نیز در آثار خود بر توانایی انسان برای انتخاب و تعالی تأکید داشت.<br /> <br /> فلسفه‌های رواقی، اپیکوری و شک‌گرایانه نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفتند. افزایش دسترسی به این سنت‌ها انحصار فلسفی ارسطوگرایی مدرسی را کاهش داد و افق فلسفه اروپایی را گسترش داد.[۳][۶]<br /> <br /> فلسفه سیاسی<br /> نیکولو ماکیاولی از اثرگذارترین نویسندگان سیاسی رنسانس بود. او در شهریار چگونگی کسب و حفظ قدرت و در گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس شرایط آزادی و پایداری جمهوری را بررسی کرد.<br /> <br /> ماکیاولی سیاست را با توجه به تجربه تاریخی، منازعه قدرت، جنگ و رفتار واقعی فرمانروایان مطالعه کرد. هرچند او اخلاق را از سیاست به‌طور کامل جدا نمی‌کرد، آثارش با سنت اندرزنامه‌های اخلاقی تفاوت داشت و در پیدایش تحلیل جدید قدرت سیاسی تأثیرگذار بود.<br /> <br /> توماس مور در آرمان‌شهر، منتشرشده در ۱۵۱۶، جامعه‌ای خیالی را برای نقد مالکیت، فقر، مجازات، جنگ و نظم سیاسی اروپا تصویر کرد. این اثر هم نمونه‌ای از انسان‌گرایی شمالی و هم از سرچشمه‌های سنت آرمان‌شهری جدید است.<br /> <br /> هنر رنسانس<br /> هنر رنسانس با طبیعت‌گرایی، مطالعه بدن انسان، پرسپکتیو، تناسب ریاضی، استفاده از مضامین کلاسیک و افزایش اهمیت هنرمند شناخته می‌شود. هنر دینی همچنان بخش اصلی تولید هنری بود، اما چهره‌نگاری، اسطوره‌شناسی، تاریخ، منظره و موضوعات دنیوی نیز گسترش یافتند.[۲][۵]<br /> <br /> پرسپکتیو<br /> پرسپکتیو خطی روشی هندسی برای نمایش فضای سه‌بعدی بر سطح دوبعدی است. آزمایش‌های فیلیپو برونلسکی و صورت‌بندی نظری لئون باتیستا آلبرتی در سده پانزدهم، هنرمندان را قادر ساخت فضایی منظم و دارای عمق ایجاد کنند.<br /> <br /> پرسپکتیو تنها یک فن نبود؛ بلکه با علاقه رنسانس به ریاضیات، مشاهده و سازمان‌دهی عقلانی فضا ارتباط داشت. هنرمندانی چون مازاتچو، پیرو دلا فرانچسکا و رافائل از آن برای ساختن فضاهای منسجم بهره بردند.<br /> <br /> طبیعت‌گرایی و بدن انسان<br /> هنرمندان رنسانس برای نمایش دقیق‌تر بدن، حرکت، حالت چهره، نور و حجم به مشاهده طبیعت و مطالعه کالبد انسان روی آوردند. پیکرتراشی یونان و روم الگوهایی برای تناسب، وضعیت بدن و نمایش برهنگی فراهم کرد.<br /> <br /> لئوناردو داوینچی کالبدشکافی انجام داد و طرح‌های دقیقی از استخوان‌ها، ماهیچه‌ها، اندام‌ها و جنین ترسیم کرد. پژوهش‌های او همیشه به انتشار علمی منظم نینجامید، اما نمونه برجسته‌ای از پیوند هنر، مشاهده و بررسی طبیعت بود.<br /> <br /> مقام اجتماعی هنرمند<br /> در قرون وسطی هنرمندان غالباً در چارچوب کارگاه‌ها و اصناف به‌عنوان پیشه‌ور شناخته می‌شدند. در دوره رنسانس، برخی هنرمندان به‌تدریج منزلتی نزدیک به دانشور، نظریه‌پرداز و شخصیت مستقل فرهنگی یافتند.<br /> <br /> امضا، زندگی‌نامه هنرمند، خودنگاره و رقابت برای جذب استادان مشهور گسترش یافت. بااین‌حال، بخش بزرگی از آثار همچنان محصول کار جمعی کارگاه‌ها بود و تصور هنرمند نابغه و کاملاً مستقل نباید نقش شاگردان، دستیاران و صنعتگران را پنهان کند.<br /> <br /> معماری<br /> معماری رنسانس با بازخوانی ساختمان‌ها و نوشته‌های روم باستان، به‌ویژه اثر ویتروویوس، شکل گرفت. ستون‌ها، سرستون‌ها، طاق‌ها، پیشانی‌های مثلثی، گنبدها، تقارن و تناسب ریاضی از عناصر مهم آن بودند.[۷]<br /> <br /> فیلیپو برونلسکی از نخستین معماران برجسته رنسانس بود. طراحی و اجرای گنبد کلیسای جامع فلورانس از بزرگ‌ترین دستاوردهای مهندسی زمان او به‌شمار می‌رفت. او در بناهایی چون بیمارستان بی‌گناهان، تناسب هندسی و عناصر کلاسیک را به کار برد.<br /> <br /> لئون باتیستا آلبرتی معماری را دانشی نظری و انسانی می‌دانست و در رساله درباره هنر ساختمان اصول معماری کلاسیک را بازپرداخت. دوناتو برامانته، میکل‌آنژ و آندره‌آ پالادیو نیز در تحول معماری رنسانس و انتقال آن به دوره‌های بعد نقش داشتند.<br /> <br /> معماری رنسانس صرفاً تقلید از روم باستان نبود. معماران عناصر کلاسیک را برای کلیساها، کاخ‌های شهری، ویلاها، کتابخانه‌ها و فضاهای عمومی جدید سازگار کردند. تناسب، هماهنگی و مقیاس انسانی از ویژگی‌های اصلی این معماری دانسته شده‌اند.[۷]<br /> <br /> نقاشی<br /> پیشارنسانس و جوتو<br /> جوتو دی بوندونه از پیشگامان طبیعت‌گرایی در نقاشی ایتالیا بود. شخصیت‌های او دارای حجم، وزن، حالت عاطفی و حضور در فضایی قابل تصور بودند. نقاشی‌های کلیسای کوچک اسکروونی در پادووا از نمونه‌های برجسته آثار اوست.<br /> <br /> جوتو هنوز در سنت دینی و فنی قرون وسطی فعالیت می‌کرد، اما شیوه نمایش فضا و احساسات انسانی او بر هنرمندان پسین تأثیر گذاشت.<br /> <br /> رنسانس آغازین<br /> مازاتچو از پرسپکتیو، نور و حجم برای ایجاد فضاهای طبیعی‌تر استفاده کرد. ساندرو بوتیچلی در آثاری چون تولد ونوس و بهار مضامین اسطوره‌ای و نوافلاطونی را با خط و ریتمی ظریف ترکیب کرد.<br /> <br /> پیرو دلا فرانچسکا به هندسه، نور و پرسپکتیو علاقه داشت و رساله‌هایی درباره ریاضیات و هنر نوشت. آثار او نمونه‌ای از پیوند دانش نظری و نقاشی در رنسانس‌اند.<br /> <br /> رنسانس اوج<br /> رنسانس اوج با آثار لئوناردو داوینچی، میکل‌آنژ و رافائل شناخته می‌شود. هنرمندان این دوره کوشیدند طبیعت‌گرایی، تناسب، تعادل، حرکت و بیان عاطفی را در ترکیبی منسجم عرضه کنند.<br /> <br /> لئوناردو در شام آخر و مونالیزا از سازمان‌دهی دقیق ترکیب‌بندی، مطالعه روان‌شناختی چهره و روش اسفوماتو برای گذار نرم میان نور و سایه بهره برد.<br /> <br /> میکل‌آنژ در نقاشی سقف کلیسای سیستین بدن انسان را با نیرویی پیکروار و حرکت‌های پیچیده نمایش داد. رافائل در مدرسه آتن فیلسوفان باستان را در معماری‌ای باشکوه و دارای پرسپکتیو منظم گرد آورد.<br /> <br /> پیکرتراشی<br /> پیکرتراشان رنسانس با مطالعه آثار باستانی و بدن زنده، پیکره‌های مستقل، یادمان‌های عمومی، نقش‌برجسته‌ها و مجسمه‌های آرامگاهی آفریدند.<br /> <br /> دوناتلو در مجسمه برنزی داوود، پیکره‌ای برهنه و مستقل را در اندازه‌ای نزدیک به طبیعی احیا کرد. پیکره سوار بر اسب گاتاملاتا نیز از احیای سنت یادمان‌های سواره رومی حکایت داشت.<br /> <br /> میکل‌آنژ در آثاری چون پیتا، داوود و تندیس‌های آرامگاه مدیچی شناخت کالبدشناسی را با بیان عاطفی و نیروی نمادین ترکیب کرد. داوود او به یکی از نمادهای جمهوری فلورانس و هنر رنسانس تبدیل شد.<br /> <br /> ادبیات<br /> رنسانس با رشد ادبیات به زبان‌های ملی همراه بود. لاتین همچنان زبان دانشوران و دیپلماسی بود، اما نویسندگان به ایتالیایی، فرانسوی، انگلیسی، اسپانیایی، پرتغالی و دیگر زبان‌ها آثار برجسته‌ای پدید آوردند.<br /> <br /> دانته آلیگیری در کمدی الهی سنت قرون وسطی را با فرهنگ کلاسیک و زبان توسکانی ترکیب کرد. جووانی بوکاچو در دکامرون مجموعه‌ای از داستان‌ها درباره عشق، هوش، فریب، بخت و زندگی اجتماعی گرد آورد. پترارک نیز با غزل‌های ایتالیایی خود بر شعر اروپایی اثر گذاشت.<br /> <br /> در انگلستان، ویلیام شکسپیر در نمایشنامه‌ها و غزل‌های خود موضوعاتی چون قدرت، عشق، هویت، مرگ و مسئولیت اخلاقی را بررسی کرد. در اسپانیا، میگل د سروانتس در دن کیشوت آرمان‌های پهلوانی و نسبت خیال و واقعیت را به طنز کشید. در فرانسه، فرانسوا رابله با طنز و زبان پرتحرک خود نهادهای دینی، آموزشی و اجتماعی را نقد کرد.<br /> <br /> رنسانس شمالی<br /> رنسانس شمالی در هلند، سرزمین‌های آلمانی، فرانسه، انگلستان و دیگر مناطق شمال آلپ شکل گرفت. این دوره افزون بر تأثیرهای ایتالیایی، از سنت‌های محلی نقاشی، نسخه‌آرایی، هنر دینی و فرهنگ شهری بهره برد.[۴]<br /> <br /> نقاشان شمالی در استفاده از رنگ‌روغن، نمایش بافت‌ها، نور، اشیای روزمره و جزئیات طبیعت مهارت یافتند. یان وان آیک، روخیر فان در ویدن، هیرونیموس بوش و پیتر بروگل مهتر از چهره‌های مهم این سنت بودند.<br /> <br /> آلبرشت دورر پس از سفر به ایتالیا، دستاوردهای پرسپکتیو و تناسب رنسانس ایتالیایی را با سنت دقیق طراحی و چاپگری آلمان ترکیب کرد. چاپ‌های چوبی و حکاکی‌های او موجب گردش گسترده آثار و اندیشه‌های هنری شدند.<br /> <br /> رنسانس شمالی بیش از نمونه ایتالیایی با انسان‌گرایی مسیحی و اصلاح دینی پیوند یافت. موضوعات دینی، اخلاقی و زندگی روزمره در آن اهمیت ویژه داشتند.<br /> <br /> علم و مطالعه طبیعت<br /> رنسانس زمینه‌هایی برای تحول علم جدید فراهم کرد، اما نباید آن را با انقلاب علمی یکسان دانست. بسیاری از پژوهشگران رنسانس همچنان در چارچوب‌های ارسطویی، نجومی، کیمیاگری یا اخترشناختی کار می‌کردند. در عین حال، دسترسی به متون، بهبود اندازه‌گیری، گسترش چاپ و افزایش اعتبار مشاهده، امکان‌های تازه‌ای ایجاد کرد.<br /> <br /> اخترشناسی<br /> نیکلاس کوپرنیک در کتاب در باب گردش افلاک آسمانی، منتشرشده در ۱۵۴۳، الگویی ارائه کرد که در آن زمین و دیگر سیارات به دور خورشید می‌گردند. این نظریه جایگاه سنتی زمین در نظام بطلمیوسی را به چالش کشید.<br /> <br /> کوپرنیک همچنان از مدارهای دایره‌ای و ابزارهای ریاضی سنتی استفاده می‌کرد. نظریه او در سده هفدهم با پژوهش‌های یوهانس کپلر، گالیله و دیگران گسترش یافت و بخشی از انقلاب علمی شد.<br /> <br /> پزشکی و کالبدشناسی<br /> آندرئاس وسالیوس در کتاب درباره ساختمان بدن انسان، منتشرشده در ۱۵۴۳، بررسی کالبد انسان را بر مشاهده و کالبدشکافی مستقیم استوار کرد. او شماری از خطاهای منسوب به سنت جالینوسی را اصلاح کرد.<br /> <br /> تصاویر دقیق چاپی در آثار پزشکی امکان انتقال گسترده‌تر و مقایسه‌پذیرتر داده‌های کالبدشناختی را فراهم کردند. همکاری هنرمندان و پزشکان در تهیه این تصاویر از پیوند هنر و دانش در دوره رنسانس حکایت داشت.<br /> <br /> نقشه‌نگاری و جغرافیا<br /> سفرهای دریایی، استفاده از قطب‌نما، پیشرفت‌های کشتی‌سازی و نیازهای تجاری و نظامی به گسترش نقشه‌نگاری کمک کردند. آثار بطلمیوس دوباره ترجمه و چاپ شدند، اما اطلاعات حاصل از سفرهای جدید به‌تدریج جغرافیای کلاسیک را اصلاح کرد.<br /> <br /> نقشه جهان گراردوس مرکاتور و روش تصویرکردن سطح کروی زمین بر نقشه تخت در ناوبری و جغرافیای جدید مؤثر بود.<br /> <br /> عصر اکتشاف و گسترش استعمار<br /> رنسانس با عصر اکتشاف و گسترش دریانوردی اروپایی هم‌زمان بود. سفرهای دریایی پرتغال در سواحل آفریقا، رسیدن کریستف کلمب به قاره آمریکا در ۱۴۹۲، سفر واسکو دا گاما به هند و نخستین سفر دور جهان، شبکه‌های تجارت و قدرت را دگرگون کردند.[۱]<br /> <br /> واژه «اکتشاف» بازتاب نگاه اروپایی است؛ سرزمین‌های مورد نظر از پیش محل زندگی ملت‌ها و تمدن‌های متعدد بودند. ورود اروپاییان به قاره آمریکا با بیماری‌های مرگ‌بار، جنگ، تصرف زمین، بهره‌کشی، ویرانی جوامع بومی و گسترش استعمار همراه شد.<br /> <br /> تجارت بردگان آفریقایی نیز در همین فضای توسعه دریایی و استعماری گسترش یافت. بنابراین، رنسانس تنها دوره شکوفایی هنر و دانش نبود، بلکه با شکل‌گیری نظام‌های جدید سلطه جهانی و انتقال اجباری انسان‌ها نیز هم‌زمان بود.<br /> <br /> دین و اصلاح دینی<br /> رنسانس در جامعه‌ای عمیقاً دینی شکل گرفت. کلیسا از مهم‌ترین سفارش‌دهندگان هنر، معماری و موسیقی بود و پاپ‌ها در بازسازی رم و حمایت از هنرمندان نقش داشتند.<br /> <br /> در عین حال، انسان‌گرایی، نقد متون و گسترش چاپ زمینه‌های جدیدی برای بررسی سنت دینی فراهم کرد. انتشار اعتراض‌های مارتین لوتر در ۱۵۱۷ آغاز مرحله‌ای از اصلاح دینی پروتستانی بود که وحدت کلیسای غربی را شکست.<br /> <br /> اصلاح‌گران بر بازگشت به کتاب مقدس، نقد فساد کلیسا و کاهش اقتدار پاپ تأکید داشتند. کلیسای کاتولیک نیز با اصلاحات داخلی و شورای ترنت واکنش نشان داد. منازعات دینی بر هنر، آموزش، سیاست و وحدت دولت‌ها اثر عمیق گذاشتند.<br /> <br /> در برخی مناطق پروتستان، تصویرشکنی به تخریب یا حذف آثار دینی انجامید. در مناطق کاتولیک، هنر به وسیله‌ای برای آموزش و تقویت ایمان تبدیل شد و زمینه ظهور هنر باروک را فراهم کرد.<br /> <br /> موسیقی<br /> موسیقی رنسانس با گسترش چندصدایی، بهبود نت‌نویسی و افزایش انتشار آثار موسیقایی شناخته می‌شود. موسیقی مذهبی همچنان جایگاه اصلی داشت، اما گونه‌های غیردینی مانند مادریگال نیز گسترش یافتند.<br /> <br /> ژوسکن دپره، جووانی پیرلوئیجی دا پالسترینا، اورلاندو دی لاسو و توماس تالیس از آهنگ‌سازان برجسته این دوره بودند. چاپ موسیقی امکان انتشار و اجرای گسترده‌تر آثار را فراهم کرد.<br /> <br /> در اواخر سده شانزدهم، تحول در موسیقی نمایشی و کوشش برای احیای نمایش یونانی به شکل‌گیری نخستین نمونه‌های اپرا کمک کرد.<br /> <br /> زنان در رنسانس<br /> زنان در تولید و انتقال فرهنگ رنسانس نقش داشتند، اما از بسیاری از دانشگاه‌ها، اصناف، مناصب رسمی و امکانات آموزشی محروم بودند. دسترسی آنان به آموزش بیشتر به طبقه اجتماعی و حمایت خانواده یا دربار بستگی داشت.<br /> <br /> ایزابلا دسته از مهم‌ترین حامیان هنر و فرهنگ دربار مانتوا بود. کریستین دو پیزان در آثار خود از توانایی اخلاقی و فکری زنان دفاع کرد. سوفونیسبا آنگویسولا و لاوینیا فونتانا از نقاشان زن شناخته‌شده دوره رنسانس بودند.<br /> <br /> با وجود افزایش توجه انسان‌گرایان به آموزش زنان اشراف، برنامه آموزشی آنان معمولاً با هدف آماده‌کردنشان برای نقش‌های خانوادگی و درباری تنظیم می‌شد. مفهوم «فردیت رنسانسی» نیز در عمل بیشتر در دسترس مردان برخوردار قرار داشت.<br /> <br /> آموزش و دانشگاه‌ها<br /> دانشگاه‌های قرون وسطی در دوره رنسانس همچنان فعال بودند و فلسفه، حقوق، پزشکی و الهیات تدریس می‌کردند. انسان‌گرایان در کنار دانشگاه‌ها، مدارس و دربارها برنامه‌ای مبتنی بر زبان لاتین و یونانی، بلاغت، تاریخ و فلسفه اخلاق ایجاد کردند.<br /> <br /> آموزش انسان‌گرایانه با هدف پرورش شخصی فصیح، اخلاقی و آماده مشارکت در امور عمومی طراحی شده بود. این برنامه بر آموزش نخبگان اروپایی و شکل‌گیری مفهوم جدید علوم انسانی اثر گذاشت.<br /> <br /> احیای زبان‌های اصلی موجب بررسی دقیق‌تر متون کلاسیک، کتاب مقدس و اسناد حقوقی شد. لورنزو والا با تحلیل زبان‌شناختی نشان داد که سند مشهور «بخشش کنستانتین» نمی‌تواند متعلق به روزگار امپراتور کنستانتین باشد. این پژوهش از نمونه‌های اولیه نقد تاریخی و زبان‌شناختی اسناد بود.<br /> <br /> فناوری و مهندسی<br /> برخی فناوری‌های مؤثر در دوره رنسانس، از جمله کاغذ، باروت، قطب‌نما و شیوه‌های چاپ، پیش‌تر در چین و جهان اسلام توسعه یافته و از مسیرهای تجاری و فرهنگی به اروپا رسیده بودند. اروپاییان این فناوری‌ها را اقتباس، گسترش یا در شرایط جدید به کار بردند.[۶]<br /> <br /> باروت و توپخانه بر جنگ و معماری نظامی تأثیر گذاشتند. استحکامات مرتفع قرون وسطی در برابر توپ آسیب‌پذیر شدند و مهندسان به طراحی دژهایی کوتاه‌تر، ضخیم‌تر و ستاره‌ای‌شکل روی آوردند.<br /> <br /> لئوناردو داوینچی طرح‌هایی برای ماشین‌های پرنده، ابزارهای نظامی، سامانه‌های آبی و دستگاه‌های مکانیکی تهیه کرد. بسیاری از این طرح‌ها ساخته نشدند، اما نشان‌دهنده جایگاه جدید مهندس و علاقه به بررسی مکانیکی طبیعت بودند.<br /> <br /> پایان رنسانس<br /> رنسانس تاریخ پایان واحدی ندارد. غارت رم در ۱۵۲۷ پایان نمادین رنسانس اوج ایتالیا دانسته شده است. جنگ‌های ایتالیا، سلطه قدرت‌های خارجی، بحران‌های مذهبی و تغییر مراکز اقتصادی اروپا نیز به دگرگونی شرایط فرهنگی انجامیدند.<br /> <br /> در هنر، منریسم و سپس باروک جای زبان متعادل رنسانس اوج را گرفتند. در اندیشه و علم، اصلاح دینی، انقلاب علمی و فلسفه سده هفدهم مسیرهای تازه‌ای گشودند.<br /> <br /> در انگلستان و برخی دیگر از مناطق، فرهنگ رنسانس تا اوایل سده هفدهم ادامه یافت. ازاین‌رو، پایان آن بسته به حوزه جغرافیایی یا رشته هنری ممکن است میان اوایل سده شانزدهم و میانه سده هفدهم تعیین شود.<br /> <br /> نقش تمدن اسلامی و بیزانسی<br /> روایت‌های سنتی رنسانس گاه آن را ارتباط مستقیم و انحصاری اروپا با یونان و روم باستان معرفی کرده‌اند. این تصویر نقش تمدن‌های واسطه را نادیده می‌گیرد.<br /> <br /> دانشمندان جهان اسلام آثار مهمی در پزشکی، ریاضیات، نجوم، نورشناسی و فلسفه پدید آوردند. ترجمه‌های لاتینی آثار ابن‌سینا، ابن رشد، خوارزمی و ابن هیثم در دانشگاه‌های اروپایی تدریس یا مطالعه می‌شدند. نظام عددنویسی هندی ـ عربی و دستاوردهای جبر نیز بر دانش و تجارت اروپا اثر گذاشتند.<br /> <br /> بیزانس زبان و متون یونانی را حفظ کرد و دانشوران بیزانسی در انتقال، آموزش و ترجمه این میراث به اروپای غربی نقش داشتند. روابط تجاری و سیاسی با جهان عثمانی، شمال آفریقا و شرق مدیترانه نیز بخشی از محیط بین‌فرهنگی رنسانس را تشکیل می‌داد.<br /> <br /> این پیوندها به معنای کاستن از نوآوری‌های هنرمندان و اندیشمندان اروپایی نیست، بلکه نشان می‌دهد رنسانس در شبکه‌ای از تبادل دانش، کالا، فناوری و متن شکل گرفت.<br /> <br /> رنسانس و ایران<br /> ایران در دوره زمانی رنسانس اروپا شاهد حکومت‌های تیموریان، آق‌قویونلو، قراقویونلو و سپس صفویان بود. در این دوره، هنر کتاب‌آرایی، نگارگری، خوش‌نویسی، معماری، شعر و تاریخ‌نگاری در مراکزی چون هرات، تبریز، قزوین و اصفهان شکوفا شد.<br /> <br /> اصطلاح «رنسانس تیموری» گاه برای توصیف شکوفایی فرهنگی هرات در سده پانزدهم به کار می‌رود. حمایت شاهرخ تیموری، گوهرشاد بیگم، سلطان حسین بایقرا و علی‌شیر نوایی از هنرمندان و دانشوران در توسعه فرهنگ ایرانی و ترکی مؤثر بود.<br /> <br /> شباهت زمانی یا کاربرد واژه «رنسانس» نباید موجب یکسان‌انگاری تحولات ایران و ایتالیا شود. ساختار اجتماعی، سنت‌های فکری، نظام حامی‌گری و اهداف هنری این مناطق متفاوت بودند. بااین‌حال، هر دو شاهد فرهنگ درباری، حمایت از هنر، تولید نسخه‌های مصور و پیوند هنر با قدرت سیاسی بودند.<br /> <br /> روابط سیاسی و تجاری صفویان با ونیز، پرتغال، دولت عثمانی و قدرت‌های اروپایی در سده‌های شانزدهم و هفدهم افزایش یافت. فرستادگان، بازرگانان، مبلغان و مسافران در انتقال اشیا، اطلاعات و تصویرسازی‌های متقابل نقش داشتند.<br /> <br /> نقد مفهوم رنسانس<br /> مبالغه در گسست از قرون وسطی<br /> یکی از مهم‌ترین نقدها آن است که روایت سنتی، قرون وسطی را به‌نادرستی دوره‌ای از جهل و سکون معرفی می‌کند. دانشگاه‌ها، معماری گوتیک، فلسفه مدرسی، ادبیات بومی، فناوری و تجارت پیش از رنسانس گسترش یافته بودند.<br /> <br /> پژوهشگران از «رنسانس سده دوازدهم» و دیگر دوره‌های احیای فرهنگی قرون وسطی نیز سخن گفته‌اند. از این دیدگاه، رنسانس ایتالیا یکی از چند مرحله تحول فرهنگی اروپا بود، نه نخستین بازگشت به دانش کلاسیک.<br /> <br /> اروپا‌محوری<br /> تمرکز سنتی بر ایتالیا و اروپای غربی می‌تواند تعامل با بیزانس، جهان اسلام، آفریقا، آسیا و قاره آمریکا را پنهان کند. «رنسانس جهانی» رویکردی پژوهشی است که گردش مواد، فناوری‌ها، انسان‌ها، تصاویر و ایده‌ها را در مقیاسی گسترده‌تر مطالعه می‌کند.[۸]<br /> <br /> این رویکرد همچنین می‌کوشد هنر و فرهنگ اسپانیا، پرتغال، اروپای شرقی، آفریقا، جهان عثمانی، جوامع یهودی و گروه‌های اجتماعی کمتر دیده‌شده را وارد روایت کند.<br /> <br /> محدودیت اجتماعی دستاوردها<br /> دستاوردهای رنسانس به‌طور برابر در اختیار همه قرار نداشت. حمایت از هنر و آموزش عمدتاً در دست حکومت‌ها، کلیسا و طبقات ثروتمند بود. بیشتر مردم اروپا کشاورز یا کارگر بودند و از دسترسی محدودتری به سواد و مشارکت فرهنگی برخوردار بودند.<br /> <br /> زنان، فقرا، اقلیت‌های دینی، بردگان و مردمان مستعمره نیز از بسیاری از حقوق و فرصت‌های فرهنگی محروم بودند. ازاین‌رو، افزایش فردیت و آزادی فرهنگی باید در زمینه نابرابری‌های جامعه آن دوره ارزیابی شود.<br /> <br /> مسئله «نابغه رنسانسی»<br /> لئوناردو، میکل‌آنژ و رافائل اغلب به‌عنوان نوابغی مستقل معرفی می‌شوند. این تصویر می‌تواند نقش کارگاه‌ها، شاگردان، صنعتگران، سفارش‌دهندگان و دانش فنی جمعی را نادیده بگیرد.<br /> <br /> آثار بزرگ رنسانس معمولاً حاصل همکاری گروه‌های متعدد، از تولیدکنندگان رنگ و سنگ‌تراشان تا مهندسان و کارگران ساختمانی بودند. مفهوم جدید مؤلف و هنرمند فردی مهم بود، اما تولید هنر همچنان ماهیتی اجتماعی و نهادی داشت.<br /> <br /> تأثیر و میراث<br /> رنسانس بر تحول علوم انسانی، نقد متون، آموزش کلاسیک، هنرهای تجسمی، معماری، ادبیات و فلسفه سیاسی اثر ماندگاری گذاشت. مطالعه تاریخ و زبان‌های باستانی به پیدایش رشته‌های جدید متن‌شناسی، باستان‌شناسی و تاریخ هنر کمک کرد.<br /> <br /> پرسپکتیو، کالبدشناسی، مطالعه نور، نقاشی رنگ‌روغن و نظریه تناسب، زبان هنر اروپایی را دگرگون کردند. معماری پالادیویی قرن‌ها در اروپا و آمریکا تقلید و بازپرداخت شد.[۷]<br /> <br /> چاپ به گسترش سواد، اصلاح دینی، مبادله علمی و پیدایش حوزه عمومی یاری رساند. تأکید انسان‌گرایان بر بازگشت به منابع و بررسی انتقادی متن‌ها نیز در شکل‌گیری پژوهش تاریخی و علمی مؤثر بود.<br /> <br /> رنسانس زمینه‌هایی برای اصلاح دینی، انقلاب علمی، دولت جدید و عصر روشنگری فراهم کرد، اما این تحولات را نباید نتیجه مستقیم و اجتناب‌ناپذیر آن شمرد. هرکدام زمینه‌ها، منازعات و مسیر تاریخی ویژه‌ای داشتند.<br /> <br /> میراث رنسانس دوگانه است: از یک سو با شکوفایی هنر، بررسی طبیعت، گسترش آموزش و افزایش ارزش فرد پیوند دارد و از سوی دیگر با جنگ، استعمار، برده‌داری و بهره‌برداری سیاسی از فرهنگ هم‌زمان بود. بررسی دانشنامه‌ای این دوره مستلزم توجه هم‌زمان به نوآوری‌ها و تناقض‌های آن است.<br /> <br /> گاه‌شمار<br /> حدود ۱۲۶۷ تا ۱۳۳۷: زندگی و فعالیت جوتو، از پیشگامان طبیعت‌گرایی در نقاشی ایتالیا.<br /> ۱۲۶۵ تا ۱۳۲۱: زندگی دانته آلیگیری.<br /> ۱۳۰۴ تا ۱۳۷۴: زندگی فرانچسکو پترارک.<br /> ۱۳۱۳ تا ۱۳۷۵: زندگی جووانی بوکاچو.<br /> ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱: گسترش مرگ سیاه در اروپا.<br /> ۱۴۰۱: رقابت طراحی درهای تعمیدگاه فلورانس؛ رویدادی نمادین در هنر رنسانس آغازین.<br /> ۱۴۱۹: آغاز ساخت بیمارستان بی‌گناهان بر اساس طرح برونلسکی.<br /> ۱۴۳۴: تثبیت نفوذ سیاسی خاندان مدیچی در فلورانس.<br /> ۱۴۳۶: تکمیل گنبد کلیسای جامع فلورانس.<br /> حدود ۱۴۵۰: توسعه چاپ با حروف متحرک فلزی به دست گوتنبرگ.<br /> ۱۴۵۳: فتح قسطنطنیه به دست محمد دوم عثمانی.<br /> ۱۴۸۶: نگارش خطابه‌ای درباره منزلت انسان اثر پیکو دلا میراندولا.<br /> حدود ۱۴۹۰: آغاز دوره‌ای که رنسانس اوج نامیده می‌شود.<br /> ۱۴۹۲: رسیدن سفر کریستف کلمب به قاره آمریکا.<br /> ۱۴۹۵ تا ۱۴۹۸: اجرای شام آخر اثر لئوناردو داوینچی.<br /> ۱۵۰۱ تا ۱۵۰۴: ساخت داوود اثر میکل‌آنژ.<br /> ۱۵۰۳ تا حدود ۱۵۱۹: شکل‌گیری و تکمیل تدریجی مونالیزا.<br /> ۱۵۰۸ تا ۱۵۱۲: نقاشی سقف کلیسای سیستین به دست میکل‌آنژ.<br /> ۱۵۰۹ تا ۱۵۱۱: اجرای مدرسه آتن اثر رافائل.<br /> ۱۵۱۳: نگارش شهریار اثر ماکیاولی؛ انتشار در ۱۵۳۲.<br /> ۱۵۱۶: انتشار آرمان‌شهر اثر توماس مور.<br /> ۱۵۱۷: آغاز نمادین اصلاح دینی پروتستانی با اعتراض‌های مارتین لوتر.<br /> ۱۵۲۷: غارت رم؛ پایان نمادین رنسانس اوج ایتالیا.<br /> ۱۵۴۳: انتشار آثار کوپرنیک درباره گردش افلاک و وسالیوس درباره کالبد انسان.<br /> ۱۵۴۵ تا ۱۵۶۳: برگزاری شورای ترنت.<br /> ۱۵۵۰: انتشار نخستین ویراست کتاب زندگی هنرمندان اثر جورجو وازاری.<br /> ۱۶۰۵ و ۱۶۱۵: انتشار دو بخش دن کیشوت اثر سروانتس.<br /> اوایل سده هفدهم: گذار تدریجی از رنسانس و منریسم به باروک و انقلاب علمی.<br /> شخصیت‌های برجسته<br /> ادبیات و انسان‌گرایی<br /> دانته آلیگیری<br /> فرانچسکو پترارک<br /> جووانی بوکاچو<br /> اراسموس روتردامی<br /> توماس مور<br /> فرانسوا رابله<br /> ویلیام شکسپیر<br /> میگل د سروانتس<br /> فلسفه و سیاست<br /> مارسیلیو فیچینو<br /> پیکو دلا میراندولا<br /> لورنزو والا<br /> نیکولو ماکیاولی<br /> ژان بودن<br /> جوردانو برونو<br /> نقاشی و پیکرتراشی<br /> جوتو<br /> دوناتلو<br /> مازاتچو<br /> ساندرو بوتیچلی<br /> لئوناردو داوینچی<br /> میکل‌آنژ<br /> رافائل<br /> تیتیان<br /> یان وان آیک<br /> آلبرشت دورر<br /> هیرونیموس بوش<br /> پیتر بروگل مهتر<br /> معماری<br /> فیلیپو برونلسکی<br /> لئون باتیستا آلبرتی<br /> دوناتو برامانته<br /> میکل‌آنژ<br /> آندره‌آ پالادیو<br /> علم و فناوری<br /> نیکلاس کوپرنیک<br /> آندرئاس وسالیوس<br /> لئوناردو داوینچی<br /> تیکو براهه<br /> گالیله<br /> گراردوس مرکاتور<br /> یوهانس گوتنبرگ<br /> آثار شاخص<br /> ادبی و فلسفی<br /> دانته آلیگیری، کمدی الهی.<br /> فرانچسکو پترارک، ترانه‌نامه.<br /> جووانی بوکاچو، دکامرون.<br /> پیکو دلا میراندولا، خطابه‌ای درباره منزلت انسان.<br /> اراسموس روتردامی، در ستایش دیوانگی.<br /> نیکولو ماکیاولی، شهریار.<br /> نیکولو ماکیاولی، گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس.<br /> توماس مور، آرمان‌شهر.<br /> بالداساره کاستیلیونه، کتاب درباری.<br /> فرانسوا رابله، گارگانتوا و پانتاگروئل.<br /> ویلیام شکسپیر، نمایشنامه‌ها و غزل‌ها.<br /> میگل د سروانتس، دن کیشوت.<br /> هنری<br /> جوتو، نقاشی‌های کلیسای کوچک اسکروونی.<br /> دوناتلو، داوود.<br /> بوتیچلی، تولد ونوس.<br /> لئوناردو داوینچی، شام آخر.<br /> لئوناردو داوینچی، مونالیزا.<br /> میکل‌آنژ، پیتا.<br /> میکل‌آنژ، داوود.<br /> میکل‌آنژ، سقف کلیسای سیستین.<br /> رافائل، مدرسه آتن.<br /> یان وان آیک، پرتره آرنولفینی.<br /> آلبرشت دورر، ملانکولیا یک.<br /> پیتر بروگل مهتر، شکارچیان در برف.<br /> علمی و فنی<br /> نیکلاس کوپرنیک، در باب گردش افلاک آسمانی.<br /> آندرئاس وسالیوس، درباره ساختمان بدن انسان.<br /> لئون باتیستا آلبرتی، درباره نقاشی.<br /> لئون باتیستا آلبرتی، درباره هنر ساختمان.<br /> جورجو وازاری، زندگی برجسته‌ترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران.<br /> آندره‌آ پالادیو، چهار کتاب معماری.<br /> تصاویر پیشنهادی<br /> جستارهای وابسته<br /> قرون وسطی<br /> پیشارنسانس<br /> رنسانس ایتالیا<br /> رنسانس شمالی<br /> رنسانس اوج<br /> انسان‌گرایی رنسانس<br /> انسان‌گرایی مدنی<br /> اصلاح دینی<br /> انقلاب علمی<br /> عصر اکتشاف<br /> هنر رنسانس<br /> معماری رنسانس<br /> منریسم<br /> باروک<br /> عصر روشنگری<br /> تاریخ چاپ<br /> تاریخ هنر<br /> رنسانس تیموری<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93051 2026-09-18T19:40:08Z

<p>Safa: /* جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]<br /> # [[رنسانس]]رنسانس<br /> رنسانس<br /> شناسنامه<br /> نام لاتین Renaissance<br /> نام‌های دیگر نوزایی، عصر نوزایی، تجدید حیات فرهنگی اروپا<br /> حوزه تاریخ، هنر، ادبیات، فلسفه، علم، معماری، سیاست و فرهنگ<br /> نوع دوره و جنبش فرهنگی، هنری و فکری<br /> خاستگاه دولت‌شهرهای ایتالیا، به‌ویژه فلورانس<br /> دوره شکل‌گیری حدود سده چهاردهم تا اوایل سده هفدهم میلادی<br /> اندیشه و تاریخ<br /> اندیشمندان برجسته فرانچسکو پترارک، جووانی بوکاچو، لئون باتیستا آلبرتی، مارسیلیو فیچینو، پیکو دلا میراندولا، اراسموس روتردامی، نیکولو ماکیاولی، توماس مور<br /> مفاهیم کلیدی انسان‌گرایی، بازگشت به منابع کلاسیک، فردیت، آموزش انسانی، طبیعت‌گرایی، مشاهده، پرسپکتیو، منزلت انسان<br /> آثار مهم کمدی الهی، دکامرون، شهریار، آرمان‌شهر، در باب گردش افلاک آسمانی، مونالیزا، شام آخر، مدرسه آتن، سقف کلیسای سیستین<br /> جریان‌های مرتبط انسان‌گرایی رنسانس، اصلاح دینی، انقلاب علمی، عصر اکتشاف، نوکلاسیسیسم<br /> تأثیرپذیرفته از فرهنگ یونان و روم باستان، فلسفه اسلامی، دانش بیزانسی، دانشگاه‌های قرون وسطی، تجارت مدیترانه‌ای<br /> تأثیرگذار بر هنر جدید اروپا، فلسفه جدید، علوم تجربی، ادبیات ملی، دولت مدرن، عصر روشنگری<br /> نقد و ارزیابی<br /> نقدهای اصلی اروپا‌محوری، مبالغه در گسست از قرون وسطی، نادیده‌گرفتن نقش تمدن‌های اسلامی و بیزانسی، محدودبودن دستاوردها به گروه‌های برخوردار، هم‌زمانی با استعمار و تجارت برده<br /> ن<br /> ب<br /> و<br /> رنسانس، یا نوزایی دوره‌ای از تحولات فرهنگی، هنری، ادبی، علمی و فکری در تاریخ اروپا بود که از حدود سده چهاردهم میلادی در دولت‌شهرهای ایتالیا آغاز شد و تا سده‌های شانزدهم و اوایل هفدهم در بخش‌های مختلف اروپا گسترش یافت.<br /> <br /> این دوره معمولاً حد فاصل قرون وسطی و آغاز دوران جدید اروپا دانسته می‌شود، اگرچه تاریخ‌نگاران درباره زمان دقیق آغاز و پایان، زمینه جغرافیایی و میزان گسست آن از فرهنگ قرون وسطی اختلاف نظر دارند.[۱][۲]<br /> <br /> واژه فرانسوی Renaissance به معنای «تولد دوباره» یا «نوزایی» است. این عنوان به احیای علاقه به زبان‌ها، متون، فلسفه، هنر و معماری یونان باستان و روم باستان اشاره دارد.<br /> <br /> بااین‌حال، رنسانس صرفاً بازگشت به گذشته نبود؛ هنرمندان، نویسندگان و اندیشمندان آن دوره میراث کلاسیک را با سنت‌های مسیحی، دانش قرون وسطی، میراث علمی جهان اسلام، تحولات اقتصادی و نیازهای جامعه شهری زمان خود ترکیب کردند.[۱][۳]<br /> <br /> رنسانس در زمینه‌های مختلف به یک شکل و در یک زمان رخ نداد. رنسانس ایتالیا بیشتر با انسان‌گرایی، معماری کلاسیک، پرسپکتیو هندسی و طبیعت‌گرایی هنری شناخته می‌شود؛ رنسانس شمال اروپا با نقاشی رنگ‌روغن، توجه دقیق به جزئیات، اصلاح دینی و انسان‌گرایی مسیحی پیوند داشت. همچنین اسپانیا، پرتغال، انگلستان، فرانسه، لهستان و دیگر سرزمین‌های اروپا صورت‌های خاص خود از این تحول فرهنگی را تجربه کردند.[۴]<br /> <br /> <br /> فهرست<br /> ۱ واژه‌شناسی و تاریخ مفهوم<br /> ۲ دوره‌بندی<br /> ۳ زمینه‌های پیدایش<br /> ۳.۱ شهرنشینی و دولت‌شهرهای ایتالیا<br /> ۳.۲ حامی‌گری هنری<br /> ۳.۳ سقوط قسطنطنیه و دانش یونانی<br /> ۳.۴ کاغذ، چاپ و گسترش سواد<br /> ۳.۵ مرگ سیاه و تحولات اجتماعی<br /> ۴ انسان‌گرایی رنسانس<br /> ۴.۱ پترارک<br /> ۴.۲ انسان‌گرایی مدنی<br /> ۴.۳ انسان‌گرایی مسیحی<br /> ۵ فلسفه رنسانس<br /> ۵.۱ فلسفه سیاسی<br /> ۶ هنر رنسانس<br /> ۶.۱ پرسپکتیو<br /> ۶.۲ طبیعت‌گرایی و بدن انسان<br /> ۶.۳ مقام اجتماعی هنرمند<br /> ۷ معماری<br /> ۸ نقاشی<br /> ۸.۱ پیشارنسانس و جوتو<br /> ۸.۲ رنسانس آغازین<br /> ۸.۳ رنسانس اوج<br /> ۹ پیکرتراشی<br /> ۱۰ ادبیات<br /> ۱۱ رنسانس شمالی<br /> ۱۲ علم و مطالعه طبیعت<br /> ۱۲.۱ اخترشناسی<br /> ۱۲.۲ پزشکی و کالبدشناسی<br /> ۱۲.۳ نقشه‌نگاری و جغرافیا<br /> ۱۳ عصر اکتشاف و گسترش استعمار<br /> ۱۴ دین و اصلاح دینی<br /> ۱۵ موسیقی<br /> ۱۶ زنان در رنسانس<br /> ۱۷ آموزش و دانشگاه‌ها<br /> ۱۸ فناوری و مهندسی<br /> ۱۹ پایان رنسانس<br /> ۲۰ نقش تمدن اسلامی و بیزانسی<br /> ۲۱ رنسانس و ایران<br /> ۲۲ نقد مفهوم رنسانس<br /> ۲۲.۱ مبالغه در گسست از قرون وسطی<br /> ۲۲.۲ اروپا‌محوری<br /> ۲۲.۳ محدودیت اجتماعی دستاوردها<br /> ۲۲.۴ مسئله «نابغه رنسانسی»<br /> ۲۳ تأثیر و میراث<br /> ۲۴ گاه‌شمار<br /> ۲۵ شخصیت‌های برجسته<br /> ۲۵.۱ ادبیات و انسان‌گرایی<br /> ۲۵.۲ فلسفه و سیاست<br /> ۲۵.۳ نقاشی و پیکرتراشی<br /> ۲۵.۴ معماری<br /> ۲۵.۵ علم و فناوری<br /> ۲۶ آثار شاخص<br /> ۲۶.۱ ادبی و فلسفی<br /> ۲۶.۲ هنری<br /> ۲۶.۳ علمی و فنی<br /> ۲۷ تصاویر پیشنهادی<br /> ۲۸ جستارهای وابسته<br /> ۲۹ منابع<br /> واژه‌شناسی و تاریخ مفهوم<br /> نویسندگان ایتالیایی سده‌های چهاردهم تا شانزدهم از مفهوم «تولد دوباره» برای توصیف احیای ادبیات و هنر باستان استفاده می‌کردند. فرانچسکو پترارک برخی دوره‌های پس از فروپاشی امپراتوری روم را زمان افول فرهنگ کلاسیک تلقی می‌کرد و خواهان بازیابی فصاحت و حکمت نویسندگان باستان بود.<br /> <br /> جورجو وازاری، نقاش، معمار و نویسنده ایتالیایی، در کتاب زندگی برجسته‌ترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران از واژه ایتالیایی rinascita، به معنای تولد دوباره، برای توصیف احیای هنر استفاده کرد. روایت وازاری، که هنرمندان توسکانی و فلورانسی را در مرکز تاریخ هنر قرار می‌داد، در شکل‌گیری برداشت سنتی از رنسانس بسیار تأثیرگذار بود.<br /> <br /> اصطلاح «رنسانس» به‌عنوان نام یک دوره تاریخی در سده نوزدهم تثبیت شد. ژول میشله، تاریخ‌نگار فرانسوی، و یاکوب بورکهارت، تاریخ‌نگار سوئیسی، در رواج آن نقش داشتند. بورکهارت در کتاب تمدن رنسانس در ایتالیا، منتشرشده در ۱۸۶۰، این دوره را زمان پیدایش فردیت جدید و دولت و فرهنگ نوین معرفی کرد.<br /> <br /> پژوهشگران معاصر این تصویر را تعدیل کرده‌اند. آنان نشان داده‌اند که فرهنگ کلاسیک در قرون وسطی یکسره فراموش نشده بود و بسیاری از نهادها و تحولات رنسانس در دانشگاه‌ها، شهرها، دربارها و جنبش‌های فکری دوره قرون وسطی ریشه داشتند. به همین دلیل، رنسانس بیشتر مرحله‌ای از دگرگونی تدریجی تلقی می‌شود تا گسستی ناگهانی میان «تاریکی» و «روشنایی».[۴][۳]<br /> <br /> دوره‌بندی<br /> دوره‌بندی رنسانس بر اساس منطقه و حوزه مورد مطالعه متفاوت است. تقسیم‌بندی رایج درباره ایتالیا چنین است:<br /> <br /> پیشارنسانس، حدود ۱۲۸۰ تا ۱۴۰۰: دوره فعالیت هنرمندانی چون جوتو و نویسندگانی چون دانته آلیگیری، پترارک و بوکاچو؛<br /> رنسانس آغازین، حدود ۱۴۰۰ تا ۱۴۹۰: دوره شکل‌گیری هنر و معماری جدید در فلورانس و فعالیت فیلیپو برونلسکی، دوناتلو، مازاتچو و لئون باتیستا آلبرتی؛<br /> رنسانس اوج، حدود ۱۴۹۰ تا ۱۵۲۷: دوره فعالیت لئوناردو داوینچی، میکل‌آنژ، رافائل و دوناتو برامانته؛<br /> رنسانس متأخر و منریسم، از حدود ۱۵۲۰ تا پایان سده شانزدهم: دوره تحول زبان متعادل رنسانس اوج به شیوه‌های پیچیده‌تر و اغراق‌آمیزتر؛<br /> رنسانس شمالی، عمدتاً سده‌های پانزدهم و شانزدهم: تحولات هنری و فکری در هلند، سرزمین‌های آلمانی، فرانسه، انگلستان و دیگر نواحی شمال اروپا.<br /> این تقسیم‌بندی تقریبی است. تحولات رنسانس در ایتالیا از شهری به شهر دیگر و در شمال اروپا با زمان‌بندی و زمینه‌هایی متفاوت رخ داد.[۲][۵]<br /> <br /> زمینه‌های پیدایش<br /> شهرنشینی و دولت‌شهرهای ایتالیا<br /> ایتالیای سده‌های چهاردهم و پانزدهم از واحدهای سیاسی متعددی چون جمهوری فلورانس، جمهوری ونیز، دوک‌نشین میلان، دولت پاپی و پادشاهی ناپل تشکیل می‌شد. رقابت سیاسی و اقتصادی این دولت‌ها، همراه با رونق تجارت مدیترانه‌ای، بانکداری و صنایع شهری، منابع لازم برای حمایت از هنر و دانش را فراهم کرد.<br /> <br /> شهرهایی چون فلورانس، ونیز، میلان، رم و جنوا مراکز مهم بازرگانی و فرهنگی بودند. بازرگانان، بانکداران، انجمن‌های صنفی، حکومت‌های شهری، دربارها و نهادهای مذهبی برای نمایش اعتبار، ایمان و قدرت خود سفارش‌های هنری و معماری گسترده‌ای می‌دادند.<br /> <br /> حامی‌گری هنری<br /> هنرمندان رنسانس برای اجرای پروژه‌های بزرگ به حمایت مالی نیاز داشتند. پاپ‌ها، شاهان، شاهزادگان، جمهوری‌های شهری، کلیساها، انجمن‌های صنفی و خانواده‌های ثروتمند سفارش‌دهندگان اصلی آثار بودند.<br /> <br /> خاندان مدیچی در فلورانس از شناخته‌شده‌ترین حامیان هنر و انسان‌گرایی بود. اعضای این خاندان از هنرمندان، معماران، مترجمان و پژوهشگران حمایت می‌کردند و با تأسیس کتابخانه‌ها و سفارش بناها و آثار هنری در تبدیل فلورانس به یکی از مراکز رنسانس نقش داشتند.<br /> <br /> حامی‌گری تنها اقدامی فرهنگی نبود. آثار هنری می‌توانستند ابزار مشروعیت سیاسی، نمایش ثروت، رقابت خانوادگی، تبلیغ مذهبی یا یادبود شخصی باشند. ازاین‌رو، تاریخ هنر رنسانس با تاریخ قدرت، ثروت و ساختارهای اجتماعی پیوند نزدیک دارد.<br /> <br /> سقوط قسطنطنیه و دانش یونانی<br /> قسطنطنیه و امپراتوری بیزانس از مراکز حفظ، نسخه‌برداری و مطالعه آثار یونانی بودند. پیش از سقوط شهر در ۱۴۵۳ نیز دانشوران بیزانسی به ایتالیا سفر می‌کردند و زبان و فلسفه یونانی تدریس می‌کردند. پس از فتح قسطنطنیه به دست عثمانیان، مهاجرت برخی دانشوران و انتقال نسخه‌های خطی به ایتالیا افزایش یافت.<br /> <br /> بااین‌حال، نسبت‌دادن آغاز رنسانس صرفاً به سقوط قسطنطنیه دقیق نیست؛ زیرا انسان‌گرایی ایتالیایی و مطالعه زبان یونانی چند دهه پیش از آن شکل گرفته بود. اهمیت این رویداد بیشتر در تقویت روند موجود و گسترش دسترسی به متون یونانی بود.<br /> <br /> کاغذ، چاپ و گسترش سواد<br /> کاغذ، که فن تولید آن از چین و از طریق جهان اسلام به اروپا انتقال یافته بود، به‌تدریج جای پوست گران‌قیمت را در بسیاری از کاربردها گرفت. در میانه سده پانزدهم، یوهانس گوتنبرگ چاپ با حروف متحرک فلزی را در اروپا توسعه داد.<br /> <br /> چاپ امکان تکثیر سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کتاب را فراهم کرد. متون کلاسیک، ترجمه‌ها، کتاب‌های دینی، رساله‌های علمی، آثار ادبی و نوشته‌های سیاسی در شمار بیشتری منتشر شدند. گسترش چاپ در انتشار انسان‌گرایی، اصلاح دینی و دانش علمی نقش مهمی داشت.[۱]<br /> <br /> مرگ سیاه و تحولات اجتماعی<br /> همه‌گیری مرگ سیاه در میانه سده چهاردهم بخش بزرگی از جمعیت اروپا را از میان برد. این فاجعه پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، دینی و روانی گسترده‌ای داشت. کمبود نیروی کار در برخی مناطق موجب افزایش قدرت چانه‌زنی کارگران و تضعیف برخی روابط ارباب و رعیتی شد.<br /> <br /> نمی‌توان رنسانس را نتیجه مستقیم طاعون دانست، اما تغییرات جمعیتی و اقتصادی پس از آن بخشی از زمینه دگرگونی جامعه اروپایی را تشکیل داد. مرگ، ناپایداری زندگی، رستگاری، ثروت و یادمان‌سازی نیز به مضامین مهم فرهنگ آن دوره تبدیل شدند.<br /> <br /> انسان‌گرایی رنسانس<br /> انسان‌گرایی رنسانس برنامه‌ای آموزشی و فرهنگی بود که بر مطالعه زبان، ادبیات، تاریخ، بلاغت، شعر و فلسفه اخلاق یونان و روم تمرکز داشت. این مجموعه از دانش‌ها با عنوان لاتینی studia humanitatis شناخته می‌شد.<br /> <br /> انسان‌گرایان به جای اتکا به ترجمه‌ها و شرح‌های متأخر، خواهان بازگشت به منابع اصلی بودند. شعار ad fontes، به معنای «به سوی سرچشمه‌ها»، بیانگر علاقه آنان به نسخه‌های معتبر، زبان‌های اصلی و بررسی تاریخی متون بود. این رویکرد موجب پیشرفت متن‌شناسی، نسخه‌شناسی، ترجمه و نقد تاریخی شد.[۳]<br /> <br /> انسان‌گرایی رنسانس را نباید با انسان‌گرایی سکولار معاصر یکسان دانست. بیشتر انسان‌گرایان به مسیحیت اعتقاد داشتند و مطالعه آثار کلاسیک را با ایمان دینی سازگار می‌دانستند. آنان معمولاً می‌کوشیدند اخلاق و دانش باستان را برای اصلاح فرد، کلیسا، آموزش و جامعه به کار گیرند.<br /> <br /> پترارک<br /> فرانچسکو پترارک معمولاً «پدر انسان‌گرایی» نامیده می‌شود. او در جست‌وجوی نسخه‌های آثار نویسندگان رومی، به‌ویژه سیسرون، به کتابخانه‌ها مراجعه می‌کرد و بر تقلید خلاقانه از شیوه نگارش کلاسیک تأکید داشت.<br /> <br /> پترارک تاریخ را به سه دوره باستان، عصر میانه و زمان احیای فرهنگی تقسیم می‌کرد. این نگاه در شکل‌گیری تصور رنسانس به‌عنوان بازگشت به شکوه کلاسیک مؤثر بود، هرچند برداشت منفی او از قرون وسطی در تاریخ‌نگاری جدید مورد انتقاد قرار گرفته است.<br /> <br /> انسان‌گرایی مدنی<br /> انسان‌گرایی مدنی به پیوند میان مطالعات کلاسیک و مشارکت در اداره شهر اشاره دارد. شخصیت‌هایی چون کولوچو سالوتاتی و لئوناردو برونی دانش ادبی و تاریخی را برای تربیت شهروند و کارگزار عمومی ضروری می‌دانستند.<br /> <br /> در این دیدگاه، فصاحت، آگاهی تاریخی و فضیلت اخلاقی باید در خدمت آزادی و خیر عمومی جمهوری قرار می‌گرفت. تاریخ‌نگاران درباره اینکه انسان‌گرایی مدنی تا چه اندازه جنبشی مستقل یا پاسخی موقت به شرایط سیاسی فلورانس بود، اختلاف نظر دارند.<br /> <br /> انسان‌گرایی مسیحی<br /> در شمال اروپا، انسان‌گرایی با برنامه اصلاح مسیحیت پیوند یافت. اراسموس روتردامی با استفاده از زبان‌های یونانی و لاتین، متن عهد جدید را بررسی و از بازگشت به اخلاق، سادگی و معنویت مسیحی دفاع کرد.<br /> <br /> انسان‌گرایان مسیحی آموزش، اصلاح کلیسا و نقد خرافه و فساد روحانیان را ضروری می‌دانستند. فعالیت آنان زمینه‌ای برای نقدهای اصلاح دینی پروتستانی فراهم کرد، هرچند همه آنان از جدایی از کلیسای کاتولیک حمایت نمی‌کردند.<br /> <br /> فلسفه رنسانس<br /> فلسفه رنسانس آمیزه‌ای از استمرار سنت‌های قرون وسطی و بازخوانی تازه مکاتب باستانی بود. ارسطو همچنان در دانشگاه‌ها جایگاه مهمی داشت، اما ترجمه‌های دقیق‌تر آثار او و دسترسی به شرح‌های یونانی، اسلامی و لاتینی به تفسیرهای متنوع انجامید.[۳]<br /> <br /> احیای افلاطون‌گرایی و نوافلاطون‌گرایی از تحولات مهم این دوره بود. مارسیلیو فیچینو آثار افلاطون و فلوطین را به لاتین ترجمه کرد و کوشید میان فلسفه افلاطونی و مسیحیت سازگاری برقرار کند. پیکو دلا میراندولا نیز در آثار خود بر توانایی انسان برای انتخاب و تعالی تأکید داشت.<br /> <br /> فلسفه‌های رواقی، اپیکوری و شک‌گرایانه نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفتند. افزایش دسترسی به این سنت‌ها انحصار فلسفی ارسطوگرایی مدرسی را کاهش داد و افق فلسفه اروپایی را گسترش داد.[۳][۶]<br /> <br /> فلسفه سیاسی<br /> نیکولو ماکیاولی از اثرگذارترین نویسندگان سیاسی رنسانس بود. او در شهریار چگونگی کسب و حفظ قدرت و در گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس شرایط آزادی و پایداری جمهوری را بررسی کرد.<br /> <br /> ماکیاولی سیاست را با توجه به تجربه تاریخی، منازعه قدرت، جنگ و رفتار واقعی فرمانروایان مطالعه کرد. هرچند او اخلاق را از سیاست به‌طور کامل جدا نمی‌کرد، آثارش با سنت اندرزنامه‌های اخلاقی تفاوت داشت و در پیدایش تحلیل جدید قدرت سیاسی تأثیرگذار بود.<br /> <br /> توماس مور در آرمان‌شهر، منتشرشده در ۱۵۱۶، جامعه‌ای خیالی را برای نقد مالکیت، فقر، مجازات، جنگ و نظم سیاسی اروپا تصویر کرد. این اثر هم نمونه‌ای از انسان‌گرایی شمالی و هم از سرچشمه‌های سنت آرمان‌شهری جدید است.<br /> <br /> هنر رنسانس<br /> هنر رنسانس با طبیعت‌گرایی، مطالعه بدن انسان، پرسپکتیو، تناسب ریاضی، استفاده از مضامین کلاسیک و افزایش اهمیت هنرمند شناخته می‌شود. هنر دینی همچنان بخش اصلی تولید هنری بود، اما چهره‌نگاری، اسطوره‌شناسی، تاریخ، منظره و موضوعات دنیوی نیز گسترش یافتند.[۲][۵]<br /> <br /> پرسپکتیو<br /> پرسپکتیو خطی روشی هندسی برای نمایش فضای سه‌بعدی بر سطح دوبعدی است. آزمایش‌های فیلیپو برونلسکی و صورت‌بندی نظری لئون باتیستا آلبرتی در سده پانزدهم، هنرمندان را قادر ساخت فضایی منظم و دارای عمق ایجاد کنند.<br /> <br /> پرسپکتیو تنها یک فن نبود؛ بلکه با علاقه رنسانس به ریاضیات، مشاهده و سازمان‌دهی عقلانی فضا ارتباط داشت. هنرمندانی چون مازاتچو، پیرو دلا فرانچسکا و رافائل از آن برای ساختن فضاهای منسجم بهره بردند.<br /> <br /> طبیعت‌گرایی و بدن انسان<br /> هنرمندان رنسانس برای نمایش دقیق‌تر بدن، حرکت، حالت چهره، نور و حجم به مشاهده طبیعت و مطالعه کالبد انسان روی آوردند. پیکرتراشی یونان و روم الگوهایی برای تناسب، وضعیت بدن و نمایش برهنگی فراهم کرد.<br /> <br /> لئوناردو داوینچی کالبدشکافی انجام داد و طرح‌های دقیقی از استخوان‌ها، ماهیچه‌ها، اندام‌ها و جنین ترسیم کرد. پژوهش‌های او همیشه به انتشار علمی منظم نینجامید، اما نمونه برجسته‌ای از پیوند هنر، مشاهده و بررسی طبیعت بود.<br /> <br /> مقام اجتماعی هنرمند<br /> در قرون وسطی هنرمندان غالباً در چارچوب کارگاه‌ها و اصناف به‌عنوان پیشه‌ور شناخته می‌شدند. در دوره رنسانس، برخی هنرمندان به‌تدریج منزلتی نزدیک به دانشور، نظریه‌پرداز و شخصیت مستقل فرهنگی یافتند.<br /> <br /> امضا، زندگی‌نامه هنرمند، خودنگاره و رقابت برای جذب استادان مشهور گسترش یافت. بااین‌حال، بخش بزرگی از آثار همچنان محصول کار جمعی کارگاه‌ها بود و تصور هنرمند نابغه و کاملاً مستقل نباید نقش شاگردان، دستیاران و صنعتگران را پنهان کند.<br /> <br /> معماری<br /> معماری رنسانس با بازخوانی ساختمان‌ها و نوشته‌های روم باستان، به‌ویژه اثر ویتروویوس، شکل گرفت. ستون‌ها، سرستون‌ها، طاق‌ها، پیشانی‌های مثلثی، گنبدها، تقارن و تناسب ریاضی از عناصر مهم آن بودند.[۷]<br /> <br /> فیلیپو برونلسکی از نخستین معماران برجسته رنسانس بود. طراحی و اجرای گنبد کلیسای جامع فلورانس از بزرگ‌ترین دستاوردهای مهندسی زمان او به‌شمار می‌رفت. او در بناهایی چون بیمارستان بی‌گناهان، تناسب هندسی و عناصر کلاسیک را به کار برد.<br /> <br /> لئون باتیستا آلبرتی معماری را دانشی نظری و انسانی می‌دانست و در رساله درباره هنر ساختمان اصول معماری کلاسیک را بازپرداخت. دوناتو برامانته، میکل‌آنژ و آندره‌آ پالادیو نیز در تحول معماری رنسانس و انتقال آن به دوره‌های بعد نقش داشتند.<br /> <br /> معماری رنسانس صرفاً تقلید از روم باستان نبود. معماران عناصر کلاسیک را برای کلیساها، کاخ‌های شهری، ویلاها، کتابخانه‌ها و فضاهای عمومی جدید سازگار کردند. تناسب، هماهنگی و مقیاس انسانی از ویژگی‌های اصلی این معماری دانسته شده‌اند.[۷]<br /> <br /> نقاشی<br /> پیشارنسانس و جوتو<br /> جوتو دی بوندونه از پیشگامان طبیعت‌گرایی در نقاشی ایتالیا بود. شخصیت‌های او دارای حجم، وزن، حالت عاطفی و حضور در فضایی قابل تصور بودند. نقاشی‌های کلیسای کوچک اسکروونی در پادووا از نمونه‌های برجسته آثار اوست.<br /> <br /> جوتو هنوز در سنت دینی و فنی قرون وسطی فعالیت می‌کرد، اما شیوه نمایش فضا و احساسات انسانی او بر هنرمندان پسین تأثیر گذاشت.<br /> <br /> رنسانس آغازین<br /> مازاتچو از پرسپکتیو، نور و حجم برای ایجاد فضاهای طبیعی‌تر استفاده کرد. ساندرو بوتیچلی در آثاری چون تولد ونوس و بهار مضامین اسطوره‌ای و نوافلاطونی را با خط و ریتمی ظریف ترکیب کرد.<br /> <br /> پیرو دلا فرانچسکا به هندسه، نور و پرسپکتیو علاقه داشت و رساله‌هایی درباره ریاضیات و هنر نوشت. آثار او نمونه‌ای از پیوند دانش نظری و نقاشی در رنسانس‌اند.<br /> <br /> رنسانس اوج<br /> رنسانس اوج با آثار لئوناردو داوینچی، میکل‌آنژ و رافائل شناخته می‌شود. هنرمندان این دوره کوشیدند طبیعت‌گرایی، تناسب، تعادل، حرکت و بیان عاطفی را در ترکیبی منسجم عرضه کنند.<br /> <br /> لئوناردو در شام آخر و مونالیزا از سازمان‌دهی دقیق ترکیب‌بندی، مطالعه روان‌شناختی چهره و روش اسفوماتو برای گذار نرم میان نور و سایه بهره برد.<br /> <br /> میکل‌آنژ در نقاشی سقف کلیسای سیستین بدن انسان را با نیرویی پیکروار و حرکت‌های پیچیده نمایش داد. رافائل در مدرسه آتن فیلسوفان باستان را در معماری‌ای باشکوه و دارای پرسپکتیو منظم گرد آورد.<br /> <br /> پیکرتراشی<br /> پیکرتراشان رنسانس با مطالعه آثار باستانی و بدن زنده، پیکره‌های مستقل، یادمان‌های عمومی، نقش‌برجسته‌ها و مجسمه‌های آرامگاهی آفریدند.<br /> <br /> دوناتلو در مجسمه برنزی داوود، پیکره‌ای برهنه و مستقل را در اندازه‌ای نزدیک به طبیعی احیا کرد. پیکره سوار بر اسب گاتاملاتا نیز از احیای سنت یادمان‌های سواره رومی حکایت داشت.<br /> <br /> میکل‌آنژ در آثاری چون پیتا، داوود و تندیس‌های آرامگاه مدیچی شناخت کالبدشناسی را با بیان عاطفی و نیروی نمادین ترکیب کرد. داوود او به یکی از نمادهای جمهوری فلورانس و هنر رنسانس تبدیل شد.<br /> <br /> ادبیات<br /> رنسانس با رشد ادبیات به زبان‌های ملی همراه بود. لاتین همچنان زبان دانشوران و دیپلماسی بود، اما نویسندگان به ایتالیایی، فرانسوی، انگلیسی، اسپانیایی، پرتغالی و دیگر زبان‌ها آثار برجسته‌ای پدید آوردند.<br /> <br /> دانته آلیگیری در کمدی الهی سنت قرون وسطی را با فرهنگ کلاسیک و زبان توسکانی ترکیب کرد. جووانی بوکاچو در دکامرون مجموعه‌ای از داستان‌ها درباره عشق، هوش، فریب، بخت و زندگی اجتماعی گرد آورد. پترارک نیز با غزل‌های ایتالیایی خود بر شعر اروپایی اثر گذاشت.<br /> <br /> در انگلستان، ویلیام شکسپیر در نمایشنامه‌ها و غزل‌های خود موضوعاتی چون قدرت، عشق، هویت، مرگ و مسئولیت اخلاقی را بررسی کرد. در اسپانیا، میگل د سروانتس در دن کیشوت آرمان‌های پهلوانی و نسبت خیال و واقعیت را به طنز کشید. در فرانسه، فرانسوا رابله با طنز و زبان پرتحرک خود نهادهای دینی، آموزشی و اجتماعی را نقد کرد.<br /> <br /> رنسانس شمالی<br /> رنسانس شمالی در هلند، سرزمین‌های آلمانی، فرانسه، انگلستان و دیگر مناطق شمال آلپ شکل گرفت. این دوره افزون بر تأثیرهای ایتالیایی، از سنت‌های محلی نقاشی، نسخه‌آرایی، هنر دینی و فرهنگ شهری بهره برد.[۴]<br /> <br /> نقاشان شمالی در استفاده از رنگ‌روغن، نمایش بافت‌ها، نور، اشیای روزمره و جزئیات طبیعت مهارت یافتند. یان وان آیک، روخیر فان در ویدن، هیرونیموس بوش و پیتر بروگل مهتر از چهره‌های مهم این سنت بودند.<br /> <br /> آلبرشت دورر پس از سفر به ایتالیا، دستاوردهای پرسپکتیو و تناسب رنسانس ایتالیایی را با سنت دقیق طراحی و چاپگری آلمان ترکیب کرد. چاپ‌های چوبی و حکاکی‌های او موجب گردش گسترده آثار و اندیشه‌های هنری شدند.<br /> <br /> رنسانس شمالی بیش از نمونه ایتالیایی با انسان‌گرایی مسیحی و اصلاح دینی پیوند یافت. موضوعات دینی، اخلاقی و زندگی روزمره در آن اهمیت ویژه داشتند.<br /> <br /> علم و مطالعه طبیعت<br /> رنسانس زمینه‌هایی برای تحول علم جدید فراهم کرد، اما نباید آن را با انقلاب علمی یکسان دانست. بسیاری از پژوهشگران رنسانس همچنان در چارچوب‌های ارسطویی، نجومی، کیمیاگری یا اخترشناختی کار می‌کردند. در عین حال، دسترسی به متون، بهبود اندازه‌گیری، گسترش چاپ و افزایش اعتبار مشاهده، امکان‌های تازه‌ای ایجاد کرد.<br /> <br /> اخترشناسی<br /> نیکلاس کوپرنیک در کتاب در باب گردش افلاک آسمانی، منتشرشده در ۱۵۴۳، الگویی ارائه کرد که در آن زمین و دیگر سیارات به دور خورشید می‌گردند. این نظریه جایگاه سنتی زمین در نظام بطلمیوسی را به چالش کشید.<br /> <br /> کوپرنیک همچنان از مدارهای دایره‌ای و ابزارهای ریاضی سنتی استفاده می‌کرد. نظریه او در سده هفدهم با پژوهش‌های یوهانس کپلر، گالیله و دیگران گسترش یافت و بخشی از انقلاب علمی شد.<br /> <br /> پزشکی و کالبدشناسی<br /> آندرئاس وسالیوس در کتاب درباره ساختمان بدن انسان، منتشرشده در ۱۵۴۳، بررسی کالبد انسان را بر مشاهده و کالبدشکافی مستقیم استوار کرد. او شماری از خطاهای منسوب به سنت جالینوسی را اصلاح کرد.<br /> <br /> تصاویر دقیق چاپی در آثار پزشکی امکان انتقال گسترده‌تر و مقایسه‌پذیرتر داده‌های کالبدشناختی را فراهم کردند. همکاری هنرمندان و پزشکان در تهیه این تصاویر از پیوند هنر و دانش در دوره رنسانس حکایت داشت.<br /> <br /> نقشه‌نگاری و جغرافیا<br /> سفرهای دریایی، استفاده از قطب‌نما، پیشرفت‌های کشتی‌سازی و نیازهای تجاری و نظامی به گسترش نقشه‌نگاری کمک کردند. آثار بطلمیوس دوباره ترجمه و چاپ شدند، اما اطلاعات حاصل از سفرهای جدید به‌تدریج جغرافیای کلاسیک را اصلاح کرد.<br /> <br /> نقشه جهان گراردوس مرکاتور و روش تصویرکردن سطح کروی زمین بر نقشه تخت در ناوبری و جغرافیای جدید مؤثر بود.<br /> <br /> عصر اکتشاف و گسترش استعمار<br /> رنسانس با عصر اکتشاف و گسترش دریانوردی اروپایی هم‌زمان بود. سفرهای دریایی پرتغال در سواحل آفریقا، رسیدن کریستف کلمب به قاره آمریکا در ۱۴۹۲، سفر واسکو دا گاما به هند و نخستین سفر دور جهان، شبکه‌های تجارت و قدرت را دگرگون کردند.[۱]<br /> <br /> واژه «اکتشاف» بازتاب نگاه اروپایی است؛ سرزمین‌های مورد نظر از پیش محل زندگی ملت‌ها و تمدن‌های متعدد بودند. ورود اروپاییان به قاره آمریکا با بیماری‌های مرگ‌بار، جنگ، تصرف زمین، بهره‌کشی، ویرانی جوامع بومی و گسترش استعمار همراه شد.<br /> <br /> تجارت بردگان آفریقایی نیز در همین فضای توسعه دریایی و استعماری گسترش یافت. بنابراین، رنسانس تنها دوره شکوفایی هنر و دانش نبود، بلکه با شکل‌گیری نظام‌های جدید سلطه جهانی و انتقال اجباری انسان‌ها نیز هم‌زمان بود.<br /> <br /> دین و اصلاح دینی<br /> رنسانس در جامعه‌ای عمیقاً دینی شکل گرفت. کلیسا از مهم‌ترین سفارش‌دهندگان هنر، معماری و موسیقی بود و پاپ‌ها در بازسازی رم و حمایت از هنرمندان نقش داشتند.<br /> <br /> در عین حال، انسان‌گرایی، نقد متون و گسترش چاپ زمینه‌های جدیدی برای بررسی سنت دینی فراهم کرد. انتشار اعتراض‌های مارتین لوتر در ۱۵۱۷ آغاز مرحله‌ای از اصلاح دینی پروتستانی بود که وحدت کلیسای غربی را شکست.<br /> <br /> اصلاح‌گران بر بازگشت به کتاب مقدس، نقد فساد کلیسا و کاهش اقتدار پاپ تأکید داشتند. کلیسای کاتولیک نیز با اصلاحات داخلی و شورای ترنت واکنش نشان داد. منازعات دینی بر هنر، آموزش، سیاست و وحدت دولت‌ها اثر عمیق گذاشتند.<br /> <br /> در برخی مناطق پروتستان، تصویرشکنی به تخریب یا حذف آثار دینی انجامید. در مناطق کاتولیک، هنر به وسیله‌ای برای آموزش و تقویت ایمان تبدیل شد و زمینه ظهور هنر باروک را فراهم کرد.<br /> <br /> موسیقی<br /> موسیقی رنسانس با گسترش چندصدایی، بهبود نت‌نویسی و افزایش انتشار آثار موسیقایی شناخته می‌شود. موسیقی مذهبی همچنان جایگاه اصلی داشت، اما گونه‌های غیردینی مانند مادریگال نیز گسترش یافتند.<br /> <br /> ژوسکن دپره، جووانی پیرلوئیجی دا پالسترینا، اورلاندو دی لاسو و توماس تالیس از آهنگ‌سازان برجسته این دوره بودند. چاپ موسیقی امکان انتشار و اجرای گسترده‌تر آثار را فراهم کرد.<br /> <br /> در اواخر سده شانزدهم، تحول در موسیقی نمایشی و کوشش برای احیای نمایش یونانی به شکل‌گیری نخستین نمونه‌های اپرا کمک کرد.<br /> <br /> زنان در رنسانس<br /> زنان در تولید و انتقال فرهنگ رنسانس نقش داشتند، اما از بسیاری از دانشگاه‌ها، اصناف، مناصب رسمی و امکانات آموزشی محروم بودند. دسترسی آنان به آموزش بیشتر به طبقه اجتماعی و حمایت خانواده یا دربار بستگی داشت.<br /> <br /> ایزابلا دسته از مهم‌ترین حامیان هنر و فرهنگ دربار مانتوا بود. کریستین دو پیزان در آثار خود از توانایی اخلاقی و فکری زنان دفاع کرد. سوفونیسبا آنگویسولا و لاوینیا فونتانا از نقاشان زن شناخته‌شده دوره رنسانس بودند.<br /> <br /> با وجود افزایش توجه انسان‌گرایان به آموزش زنان اشراف، برنامه آموزشی آنان معمولاً با هدف آماده‌کردنشان برای نقش‌های خانوادگی و درباری تنظیم می‌شد. مفهوم «فردیت رنسانسی» نیز در عمل بیشتر در دسترس مردان برخوردار قرار داشت.<br /> <br /> آموزش و دانشگاه‌ها<br /> دانشگاه‌های قرون وسطی در دوره رنسانس همچنان فعال بودند و فلسفه، حقوق، پزشکی و الهیات تدریس می‌کردند. انسان‌گرایان در کنار دانشگاه‌ها، مدارس و دربارها برنامه‌ای مبتنی بر زبان لاتین و یونانی، بلاغت، تاریخ و فلسفه اخلاق ایجاد کردند.<br /> <br /> آموزش انسان‌گرایانه با هدف پرورش شخصی فصیح، اخلاقی و آماده مشارکت در امور عمومی طراحی شده بود. این برنامه بر آموزش نخبگان اروپایی و شکل‌گیری مفهوم جدید علوم انسانی اثر گذاشت.<br /> <br /> احیای زبان‌های اصلی موجب بررسی دقیق‌تر متون کلاسیک، کتاب مقدس و اسناد حقوقی شد. لورنزو والا با تحلیل زبان‌شناختی نشان داد که سند مشهور «بخشش کنستانتین» نمی‌تواند متعلق به روزگار امپراتور کنستانتین باشد. این پژوهش از نمونه‌های اولیه نقد تاریخی و زبان‌شناختی اسناد بود.<br /> <br /> فناوری و مهندسی<br /> برخی فناوری‌های مؤثر در دوره رنسانس، از جمله کاغذ، باروت، قطب‌نما و شیوه‌های چاپ، پیش‌تر در چین و جهان اسلام توسعه یافته و از مسیرهای تجاری و فرهنگی به اروپا رسیده بودند. اروپاییان این فناوری‌ها را اقتباس، گسترش یا در شرایط جدید به کار بردند.[۶]<br /> <br /> باروت و توپخانه بر جنگ و معماری نظامی تأثیر گذاشتند. استحکامات مرتفع قرون وسطی در برابر توپ آسیب‌پذیر شدند و مهندسان به طراحی دژهایی کوتاه‌تر، ضخیم‌تر و ستاره‌ای‌شکل روی آوردند.<br /> <br /> لئوناردو داوینچی طرح‌هایی برای ماشین‌های پرنده، ابزارهای نظامی، سامانه‌های آبی و دستگاه‌های مکانیکی تهیه کرد. بسیاری از این طرح‌ها ساخته نشدند، اما نشان‌دهنده جایگاه جدید مهندس و علاقه به بررسی مکانیکی طبیعت بودند.<br /> <br /> پایان رنسانس<br /> رنسانس تاریخ پایان واحدی ندارد. غارت رم در ۱۵۲۷ پایان نمادین رنسانس اوج ایتالیا دانسته شده است. جنگ‌های ایتالیا، سلطه قدرت‌های خارجی، بحران‌های مذهبی و تغییر مراکز اقتصادی اروپا نیز به دگرگونی شرایط فرهنگی انجامیدند.<br /> <br /> در هنر، منریسم و سپس باروک جای زبان متعادل رنسانس اوج را گرفتند. در اندیشه و علم، اصلاح دینی، انقلاب علمی و فلسفه سده هفدهم مسیرهای تازه‌ای گشودند.<br /> <br /> در انگلستان و برخی دیگر از مناطق، فرهنگ رنسانس تا اوایل سده هفدهم ادامه یافت. ازاین‌رو، پایان آن بسته به حوزه جغرافیایی یا رشته هنری ممکن است میان اوایل سده شانزدهم و میانه سده هفدهم تعیین شود.<br /> <br /> نقش تمدن اسلامی و بیزانسی<br /> روایت‌های سنتی رنسانس گاه آن را ارتباط مستقیم و انحصاری اروپا با یونان و روم باستان معرفی کرده‌اند. این تصویر نقش تمدن‌های واسطه را نادیده می‌گیرد.<br /> <br /> دانشمندان جهان اسلام آثار مهمی در پزشکی، ریاضیات، نجوم، نورشناسی و فلسفه پدید آوردند. ترجمه‌های لاتینی آثار ابن‌سینا، ابن رشد، خوارزمی و ابن هیثم در دانشگاه‌های اروپایی تدریس یا مطالعه می‌شدند. نظام عددنویسی هندی ـ عربی و دستاوردهای جبر نیز بر دانش و تجارت اروپا اثر گذاشتند.<br /> <br /> بیزانس زبان و متون یونانی را حفظ کرد و دانشوران بیزانسی در انتقال، آموزش و ترجمه این میراث به اروپای غربی نقش داشتند. روابط تجاری و سیاسی با جهان عثمانی، شمال آفریقا و شرق مدیترانه نیز بخشی از محیط بین‌فرهنگی رنسانس را تشکیل می‌داد.<br /> <br /> این پیوندها به معنای کاستن از نوآوری‌های هنرمندان و اندیشمندان اروپایی نیست، بلکه نشان می‌دهد رنسانس در شبکه‌ای از تبادل دانش، کالا، فناوری و متن شکل گرفت.<br /> <br /> رنسانس و ایران<br /> ایران در دوره زمانی رنسانس اروپا شاهد حکومت‌های تیموریان، آق‌قویونلو، قراقویونلو و سپس صفویان بود. در این دوره، هنر کتاب‌آرایی، نگارگری، خوش‌نویسی، معماری، شعر و تاریخ‌نگاری در مراکزی چون هرات، تبریز، قزوین و اصفهان شکوفا شد.<br /> <br /> اصطلاح «رنسانس تیموری» گاه برای توصیف شکوفایی فرهنگی هرات در سده پانزدهم به کار می‌رود. حمایت شاهرخ تیموری، گوهرشاد بیگم، سلطان حسین بایقرا و علی‌شیر نوایی از هنرمندان و دانشوران در توسعه فرهنگ ایرانی و ترکی مؤثر بود.<br /> <br /> شباهت زمانی یا کاربرد واژه «رنسانس» نباید موجب یکسان‌انگاری تحولات ایران و ایتالیا شود. ساختار اجتماعی، سنت‌های فکری، نظام حامی‌گری و اهداف هنری این مناطق متفاوت بودند. بااین‌حال، هر دو شاهد فرهنگ درباری، حمایت از هنر، تولید نسخه‌های مصور و پیوند هنر با قدرت سیاسی بودند.<br /> <br /> روابط سیاسی و تجاری صفویان با ونیز، پرتغال، دولت عثمانی و قدرت‌های اروپایی در سده‌های شانزدهم و هفدهم افزایش یافت. فرستادگان، بازرگانان، مبلغان و مسافران در انتقال اشیا، اطلاعات و تصویرسازی‌های متقابل نقش داشتند.<br /> <br /> نقد مفهوم رنسانس<br /> مبالغه در گسست از قرون وسطی<br /> یکی از مهم‌ترین نقدها آن است که روایت سنتی، قرون وسطی را به‌نادرستی دوره‌ای از جهل و سکون معرفی می‌کند. دانشگاه‌ها، معماری گوتیک، فلسفه مدرسی، ادبیات بومی، فناوری و تجارت پیش از رنسانس گسترش یافته بودند.<br /> <br /> پژوهشگران از «رنسانس سده دوازدهم» و دیگر دوره‌های احیای فرهنگی قرون وسطی نیز سخن گفته‌اند. از این دیدگاه، رنسانس ایتالیا یکی از چند مرحله تحول فرهنگی اروپا بود، نه نخستین بازگشت به دانش کلاسیک.<br /> <br /> اروپا‌محوری<br /> تمرکز سنتی بر ایتالیا و اروپای غربی می‌تواند تعامل با بیزانس، جهان اسلام، آفریقا، آسیا و قاره آمریکا را پنهان کند. «رنسانس جهانی» رویکردی پژوهشی است که گردش مواد، فناوری‌ها، انسان‌ها، تصاویر و ایده‌ها را در مقیاسی گسترده‌تر مطالعه می‌کند.[۸]<br /> <br /> این رویکرد همچنین می‌کوشد هنر و فرهنگ اسپانیا، پرتغال، اروپای شرقی، آفریقا، جهان عثمانی، جوامع یهودی و گروه‌های اجتماعی کمتر دیده‌شده را وارد روایت کند.<br /> <br /> محدودیت اجتماعی دستاوردها<br /> دستاوردهای رنسانس به‌طور برابر در اختیار همه قرار نداشت. حمایت از هنر و آموزش عمدتاً در دست حکومت‌ها، کلیسا و طبقات ثروتمند بود. بیشتر مردم اروپا کشاورز یا کارگر بودند و از دسترسی محدودتری به سواد و مشارکت فرهنگی برخوردار بودند.<br /> <br /> زنان، فقرا، اقلیت‌های دینی، بردگان و مردمان مستعمره نیز از بسیاری از حقوق و فرصت‌های فرهنگی محروم بودند. ازاین‌رو، افزایش فردیت و آزادی فرهنگی باید در زمینه نابرابری‌های جامعه آن دوره ارزیابی شود.<br /> <br /> مسئله «نابغه رنسانسی»<br /> لئوناردو، میکل‌آنژ و رافائل اغلب به‌عنوان نوابغی مستقل معرفی می‌شوند. این تصویر می‌تواند نقش کارگاه‌ها، شاگردان، صنعتگران، سفارش‌دهندگان و دانش فنی جمعی را نادیده بگیرد.<br /> <br /> آثار بزرگ رنسانس معمولاً حاصل همکاری گروه‌های متعدد، از تولیدکنندگان رنگ و سنگ‌تراشان تا مهندسان و کارگران ساختمانی بودند. مفهوم جدید مؤلف و هنرمند فردی مهم بود، اما تولید هنر همچنان ماهیتی اجتماعی و نهادی داشت.<br /> <br /> تأثیر و میراث<br /> رنسانس بر تحول علوم انسانی، نقد متون، آموزش کلاسیک، هنرهای تجسمی، معماری، ادبیات و فلسفه سیاسی اثر ماندگاری گذاشت. مطالعه تاریخ و زبان‌های باستانی به پیدایش رشته‌های جدید متن‌شناسی، باستان‌شناسی و تاریخ هنر کمک کرد.<br /> <br /> پرسپکتیو، کالبدشناسی، مطالعه نور، نقاشی رنگ‌روغن و نظریه تناسب، زبان هنر اروپایی را دگرگون کردند. معماری پالادیویی قرن‌ها در اروپا و آمریکا تقلید و بازپرداخت شد.[۷]<br /> <br /> چاپ به گسترش سواد، اصلاح دینی، مبادله علمی و پیدایش حوزه عمومی یاری رساند. تأکید انسان‌گرایان بر بازگشت به منابع و بررسی انتقادی متن‌ها نیز در شکل‌گیری پژوهش تاریخی و علمی مؤثر بود.<br /> <br /> رنسانس زمینه‌هایی برای اصلاح دینی، انقلاب علمی، دولت جدید و عصر روشنگری فراهم کرد، اما این تحولات را نباید نتیجه مستقیم و اجتناب‌ناپذیر آن شمرد. هرکدام زمینه‌ها، منازعات و مسیر تاریخی ویژه‌ای داشتند.<br /> <br /> میراث رنسانس دوگانه است: از یک سو با شکوفایی هنر، بررسی طبیعت، گسترش آموزش و افزایش ارزش فرد پیوند دارد و از سوی دیگر با جنگ، استعمار، برده‌داری و بهره‌برداری سیاسی از فرهنگ هم‌زمان بود. بررسی دانشنامه‌ای این دوره مستلزم توجه هم‌زمان به نوآوری‌ها و تناقض‌های آن است.<br /> <br /> گاه‌شمار<br /> حدود ۱۲۶۷ تا ۱۳۳۷: زندگی و فعالیت جوتو، از پیشگامان طبیعت‌گرایی در نقاشی ایتالیا.<br /> ۱۲۶۵ تا ۱۳۲۱: زندگی دانته آلیگیری.<br /> ۱۳۰۴ تا ۱۳۷۴: زندگی فرانچسکو پترارک.<br /> ۱۳۱۳ تا ۱۳۷۵: زندگی جووانی بوکاچو.<br /> ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱: گسترش مرگ سیاه در اروپا.<br /> ۱۴۰۱: رقابت طراحی درهای تعمیدگاه فلورانس؛ رویدادی نمادین در هنر رنسانس آغازین.<br /> ۱۴۱۹: آغاز ساخت بیمارستان بی‌گناهان بر اساس طرح برونلسکی.<br /> ۱۴۳۴: تثبیت نفوذ سیاسی خاندان مدیچی در فلورانس.<br /> ۱۴۳۶: تکمیل گنبد کلیسای جامع فلورانس.<br /> حدود ۱۴۵۰: توسعه چاپ با حروف متحرک فلزی به دست گوتنبرگ.<br /> ۱۴۵۳: فتح قسطنطنیه به دست محمد دوم عثمانی.<br /> ۱۴۸۶: نگارش خطابه‌ای درباره منزلت انسان اثر پیکو دلا میراندولا.<br /> حدود ۱۴۹۰: آغاز دوره‌ای که رنسانس اوج نامیده می‌شود.<br /> ۱۴۹۲: رسیدن سفر کریستف کلمب به قاره آمریکا.<br /> ۱۴۹۵ تا ۱۴۹۸: اجرای شام آخر اثر لئوناردو داوینچی.<br /> ۱۵۰۱ تا ۱۵۰۴: ساخت داوود اثر میکل‌آنژ.<br /> ۱۵۰۳ تا حدود ۱۵۱۹: شکل‌گیری و تکمیل تدریجی مونالیزا.<br /> ۱۵۰۸ تا ۱۵۱۲: نقاشی سقف کلیسای سیستین به دست میکل‌آنژ.<br /> ۱۵۰۹ تا ۱۵۱۱: اجرای مدرسه آتن اثر رافائل.<br /> ۱۵۱۳: نگارش شهریار اثر ماکیاولی؛ انتشار در ۱۵۳۲.<br /> ۱۵۱۶: انتشار آرمان‌شهر اثر توماس مور.<br /> ۱۵۱۷: آغاز نمادین اصلاح دینی پروتستانی با اعتراض‌های مارتین لوتر.<br /> ۱۵۲۷: غارت رم؛ پایان نمادین رنسانس اوج ایتالیا.<br /> ۱۵۴۳: انتشار آثار کوپرنیک درباره گردش افلاک و وسالیوس درباره کالبد انسان.<br /> ۱۵۴۵ تا ۱۵۶۳: برگزاری شورای ترنت.<br /> ۱۵۵۰: انتشار نخستین ویراست کتاب زندگی هنرمندان اثر جورجو وازاری.<br /> ۱۶۰۵ و ۱۶۱۵: انتشار دو بخش دن کیشوت اثر سروانتس.<br /> اوایل سده هفدهم: گذار تدریجی از رنسانس و منریسم به باروک و انقلاب علمی.<br /> شخصیت‌های برجسته<br /> ادبیات و انسان‌گرایی<br /> دانته آلیگیری<br /> فرانچسکو پترارک<br /> جووانی بوکاچو<br /> اراسموس روتردامی<br /> توماس مور<br /> فرانسوا رابله<br /> ویلیام شکسپیر<br /> میگل د سروانتس<br /> فلسفه و سیاست<br /> مارسیلیو فیچینو<br /> پیکو دلا میراندولا<br /> لورنزو والا<br /> نیکولو ماکیاولی<br /> ژان بودن<br /> جوردانو برونو<br /> نقاشی و پیکرتراشی<br /> جوتو<br /> دوناتلو<br /> مازاتچو<br /> ساندرو بوتیچلی<br /> لئوناردو داوینچی<br /> میکل‌آنژ<br /> رافائل<br /> تیتیان<br /> یان وان آیک<br /> آلبرشت دورر<br /> هیرونیموس بوش<br /> پیتر بروگل مهتر<br /> معماری<br /> فیلیپو برونلسکی<br /> لئون باتیستا آلبرتی<br /> دوناتو برامانته<br /> میکل‌آنژ<br /> آندره‌آ پالادیو<br /> علم و فناوری<br /> نیکلاس کوپرنیک<br /> آندرئاس وسالیوس<br /> لئوناردو داوینچی<br /> تیکو براهه<br /> گالیله<br /> گراردوس مرکاتور<br /> یوهانس گوتنبرگ<br /> آثار شاخص<br /> ادبی و فلسفی<br /> دانته آلیگیری، کمدی الهی.<br /> فرانچسکو پترارک، ترانه‌نامه.<br /> جووانی بوکاچو، دکامرون.<br /> پیکو دلا میراندولا، خطابه‌ای درباره منزلت انسان.<br /> اراسموس روتردامی، در ستایش دیوانگی.<br /> نیکولو ماکیاولی، شهریار.<br /> نیکولو ماکیاولی، گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس.<br /> توماس مور، آرمان‌شهر.<br /> بالداساره کاستیلیونه، کتاب درباری.<br /> فرانسوا رابله، گارگانتوا و پانتاگروئل.<br /> ویلیام شکسپیر، نمایشنامه‌ها و غزل‌ها.<br /> میگل د سروانتس، دن کیشوت.<br /> هنری<br /> جوتو، نقاشی‌های کلیسای کوچک اسکروونی.<br /> دوناتلو، داوود.<br /> بوتیچلی، تولد ونوس.<br /> لئوناردو داوینچی، شام آخر.<br /> لئوناردو داوینچی، مونالیزا.<br /> میکل‌آنژ، پیتا.<br /> میکل‌آنژ، داوود.<br /> میکل‌آنژ، سقف کلیسای سیستین.<br /> رافائل، مدرسه آتن.<br /> یان وان آیک، پرتره آرنولفینی.<br /> آلبرشت دورر، ملانکولیا یک.<br /> پیتر بروگل مهتر، شکارچیان در برف.<br /> علمی و فنی<br /> نیکلاس کوپرنیک، در باب گردش افلاک آسمانی.<br /> آندرئاس وسالیوس، درباره ساختمان بدن انسان.<br /> لئون باتیستا آلبرتی، درباره نقاشی.<br /> لئون باتیستا آلبرتی، درباره هنر ساختمان.<br /> جورجو وازاری، زندگی برجسته‌ترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران.<br /> آندره‌آ پالادیو، چهار کتاب معماری.<br /> تصاویر پیشنهادی<br /> جستارهای وابسته<br /> قرون وسطی<br /> پیشارنسانس<br /> رنسانس ایتالیا<br /> رنسانس شمالی<br /> رنسانس اوج<br /> انسان‌گرایی رنسانس<br /> انسان‌گرایی مدنی<br /> اصلاح دینی<br /> انقلاب علمی<br /> عصر اکتشاف<br /> هنر رنسانس<br /> معماری رنسانس<br /> منریسم<br /> باروک<br /> عصر روشنگری<br /> تاریخ چاپ<br /> تاریخ هنر<br /> رنسانس تیموری<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3&diff=93050 2026-09-18T19:39:15Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات مفهوم<br /> |عنوان = رنسانس<br /> |نام لاتین = Renaissance<br /> |نام‌های دیگر = نوزایی، عصر نوزایی، تجدید حیات فرهنگی اروپا<br /> |حوزه = تاریخ، هنر، ادبیات، فلسفه، علم، معماری، سیاست و فرهنگ<br /> |نوع = دوره و جنبش فرهنگی، هنری و فکری<br /> |خاستگاه = دولت‌شهرهای ایتالیا، به‌ویژه [[فلورانس]]<br /> |دوره شکل‌گیری = حدود سده چهاردهم تا اوایل سده هفدهم میلادی<br /> |اندیشمندان برجسته = [[فرانچسکو پترارک]]، [[جووانی بوکاچو]]، [[لئون باتیستا آلبرتی]]، [[مارسیلیو فیچینو]]، [[پیکو دلا میراندولا]]، [[اراسموس روتردامی]]، [[نیکولو ماکیاولی]]، [[توماس مور]]<br /> |مفاهیم کلیدی = انسان‌گرایی، بازگشت به منابع کلاسیک، فردیت، آموزش انسانی، طبیعت‌گرایی، مشاهده، پرسپکتیو، منزلت انسان<br /> |آثار مهم = ''کمدی الهی''، ''دکامرون''، ''شهریار''، ''آرمان‌شهر''، ''در باب گردش افلاک آسمانی''، ''مونالیزا''، ''شام آخر''، ''مدرسه آتن''، سقف کلیسای سیستین<br /> |جریان‌های مرتبط = [[انسان‌گرایی رنسانس]]، [[اصلاح دینی]]، [[انقلاب علمی]]، [[عصر اکتشاف]]، نوکلاسیسیسم<br /> |تأثیرپذیرفته از = فرهنگ یونان و روم باستان، فلسفه اسلامی، دانش بیزانسی، دانشگاه‌های قرون وسطی، تجارت مدیترانه‌ای<br /> |تأثیرگذار بر = هنر جدید اروپا، فلسفه جدید، علوم تجربی، ادبیات ملی، دولت مدرن، عصر روشنگری<br /> |نقدهای اصلی = اروپا‌محوری، مبالغه در گسست از قرون وسطی، نادیده‌گرفتن نقش تمدن‌های اسلامی و بیزانسی، محدودبودن دستاوردها به گروه‌های برخوردار، هم‌زمانی با استعمار و تجارت برده<br /> }}<br /> <br /> '''رنسانس،''' یا '''نوزایی''' دوره‌ای از تحولات فرهنگی، هنری، ادبی، علمی و فکری در تاریخ اروپا بود که از حدود سده چهاردهم میلادی در دولت‌شهرهای ایتالیا آغاز شد و تا سده‌های شانزدهم و اوایل هفدهم در بخش‌های مختلف اروپا گسترش یافت. <br /> <br /> این دوره معمولاً حد فاصل [[قرون وسطی]] و آغاز دوران جدید اروپا دانسته می‌شود، اگرچه تاریخ‌نگاران درباره زمان دقیق آغاز و پایان، زمینه جغرافیایی و میزان گسست آن از فرهنگ قرون وسطی اختلاف نظر دارند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-رنسانس&quot;&gt;[https://www.britannica.com/event/Renaissance «Renaissance»]، ''Encyclopaedia Britannica''، به‌روزرسانی ۵ سپتامبر ۲۰۲۶.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;اسمارت‌هیستوری-رنسانس&quot;&gt;[https://smarthistory.org/period-culture-style/renaissance/ «Renaissance»]، ''Smarthistory''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> واژه فرانسوی ''Renaissance'' به معنای «تولد دوباره» یا «نوزایی» است. این عنوان به احیای علاقه به زبان‌ها، متون، فلسفه، هنر و معماری [[یونان باستان]] و [[روم باستان]] اشاره دارد. <br /> <br /> بااین‌حال، رنسانس صرفاً بازگشت به گذشته نبود؛ هنرمندان، نویسندگان و اندیشمندان آن دوره میراث کلاسیک را با سنت‌های مسیحی، دانش قرون وسطی، میراث علمی جهان اسلام، تحولات اقتصادی و نیازهای جامعه شهری زمان خود ترکیب کردند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-رنسانس&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;فلسفه-رنسانس&quot;&gt;[https://iep.utm.edu/renaissa/ «Renaissance Philosophy»]، ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> رنسانس در زمینه‌های مختلف به یک شکل و در یک زمان رخ نداد. رنسانس ایتالیا بیشتر با انسان‌گرایی، معماری کلاسیک، پرسپکتیو هندسی و طبیعت‌گرایی هنری شناخته می‌شود؛ رنسانس شمال اروپا با نقاشی رنگ‌روغن، توجه دقیق به جزئیات، اصلاح دینی و انسان‌گرایی مسیحی پیوند داشت. همچنین اسپانیا، پرتغال، انگلستان، فرانسه، لهستان و دیگر سرزمین‌های اروپا صورت‌های خاص خود از این تحول فرهنگی را تجربه کردند.&lt;ref name=&quot;شمال&quot;&gt;Bonnie Noble، [https://smarthistory.org/an-introduction-to-the-northern-renaissance-in-the-fifteenth-century/ «The Northern Renaissance, a Brief Introduction»]، ''Smarthistory''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == واژه‌شناسی و تاریخ مفهوم ==<br /> <br /> نویسندگان ایتالیایی سده‌های چهاردهم تا شانزدهم از مفهوم «تولد دوباره» برای توصیف احیای ادبیات و هنر باستان استفاده می‌کردند. [[فرانچسکو پترارک]] برخی دوره‌های پس از فروپاشی امپراتوری روم را زمان افول فرهنگ کلاسیک تلقی می‌کرد و خواهان بازیابی فصاحت و حکمت نویسندگان باستان بود.<br /> <br /> [[جورجو وازاری]]، نقاش، معمار و نویسنده ایتالیایی، در کتاب ''زندگی برجسته‌ترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران'' از واژه ایتالیایی ''rinascita''، به معنای تولد دوباره، برای توصیف احیای هنر استفاده کرد. روایت وازاری، که هنرمندان توسکانی و فلورانسی را در مرکز تاریخ هنر قرار می‌داد، در شکل‌گیری برداشت سنتی از رنسانس بسیار تأثیرگذار بود.<br /> <br /> اصطلاح «رنسانس» به‌عنوان نام یک دوره تاریخی در سده نوزدهم تثبیت شد. [[ژول میشله]]، تاریخ‌نگار فرانسوی، و [[یاکوب بورکهارت]]، تاریخ‌نگار سوئیسی، در رواج آن نقش داشتند. بورکهارت در کتاب ''تمدن رنسانس در ایتالیا''، منتشرشده در ۱۸۶۰، این دوره را زمان پیدایش فردیت جدید و دولت و فرهنگ نوین معرفی کرد.<br /> <br /> پژوهشگران معاصر این تصویر را تعدیل کرده‌اند. آنان نشان داده‌اند که فرهنگ کلاسیک در قرون وسطی یکسره فراموش نشده بود و بسیاری از نهادها و تحولات رنسانس در دانشگاه‌ها، شهرها، دربارها و جنبش‌های فکری دوره قرون وسطی ریشه داشتند. به همین دلیل، رنسانس بیشتر مرحله‌ای از دگرگونی تدریجی تلقی می‌شود تا گسستی ناگهانی میان «تاریکی» و «روشنایی».&lt;ref name=&quot;شمال&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;فلسفه-رنسانس&quot; /&gt;<br /> <br /> == دوره‌بندی ==<br /> <br /> دوره‌بندی رنسانس بر اساس منطقه و حوزه مورد مطالعه متفاوت است. تقسیم‌بندی رایج درباره ایتالیا چنین است:<br /> <br /> * '''پیشارنسانس، حدود ۱۲۸۰ تا ۱۴۰۰:''' دوره فعالیت هنرمندانی چون [[جوتو]] و نویسندگانی چون [[دانته آلیگیری]]، پترارک و بوکاچو؛<br /> * '''رنسانس آغازین، حدود ۱۴۰۰ تا ۱۴۹۰:''' دوره شکل‌گیری هنر و معماری جدید در فلورانس و فعالیت [[فیلیپو برونلسکی]]، [[دوناتلو]]، [[مازاتچو]] و [[لئون باتیستا آلبرتی]]؛<br /> * '''رنسانس اوج، حدود ۱۴۹۰ تا ۱۵۲۷:''' دوره فعالیت [[لئوناردو داوینچی]]، [[میکل‌آنژ]]، [[رافائل]] و [[دوناتو برامانته]]؛<br /> * '''رنسانس متأخر و منریسم، از حدود ۱۵۲۰ تا پایان سده شانزدهم:''' دوره تحول زبان متعادل رنسانس اوج به شیوه‌های پیچیده‌تر و اغراق‌آمیزتر؛<br /> * '''رنسانس شمالی، عمدتاً سده‌های پانزدهم و شانزدهم:''' تحولات هنری و فکری در هلند، سرزمین‌های آلمانی، فرانسه، انگلستان و دیگر نواحی شمال اروپا.<br /> <br /> این تقسیم‌بندی تقریبی است. تحولات رنسانس در ایتالیا از شهری به شهر دیگر و در شمال اروپا با زمان‌بندی و زمینه‌هایی متفاوت رخ داد.&lt;ref name=&quot;اسمارت‌هیستوری-رنسانس&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;هنر-رنسانس&quot;&gt;[https://www.history.com/articles/renaissance-art «Renaissance Art»]، ''History''، به‌روزرسانی ۲۸ مه ۲۰۲۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == زمینه‌های پیدایش ==<br /> <br /> === شهرنشینی و دولت‌شهرهای ایتالیا ===<br /> <br /> ایتالیای سده‌های چهاردهم و پانزدهم از واحدهای سیاسی متعددی چون جمهوری فلورانس، جمهوری ونیز، دوک‌نشین میلان، دولت پاپی و پادشاهی ناپل تشکیل می‌شد. رقابت سیاسی و اقتصادی این دولت‌ها، همراه با رونق تجارت مدیترانه‌ای، بانکداری و صنایع شهری، منابع لازم برای حمایت از هنر و دانش را فراهم کرد.<br /> <br /> شهرهایی چون [[فلورانس]]، [[ونیز]]، [[میلان]]، [[رم]] و [[جنوا]] مراکز مهم بازرگانی و فرهنگی بودند. بازرگانان، بانکداران، انجمن‌های صنفی، حکومت‌های شهری، دربارها و نهادهای مذهبی برای نمایش اعتبار، ایمان و قدرت خود سفارش‌های هنری و معماری گسترده‌ای می‌دادند.<br /> <br /> === حامی‌گری هنری ===<br /> <br /> هنرمندان رنسانس برای اجرای پروژه‌های بزرگ به حمایت مالی نیاز داشتند. پاپ‌ها، شاهان، شاهزادگان، جمهوری‌های شهری، کلیساها، انجمن‌های صنفی و خانواده‌های ثروتمند سفارش‌دهندگان اصلی آثار بودند.<br /> <br /> [[خاندان مدیچی]] در فلورانس از شناخته‌شده‌ترین حامیان هنر و انسان‌گرایی بود. اعضای این خاندان از هنرمندان، معماران، مترجمان و پژوهشگران حمایت می‌کردند و با تأسیس کتابخانه‌ها و سفارش بناها و آثار هنری در تبدیل فلورانس به یکی از مراکز رنسانس نقش داشتند.<br /> <br /> حامی‌گری تنها اقدامی فرهنگی نبود. آثار هنری می‌توانستند ابزار مشروعیت سیاسی، نمایش ثروت، رقابت خانوادگی، تبلیغ مذهبی یا یادبود شخصی باشند. ازاین‌رو، تاریخ هنر رنسانس با تاریخ قدرت، ثروت و ساختارهای اجتماعی پیوند نزدیک دارد.<br /> <br /> === سقوط قسطنطنیه و دانش یونانی ===<br /> <br /> [[قسطنطنیه]] و امپراتوری بیزانس از مراکز حفظ، نسخه‌برداری و مطالعه آثار یونانی بودند. پیش از سقوط شهر در ۱۴۵۳ نیز دانشوران بیزانسی به ایتالیا سفر می‌کردند و زبان و فلسفه یونانی تدریس می‌کردند. پس از فتح قسطنطنیه به دست عثمانیان، مهاجرت برخی دانشوران و انتقال نسخه‌های خطی به ایتالیا افزایش یافت.<br /> <br /> بااین‌حال، نسبت‌دادن آغاز رنسانس صرفاً به سقوط قسطنطنیه دقیق نیست؛ زیرا انسان‌گرایی ایتالیایی و مطالعه زبان یونانی چند دهه پیش از آن شکل گرفته بود. اهمیت این رویداد بیشتر در تقویت روند موجود و گسترش دسترسی به متون یونانی بود.<br /> <br /> === کاغذ، چاپ و گسترش سواد ===<br /> <br /> کاغذ، که فن تولید آن از چین و از طریق جهان اسلام به اروپا انتقال یافته بود، به‌تدریج جای پوست گران‌قیمت را در بسیاری از کاربردها گرفت. در میانه سده پانزدهم، [[یوهانس گوتنبرگ]] چاپ با حروف متحرک فلزی را در اروپا توسعه داد.<br /> <br /> چاپ امکان تکثیر سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کتاب را فراهم کرد. متون کلاسیک، ترجمه‌ها، کتاب‌های دینی، رساله‌های علمی، آثار ادبی و نوشته‌های سیاسی در شمار بیشتری منتشر شدند. گسترش چاپ در انتشار انسان‌گرایی، اصلاح دینی و دانش علمی نقش مهمی داشت.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-رنسانس&quot; /&gt;<br /> <br /> === مرگ سیاه و تحولات اجتماعی ===<br /> <br /> همه‌گیری [[مرگ سیاه]] در میانه سده چهاردهم بخش بزرگی از جمعیت اروپا را از میان برد. این فاجعه پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، دینی و روانی گسترده‌ای داشت. کمبود نیروی کار در برخی مناطق موجب افزایش قدرت چانه‌زنی کارگران و تضعیف برخی روابط ارباب و رعیتی شد.<br /> <br /> نمی‌توان رنسانس را نتیجه مستقیم طاعون دانست، اما تغییرات جمعیتی و اقتصادی پس از آن بخشی از زمینه دگرگونی جامعه اروپایی را تشکیل داد. مرگ، ناپایداری زندگی، رستگاری، ثروت و یادمان‌سازی نیز به مضامین مهم فرهنگ آن دوره تبدیل شدند.<br /> <br /> == انسان‌گرایی رنسانس ==<br /> <br /> '''انسان‌گرایی رنسانس''' برنامه‌ای آموزشی و فرهنگی بود که بر مطالعه زبان، ادبیات، تاریخ، بلاغت، شعر و فلسفه اخلاق یونان و روم تمرکز داشت. این مجموعه از دانش‌ها با عنوان لاتینی ''studia humanitatis'' شناخته می‌شد.<br /> <br /> انسان‌گرایان به جای اتکا به ترجمه‌ها و شرح‌های متأخر، خواهان بازگشت به منابع اصلی بودند. شعار ''ad fontes''، به معنای «به سوی سرچشمه‌ها»، بیانگر علاقه آنان به نسخه‌های معتبر، زبان‌های اصلی و بررسی تاریخی متون بود. این رویکرد موجب پیشرفت متن‌شناسی، نسخه‌شناسی، ترجمه و نقد تاریخی شد.&lt;ref name=&quot;فلسفه-رنسانس&quot; /&gt;<br /> <br /> انسان‌گرایی رنسانس را نباید با انسان‌گرایی سکولار معاصر یکسان دانست. بیشتر انسان‌گرایان به مسیحیت اعتقاد داشتند و مطالعه آثار کلاسیک را با ایمان دینی سازگار می‌دانستند. آنان معمولاً می‌کوشیدند اخلاق و دانش باستان را برای اصلاح فرد، کلیسا، آموزش و جامعه به کار گیرند.<br /> <br /> === پترارک ===<br /> <br /> [[فرانچسکو پترارک]] معمولاً «پدر انسان‌گرایی» نامیده می‌شود. او در جست‌وجوی نسخه‌های آثار نویسندگان رومی، به‌ویژه [[سیسرون]]، به کتابخانه‌ها مراجعه می‌کرد و بر تقلید خلاقانه از شیوه نگارش کلاسیک تأکید داشت.<br /> <br /> پترارک تاریخ را به سه دوره باستان، عصر میانه و زمان احیای فرهنگی تقسیم می‌کرد. این نگاه در شکل‌گیری تصور رنسانس به‌عنوان بازگشت به شکوه کلاسیک مؤثر بود، هرچند برداشت منفی او از قرون وسطی در تاریخ‌نگاری جدید مورد انتقاد قرار گرفته است.<br /> <br /> === انسان‌گرایی مدنی ===<br /> <br /> انسان‌گرایی مدنی به پیوند میان مطالعات کلاسیک و مشارکت در اداره شهر اشاره دارد. شخصیت‌هایی چون [[کولوچو سالوتاتی]] و [[لئوناردو برونی]] دانش ادبی و تاریخی را برای تربیت شهروند و کارگزار عمومی ضروری می‌دانستند.<br /> <br /> در این دیدگاه، فصاحت، آگاهی تاریخی و فضیلت اخلاقی باید در خدمت آزادی و خیر عمومی جمهوری قرار می‌گرفت. تاریخ‌نگاران درباره اینکه انسان‌گرایی مدنی تا چه اندازه جنبشی مستقل یا پاسخی موقت به شرایط سیاسی فلورانس بود، اختلاف نظر دارند.<br /> <br /> === انسان‌گرایی مسیحی ===<br /> <br /> در شمال اروپا، انسان‌گرایی با برنامه اصلاح مسیحیت پیوند یافت. [[اراسموس روتردامی]] با استفاده از زبان‌های یونانی و لاتین، متن عهد جدید را بررسی و از بازگشت به اخلاق، سادگی و معنویت مسیحی دفاع کرد.<br /> <br /> انسان‌گرایان مسیحی آموزش، اصلاح کلیسا و نقد خرافه و فساد روحانیان را ضروری می‌دانستند. فعالیت آنان زمینه‌ای برای نقدهای [[اصلاح دینی پروتستانی]] فراهم کرد، هرچند همه آنان از جدایی از کلیسای کاتولیک حمایت نمی‌کردند.<br /> <br /> == فلسفه رنسانس ==<br /> <br /> فلسفه رنسانس آمیزه‌ای از استمرار سنت‌های قرون وسطی و بازخوانی تازه مکاتب باستانی بود. [[ارسطو]] همچنان در دانشگاه‌ها جایگاه مهمی داشت، اما ترجمه‌های دقیق‌تر آثار او و دسترسی به شرح‌های یونانی، اسلامی و لاتینی به تفسیرهای متنوع انجامید.&lt;ref name=&quot;فلسفه-رنسانس&quot; /&gt;<br /> <br /> احیای [[افلاطون‌گرایی]] و [[نوافلاطون‌گرایی]] از تحولات مهم این دوره بود. [[مارسیلیو فیچینو]] آثار افلاطون و فلوطین را به لاتین ترجمه کرد و کوشید میان فلسفه افلاطونی و مسیحیت سازگاری برقرار کند. [[پیکو دلا میراندولا]] نیز در آثار خود بر توانایی انسان برای انتخاب و تعالی تأکید داشت.<br /> <br /> فلسفه‌های رواقی، اپیکوری و شک‌گرایانه نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفتند. افزایش دسترسی به این سنت‌ها انحصار فلسفی ارسطوگرایی مدرسی را کاهش داد و افق فلسفه اروپایی را گسترش داد.&lt;ref name=&quot;فلسفه-رنسانس&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-فلسفه&quot;&gt;[https://www.britannica.com/topic/Renaissance-philosophy «Renaissance Philosophy»]، ''Encyclopaedia Britannica''.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === فلسفه سیاسی ===<br /> <br /> [[نیکولو ماکیاولی]] از اثرگذارترین نویسندگان سیاسی رنسانس بود. او در ''شهریار'' چگونگی کسب و حفظ قدرت و در ''گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس'' شرایط آزادی و پایداری جمهوری را بررسی کرد.<br /> <br /> ماکیاولی سیاست را با توجه به تجربه تاریخی، منازعه قدرت، جنگ و رفتار واقعی فرمانروایان مطالعه کرد. هرچند او اخلاق را از سیاست به‌طور کامل جدا نمی‌کرد، آثارش با سنت اندرزنامه‌های اخلاقی تفاوت داشت و در پیدایش تحلیل جدید قدرت سیاسی تأثیرگذار بود.<br /> <br /> [[توماس مور]] در ''آرمان‌شهر''، منتشرشده در ۱۵۱۶، جامعه‌ای خیالی را برای نقد مالکیت، فقر، مجازات، جنگ و نظم سیاسی اروپا تصویر کرد. این اثر هم نمونه‌ای از انسان‌گرایی شمالی و هم از سرچشمه‌های سنت آرمان‌شهری جدید است.<br /> <br /> == هنر رنسانس ==<br /> <br /> هنر رنسانس با طبیعت‌گرایی، مطالعه بدن انسان، پرسپکتیو، تناسب ریاضی، استفاده از مضامین کلاسیک و افزایش اهمیت هنرمند شناخته می‌شود. هنر دینی همچنان بخش اصلی تولید هنری بود، اما چهره‌نگاری، اسطوره‌شناسی، تاریخ، منظره و موضوعات دنیوی نیز گسترش یافتند.&lt;ref name=&quot;اسمارت‌هیستوری-رنسانس&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;هنر-رنسانس&quot; /&gt;<br /> <br /> === پرسپکتیو ===<br /> <br /> پرسپکتیو خطی روشی هندسی برای نمایش فضای سه‌بعدی بر سطح دوبعدی است. آزمایش‌های [[فیلیپو برونلسکی]] و صورت‌بندی نظری [[لئون باتیستا آلبرتی]] در سده پانزدهم، هنرمندان را قادر ساخت فضایی منظم و دارای عمق ایجاد کنند.<br /> <br /> پرسپکتیو تنها یک فن نبود؛ بلکه با علاقه رنسانس به ریاضیات، مشاهده و سازمان‌دهی عقلانی فضا ارتباط داشت. هنرمندانی چون [[مازاتچو]]، [[پیرو دلا فرانچسکا]] و رافائل از آن برای ساختن فضاهای منسجم بهره بردند.<br /> <br /> === طبیعت‌گرایی و بدن انسان ===<br /> <br /> هنرمندان رنسانس برای نمایش دقیق‌تر بدن، حرکت، حالت چهره، نور و حجم به مشاهده طبیعت و مطالعه کالبد انسان روی آوردند. پیکرتراشی یونان و روم الگوهایی برای تناسب، وضعیت بدن و نمایش برهنگی فراهم کرد.<br /> <br /> لئوناردو داوینچی کالبدشکافی انجام داد و طرح‌های دقیقی از استخوان‌ها، ماهیچه‌ها، اندام‌ها و جنین ترسیم کرد. پژوهش‌های او همیشه به انتشار علمی منظم نینجامید، اما نمونه برجسته‌ای از پیوند هنر، مشاهده و بررسی طبیعت بود.<br /> <br /> === مقام اجتماعی هنرمند ===<br /> <br /> در قرون وسطی هنرمندان غالباً در چارچوب کارگاه‌ها و اصناف به‌عنوان پیشه‌ور شناخته می‌شدند. در دوره رنسانس، برخی هنرمندان به‌تدریج منزلتی نزدیک به دانشور، نظریه‌پرداز و شخصیت مستقل فرهنگی یافتند.<br /> <br /> امضا، زندگی‌نامه هنرمند، خودنگاره و رقابت برای جذب استادان مشهور گسترش یافت. بااین‌حال، بخش بزرگی از آثار همچنان محصول کار جمعی کارگاه‌ها بود و تصور هنرمند نابغه و کاملاً مستقل نباید نقش شاگردان، دستیاران و صنعتگران را پنهان کند.<br /> <br /> == معماری ==<br /> <br /> معماری رنسانس با بازخوانی ساختمان‌ها و نوشته‌های روم باستان، به‌ویژه اثر [[ویتروویوس]]، شکل گرفت. ستون‌ها، سرستون‌ها، طاق‌ها، پیشانی‌های مثلثی، گنبدها، تقارن و تناسب ریاضی از عناصر مهم آن بودند.&lt;ref name=&quot;مت-معماری&quot;&gt;[https://www.metmuseum.org/essays/architecture-in-renaissance-italy «Architecture in Renaissance Italy»]، بخش نقاشی اروپایی، موزه متروپولیتن هنر، اکتبر ۲۰۰۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[فیلیپو برونلسکی]] از نخستین معماران برجسته رنسانس بود. طراحی و اجرای گنبد کلیسای جامع فلورانس از بزرگ‌ترین دستاوردهای مهندسی زمان او به‌شمار می‌رفت. او در بناهایی چون بیمارستان بی‌گناهان، تناسب هندسی و عناصر کلاسیک را به کار برد.<br /> <br /> [[لئون باتیستا آلبرتی]] معماری را دانشی نظری و انسانی می‌دانست و در رساله ''درباره هنر ساختمان'' اصول معماری کلاسیک را بازپرداخت. [[دوناتو برامانته]]، میکل‌آنژ و [[آندره‌آ پالادیو]] نیز در تحول معماری رنسانس و انتقال آن به دوره‌های بعد نقش داشتند.<br /> <br /> معماری رنسانس صرفاً تقلید از روم باستان نبود. معماران عناصر کلاسیک را برای کلیساها، کاخ‌های شهری، ویلاها، کتابخانه‌ها و فضاهای عمومی جدید سازگار کردند. تناسب، هماهنگی و مقیاس انسانی از ویژگی‌های اصلی این معماری دانسته شده‌اند.&lt;ref name=&quot;مت-معماری&quot; /&gt;<br /> <br /> == نقاشی ==<br /> <br /> === پیشارنسانس و جوتو ===<br /> <br /> [[جوتو دی بوندونه]] از پیشگامان طبیعت‌گرایی در نقاشی ایتالیا بود. شخصیت‌های او دارای حجم، وزن، حالت عاطفی و حضور در فضایی قابل تصور بودند. نقاشی‌های کلیسای کوچک اسکروونی در پادووا از نمونه‌های برجسته آثار اوست.<br /> <br /> جوتو هنوز در سنت دینی و فنی قرون وسطی فعالیت می‌کرد، اما شیوه نمایش فضا و احساسات انسانی او بر هنرمندان پسین تأثیر گذاشت.<br /> <br /> === رنسانس آغازین ===<br /> <br /> [[مازاتچو]] از پرسپکتیو، نور و حجم برای ایجاد فضاهای طبیعی‌تر استفاده کرد. [[ساندرو بوتیچلی]] در آثاری چون ''تولد ونوس'' و ''بهار'' مضامین اسطوره‌ای و نوافلاطونی را با خط و ریتمی ظریف ترکیب کرد.<br /> <br /> [[پیرو دلا فرانچسکا]] به هندسه، نور و پرسپکتیو علاقه داشت و رساله‌هایی درباره ریاضیات و هنر نوشت. آثار او نمونه‌ای از پیوند دانش نظری و نقاشی در رنسانس‌اند.<br /> <br /> === رنسانس اوج ===<br /> <br /> رنسانس اوج با آثار لئوناردو داوینچی، میکل‌آنژ و رافائل شناخته می‌شود. هنرمندان این دوره کوشیدند طبیعت‌گرایی، تناسب، تعادل، حرکت و بیان عاطفی را در ترکیبی منسجم عرضه کنند.<br /> <br /> لئوناردو در ''شام آخر'' و ''مونالیزا'' از سازمان‌دهی دقیق ترکیب‌بندی، مطالعه روان‌شناختی چهره و روش ''اسفوماتو'' برای گذار نرم میان نور و سایه بهره برد.<br /> <br /> میکل‌آنژ در نقاشی سقف کلیسای سیستین بدن انسان را با نیرویی پیکروار و حرکت‌های پیچیده نمایش داد. رافائل در ''مدرسه آتن'' فیلسوفان باستان را در معماری‌ای باشکوه و دارای پرسپکتیو منظم گرد آورد.<br /> <br /> == پیکرتراشی ==<br /> <br /> پیکرتراشان رنسانس با مطالعه آثار باستانی و بدن زنده، پیکره‌های مستقل، یادمان‌های عمومی، نقش‌برجسته‌ها و مجسمه‌های آرامگاهی آفریدند.<br /> <br /> [[دوناتلو]] در مجسمه برنزی ''داوود''، پیکره‌ای برهنه و مستقل را در اندازه‌ای نزدیک به طبیعی احیا کرد. پیکره سوار بر اسب ''گاتاملاتا'' نیز از احیای سنت یادمان‌های سواره رومی حکایت داشت.<br /> <br /> میکل‌آنژ در آثاری چون ''پیتا''، ''داوود'' و تندیس‌های آرامگاه مدیچی شناخت کالبدشناسی را با بیان عاطفی و نیروی نمادین ترکیب کرد. ''داوود'' او به یکی از نمادهای جمهوری فلورانس و هنر رنسانس تبدیل شد.<br /> <br /> == ادبیات ==<br /> <br /> رنسانس با رشد ادبیات به زبان‌های ملی همراه بود. لاتین همچنان زبان دانشوران و دیپلماسی بود، اما نویسندگان به ایتالیایی، فرانسوی، انگلیسی، اسپانیایی، پرتغالی و دیگر زبان‌ها آثار برجسته‌ای پدید آوردند.<br /> <br /> [[دانته آلیگیری]] در ''کمدی الهی'' سنت قرون وسطی را با فرهنگ کلاسیک و زبان توسکانی ترکیب کرد. [[جووانی بوکاچو]] در ''دکامرون'' مجموعه‌ای از داستان‌ها درباره عشق، هوش، فریب، بخت و زندگی اجتماعی گرد آورد. پترارک نیز با غزل‌های ایتالیایی خود بر شعر اروپایی اثر گذاشت.<br /> <br /> در انگلستان، [[ویلیام شکسپیر]] در نمایشنامه‌ها و غزل‌های خود موضوعاتی چون قدرت، عشق، هویت، مرگ و مسئولیت اخلاقی را بررسی کرد. در اسپانیا، [[میگل د سروانتس]] در ''دن کیشوت'' آرمان‌های پهلوانی و نسبت خیال و واقعیت را به طنز کشید. در فرانسه، [[فرانسوا رابله]] با طنز و زبان پرتحرک خود نهادهای دینی، آموزشی و اجتماعی را نقد کرد.<br /> <br /> == رنسانس شمالی ==<br /> <br /> رنسانس شمالی در هلند، سرزمین‌های آلمانی، فرانسه، انگلستان و دیگر مناطق شمال آلپ شکل گرفت. این دوره افزون بر تأثیرهای ایتالیایی، از سنت‌های محلی نقاشی، نسخه‌آرایی، هنر دینی و فرهنگ شهری بهره برد.&lt;ref name=&quot;شمال&quot; /&gt;<br /> <br /> نقاشان شمالی در استفاده از رنگ‌روغن، نمایش بافت‌ها، نور، اشیای روزمره و جزئیات طبیعت مهارت یافتند. [[یان وان آیک]]، [[روخیر فان در ویدن]]، [[هیرونیموس بوش]] و [[پیتر بروگل مهتر]] از چهره‌های مهم این سنت بودند.<br /> <br /> [[آلبرشت دورر]] پس از سفر به ایتالیا، دستاوردهای پرسپکتیو و تناسب رنسانس ایتالیایی را با سنت دقیق طراحی و چاپگری آلمان ترکیب کرد. چاپ‌های چوبی و حکاکی‌های او موجب گردش گسترده آثار و اندیشه‌های هنری شدند.<br /> <br /> رنسانس شمالی بیش از نمونه ایتالیایی با انسان‌گرایی مسیحی و اصلاح دینی پیوند یافت. موضوعات دینی، اخلاقی و زندگی روزمره در آن اهمیت ویژه داشتند.<br /> <br /> == علم و مطالعه طبیعت ==<br /> <br /> رنسانس زمینه‌هایی برای تحول علم جدید فراهم کرد، اما نباید آن را با [[انقلاب علمی]] یکسان دانست. بسیاری از پژوهشگران رنسانس همچنان در چارچوب‌های ارسطویی، نجومی، کیمیاگری یا اخترشناختی کار می‌کردند. در عین حال، دسترسی به متون، بهبود اندازه‌گیری، گسترش چاپ و افزایش اعتبار مشاهده، امکان‌های تازه‌ای ایجاد کرد.<br /> <br /> === اخترشناسی ===<br /> <br /> [[نیکلاس کوپرنیک]] در کتاب ''در باب گردش افلاک آسمانی''، منتشرشده در ۱۵۴۳، الگویی ارائه کرد که در آن زمین و دیگر سیارات به دور خورشید می‌گردند. این نظریه جایگاه سنتی زمین در نظام بطلمیوسی را به چالش کشید.<br /> <br /> کوپرنیک همچنان از مدارهای دایره‌ای و ابزارهای ریاضی سنتی استفاده می‌کرد. نظریه او در سده هفدهم با پژوهش‌های [[یوهانس کپلر]]، [[گالیله]] و دیگران گسترش یافت و بخشی از انقلاب علمی شد.<br /> <br /> === پزشکی و کالبدشناسی ===<br /> <br /> [[آندرئاس وسالیوس]] در کتاب ''درباره ساختمان بدن انسان''، منتشرشده در ۱۵۴۳، بررسی کالبد انسان را بر مشاهده و کالبدشکافی مستقیم استوار کرد. او شماری از خطاهای منسوب به سنت جالینوسی را اصلاح کرد.<br /> <br /> تصاویر دقیق چاپی در آثار پزشکی امکان انتقال گسترده‌تر و مقایسه‌پذیرتر داده‌های کالبدشناختی را فراهم کردند. همکاری هنرمندان و پزشکان در تهیه این تصاویر از پیوند هنر و دانش در دوره رنسانس حکایت داشت.<br /> <br /> === نقشه‌نگاری و جغرافیا ===<br /> <br /> سفرهای دریایی، استفاده از قطب‌نما، پیشرفت‌های کشتی‌سازی و نیازهای تجاری و نظامی به گسترش نقشه‌نگاری کمک کردند. آثار [[بطلمیوس]] دوباره ترجمه و چاپ شدند، اما اطلاعات حاصل از سفرهای جدید به‌تدریج جغرافیای کلاسیک را اصلاح کرد.<br /> <br /> نقشه جهان [[گراردوس مرکاتور]] و روش تصویرکردن سطح کروی زمین بر نقشه تخت در ناوبری و جغرافیای جدید مؤثر بود.<br /> <br /> == عصر اکتشاف و گسترش استعمار ==<br /> <br /> رنسانس با [[عصر اکتشاف]] و گسترش دریانوردی اروپایی هم‌زمان بود. سفرهای دریایی پرتغال در سواحل آفریقا، رسیدن [[کریستف کلمب]] به قاره آمریکا در ۱۴۹۲، سفر [[واسکو دا گاما]] به هند و نخستین سفر دور جهان، شبکه‌های تجارت و قدرت را دگرگون کردند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-رنسانس&quot; /&gt;<br /> <br /> واژه «اکتشاف» بازتاب نگاه اروپایی است؛ سرزمین‌های مورد نظر از پیش محل زندگی ملت‌ها و تمدن‌های متعدد بودند. ورود اروپاییان به قاره آمریکا با بیماری‌های مرگ‌بار، جنگ، تصرف زمین، بهره‌کشی، ویرانی جوامع بومی و گسترش استعمار همراه شد.<br /> <br /> تجارت بردگان آفریقایی نیز در همین فضای توسعه دریایی و استعماری گسترش یافت. بنابراین، رنسانس تنها دوره شکوفایی هنر و دانش نبود، بلکه با شکل‌گیری نظام‌های جدید سلطه جهانی و انتقال اجباری انسان‌ها نیز هم‌زمان بود.<br /> <br /> == دین و اصلاح دینی ==<br /> <br /> رنسانس در جامعه‌ای عمیقاً دینی شکل گرفت. کلیسا از مهم‌ترین سفارش‌دهندگان هنر، معماری و موسیقی بود و پاپ‌ها در بازسازی رم و حمایت از هنرمندان نقش داشتند.<br /> <br /> در عین حال، انسان‌گرایی، نقد متون و گسترش چاپ زمینه‌های جدیدی برای بررسی سنت دینی فراهم کرد. انتشار اعتراض‌های [[مارتین لوتر]] در ۱۵۱۷ آغاز مرحله‌ای از [[اصلاح دینی پروتستانی]] بود که وحدت کلیسای غربی را شکست.<br /> <br /> اصلاح‌گران بر بازگشت به کتاب مقدس، نقد فساد کلیسا و کاهش اقتدار پاپ تأکید داشتند. کلیسای کاتولیک نیز با اصلاحات داخلی و [[شورای ترنت]] واکنش نشان داد. منازعات دینی بر هنر، آموزش، سیاست و وحدت دولت‌ها اثر عمیق گذاشتند.<br /> <br /> در برخی مناطق پروتستان، تصویرشکنی به تخریب یا حذف آثار دینی انجامید. در مناطق کاتولیک، هنر به وسیله‌ای برای آموزش و تقویت ایمان تبدیل شد و زمینه ظهور هنر [[باروک]] را فراهم کرد.<br /> <br /> == موسیقی ==<br /> <br /> موسیقی رنسانس با گسترش چندصدایی، بهبود نت‌نویسی و افزایش انتشار آثار موسیقایی شناخته می‌شود. موسیقی مذهبی همچنان جایگاه اصلی داشت، اما گونه‌های غیردینی مانند مادریگال نیز گسترش یافتند.<br /> <br /> [[ژوسکن دپره]]، [[جووانی پیرلوئیجی دا پالسترینا]]، [[اورلاندو دی لاسو]] و [[توماس تالیس]] از آهنگ‌سازان برجسته این دوره بودند. چاپ موسیقی امکان انتشار و اجرای گسترده‌تر آثار را فراهم کرد.<br /> <br /> در اواخر سده شانزدهم، تحول در موسیقی نمایشی و کوشش برای احیای نمایش یونانی به شکل‌گیری نخستین نمونه‌های [[اپرا]] کمک کرد.<br /> <br /> == زنان در رنسانس ==<br /> <br /> زنان در تولید و انتقال فرهنگ رنسانس نقش داشتند، اما از بسیاری از دانشگاه‌ها، اصناف، مناصب رسمی و امکانات آموزشی محروم بودند. دسترسی آنان به آموزش بیشتر به طبقه اجتماعی و حمایت خانواده یا دربار بستگی داشت.<br /> <br /> [[ایزابلا دسته]] از مهم‌ترین حامیان هنر و فرهنگ دربار مانتوا بود. [[کریستین دو پیزان]] در آثار خود از توانایی اخلاقی و فکری زنان دفاع کرد. [[سوفونیسبا آنگویسولا]] و [[لاوینیا فونتانا]] از نقاشان زن شناخته‌شده دوره رنسانس بودند.<br /> <br /> با وجود افزایش توجه انسان‌گرایان به آموزش زنان اشراف، برنامه آموزشی آنان معمولاً با هدف آماده‌کردنشان برای نقش‌های خانوادگی و درباری تنظیم می‌شد. مفهوم «فردیت رنسانسی» نیز در عمل بیشتر در دسترس مردان برخوردار قرار داشت.<br /> <br /> == آموزش و دانشگاه‌ها ==<br /> <br /> دانشگاه‌های قرون وسطی در دوره رنسانس همچنان فعال بودند و فلسفه، حقوق، پزشکی و الهیات تدریس می‌کردند. انسان‌گرایان در کنار دانشگاه‌ها، مدارس و دربارها برنامه‌ای مبتنی بر زبان لاتین و یونانی، بلاغت، تاریخ و فلسفه اخلاق ایجاد کردند.<br /> <br /> آموزش انسان‌گرایانه با هدف پرورش شخصی فصیح، اخلاقی و آماده مشارکت در امور عمومی طراحی شده بود. این برنامه بر آموزش نخبگان اروپایی و شکل‌گیری مفهوم جدید علوم انسانی اثر گذاشت.<br /> <br /> احیای زبان‌های اصلی موجب بررسی دقیق‌تر متون کلاسیک، کتاب مقدس و اسناد حقوقی شد. [[لورنزو والا]] با تحلیل زبان‌شناختی نشان داد که سند مشهور «بخشش کنستانتین» نمی‌تواند متعلق به روزگار امپراتور کنستانتین باشد. این پژوهش از نمونه‌های اولیه نقد تاریخی و زبان‌شناختی اسناد بود.<br /> <br /> == فناوری و مهندسی ==<br /> <br /> برخی فناوری‌های مؤثر در دوره رنسانس، از جمله کاغذ، باروت، قطب‌نما و شیوه‌های چاپ، پیش‌تر در چین و جهان اسلام توسعه یافته و از مسیرهای تجاری و فرهنگی به اروپا رسیده بودند. اروپاییان این فناوری‌ها را اقتباس، گسترش یا در شرایط جدید به کار بردند.&lt;ref name=&quot;بریتانیکا-فلسفه&quot; /&gt;<br /> <br /> باروت و توپخانه بر جنگ و معماری نظامی تأثیر گذاشتند. استحکامات مرتفع قرون وسطی در برابر توپ آسیب‌پذیر شدند و مهندسان به طراحی دژهایی کوتاه‌تر، ضخیم‌تر و ستاره‌ای‌شکل روی آوردند.<br /> <br /> لئوناردو داوینچی طرح‌هایی برای ماشین‌های پرنده، ابزارهای نظامی، سامانه‌های آبی و دستگاه‌های مکانیکی تهیه کرد. بسیاری از این طرح‌ها ساخته نشدند، اما نشان‌دهنده جایگاه جدید مهندس و علاقه به بررسی مکانیکی طبیعت بودند.<br /> <br /> == پایان رنسانس ==<br /> <br /> رنسانس تاریخ پایان واحدی ندارد. غارت رم در ۱۵۲۷ پایان نمادین رنسانس اوج ایتالیا دانسته شده است. جنگ‌های ایتالیا، سلطه قدرت‌های خارجی، بحران‌های مذهبی و تغییر مراکز اقتصادی اروپا نیز به دگرگونی شرایط فرهنگی انجامیدند.<br /> <br /> در هنر، [[منریسم]] و سپس باروک جای زبان متعادل رنسانس اوج را گرفتند. در اندیشه و علم، اصلاح دینی، انقلاب علمی و فلسفه سده هفدهم مسیرهای تازه‌ای گشودند.<br /> <br /> در انگلستان و برخی دیگر از مناطق، فرهنگ رنسانس تا اوایل سده هفدهم ادامه یافت. ازاین‌رو، پایان آن بسته به حوزه جغرافیایی یا رشته هنری ممکن است میان اوایل سده شانزدهم و میانه سده هفدهم تعیین شود.<br /> <br /> == نقش تمدن اسلامی و بیزانسی ==<br /> <br /> روایت‌های سنتی رنسانس گاه آن را ارتباط مستقیم و انحصاری اروپا با یونان و روم باستان معرفی کرده‌اند. این تصویر نقش تمدن‌های واسطه را نادیده می‌گیرد.<br /> <br /> دانشمندان جهان اسلام آثار مهمی در پزشکی، ریاضیات، نجوم، نورشناسی و فلسفه پدید آوردند. ترجمه‌های لاتینی آثار [[ابن‌سینا]]، [[ابن رشد]]، [[خوارزمی]] و [[ابن هیثم]] در دانشگاه‌های اروپایی تدریس یا مطالعه می‌شدند. نظام عددنویسی هندی ـ عربی و دستاوردهای جبر نیز بر دانش و تجارت اروپا اثر گذاشتند.<br /> <br /> بیزانس زبان و متون یونانی را حفظ کرد و دانشوران بیزانسی در انتقال، آموزش و ترجمه این میراث به اروپای غربی نقش داشتند. روابط تجاری و سیاسی با جهان عثمانی، شمال آفریقا و شرق مدیترانه نیز بخشی از محیط بین‌فرهنگی رنسانس را تشکیل می‌داد.<br /> <br /> این پیوندها به معنای کاستن از نوآوری‌های هنرمندان و اندیشمندان اروپایی نیست، بلکه نشان می‌دهد رنسانس در شبکه‌ای از تبادل دانش، کالا، فناوری و متن شکل گرفت.<br /> <br /> == رنسانس و ایران ==<br /> <br /> ایران در دوره زمانی رنسانس اروپا شاهد حکومت‌های [[تیموریان]]، [[آق‌قویونلو]]، [[قراقویونلو]] و سپس [[صفویان]] بود. در این دوره، هنر کتاب‌آرایی، نگارگری، خوش‌نویسی، معماری، شعر و تاریخ‌نگاری در مراکزی چون هرات، تبریز، قزوین و اصفهان شکوفا شد.<br /> <br /> اصطلاح «رنسانس تیموری» گاه برای توصیف شکوفایی فرهنگی هرات در سده پانزدهم به کار می‌رود. حمایت [[شاهرخ تیموری]]، [[گوهرشاد بیگم]]، [[سلطان حسین بایقرا]] و [[علی‌شیر نوایی]] از هنرمندان و دانشوران در توسعه فرهنگ ایرانی و ترکی مؤثر بود.<br /> <br /> شباهت زمانی یا کاربرد واژه «رنسانس» نباید موجب یکسان‌انگاری تحولات ایران و ایتالیا شود. ساختار اجتماعی، سنت‌های فکری، نظام حامی‌گری و اهداف هنری این مناطق متفاوت بودند. بااین‌حال، هر دو شاهد فرهنگ درباری، حمایت از هنر، تولید نسخه‌های مصور و پیوند هنر با قدرت سیاسی بودند.<br /> <br /> روابط سیاسی و تجاری صفویان با ونیز، پرتغال، دولت عثمانی و قدرت‌های اروپایی در سده‌های شانزدهم و هفدهم افزایش یافت. فرستادگان، بازرگانان، مبلغان و مسافران در انتقال اشیا، اطلاعات و تصویرسازی‌های متقابل نقش داشتند.<br /> <br /> == نقد مفهوم رنسانس ==<br /> <br /> === مبالغه در گسست از قرون وسطی ===<br /> <br /> یکی از مهم‌ترین نقدها آن است که روایت سنتی، قرون وسطی را به‌نادرستی دوره‌ای از جهل و سکون معرفی می‌کند. دانشگاه‌ها، معماری گوتیک، فلسفه مدرسی، ادبیات بومی، فناوری و تجارت پیش از رنسانس گسترش یافته بودند.<br /> <br /> پژوهشگران از «رنسانس سده دوازدهم» و دیگر دوره‌های احیای فرهنگی قرون وسطی نیز سخن گفته‌اند. از این دیدگاه، رنسانس ایتالیا یکی از چند مرحله تحول فرهنگی اروپا بود، نه نخستین بازگشت به دانش کلاسیک.<br /> <br /> === اروپا‌محوری ===<br /> <br /> تمرکز سنتی بر ایتالیا و اروپای غربی می‌تواند تعامل با بیزانس، جهان اسلام، آفریقا، آسیا و قاره آمریکا را پنهان کند. «رنسانس جهانی» رویکردی پژوهشی است که گردش مواد، فناوری‌ها، انسان‌ها، تصاویر و ایده‌ها را در مقیاسی گسترده‌تر مطالعه می‌کند.&lt;ref name=&quot;گسترش-رنسانس&quot;&gt;Lauren Kilroy-Ewbank، [https://smarthistoryblog.org/2019/05/22/smarthistorys-expanding-renaissance-initiative-dr-lauren-kilroy-ewbank/ «Smarthistory’s Expanding the Renaissance Initiative»]، ''Smarthistory''، ۲۲ مه ۲۰۱۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این رویکرد همچنین می‌کوشد هنر و فرهنگ اسپانیا، پرتغال، اروپای شرقی، آفریقا، جهان عثمانی، جوامع یهودی و گروه‌های اجتماعی کمتر دیده‌شده را وارد روایت کند.<br /> <br /> === محدودیت اجتماعی دستاوردها ===<br /> <br /> دستاوردهای رنسانس به‌طور برابر در اختیار همه قرار نداشت. حمایت از هنر و آموزش عمدتاً در دست حکومت‌ها، کلیسا و طبقات ثروتمند بود. بیشتر مردم اروپا کشاورز یا کارگر بودند و از دسترسی محدودتری به سواد و مشارکت فرهنگی برخوردار بودند.<br /> <br /> زنان، فقرا، اقلیت‌های دینی، بردگان و مردمان مستعمره نیز از بسیاری از حقوق و فرصت‌های فرهنگی محروم بودند. ازاین‌رو، افزایش فردیت و آزادی فرهنگی باید در زمینه نابرابری‌های جامعه آن دوره ارزیابی شود.<br /> <br /> === مسئله «نابغه رنسانسی» ===<br /> <br /> لئوناردو، میکل‌آنژ و رافائل اغلب به‌عنوان نوابغی مستقل معرفی می‌شوند. این تصویر می‌تواند نقش کارگاه‌ها، شاگردان، صنعتگران، سفارش‌دهندگان و دانش فنی جمعی را نادیده بگیرد.<br /> <br /> آثار بزرگ رنسانس معمولاً حاصل همکاری گروه‌های متعدد، از تولیدکنندگان رنگ و سنگ‌تراشان تا مهندسان و کارگران ساختمانی بودند. مفهوم جدید مؤلف و هنرمند فردی مهم بود، اما تولید هنر همچنان ماهیتی اجتماعی و نهادی داشت.<br /> <br /> == تأثیر و میراث ==<br /> <br /> رنسانس بر تحول علوم انسانی، نقد متون، آموزش کلاسیک، هنرهای تجسمی، معماری، ادبیات و فلسفه سیاسی اثر ماندگاری گذاشت. مطالعه تاریخ و زبان‌های باستانی به پیدایش رشته‌های جدید متن‌شناسی، باستان‌شناسی و تاریخ هنر کمک کرد.<br /> <br /> پرسپکتیو، کالبدشناسی، مطالعه نور، نقاشی رنگ‌روغن و نظریه تناسب، زبان هنر اروپایی را دگرگون کردند. معماری پالادیویی قرن‌ها در اروپا و آمریکا تقلید و بازپرداخت شد.&lt;ref name=&quot;مت-معماری&quot; /&gt;<br /> <br /> چاپ به گسترش سواد، اصلاح دینی، مبادله علمی و پیدایش حوزه عمومی یاری رساند. تأکید انسان‌گرایان بر بازگشت به منابع و بررسی انتقادی متن‌ها نیز در شکل‌گیری پژوهش تاریخی و علمی مؤثر بود.<br /> <br /> رنسانس زمینه‌هایی برای اصلاح دینی، انقلاب علمی، دولت جدید و [[عصر روشنگری]] فراهم کرد، اما این تحولات را نباید نتیجه مستقیم و اجتناب‌ناپذیر آن شمرد. هرکدام زمینه‌ها، منازعات و مسیر تاریخی ویژه‌ای داشتند.<br /> <br /> میراث رنسانس دوگانه است: از یک سو با شکوفایی هنر، بررسی طبیعت، گسترش آموزش و افزایش ارزش فرد پیوند دارد و از سوی دیگر با جنگ، استعمار، برده‌داری و بهره‌برداری سیاسی از فرهنگ هم‌زمان بود. بررسی دانشنامه‌ای این دوره مستلزم توجه هم‌زمان به نوآوری‌ها و تناقض‌های آن است.<br /> <br /> == گاه‌شمار ==<br /> <br /> * '''حدود ۱۲۶۷ تا ۱۳۳۷:''' زندگی و فعالیت [[جوتو]]، از پیشگامان طبیعت‌گرایی در نقاشی ایتالیا.<br /> * '''۱۲۶۵ تا ۱۳۲۱:''' زندگی [[دانته آلیگیری]].<br /> * '''۱۳۰۴ تا ۱۳۷۴:''' زندگی [[فرانچسکو پترارک]].<br /> * '''۱۳۱۳ تا ۱۳۷۵:''' زندگی [[جووانی بوکاچو]].<br /> * '''۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱:''' گسترش مرگ سیاه در اروپا.<br /> * '''۱۴۰۱:''' رقابت طراحی درهای تعمیدگاه فلورانس؛ رویدادی نمادین در هنر رنسانس آغازین.<br /> * '''۱۴۱۹:''' آغاز ساخت بیمارستان بی‌گناهان بر اساس طرح برونلسکی.<br /> * '''۱۴۳۴:''' تثبیت نفوذ سیاسی خاندان مدیچی در فلورانس.<br /> * '''۱۴۳۶:''' تکمیل گنبد کلیسای جامع فلورانس.<br /> * '''حدود ۱۴۵۰:''' توسعه چاپ با حروف متحرک فلزی به دست گوتنبرگ.<br /> * '''۱۴۵۳:''' فتح قسطنطنیه به دست [[محمد دوم عثمانی]].<br /> * '''۱۴۸۶:''' نگارش ''خطابه‌ای درباره منزلت انسان'' اثر پیکو دلا میراندولا.<br /> * '''حدود ۱۴۹۰:''' آغاز دوره‌ای که رنسانس اوج نامیده می‌شود.<br /> * '''۱۴۹۲:''' رسیدن سفر کریستف کلمب به قاره آمریکا.<br /> * '''۱۴۹۵ تا ۱۴۹۸:''' اجرای ''شام آخر'' اثر لئوناردو داوینچی.<br /> * '''۱۵۰۱ تا ۱۵۰۴:''' ساخت ''داوود'' اثر میکل‌آنژ.<br /> * '''۱۵۰۳ تا حدود ۱۵۱۹:''' شکل‌گیری و تکمیل تدریجی ''مونالیزا''.<br /> * '''۱۵۰۸ تا ۱۵۱۲:''' نقاشی سقف کلیسای سیستین به دست میکل‌آنژ.<br /> * '''۱۵۰۹ تا ۱۵۱۱:''' اجرای ''مدرسه آتن'' اثر رافائل.<br /> * '''۱۵۱۳:''' نگارش ''شهریار'' اثر ماکیاولی؛ انتشار در ۱۵۳۲.<br /> * '''۱۵۱۶:''' انتشار ''آرمان‌شهر'' اثر توماس مور.<br /> * '''۱۵۱۷:''' آغاز نمادین اصلاح دینی پروتستانی با اعتراض‌های مارتین لوتر.<br /> * '''۱۵۲۷:''' غارت رم؛ پایان نمادین رنسانس اوج ایتالیا.<br /> * '''۱۵۴۳:''' انتشار آثار کوپرنیک درباره گردش افلاک و وسالیوس درباره کالبد انسان.<br /> * '''۱۵۴۵ تا ۱۵۶۳:''' برگزاری شورای ترنت.<br /> * '''۱۵۵۰:''' انتشار نخستین ویراست کتاب ''زندگی هنرمندان'' اثر جورجو وازاری.<br /> * '''۱۶۰۵ و ۱۶۱۵:''' انتشار دو بخش ''دن کیشوت'' اثر سروانتس.<br /> * '''اوایل سده هفدهم:''' گذار تدریجی از رنسانس و منریسم به باروک و انقلاب علمی.<br /> <br /> == شخصیت‌های برجسته ==<br /> <br /> === ادبیات و انسان‌گرایی ===<br /> <br /> * [[دانته آلیگیری]]<br /> * [[فرانچسکو پترارک]]<br /> * [[جووانی بوکاچو]]<br /> * [[اراسموس روتردامی]]<br /> * [[توماس مور]]<br /> * [[فرانسوا رابله]]<br /> * [[ویلیام شکسپیر]]<br /> * [[میگل د سروانتس]]<br /> <br /> === فلسفه و سیاست ===<br /> <br /> * [[مارسیلیو فیچینو]]<br /> * [[پیکو دلا میراندولا]]<br /> * [[لورنزو والا]]<br /> * [[نیکولو ماکیاولی]]<br /> * [[ژان بودن]]<br /> * [[جوردانو برونو]]<br /> <br /> === نقاشی و پیکرتراشی ===<br /> <br /> * [[جوتو]]<br /> * [[دوناتلو]]<br /> * [[مازاتچو]]<br /> * [[ساندرو بوتیچلی]]<br /> * [[لئوناردو داوینچی]]<br /> * [[میکل‌آنژ]]<br /> * [[رافائل]]<br /> * [[تیتیان]]<br /> * [[یان وان آیک]]<br /> * [[آلبرشت دورر]]<br /> * [[هیرونیموس بوش]]<br /> * [[پیتر بروگل مهتر]]<br /> <br /> === معماری ===<br /> <br /> * [[فیلیپو برونلسکی]]<br /> * [[لئون باتیستا آلبرتی]]<br /> * [[دوناتو برامانته]]<br /> * [[میکل‌آنژ]]<br /> * [[آندره‌آ پالادیو]]<br /> <br /> === علم و فناوری ===<br /> <br /> * [[نیکلاس کوپرنیک]]<br /> * [[آندرئاس وسالیوس]]<br /> * [[لئوناردو داوینچی]]<br /> * [[تیکو براهه]]<br /> * [[گالیله]]<br /> * [[گراردوس مرکاتور]]<br /> * [[یوهانس گوتنبرگ]]<br /> <br /> == آثار شاخص ==<br /> <br /> === ادبی و فلسفی ===<br /> <br /> * دانته آلیگیری، ''کمدی الهی''.<br /> * فرانچسکو پترارک، ''ترانه‌نامه''.<br /> * جووانی بوکاچو، ''دکامرون''.<br /> * پیکو دلا میراندولا، ''خطابه‌ای درباره منزلت انسان''.<br /> * اراسموس روتردامی، ''در ستایش دیوانگی''.<br /> * نیکولو ماکیاولی، ''شهریار''.<br /> * نیکولو ماکیاولی، ''گفتارها بر ده کتاب نخست تیتوس لیویوس''.<br /> * توماس مور، ''آرمان‌شهر''.<br /> * بالداساره کاستیلیونه، ''کتاب درباری''.<br /> * فرانسوا رابله، ''گارگانتوا و پانتاگروئل''.<br /> * ویلیام شکسپیر، نمایشنامه‌ها و غزل‌ها.<br /> * میگل د سروانتس، ''دن کیشوت''.<br /> <br /> === هنری ===<br /> <br /> * جوتو، نقاشی‌های کلیسای کوچک اسکروونی.<br /> * دوناتلو، ''داوود''.<br /> * بوتیچلی، ''تولد ونوس''.<br /> * لئوناردو داوینچی، ''شام آخر''.<br /> * لئوناردو داوینچی، ''مونالیزا''.<br /> * میکل‌آنژ، ''پیتا''.<br /> * میکل‌آنژ، ''داوود''.<br /> * میکل‌آنژ، سقف کلیسای سیستین.<br /> * رافائل، ''مدرسه آتن''.<br /> * یان وان آیک، ''پرتره آرنولفینی''.<br /> * آلبرشت دورر، ''ملانکولیا یک''.<br /> * پیتر بروگل مهتر، ''شکارچیان در برف''.<br /> <br /> === علمی و فنی ===<br /> <br /> * نیکلاس کوپرنیک، ''در باب گردش افلاک آسمانی''.<br /> * آندرئاس وسالیوس، ''درباره ساختمان بدن انسان''.<br /> * لئون باتیستا آلبرتی، ''درباره نقاشی''.<br /> * لئون باتیستا آلبرتی، ''درباره هنر ساختمان''.<br /> * جورجو وازاری، ''زندگی برجسته‌ترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران''.<br /> * آندره‌آ پالادیو، ''چهار کتاب معماری''.<br /> <br /> == تصاویر پیشنهادی ==<br /> <br /> &lt;!-- تصویر پیشنهادی: مدرسه آتن، اثر رافائل؛ نام واقعی پرونده و وضعیت حق نشر پیش از درج بررسی شود. --&gt;<br /> <br /> &lt;!-- تصویر پیشنهادی: گنبد کلیسای جامع فلورانس، اثر فیلیپو برونلسکی. --&gt;<br /> <br /> &lt;!-- تصویر پیشنهادی: نمونه‌ای از دستگاه چاپ گوتنبرگ یا یک صفحه از انجیل گوتنبرگ. --&gt;<br /> <br /> &lt;!-- تصویر پیشنهادی: مرد ویترویوسی، اثر لئوناردو داوینچی؛ وضعیت حقوقی تصویر بررسی شود. --&gt;<br /> <br /> &lt;!-- تصویر پیشنهادی: نقشه مراکز اصلی رنسانس در ایتالیا و شمال اروپا. --&gt;<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> <br /> * [[قرون وسطی]]<br /> * [[پیشارنسانس]]<br /> * [[رنسانس ایتالیا]]<br /> * [[رنسانس شمالی]]<br /> * [[رنسانس اوج]]<br /> * [[انسان‌گرایی رنسانس]]<br /> * [[انسان‌گرایی مدنی]]<br /> * [[اصلاح دینی]]<br /> * [[انقلاب علمی]]<br /> * [[عصر اکتشاف]]<br /> * [[هنر رنسانس]]<br /> * [[معماری رنسانس]]<br /> * [[منریسم]]<br /> * [[باروک]]<br /> * [[عصر روشنگری]]<br /> * [[تاریخ چاپ]]<br /> * [[تاریخ هنر]]<br /> * [[رنسانس تیموری]]<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93049 2026-09-18T19:37:25Z

<p>Safa: /* سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]<br /> # [[رنسانس]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93048 2026-09-18T19:36:13Z

<p>Safa: /* جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اپورتونیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> # [[عصر روشنگری]]<br /> # [[جمهوری‌خواهی]]<br /> # [[رنسانس]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85&diff=93047 2026-09-18T19:34:42Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{جعبه زندگینامه<br /> | اندازه جعبه =<br /> | عنوان =اپورتونیسم<br /> | عنوان ۲ =<br /> | نام =<br /> | تصویر =اپورتونیسم.JPG<br /> | اندازه تصویر =300<br /> | عنوان تصویر = <br /> | زادروز =<br /> | زادگاه =<br /> | مکان ناپدیدشدن =<br /> | تاریخ ناپدیدشدن =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ مرگ =<br /> | مکان مرگ =<br /> |عرض جغرافیایی محل دفن=<br /> |طول جغرافیایی محل دفن=<br /> |latd=|latm=|lats=|latNS=N<br /> |longd=|longm=|longs=|longEW=E<br /> | علت مرگ =<br /> | پیداشدن جسد =<br /> | آرامگاه =<br /> | بناهای یادبود =<br /> | محل زندگی = <br /> | ملیت =<br /> | نام‌های دیگر =<br /> | نژاد = <br /> | تابعیت =<br /> | تحصیلات =<br /> | دانشگاه =<br /> | پیشه =<br /> | سال‌های فعالیت =<br /> | کارفرما =<br /> | نهاد =<br /> | نماینده =<br /> | شناخته‌شده برای = <br /> | نقش‌های برجسته = <br /> | سبک =<br /> | تأثیرگذاران =<br /> | تأثیرپذیرفتگان =<br /> | شهر خانگی = <br /> | دستمزد =<br /> | دارایی خالص = <br /> | قد =<br /> | وزن =<br /> | تلویزیون =<br /> | لقب =<br /> | دوره =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> | حزب =<br /> | جنبش =<br /> | مخالفان = <br /> | هیئت =<br /> | دین =<br /> | مذهب =<br /> | اتهام = <br /> | مجازات = <br /> | وضعیت گناهکاری =<br /> | منصب =<br /> | مکتب =<br /> | آثار =<br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی = <br /> | فرزندان = <br /> | والدین = <br /> | خویشاوندان سرشناس =<br /> | جوایز =<br /> | امضا =<br /> | اندازه امضا =<br /> | signature_alt =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | Soure_id =<br /> | پانویس =<br /> }}<br /> '''اپورتونیسم،''' به عنوان یک مفهوم چندوجهی در علوم اجتماعی، اقتصاد، زیست‌شناسی و به‌ویژه سیاست، به رفتاری اطلاق می‌شود که در آن فرد یا گروه با بهره‌گیری از شرایط موجود و بدون پایبندی به اصول ثابت، به دنبال کسب منفعت شخصی یا جمعی است. <br /> <br /> در حوزه سیاست، اپورتونیسم سیاسی به تغییر مواضع، ائتلاف‌ها یا اقدامات استراتژیک با هدف دستیابی به قدرت، نفوذ یا بقای سیاسی اشاره دارد، اغلب به قیمت نادیده گرفتن ارزش‌ها یا تعهدات اخلاقی. این مقاله به بررسی ریشه‌های تاریخی، تعاریف نظری، مصادیق عملی و پیامدهای اپورتونیسم با تمرکز بر بُعد سیاسی آن می‌پردازد. <br /> <br /> با استفاده از رویکردی تحلیلی و استناد به منابع آکادمیک معتبر، تلاش می‌شود تا این پدیده در چارچوب‌های تئوریک و تجربی مورد کاوش قرار گیرد. بخش‌های مختلف مقاله شامل تعریف و مفهوم‌شناسی، زمینه‌های تاریخی، نظریه‌ها و دیدگاه‌ها، اپورتونیسم سیاسی در عمل، و در نهایت تأثیرات و نقدهای آن خواهد بود. هدف این است که درک جامعی از این مفهوم و نقش آن در پویایی‌های قدرت ارائه شود.<br /> <br /> اپورتونیسم در تحلیل جنبش‌های انقلابی، از منظر نظریه‌پردازان مارکسیست نظیر ولادیمیر لنین و روزا لوکزامبورگ، به انحراف از اصول سوسیالیستی به نفع منافع کوتاه‌مدت یا سازش با نظم موجود گفته می‌شود. <br /> <br /> لنین در «چه باید کرد؟» و «امپریالیسم، بالاترین مرحله سرمایه‌داری»، اپورتونیسم را نتیجه نفوذ ایدئولوژی بورژوایی و خیانت اشرافیت کارگری به آرمان‌های پرولتاریا می‌داند و آن را با فقدان آگاهی انقلابی و تسلیم به خودبه‌خودی جنبش‌ها مرتبط می‌بیند. او در «دولت و انقلاب»، سازش با پارلمانتاریسم بورژوایی را مصداقی از این انحراف معرفی کرده و بر ضرورت حزب پیشتاز برای مقابله با آن تأکید دارد. <br /> <br /> در مقابل، لوکزامبورگ در «رفرم یا انقلاب»، اپورتونیسم را در قالب رفرمیسم نقد می‌کند و آن را تلاشی برای جایگزینی انقلاب با اصلاحات تدریجی می‌داند که به حفظ سرمایه‌داری منجر می‌شود. او در «انقلاب روسیه»، از تمرکز بیش از حد بلشویک‌ها بر قدرت حزبی انتقاد کرده و بر نقش دموکراسی انقلابی و خودجوشی توده‌ها در جلوگیری از انحرافات تأکید دارد. <br /> <br /> این دو دیدگاه، اگرچه در هدف مشترک هستند، در روش‌شناسی و راهکارها تفاوت‌هایی دارند که چارچوبی غنی برای تحلیل اپورتونیسم فراهم می‌کنند.<br /> <br /> == تعریف و مفهوم‌شناسی اپورتونیسم ==<br /> اپورتونیسم (Opportunism) واژه‌ای است که ریشه در زبان لاتین «opportunus» به معنای «مناسب» یا «به‌موقع» دارد و در طول زمان به مفهومی پیچیده در علوم انسانی تبدیل شده است. این اصطلاح در ابتدا بار معنایی خنثی داشت، اما در کاربردهای مدرن، به‌ویژه در سیاست، اغلب با نگرشی منفی همراه است که نشان‌دهنده رفتارهای منفعت‌طلبانه و بی‌اصول است. در این بخش، به تعریف اپورتونیسم، تمایز آن با مفاهیم مشابه و چارچوب‌های نظری اولیه آن پرداخته می‌شود.<br /> <br /> === تعریف اپورتونیسم ===<br /> از منظر لغوی، اپورتونیسم به معنای استفاده از فرصت‌ها به شیوه‌ای است که به شرایط موجود وابسته است، بدون توجه مداوم به اصول یا تعهدات از پیش تعیین‌شده. ویلیامسون (Williamson, 1975) در نظریه اقتصاد هزینه تراکنش (Transaction Cost Economics)، اپورتونیسم را به‌عنوان «منفعت‌جویی خودخواهانه با حیله‌گری» تعریف می‌کند که شامل رفتارهایی مانند پنهان‌کاری، فریب و نقض قراردادهای ضمنی یا صریح است. <br /> <br /> این تعریف در حوزه‌های اجتماعی و سیاسی نیز قابل تعمیم است، جایی که افراد یا گروه‌ها ممکن است برای دستیابی به اهداف کوتاه‌مدت، از اصول اخلاقی یا ایدئولوژیک عدول کنند.<br /> <br /> === تمایز با مفاهیم مشابه ===<br /> اپورتونیسم با مفاهیمی چون عمل‌گرایی (Pragmatism) و انعطاف‌پذیری (Flexibility) تفاوت دارد. عمل‌گرایی، به گفته دیویی (Dewey, 1938)، بر یافتن راه‌حل‌های عملی با حفظ چارچوب‌های ارزشی تأکید دارد، در حالی که اپورتونیسم اغلب فاقد چنین چارچوبی است و به نفع‌جویی لحظه‌ای وابسته است. <br /> <br /> انعطاف‌پذیری نیز معمولاً به‌عنوان یک ویژگی مثبت در نظر گرفته می‌شود که به تطبیق با شرایط بدون از دست دادن هویت اصولی اشاره دارد، اما اپورتونیسم این هویت را قربانی منفعت می‌کند.<br /> <br /> === چارچوب‌های اولیه ===<br /> در علوم سیاسی، اپورتونیسم به‌عنوان یک استراتژی رفتاری شناخته می‌شود که بازیگران سیاسی برای بقا یا موفقیت در محیط‌های رقابتی به کار می‌برند. اپورتونیسم در تاریخ جنبش‌های انقلابی، از دیرباز مورد توجه متفکران و رهبران سوسیالیست قرار گرفته است. <br /> <br /> این مفهوم، که به معنای انحراف از اصول انقلابی به نفع دستاوردهای موقت یا سازش با قدرت‌های حاکم تعریف می‌شود، در بسترهای مختلف تاریخی به اشکال متفاوتی ظهور کرده و بر سرنوشت جنبش‌های پرولتری تأثیر گذاشته است. <br /> <br /> [[ولادیمیر لنین]]، رهبر [[انقلاب شوروی|انقلاب اکتبر]]، و [[رزا لوکزامبورگ]]، نظریه‌پرداز برجسته مارکسیست، هر یک از زوایای متفاوتی به این موضوع نگریسته‌اند: لنین آن را خیانتی سازمان‌یافته به آرمان‌های طبقاتی می‌داند، در حالی که لوکزامبورگ بر ضرورت حفظ پویایی انقلابی در برابر رفرمیسم تأکید دارد.<br /> <br /> == تعریف اپورتونیسم در چارچوب جنبش‌های انقلابی ==<br /> از منظر مارکسیستی، اپورتونیسم به معنای اولویت دادن به منافع کوتاه‌مدت یا شخصی بر اهداف درازمدت پرولتاریا است که اغلب با سازش با بورژوازی یا تسلیم به نظم موجود همراه می‌شود. <br /> <br /> لنین در «چه باید کرد؟» (۱۹۰۲) این پدیده را به‌عنوان انحرافی از مبارزه طبقاتی اصیل تعریف می‌کند که ریشه در نفوذ روشنفکران خرده‌بورژوا و فقدان آگاهی انقلابی دارد. او استدلال می‌کند که جنبش کارگری، اگر به حال خود رها شود، به جریان «خودبه‌خودی» و در نتیجه به اپورتونیسم گرایش می‌یابد، زیرا آگاهی طبقاتی بدون رهبری انقلابی شکل نمی‌گیرد. <br /> <br /> در مقابل، رزا لوکزامبورگ در «رفرم یا انقلاب» (۱۹۰۰) اپورتونیسم را در قالب رفرمیسم نقد می‌کند و آن را تلاشی برای محدود کردن جنبش به اصلاحات پارلمانی می‌داند که در نهایت به حفظ سرمایه‌داری منجر می‌شود. او بر این باور است که اپورتونیسم نه‌تنها یک خطای تاکتیکی، بلکه انحرافی استراتژیک است که پویایی انقلابی را تضعیف می‌کند. &lt;ref&gt;[https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1901/witbd/index.htm What Is To Be Done?]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.marxists.org/archive/luxemburg/1900/reform-revolution/index.htm Reform or Revolution]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ریشه‌های تاریخی و اجتماعی اپورتونیسم ==<br /> لنین در «امپریالیسم، بالاترین مرحله سرمایه‌داری» (۱۹۱۷) ریشه‌های اپورتونیسم را در تحولات اقتصادی و سیاسی عصر امپریالیسم جستجو می‌کند. او استدلال می‌کند که سودهای کلان ناشی از استعمار و غارت مستعمرات، بخشی از طبقه کارگر در کشورهای پیشرفته را به «اشرافیت کارگری» تبدیل کرده است که به جای مبارزه انقلابی، به دنبال سازش با بورژوازی است. <br /> <br /> این اشرافیت، که از امتیازات مادی برخوردار می‌شود، به ابزاری برای ترویج اپورتونیسم در جنبش کارگری تبدیل می‌شود و وحدت طبقاتی را تضعیف می‌کند. لوکزامبورگ نیز در تحلیل انقلاب ۱۹۰۵ روسیه و نقدهایش به سوسیال‌دموکراسی آلمان، اپورتونیسم را نتیجه ضعف سازمانی و فقدان پویایی انقلابی می‌داند. او معتقد است که جنبش‌هایی که به رهبری توده‌ای و آگاهی طبقاتی متکی نباشند، به‌راحتی در دام رفرمیسم و سازش می‌افتند. <br /> <br /> علاوه بر این، او بر نقش بحران‌های اقتصادی و سیاسی در تشدید اپورتونیسم تأکید دارد، زیرا این شرایط اغلب رهبران را به سوی تصمیمات کوتاه‌مدت و غیراصولی سوق می‌دهد. این تحلیل‌ها نشان می‌دهند که اپورتونیسم یک انتخاب فردی نیست، بلکه محصول تعامل پیچیده شرایط عینی (مانند امپریالیسم) و ذهنی (مانند ضعف ایدئولوژیک) است که در بسترهای مختلف به اشکال گوناگون ظاهر می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1916/imp-hsc/index.htm Imperialism, the Highest Stage of Capitalism]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اپورتونیسم در آثار لنین؛ مبارزه با رویزیونیسم ==<br /> لنین اپورتونیسم را یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات علیه انقلاب پرولتری می‌دانست و در آثار متعدد خود به مبارزه با آن پرداخت. در «چه باید کرد؟»، او رویزیونیسم ادوارد برنشتاین را که اصلاحات تدریجی را به جای انقلاب پیشنهاد می‌کرد، به‌عنوان نمونه‌ای از اپورتونیسم مورد نقد قرار داد. لنین استدلال می‌کند که این رویکرد، با پذیرش پارلمانتاریسم بورژوایی، جنبش کارگری را به ابزاری برای حفظ نظم سرمایه‌داری تبدیل می‌کند. <br /> <br /> او در «دولت و انقلاب» (۱۹۱۷) این ایده را گسترش داد و نشان داد که اپورتونیست‌ها با کنار گذاشتن هدف نابودی دولت بورژوایی، عملاً به خدمتگزاران نظم موجود درمی‌آیند. لنین همچنین در جریان انقلاب ۱۹۰۵ و پس از آن، بر ضرورت ایجاد حزب پیشتاز تأکید کرد که بتواند با انضباط انقلابی، جلوی نفوذ اپورتونیسم را بگیرد. او معتقد بود که بدون چنین حزبی، جنبش کارگری به دام «اکونومیسم» (تمرکز صرف بر مطالبات اقتصادی) و سازش با بورژوازی می‌افتد. <br /> <br /> این دیدگاه، اپورتونیسم را نه‌تنها یک انحراف تاکتیکی، بلکه خیانتی استراتژیک به اصول مارکسیسم می‌داند که نیازمند مبارزه‌ای بی‌امان است. لنین همچنین در نقدهایش به احزاب سوسیال‌دموکرات اروپا در جنگ جهانی اول، اپورتونیسم را نتیجه تسلیم به ناسیونالیسم بورژوایی دانست که کارگران را به حمایت از جنگ امپریالیستی سوق داد. این تحلیل، عمق دیدگاه لنین در مورد پیوند اپورتونیسم با شرایط تاریخی را نشان می‌دهد. &lt;ref&gt;[https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1917/staterev/index.htm The state and revolution]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دیدگاه لوکزامبورگ- نقد رفرمیسم و دیکتاتوری حزبی ==<br /> رزا لوکزامبورگ، به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان مارکسیست، اپورتونیسم را از منظری متفاوت با لنین مورد نقد قرار داد، هرچند در هدف نهایی با او همسو بود. در «رفرم یا انقلاب» (۱۹۰۰)، او به‌طور خاص به رویزیونیسم ادوارد برنشتاین حمله کرد که معتقد بود سوسیالیسم می‌تواند از طریق اصلاحات پارلمانی و بدون انقلاب به دست آید. <br /> <br /> لوکزامبورگ استدلال می‌کند که این رویکرد، با پذیرش چارچوب‌های سرمایه‌داری، نه‌تنها به سوسیالیسم منجر نمی‌شود، بلکه جنبش کارگری را به ابزاری برای تثبیت نظم موجود تبدیل می‌کند. او رفرمیسم را شکلی از اپورتونیسم می‌داند که با کنار گذاشتن مبارزه طبقاتی، پویایی انقلابی را تضعیف می‌کند. <br /> <br /> لوکزامبورگ تأکید دارد که اصلاحات، اگرچه در کوتاه‌مدت می‌توانند شرایط کارگران را بهبود بخشند، بدون چشم‌انداز انقلابی به بن‌بست می‌رسند، زیرا نظام سرمایه‌داری ذاتاً قادر به رفع تضادهای طبقاتی نیست. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> === نتیجه‌گیری ===<br /> اپورتونیسم، چه در معنای عام و چه در بستر سیاسی، مفهومی است که حول محور استفاده از فرصت‌ها بدون پایبندی به اصول ثابت شکل گرفته است. این ویژگی آن را از سایر رویکردهای استراتژیک متمایز می‌کند و زمینه‌ساز بحث‌های گسترده‌تر در مورد اخلاق، قدرت و پویایی‌های اجتماعی می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.amazon.com/Markets-Hierarchies-Analysis-Antitrust-Implications/dp/0029353602 تحلیل و پیامدهای ضد تراست، مطالعه ای در اقتصاد داخلی - آمازون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/logictheoryofinq00dewe منطق: نظریه تحقیق: دیویی، جی - بایگانی اینترنت]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1917/staterev/ دولت و انقلاب - آرشیو مارکسیست‌ها، آثار لنین]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == زمینه‌های تاریخی اپورتونیسم و اپورتونیسم سیاسی ==<br /> اپورتونیسم به‌عنوان یک رفتار انسانی، ریشه‌هایی عمیق در تاریخ دارد و در بسترهای مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نمود پیدا کرده است. این بخش به بررسی نمونه‌های تاریخی برجسته اپورتونیسم می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این پدیده در طول زمان تکامل یافته و به‌ویژه در حوزه سیاست به یک استراتژی متداول تبدیل شده است. از امپراتوری‌های باستانی تا جنبش‌های مدرن، اپورتونیسم همواره نقشی کلیدی در پویایی‌های قدرت ایفا کرده است.<br /> <br /> === اپورتونیسم در تاریخ باستان ===<br /> یکی از اولین نمونه‌های اپورتونیسم سیاسی را می‌توان در تاریخ روم باستان مشاهده کرد. آلسیده بیاسیوتی (Biagiotti, 2005) در تحلیل رفتارهای سیاسی ژولیوس سزار (Julius Caesar) نشان می‌دهد که او با تغییر ائتلاف‌ها و استفاده از فرصت‌های ناشی از هرج‌ومرج داخلی روم، توانست قدرت خود را تحکیم کند. <br /> <br /> برای مثال، سزار در سال ۴۹ پیش از میلاد، با عبور از رودخانه روبیکون و به‌کارگیری شرایط بحرانی جمهوری روم، از ضعف رقبا به نفع خود بهره برد، رفتاری که مصداق بارز اپورتونیسم سیاسی است.<br /> <br /> === اپورتونیسم در قرون وسطی و رنسانس ===<br /> در قرون وسطی، اپورتونیسم اغلب در قالب دیپلماسی و جنگ‌های صلیبی ظاهر شد. ماکیاولی (Machiavelli, 1513) در کتاب ''شهریار'' (The Prince) به‌طور ضمنی از اپورتونیسم به‌عنوان یک ابزار ضروری برای حاکمان دفاع می‌کند. او استدلال می‌کند که یک حاکم موفق باید بتواند بر اساس شرایط، میان ترس و محبت، یا وفاداری و خیانت، انتخاب کند. <br /> <br /> این دیدگاه، اپورتونیسم را به‌عنوان یک استراتژی مشروع در سیاست توجیه می‌کند و نمونه‌های آن در رفتار افرادی چون لورنزو مدیچی در فلورانس قابل ردیابی است.<br /> <br /> === اپورتونیسم در دوران مدرن ===<br /> در قرن بیستم، اپورتونیسم سیاسی در جنبش‌های ایدئولوژیک نمود بارزی یافت. یکی از نمونه‌های برجسته، رفتار ژوزف استالین در اتحاد جماهیر شوروی است. به گفته رابرت سِرویس (Service, 2004) در کتاب ''استالین: بیوگرافی''، [[ژوزف استالین|استالین]] پس از مرگ لنین در سال ۱۹۲۴، با تغییر مواضع و حذف رقبا از طریق ائتلاف‌های موقت، قدرت خود را تثبیت کرد. این رویکرد او را به نمادی از اپورتونیسم سیاسی تبدیل کرد که اصول اولیه بلشویسم را به نفع بقای شخصی قربانی کرد.<br /> <br /> === تکامل مفهوم در قرن بیست‌ویکم ===<br /> در دوران معاصر، اپورتونیسم سیاسی در قالب پوپولیسم و تغییر مواضع احزاب سیاسی دیده می‌شود. برای مثال، تحلیل‌های جان جودис (Judis, 2016) در کتاب ''شورش پوپولیستی'' نشان می‌دهد که سیاستمدارانی مانند دونالد ترامپ با بهره‌گیری از نارضایتی عمومی و اتخاذ مواضع متناقض در زمان‌های مختلف، از فرصت‌های سیاسی به نفع خود استفاده کردند. این روند نشان‌دهنده تداوم و انطباق اپورتونیسم با شرایط جدید است.<br /> <br /> === نتیجه‌گیری ===<br /> اپورتونیسم در طول تاریخ، از تاکتیک‌های نظامی و دیپلماتیک در دوران باستان تا استراتژی‌های پیچیده ایدئولوژیک در دوران مدرن، حضوری مداوم داشته است. این پدیده نه‌تنها نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری انسان در برابر شرایط متغیر است، بلکه پرسش‌هایی درباره اخلاقیات و پایداری اصول در سیاست مطرح می‌کند که در بخش‌های بعدی بیشتر بررسی خواهد شد.&lt;ref&gt;[https://www.gutenberg.org/ebooks/1232 شاهزاده اثر نیکولو ماکیاولی - گوتمبرگ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hup.harvard.edu/books/9780674022584 بیوگرافی استالین - انتشارات دانشگاه هاوارد]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://globalreports.columbia.edu/books/the-populist-explosion/ انفجار پوپولیستی - گزارشات جهانی کلمبیا]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780203412763/julius-caesar-richard-billows روتلج جولیوس سزار فرصت طلب رم بیاجیوتی - تیلور فرانسیس]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نظریه‌ها و دیدگاه‌های اپورتونیسم و اپورتونیسم سیاسی ==<br /> اپورتونیسم به‌عنوان یک پدیده چندرشته‌ای، در چارچوب‌های نظری مختلفی از جمله اقتصاد، جامعه‌شناسی و علوم سیاسی مورد بررسی قرار گرفته است. این بخش به تحلیل دیدگاه‌های برجسته‌ای می‌پردازد که تلاش کرده‌اند اپورتونیسم را توضیح دهند یا نقد کنند. از نظریه‌های اقتصادی گرفته تا نقدهای ایدئولوژیک، این دیدگاه‌ها درک ما از انگیزه‌ها و پیامدهای اپورتونیسم را غنی‌تر می‌کنند.<br /> <br /> === نظریه هزینه تراکنش و اپورتونیسم اقتصادی ===<br /> الیور ویلیامسون (Williamson, 1985) در نظریه هزینه تراکنش، اپورتونیسم را یکی از فرض‌های اصلی رفتار انسانی می‌داند. او معتقد است که افراد در تعاملات اقتصادی، زمانی که اطلاعات ناقص یا نامتقارن باشد، ممکن است به نفع خود و به ضرر دیگران عمل کنند. <br /> <br /> این دیدگاه، اپورتونیسم را به‌عنوان یک رفتار عقلانی در شرایط عدم اطمینان توجیه می‌کند و مبنایی برای تحلیل آن در قراردادها و سازمان‌ها فراهم می‌آورد. در سیاست، این نظریه به توضیح رفتارهایی مانند نقض تعهدات ائتلافی کمک می‌کند.<br /> <br /> === دیدگاه مارکسیستی و نقد اپورتونیسم ===<br /> همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، اپورتونیسم در چارچوب مارکسیسم و اندیشه‌ نظریه‌پردازان آن به‌عنوان انحرافی از مبارزه طبقاتی مورد انتقاد قرار گرفته است. لنین (Lenin, 1920) در مقاله ''بیماری کودکی «چپ‌گرایی» در کمونیسم''، اپورتونیسم را سازش با سرمایه‌داری و خیانت به آرمان‌های انقلابی توصیف می‌کند. <br /> <br /> او استدلال می‌کند که اپورتونیست‌ها با انطباق بیش از حد با شرایط موجود، جنبش کارگری را تضعیف می‌کنند. این دیدگاه، اپورتونیسم را نه یک استراتژی مشروع، بلکه یک ضعف اخلاقی و سیاسی می‌بیند.<br /> <br /> === نظریه انتخاب عقلانی و اپورتونیسم سیاسی ===<br /> نظریه انتخاب عقلانی (Rational Choice Theory) که توسط داونز (Downs, 1957) در کتاب ''نظریه اقتصادی دموکراسی'' توسعه یافت، اپورتونیسم سیاسی را نتیجه تصمیم‌گیری‌های استراتژیک سیاستمداران برای حداکثر کردن رأی یا قدرت می‌داند. بر اساس این دیدگاه، سیاستمداران به‌عنوان بازیگران عقلانی، مواضع خود را بر اساس خواسته‌های رأی‌دهندگان یا فرصت‌های سیاسی تغییر می‌دهند. این رویکرد، اپورتونیسم را از منظری خنثی و بدون قضاوت اخلاقی بررسی می‌کند.<br /> <br /> === دیدگاه روان‌شناختی و انگیزه‌های فردی ===<br /> از منظر روان‌شناسی اجتماعی، اپورتونیسم می‌تواند به ویژگی‌های شخصیتی مانند خودشیفتگی یا فقدان همدلی مرتبط باشد. رابرت رابرتسون (Robertson, 2012) در کتاب ''روان‌شناسی قدرت'' استدلال می‌کند که افرادی با تمایلات اپورتونیستی، اغلب انعطاف‌پذیری بالایی در ارزش‌ها و توانایی بهره‌برداری از ضعف دیگران دارند. این دیدگاه به توضیح رفتار سیاستمدارانی کمک می‌کند که به‌طور مداوم مواضع خود را برای جلب حمایت تغییر می‌دهند.<br /> <br /> === نقدهای معاصر ===<br /> در مطالعات معاصر، برخی از محققان مانند جین منسبریدج (Mansbridge, 2018) در مقاله ''بازاندیشی دموکراسی''، اپورتونیسم را به‌عنوان یک تهدید برای اعتماد عمومی در نظام‌های دموکراتیک می‌بینند. او معتقد است که رفتارهای اپورتونیستی، با تضعیف شفافیت و پاسخگویی، به فرسایش سرمایه اجتماعی منجر می‌شوند. این نقد، بُعد اخلاقی و اجتماعی اپورتونیسم را برجسته می‌کند.&lt;ref&gt;[https://www.amazon.com/Economic-Institutions-Capitalism-Oliver-Williamson/dp/068486374X نهادهای اقتصادی سرمایه‌داری - آمازون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1920/lwc/ کمونیسم &quot;چپ&quot;: یک اختلال نوزادی - بایگانی مارکسیست‌ها، آثار لنین]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/economictheoryof00down نظریه اقتصادی دموکراسی - بایگانی اینترنت]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-41770-2 رانشناسی قدرت - اسپرینگر لینک]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev-lawsocsci-110316-113807 بازاندیشی درباره دموکراسی - بررسی سالانه]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نتیجه‌گیری ===<br /> نظریه‌های مربوط به اپورتونیسم از منظرهای متفاوتی به این پدیده نگاه می‌کنند: از توجیه آن به‌عنوان یک رفتار عقلانی تا نقد آن به‌عنوان یک انحراف اخلاقی. این تنوع دیدگاه‌ها نشان‌دهنده پیچیدگی اپورتونیسم و ضرورت بررسی آن در بسترهای مختلف است که در بخش‌های بعدی با مصادیق عملی تکمیل خواهد شد.<br /> <br /> == اپورتونیسم سیاسی در عمل ==<br /> اپورتونیسم سیاسی در عمل، جایی است که نظریه‌ها و تعاریف انتزاعی در بستر واقعیت‌های تاریخی و معاصر آزمایش می‌شوند. این بخش به بررسی نمونه‌های ملموس اپورتونیسم سیاسی در دوره‌های مختلف می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این رفتار در تصمیم‌گیری‌ها، ائتلاف‌ها و استراتژی‌های قدرت نمود پیدا کرده است. از تغییرات ناگهانی در مواضع ایدئولوژیک تا سوءاستفاده از بحران‌ها، این مصادیق تنوع و تأثیر اپورتونیسم را آشکار می‌کنند.<br /> <br /> === اپورتونیسم در انقلاب فرانسه ===<br /> یکی از نمونه‌های برجسته اپورتونیسم سیاسی در انقلاب فرانسه (۱۷۸۹–۱۷۹۹) دیده می‌شود. ژرژ دانتون، یکی از رهبران اولیه انقلاب، به گفته نورمن همپسون (Hampson, 1988) در کتاب ''دانتون''، در ابتدا از اصول رادیکال حمایت می‌کرد، اما با تغییر شرایط سیاسی، به سمت سازش با گروه‌های میانه‌رو حرکت کرد تا جایگاه خود را حفظ کند. این تغییر موضع، که در نهایت به قیمت جانش تمام شد، نشان‌دهنده استفاده از فرصت‌ها برای بقای سیاسی است.<br /> <br /> === اپورتونیسم در جنگ سرد ===<br /> در دوران جنگ سرد، اپورتونیسم سیاسی در روابط بین‌الملل نیز مشهود بود. به عنوان مثال، تغییر سیاست خارجی یوگسلاوی تحت رهبری ژوزف بروز تیتو در دهه ۱۹۵۰ نمونه‌ای کلاسیک است. جان لمپه (Lampe, 2000) در ''یوگسلاوی به‌عنوان تاریخ'' توضیح می‌دهد که تیتو پس از جدایی از اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۴۸، با غرب روابط نزدیک‌تری برقرار کرد و از کمک‌های اقتصادی آمریکا بهره برد، بدون اینکه به‌طور کامل از ایدئولوژی کمونیستی دست بکشد. این انعطاف استراتژیک، مصداقی از اپورتونیسم برای حفظ استقلال ملی بود.<br /> <br /> === اپورتونیسم در خاورمیانه معاصر ===<br /> در خاورمیانه، اپورتونیسم سیاسی اغلب در قالب تغییر ائتلاف‌ها دیده می‌شود. برای نمونه، سیاست‌های ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان در دهه ۲۰۱۰ مورد توجه قرار گرفته است. سونر چاغاپتای (Çağaptay, 2017) در کتاب ''ترکیه جدید'' استدلال می‌کند که اردوغان با تغییر موضع از حمایت از بهار عربی به همکاری با روسیه و ایران در بحران سوریه، از فرصت‌های ژئوپلیتیکی برای تقویت جایگاه ترکیه استفاده کرد. این رفتار، اپورتونیسم را در سطح بین‌المللی نشان می‌دهد.<br /> <br /> === اپورتونیسم در دموکراسی‌های غربی ===<br /> در دموکراسی‌های غربی، اپورتونیسم سیاسی گاهی در قالب پوپولیسم ظاهر می‌شود. برکxit در بریتانیا (۲۰۱۶) نمونه‌ای قابل تأمل است. پیتر ویلدن (Wilding, 2019) در مقاله‌ای در ''ژورنال مطالعات سیاسی بریتانیا'' نشان می‌دهد که سیاستمدارانی مانند بوریس جانسون با حمایت از خروج از اتحادیه اروپا، نه بر اساس اعتقاد راسخ، بلکه برای جلب حمایت رأی‌دهندگان ناراضی عمل کردند. این تصمیم‌گیری فرصت‌طلبانه، پیامدهای عمیقی برای سیاست بریتانیا داشت.<br /> <br /> === نتیجه‌گیری ===<br /> مصادیق عملی اپورتونیسم سیاسی نشان‌دهنده گستردگی این پدیده در زمان‌ها و مکان‌های مختلف است. از انقلاب‌ها و جنگ‌ها تا سیاست‌های معاصر، اپورتونیسم به‌عنوان یک ابزار برای کسب یا حفظ قدرت عمل کرده است. این نمونه‌ها زمینه را برای بحث درباره تأثیرات و نقدهای این رفتار در بخش بعدی فراهم می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.amazon.com/Danton-Norman-Hampson/dp/0715622412 اسکندر آفرودیزیاس: مشکلات اخلاقی (مفسران باستانی ارسطو) جلد گالینگور - سایت آمازون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/slavic-review/article/abs/yugoslavia-as-history-twice-there-was-a-country-by-john-r-lampe-cambridge-cambridge-university-press-1996-xx-421-pp-notes-bibliography-index-photographs-tables-maps-5995-hard-bound-1995-paper/AED55D2DB308F6473B4F66367D03FF5D# ل یوگسلاوی به عنوان تاریخ: دو بار یک کشور وجود داشت.امپ، جی آر - انتشارات دانشگاه کمبریج]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1369148119830009 «افزایش سطح» در بریتانیا پس از برگزیت: واقع‌گرایی اقتصادی یا فرصت‌طلبی سیاسی؟ - مجله سیاست و روابط بین‌الملل بریتانیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تأثیرات و نقدهای اپورتونیسم و اپورتونیسم سیاسی ==<br /> اپورتونیسم سیاسی، به‌عنوان یک استراتژی فراگیر، تأثیرات گسترده‌ای بر جوامع، نظام‌های سیاسی و روابط بین‌الملل داشته است. این بخش به بررسی پیامدهای مثبت و منفی این پدیده و نقدهای وارد بر آن می‌پردازد. از تقویت انعطاف‌پذیری در برابر بحران‌ها تا تضعیف اعتماد عمومی، اپورتونیسم هم‌زمان فرصت‌ها و چالش‌هایی را ایجاد کرده است که تحلیل آن‌ها برای درک این رفتار ضروری است.<br /> <br /> === تأثیرات مثبت ===<br /> اپورتونیسم در برخی موارد به‌عنوان یک ابزار انطباق‌پذیری عمل کرده است. مایکل اُکشات (Oakeshott, 1991) در ''عقلانیت در سیاست'' استدلال می‌کند که انعطاف‌پذیری سیاسی، که گاهی به شکل اپورتونیسم ظاهر می‌شود، می‌تواند به بقای نظام‌ها در شرایط بحرانی کمک کند. برای مثال، سیاست‌های عمل‌گرایانه فرانکلین روزولت در دوران رکود بزرگ (۱۹۳۰) نشان داد که کنار گذاشتن اصول سخت‌گیرانه ایدئولوژیک به نفع اقدامات عملی، می‌تواند به بهبود اقتصادی منجر شود.<br /> <br /> === تأثیرات منفی ===<br /> با این حال، اپورتونیسم اغلب با پیامدهای منفی همراه است. جین منسبریدج (Mansbridge, 2018) تأکید می‌کند که رفتارهای اپورتونیستی در دموکراسی‌ها به کاهش اعتماد عمومی و افزایش بدبینی نسبت به سیاستمداران منجر می‌شود. این فرسایش اعتماد می‌تواند مشارکت سیاسی را تضعیف کند و به بی‌ثباتی اجتماعی دامن بزند. نمونه بارز آن، کاهش اعتماد به احزاب سنتی در اروپا پس از بحران مالی ۲۰۰۸ است که سیاستمداران با تغییر مواضع، به نارضایتی عمومی افزودند.<br /> <br /> === نقدهای اخلاقی ===<br /> از منظر اخلاقی، اپورتونیسم به دلیل فقدان پایبندی به اصول مورد انتقاد قرار گرفته است. جان رالز (Rawls, 1971) در ''نظریه عدالت'' استدلال می‌کند که عدالت و انصاف نیازمند ثبات در ارزش‌ها هستند، چیزی که اپورتونیسم با آن سازگار نیست. این نقد به‌ویژه در سیاست‌هایی صدق می‌کند که حقوق اقلیت‌ها یا تعهدات بین‌المللی به نفع منافع کوتاه‌مدت نادیده گرفته می‌شوند.<br /> <br /> === نقدهای ساختاری ===<br /> از دیدگاه ساختاری، اپورتونیسم می‌تواند به ناکارآمدی نظام‌ها منجر شود. پیتر موئر (Mair, 2013) در ''حکومت بر خلأ'' نشان می‌دهد که وقتی سیاستمداران به‌جای برنامه‌ریزی بلندمدت، بر فرصت‌طلبی کوتاه‌مدت تمرکز کنند، سیاست‌گذاری منسجم مختل می‌شود. این امر در بسیاری از دموکراسی‌های شکننده، مانند کشورهای پساشوروی، به وضوح دیده شده است.<br /> <br /> === نتیجه‌گیری ===<br /> اپورتونیسم سیاسی، اغلب با هزینه‌های سنگین اخلاقی، اجتماعی و ساختاری همراه است. این پدیده، اگرچه در کوتاه‌مدت ممکن است موفقیت‌هایی به ارمغان آورد، در بلندمدت به اعتماد، ثبات و عدالت آسیب می‌زند. نقدهای وارد بر آن ضرورت بازنگری در رفتارهای سیاسی و تقویت شفافیت را برجسته می‌کند.&lt;ref&gt;[https://about.libertyfund.org/books/rationalism-in-politics-and-other-essays/ عقل‌گرایی در سیاسیت - ایندیاناپولیس، صندوق لیبرتی]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hup.harvard.edu/books/9780674000780 نظریه عدالت - انتشارات دانشگاه هاروارد]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.versobooks.com/blogs/news/1933-the-2015-uk-election-a-reading-list?_pos=1&amp;_sid=7ee3bc345&amp;_ss=r حاکم بر خلأ: توخالی شدن دموکراسی غربی انتخابات ۲۰۱۵ بریتانیا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> [[رده:جامعه‌شناسی و اندیشه سیاسی]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86&diff=93046 2026-09-18T19:26:05Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>[[پرونده:اپوزیسیون.JPG|جایگزین=اپوزیسیون چیست؟|بندانگشتی|اپوزیسیون چیست؟]]<br /> '''اپوزیسیون'''، (فرانسه: Opposition) به سازمان‌ها یا گروه‌هایی گفته می‌شود که مخالف تمامیت نظام حاکم یا سیاست‌های آن هستند و برای اصلاح یا تغییر حاکمیت مبارزه می‌کنند. <br /> <br /> اپوزیسیون در‌ کشورهای دموکراتیک به حزب یا گروهی گفته می‌شود که در مقابل جریان حاکم قرار دارد و با آن مخالف است. در این کشورها اپوزیسیون، فعالیت‌های خود را به‌طور قانونی دنبال می‌کند تا بتواند در انتخابات به اکثریت آرا دست پیدا کند. به این ترتیب همه‌ی جریانات اپوزیسیون‌، مخالف اساس حکومت و خواهان سرنگونی نیستند، هر چند در ادبیات عمومی این واژه اغلب به جریانات برانداز یا سرنگون کننده اطلاق می‌شود.<br /> <br /> در حکومت‌های دیکتاتوری و غیر دمکراتیک، اپوزیسیون، گروه یا سازمانی است که در صدد براندازی و سرنگونی نظام حاکم است. اپوزیسیون در دانش سیاسی دارای ویژگی‌هایی است. در صورتی که جریانی فاقد این ویژگی‌ها باشد نمی‌توان آن‌را اپوزیسیون نامید. اپوزیسیون به جریانی گفته می‌شود که دارای رهبری مشخص، برنامه‌های سیاسی و توان بسیج نیرویی است. یک نیروی اپوزیسیون در جریان رشد خود می‌تواند به جایگاه آلترناتیو دست یابد. تنها در این صورت است که یک جریان سیاسی قادر خواهد بود حرکت‌های اجتماعی را به سمت اهداف معین شده هدایت کند.<br /> <br /> آلترناتیو، اپوزیسیونی رشدیافته است که علیه یک نظام دیکتاتوری و برای جایگزینی آن مبارزه می‌کند. آلترناتیو مابعد اپوزیسیون است. یک اپوزیسیون در مراحل تکامل خود می‌تواند خود را به عنوان آلترناتیو معرفی کند و صلاحیت خود را به اثبات برساند.<br /> <br /> یک [[آلترناتیو]] دارای رهبری، قدرت سازماندهی، برنامه‌‌های مدون و ارائه شده، استراتژی مشخص و مرحله‌بندی شده برای سرنگونی و نیروی فداکار و آماده برای محقق کردن آن است. این درحالی است که اپوزیسیون همه این شرایط را دارا نیست و صرفا جریانی مخالف به شمار می‌رود. هنگامی که یک حکومت به لحاظ اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به بن‌بست می‌رسد و از قهر و خشونت برای مهار جامعه استفاده می‌کند، سخن گفتن از آلترناتیو موضوعیت پیدا می‌کند.<br /> <br /> آلترناتیو نیروی اصلی برانداز به شمار می‌رود. از سویی آلترناتیو در جریان مبارزه‌یی پیگیرانه با نظام حاکم ساخته می‌شود و به بلوغ می‌رسد. <br /> <br /> به این ترتیب در اغلب موارد به‌وجود آمدن یک آلترناتیو خلق الساعه نیست و نمی‌تواند به سرعت ایجاد و خلق شود. آلترناتیو و اپوزیسیون برانداز، با تلاش و مبارزه‌ی پیگیر و مستمر خود، نظام حاکم را به سمت فروپاشی، شقه و سرانجام سرنگونی سوق می‌دهد.&lt;ref&gt;[http://asranarshism.com/1394/12/21/opposition/ اپوزیسیون چیست و اپوزیسیون کیست؟-سایت عصر آنارشیست]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dictionary.abadis.ir/fatofa/%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86/ اپوزیسیون-دیکشنری آبادیس]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mehdiroud.wordpress.com/2012/12/24/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%88-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ تفاوت اپوزیسیون و غیر اپوزیسیون چیست؟-وبگاه مهدی رود]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://irancoming.blogspot.com/2018/10/blog-post_27.html آلترناتیو چیست و چه تفاوتی با نیروهای برانداز دارد-سایت ایران زمین]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == ویژگی‌های اپوزیسیون ==<br /> یک اپوزیسیون به ویژه زمانی که به سطح یک آلترناتیو بالغ شود باید ویژگی‌های مشخصی داشته باشد. برخی از این ویژگی‌ها چنین تعریف می‌شوند:<br /> # ساختار سازمانیِ استوار و توانمندی‌های سازمانی پایدار، هم در داخل کشور و هم در خارج از آن، این ویژگی یک اپوزیسیون را  قادر می‌سازد که به عنوان موتوری برای تغییر عمل کند.<br /> # رهبری خبره و ذیصلاح که قادر به برخورد با حاکمیت (در ایران استبداد مذهبی)، متحد کردن مردم و متمرکز کردن آن‌ها بر تغییر رژیم است.<br /> # یک برنامه صریح که نشان دهنده آرمان‌های مردم است و با معیارهای بین المللی انطباق دارد و با دیکتاتوری‌های پیشین متفاوت است. <br /> # تحت پوشش قرار دادن گرایش‌های گوناگون سیاسی و ترویج حقوق قومیت‌های مختلف و اقلیت‌های مذهبی و برخوردار از حمایت طیف‌های مختلف در داخل و خارج کشور.<br /> # تمایل به تحمل سختی و ریسک  برای رسیدن به هدف آزادسازی و توان پرداخت هزینه و سابقه‌یی که این ویژگی را در او اثبات می‌کند.<br /> # اثربخشی در تضعیف اقدامات و موقعیت های دیکتاتور و توانایی حمایت از مبارزات ضددولتی پیچیده مانند افشای فعالیت‌های سرکوب‌گرانه، سایت‌های نظامی یا هسته‌ای، شبکه‌های تروریستی و...<br /> # شبکه نیرویی کافی و آماده که نقش محوری در سازماندهی اعتراضات داشته باشد. جدی‌گرفته شدن این نیرو توسط رژیم حاکم نشان‌دهنده‌ی مؤثر بودن فعالیت‌های اوست.  <br /> # برخورداری از مشروعیت و پشتیبانی بین المللی، و توانایی تحقق فشار بین‌المللی علیه رژیم و حمایت از مردم .&lt;ref&gt;واشنگتن تایمز: ایران - معرفی برنامه های آلترناتیو&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اپوزیسیون در ایران ==<br /> <br /> === اپوزیسیون پیش از انقلاب ضدسلطنتی ===<br /> در ایران، اپوزیسیون نقش عمده و مهمی در سقوط [[محمدرضا شاه پهلوی]] به عهده داشت. <br /> [[پرونده:تأثیرات جنبش اپوزیسیون بر جوانان.JPG|جایگزین=تأثیرات جنبش اپوزیسیون بر جوانان در انقلاب ضدسلطنتی|بندانگشتی|تأثیرات جنبش اپوزیسیون بر جوانان در انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> در دوره محمدرضا شاه به دلیل تبعیض، اختلاف طبقاتی، فقر و بیکاری مردم ایران موقعیت انقلابی برای شکل‌گیری اپوزیسیون فراهم بود. پس از سال ۱۳۴۲ که در تاریخ ایران به گورستان رفرمیزم شهرت دارد، مبارزه‌ی مسالمت‌آمیز و پارلمانتاریستی غیرممکن شد  و جای خود را به مبارزه‌ی قهر‌آمیز داد.<br /> <br /> دو اپوزیسیون برجسته در آن زمان سازمان [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|چریک‌های فدایی خلق ایران]] و [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بودند که با مشی مسلحانه تأسیس شدند. این دو جریان، مخالف نظام سلطنتی و به دنبال براندازی نظام پادشاهی بودند.<br /> <br /> این دو سازمان انقلابی با انتخاب مبارزه مسلحانه و جنگ چریکی شهری نقش عمده‌ای درصحنه سیاسی و اجتماعی ایران داشتند. بسیاری از  رهبران و اعضاء این دو سازمان در مسیر سرنگونی نظام شاهنشاهی جان باختند و یا در زندان‌ها و شکنجه‌گاه‌ها به حبس‌های طولانی محکوم شدند. جلسات دادگاه رهبران و اعضای این دو سازمان به صورت فیلم یا فایل صوتی یا متن نوشتاری قابل استناد است. <br /> <br /> این دو سازمان چریکی در دوران مبارزه انقلابی خود در زمان شاه با اقبال اجتماعی در میان دانشجویان و قشر تحصیل‌کرده روبرو بودند. نیروهای این دو سازمان با تحمل شکنجه، زندان و اعدام نقش مؤثری در تهییج توده‌های مردم در جهت مبارزه با حکومت پهلوی داشتند. آن‌ها توانستند با منتشر کردن کتاب‌ها، جزوه‌ها و دفاعیاتشان، دانشجویان و جوانان بسیاری را نسبت به مبارزه‌ی خود آگاه کنند و سرانجام سرنگونی رژیم شاهنشاهی را رقم بزنند.<br /> <br /> === اپوزیسیون پس از انقلاب ضد سلطنتی ===<br /> پس از [[انقلاب ضد سلطنتی]]  خمینی در رأس حاکمیت قرار گرفت. [[روح‌الله خمینی|خمینی]] توانست در خلاء حضور رهبران اپوزیسیون که در زندان به‌سر می‌بردند رهبری تظاهرات‌های گسترده‌ را به دست بگیرد. سران کشورهای آمریکا، فرانسه، آلمان و انگلستان در کنفرانسی به نام [[کنفرانس گوادلوپ]]، برای جلوگیری از رادیکال شدن جریان مبارزه علیه شاه که می‌توانست به قدرت گرفتن انقلابیون و اپوزیسیون واقعی منجر شود، با خروج شاه از ایران و رهبری خمینی موافقت کردند. <br /> <br /> خمینی پس رسیدن به قدرت با به‌کارگیری قهر و خشونت به سرکوب تمامی جریان‌های سیاسی پرداخت. خمینی در آن زمان به عنوان یک رهبر سیاسی و مذهبی قدرتمند اغلب گروه‌ها، احزاب و جریان‌های سیاسی و اپوزیسیون را از صحنه‌ی سیاسی و تاریخی ایران حذف کرد. این جریانات یکی پس از دیگری به دلیل سرکوب سازمان‌یافته‌ی خمینی از میان رفتند. <br /> <br /> از جمله مهمترین جریان اپوزیسیون و مخالف، [[سازمان چریک‌های فدایی خلق|سازمان چریک‌های فدایی]] بود که پس از کشته‌شدن بسیاری از اعضاء و رهبرانش، دچار انشعابات متعدد شد. تنها یکی از شاخه‌های باقی مانده از این سازمان به [[شورای ملی مقاومت]] پیوست.<br /> <br /> دراین بین سازمان مجاهدین خلق ایران به رغم کشتار‌های دهه‌ی شصت و از دست دادن بسیاری از اعضاء و هواداران خود، توانست موجودیت خود را حفظ کند و یک اپوزیسیون سازمان‌یافته به نام شورای ملی مقاومت را علیه [[رژیم ولایت فقیه]] شکل دهد. <br /> <br /> در [[۵ مهر]] ۱۳۶۰ سازمان مجاهدین با تظاهراتی که توسط نیروهای مسلح این سازمان حمایت می‌شد برای اولین بار شعار مرگ بر خمینی را در خیابان‌‌های تهران و دیگر شهرها سرداد و او را دیکتاتور نامید. سازمان مجاهدین خلق با اصل ولایت فقیه مخالف بود. از سال ۱۳۶۰ تا کنون نزدیک به ۱۰۰ هزار تن از اعضاء این سازمان توسط رژیم ایران به قتل رسیده‌اند.<br /> <br /> === سازمان مجاهدین خلق ایران ===<br /> طی چهل سال که از عمر رژیم کنونی ایران می‌گذرد همچنان می‌توان از [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] به عنوان اصلی‌ترین و خطرناک‌ترین اپوزیسیون رژیم ایران نام برد. عملکرد این سازمان از ابتدای انقلاب تا کنون و موضع رژیم ایران در قبال او نشان می‌دهد که این سازمان همچنان خط قرمز تمامی جناح‌ها و باندهای رژیم ایران است.<br /> <br /> نزدیک به ۱۰۰ هزار تن از اعضاء این سازمان در نبرد با رژیم ایران جان‌باخته‌اند. در طرف مقابل ده‌ها هزار تن از نیروهای بسیج، سپاه پاسداران و عناصر وابسته به رژیم ایران در عملیات این سازمان کشته شده‌اند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین هم‌چنان دارای سازمان‌دهی و نیروهای زیادی در کشورهای مختلف و از جمله در ایران است. استراتژی سازمان مجاهدین برای سرنگونی رژیم ایران استراتژی [[کانون‌های شورشی]] و [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] است.  این سازمان هر ساله جلساتی با شرکت بیش از ۱۰۰ هزار ایرانی برگزار می‌کند و حمایت بسیاری از شخصیت‌های سیاسی در سراسر جهان را به خود جلب کرده است. <br /> <br /> سازمان مجاهدین دارای یک نیروی رزمنده و تمام وقت است که برخی از آن‌ها در پایگاه اصلی این سازمان یعنی در قرارگاهی به نام [[اشرف ۳|اشرف۳]] در آلبانی مستقر هستند. [[شورای ملی مقاومت ایران]] در سال ۱۳۷۲ مریم رجوی را به عنوان رئیس جمهور برگزیده‌ی این شورا برای دوران انتقال حاکمیت برگزید. این انتخاب به این معناست که اگر این سازمان موفق به سرنگونی رژیم ایران شود، [[مریم رجوی]] یک دولت موقت را تا پیش از برگزاری انتخابات شکل خواهد داد. <br /> <br /> طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی پلتفرم و برنامه او برای آینده ایران است. بر طبق مصوبات این شورا شش ماه پس از سرنگونی رژیم ایران باید انتخابات مجلس مؤسسان برگزار شود. <br /> <br /> شورای ملی مقاومت هم‌چنین دارای کمیسیون‌های مختلفی چون کمیسیون آموزش و پرورش، کمیسیون محیط زیست، کمیسیون فرهنگ و هنر و... است که برنامه‌های مشخصی را تدوین کرده و نقش دولت در تبعید را ایفا می‌کنند.<br /> <br /> سازمان مجاهدین خلق معتقد است که تشکیل شورای ملی مقاومت تضمین می‌کند که انقلاب آتی ایران به سرنوشت انقلاب ضدسلطنتی دچار نشود و آلترناتیوی شناخته شده و آماده داشته باشد.&lt;ref&gt;[https://irane-ma.com/%D8%A2%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ آلترناتیو سیاسی چیست و ویژگی‌های یک آلترناتیو مردمی و دموکراتیک چیست؟-سایت ایران ما]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://irancoming.blogspot.com/2018/10/blog-post_27.html آلترناتیو چیست و چه تفاوتی با نیروهای برانداز دارد-سایت ایران زمین]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://fa.iranfreedom.org/%D8%A2%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%88-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%DA%86%D9%87-%D8%B4/ آلترناتیو واقعی رژیم آخوندی کیست؟ چه شاخص‌هایی دارد و چگونه بشناسیم؟-سایت ایران آزادی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آلترناتیوهای انحرافی ===<br /> همه‌ی دولت‌ها سعی می‌کنند انسجام نیروی مخالف خود را به هم زده و تفرقه و تشتت بین مخالفین ایجاد کرده و فرصت بقا برای خود بخرند. این رویکرد تاریخچه‌ای طولانی در تاریخ معاصر جهان و ایران دارد.<br /> <br /> پس از انقلاب شوروی انواع نیروهای اپوزیسیون توسط سازمان مخفی شوروی در اروپا و بخصوص فرانسه ایجاد شد.<br /> <br /> == نوشتارهای مرتبط ==<br /> [[آلترناتیو]]<br /> <br /> [[رژیم ولایت فقیه]]<br /> <br /> [[موقعیت انقلابی]]<br /> <br /> == منابع ==<br /> <br /> [[رده:سازمان‌ها و نهادهای مقاومت ایران]]<br /> &lt;references /&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B8_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93042 2026-09-18T09:18:36Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> ۲۸ شهریور- از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۳ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۲ روز (در سال عادی) و ۱۸۳ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۹۹ - [[محمدتقی‌ پسیان|'''کلنل محمدتقی‌خان پسیان''']] فرمانده جدید ژاندارمری خراسان وارد مشهد شد. <br /> * ۱۳۳۵ - تاسيس سازمان اطلاعات و امنيت کشور، [[ساواک|'''ساواک،''']] لایحه تاسیس ساواک كه در شورای وزيران تصويب شده بود پس از بررسی مجلس به تصویب رسید. تا زمان اجرای اين قانون امور اطلاعاتی شهرها در دست اطلاعات شهربانی بود.<br /> * ۱۳۵۸ - قاضی شرع دادگاه انقلاب تهران تقی روحانی گوینده قدیمی رادیو ایران را به جرم تبلیغ برای رژیم پهلوی و تلاش رادیویی برای انصراف مردم از ادامه انقلاب به ۵ سال زندان و به جرم نوشیدن مشروب الکلی به ۸۰ ضربه شلاق محکوم کرد وی در جریان انتقال از یک زندان به زندان دیگر بر اثر ضربات وارده فلج شد که تا پایان عمر قادر به حرکت کردن و تکلم نبود و در خانه‌اش در محله نارمک درگذشت.<br /> * ۱۳۷۴ - ربودن پرواز شماره ۷۰۷ کیش‌ایر و انتقال هواپیما به اسرائیل<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز اعتصابات سراسری و قطعی اینترنت در ایران<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۷۲۳ - كشف جريان برق توسط گرای محقق انگلیسی، قانون جريان برق كه معلول دو قطب مثبت و منفی بودند در این روز صورت عمل به خود گرفت. <br /> * ۱۷۹۶ - [[جورج واشنگتن|'''جورج واشنگتن''']]، نخستین رئیس‌جمهور آمریکا، نطق تودیع خود را به‌طبع رساند و در آن، از مردم خود خواست تا در منازعات جهانی بی‌طرف بمانند و از هرگونه اتحاد پایدار و بغرنج با اروپا بپرهیزند.<br /> * ۱۸۸۱ - رئیس‌جمهور ایالات متحده جیمز گارفیلد، بر اثر جراحات ناشی از تیراندازی در ۲ ژوئیه جان خود را از دست داد. پس از مرگ جیمز آ. گارفیلد، معاون رئیس‌جمهور چستر آ. آرتور رئیس‌جمهور شد.<br /> * ۱۹۴۱ - تصرف کیف پایتخت اوکراین در عملیات بارباروسا توسط ارتش آلمان نازی<br /> * ۱۹۵۲ - ایالات متحده چارلی چاپلین را از ورود مجدد به ایالات متحده پس از سفر به انگلستان منع کرد.<br /> * ۱۹۵۵- خوآن پرون، رئیس‌جمهور آرژانتین، پس از وقوع یک کودتای نظامی توسط ارتش و نیروی دریایی، از کشور خود گریخت.<br /> * ۱۹۸۸ - سازمان فضایی اسرائیل، اولین ماهوارۀ ساخت این کشور با نام اوفک-۱ را در مدار زمین قرار داد.<br /> * ۱۹۹۱ - اوتزی، مرد یخی در کوه‌های آلپ بین ایتالیا و اتریش کشف شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۹ سپتامبر<br /> ** ۱۵۵۱ - هانری سوم، پادشاه فرانسه در این روز متولد شد. او آخرین فرد از دودمان والواها بود که به سلطنت رسید؛ چون فرزندی نداشت پس از او حکومت به شاخهٔ دیگری از خاندان به نام بوربون‌ها رسید که تا هنگام [[انقلاب کبیر فرانسه|'''انقلاب کبیر فرانسه''']] حکومت را در دست داشتند. <br /> ** ۱۹۰۸ - میکا والتاری، نویسندۀ مشهور اهل فنلاند<br /> ** ۱۹۲۱ - پائولو فریر، فیلسوف، نظریه‌پرداز برزیلی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[حبیب‌الله آشوری|'''حبیب‌الله آشوری''']]، نویسنده‌ی کتاب توحید به توصیه‌ی [[علی خامنه‌ای|'''علی خامنه‌ای''']]<br /> * ۱۳۶۰ - محمدصادق گلزاده غفوری، پسر بزرگ آیت‌الله [[علی گلزاده غفوری|'''علی گلزاده غفوری''']] و عضو [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۶۰ - [[گیتی‌السادات جوزی|'''گیتی‌السادات جوزی''']]، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> * ۱۴۰۱ - فریدون محمودی، سقز، محسن محمدی، دیواندره، رضا لطفی، دهگلان، ایمان بهزادپور، سنندج، میلاد استادهاشم، تهران از شهدای [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|'''قیام سراسری ۱۴۰۱''']]<br /> ۱۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۳۵ - کنستانتین ادواردوویچ تسیولکوفسکی، دانشمند خودآموختۀ روس در زمینۀ هوانوردی و فضانوردی که در کنار رابرت گُدارد آمریکایی و هرمان اوبرت آلمانی، یکی از ۳ بنیان‌گذار دانش موشک و فضانوردی به‌شمار می‌رود. او بدون اطلاع از کارهای ۲ دانشمند دیگر، مبانی نظری حرکت موشک و سفر در فضا را تدوین کرد و معادلۀ اصلی حرکت موشک را که به‌معادلۀ تسیولکوفسکی معروف است به‌دست آورد. استفاده از سوخت مایع برای موشک‌، موشک‌ چندمرحله‌ای، قراردادن ماهواره در مدار، ساخت ایستگاه فضایی و فرستادن انسان به‌فضا، نخستین‌بار توسط او مطرح شدند.<br /> <br /> * ۱۹۷۸ - اتین ژیلسون، مورخ و فیلسوف فرانسوی<br /> * ۱۹۸۵ - ایتالو کالوینو، نویسنده و روزنامه‌نگار ایتالیایی<br /> * ۲۰۱۹ - زین‌العابدین بن علی، سیاست‌مدار و دیکتاتور سابق تونس<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی اهدای پلاکت<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B6_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93037 2026-09-18T09:05:18Z

<p>Safa: /* زادروزها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۶ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۱ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۴ روز (در سال عادی) و ۱۸۵ روز (در سال کبیسه) مانده. <br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۷ - روزنامه ندای وطن در تیراژ سه هزار نسخه در تهران انتشار یافت.<br /> * ۱۳۲۰ - پس از اشغال ایران توسط نیروهای متفقین و برکناری [[رضا شاه|'''رضا شاه''']] از سلطنت، فرزند وی [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا پهلوی''']]، با ادای سوگند در مجلس، پادشاه ایران شد.<br /> * ۱۳۳۲ - قرار بازداشت دكتر [[دکتر محمد مصدق|'''محمد مصدق''']] صادر شد.<br /> * ۱۳۶۴ - تشکیل نیروهای سه‌گانه در [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''سپاه پاسداران''']] به فرمان [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]<br /> ۱۷ سپتامبر<br /> * ۴۹۰ پ . م - نبرد ماراتون بین ایران و یونان<br /> * ۱۸۴۷ - ارتش ايالات متحده آمریکا مكزيكو‌سيتی را تصرف کرد.<br /> * ۱۹۴۴ - نبرد آرنهم، به‌عنوان بخشی از عملیات مارکت گاردن، در طرح مشترک آمریکا و بریتانیا، برای دُور زدن خط دفاعی آلمان نازی در سراسر رود راین و ورود به‌آلمان از طریق هلند آغاز شد که این نبرد با پیروزی آلمان پایان یافت.<br /> * ۱۹۷۸ - قرارداد کمپ دیوید، بین مصر و اسرائیل با میانجی‌گری آمریکا امضا شد و به دنبال آن، مصر به عنوان اولین کشور عربی، اسرائیل را به رسمیت شناخت.<br /> * ۱۹۹۱ - استونی، لتونی، لیتوانی، جزایر مارشال، میکرونزی، کره شمالی و کره جنوبی همگی به سازمان ملل پیوستند.<br /> * ۱۹۹۱ - اولین نسخه سیستم عامل لینوکس به بازار عرضه شد.<br /> * ۲۰۱۱ - جنبش «تسخیر وال‌ استریت»، در اعتراض به نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی، مصرف‌گرایی و فساد سیاسی، در آمریکا و کشورهای دیگر شکل گرفت.<br /> * ۲۰۲۴ - عملیات پیجر علیه اعضای [[حزب‌الله لبنان|'''حزب‌الله لبنان''']]<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۵۵۲ پیش از میلاد - کمبوجیه، پسر [[کورش بزرگ|'''کورش کبیر''']]<br /> <br /> * ۱۲۲۲ - محمدحسن خان مقدم مراغه‌ای، (صنیع الدوله و اعتمادالسلطنه)، نویسنده، جغرافی‌دان و از رجال دربار دورهٔ قاجار و عهد [[ناصرالدین شاه|'''ناصرالدین شاه''']]<br /> * ۱۳۲۶ - عباس قادری، خواننده<br /> * ۱۳۳۷ - قاسم آهنین‌جان، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و فیلم‌ساز <br /> ۱۷ سپتامبر<br /> * ۱۷۴۳ - مارکی دو کندورسه، فیلسوف، ریاضی‌دان، دانشمند علوم سیاسی، از بزرگان عصر روشنگری و تنها اندیشمند بزرگ عصر روشنگری که در جریان انقلاب کبیر فرانسه در قید حیات بود. مخالفت او با اعدام لویی شانزدهم در نهایت سبب تعقیب و بازداشت وی شد. او در سال ۱۷۹۴م در زندان با سَم خودکشی کرد تا طعمۀ گیوتین نشود.<br /> * ۱۸۲۶ - برنهارت ریمان، ریاضی‌دان آلمانی که کارهایش در زمینۀ آنالیز و هندسۀ دیفرانسیل، پایۀ ریاضی نظریۀ نسبیتِ عام شد. او یکی از تأثیرگذارترین ریاضی‌دانان قرن ۱۹ بود.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۰۹ - نجفقلی‌خان صمصام بختياری، ([[صمصام السلطنه بختیاری|'''صمصام السلطنه''']]) ايلخان بختياری كه بعد از استبداد صغير چند نوبت رئيس‌الوزرای ايران بود.<br /> * ۱۳۵۶ - واروژ هاخباندیان، '''[[واروژان]]''' آهنگساز و تنظیم‌کننده برجسته‌ی ایران<br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[فاطمه مصباح|'''فاطمه مصباح،''']] ۱۳ ساله، از هواداران [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق''']]<br /> * ۱۴۰۴ - ثمینه باغچه‌بان، نویسنده کتاب کودکان<br /> * ۱۷ سپتامبر<br /> * ‌۱۸۷۷ - ویلیام هنری فوکس تالبوت، از پیشگامان اختراع عکاسی و پدر عکاسی<br /> * ۱۹۶۱ - اعدام عدنان مندرس، نخست‌وزیر پیشین ترکیه<br /> * ۱۹۹۲ - [[ترور میکونوس|'''ترورمیکونوس''']]، در رستورانی به همین نام واقع در برلین، آلمان (۲۶ شهریور ۱۳۷۱) رخ داد، [[صادق شرفکندی|'''صادق شرفکندی''']] دبیرکل [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان ایران''']]، همایون اردلان و فتاح عبدلی نماینده حزب دموکرات و نوری دهکردی کارمند صلیب سرخ به قتل رسیدند. این ترور تأثیر زیادی بر روی روابط بین ایران و کشورهای اروپایی داشت.<br /> * ۱۹۹۴- کارل پوپر، فیلسوف اتریشی/ انگلیسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ایمنی بیمار<br /> * روز اورژانس پیش‌بیمارستانی<br /> * روز جهانی گوش دادن به موسیقی در سومین پنج‌شنبه سپتامبر<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B7_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93014 2026-09-17T12:31:15Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۷ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۲ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۳ روز (در سال عادی) و ۱۸۴ روز (در سال کبیسه) مانده.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۸۸ - قیام مردم ایران علیه نظام جمهوری اسلامی در روز موسوم به قدس<br /> * ۱۳۹۶ - غارت هزاران میلیارد تومانی در صندوق ذخیره فرهنگیان، «امیر خجسته» نماینده همدان در مجلس در نامه‌ای سرگشاده خطاب به محمد بطحایی وزیر تازه آموزش و پرورش، اعلام کرد که طبق بررسی کارشناسان، تسهیلاتی بالغ بر ۹ هزار میلیارد تومان از منابع صندوق ذخیره فرهنگیان در اختیار ۳۱ نفر قرار گرفته است...<br /> * ۱۴۰۱ - آغاز جنبش دانشجویی ۱۴۰۱<br /> ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> * ۳۲۸  پ.م- استفاده از ساعت آبی، در ايران باستان<br /> * ۱۸۱۰ - شیلی از اسپانیا اعلام استقلال کرد.<br /> * ۱۸۵۱ - نشریه نیویورک تایمز منتشر شد.<br /> <br /> * ۱۹۴۷ - طبق قانون امنیت ملی در آمریکا، شورای امنیت ملی و آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (C . I . A) تأسیس شد.<br /> * ۱۹۷۵ - شروع به كار اولين ساعت &quot;هسته‌‏ای&quot; جهان در نيويورك<br /> * ۲۰۰۶ - انوشه انصاری، نخستین زن توریست فضانورد ایرانی نام‌ گرفت. فضاپیمای سایوز (تی‌ام‌ای-۹) حامل انوشه انصاری، فرمانده روسی میخاییل تیورین، و مهندس پرواز اسپانیایی, آمریکایی، مایکل لوپز الگریا از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان به فضا پرتاب شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> * ۵۳ - ترایانوس (تراژان)، امپراتور روم که از سوی تاریخ‌نگاران معاصر از او با عنوان بهترین امپراتور یادکرده‌اند و او را به‌سبب توانایی‌هایش به‌عنوان فرمانده، مدیر و سیاست‌مدار، از کامل‌ترین و صرفه‌جوترین دولت‌مردان تاریخ و از بهترین امپراتوران روم نام می‌برند.<br /> * ۱۸۸۵ - اوزئیر حاجی‌بیف، آهنگساز، رهبر و نمایشنامه‌نویس آذربایجانی<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> * ۱۳۶۷ ـ محمدحسین شهریار، شاعر ایرانی<br /> ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۹۶۱ - داگ هامرشولد، پدیدآورنده اقتصاد، برنده جایزه صلح نوبل، دبير كل پيشين سازمان ملل متحد در سانحه هوايی در كنگو <br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی حفاظت آب<br /> *<br /> <br /> *<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B6_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=93013 2026-09-17T12:27:43Z

<p>Safa: /* مناسبت‌ها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۶ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۱ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۴ روز (در سال عادی) و ۱۸۵ روز (در سال کبیسه) مانده. <br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۷ - روزنامه ندای وطن در تیراژ سه هزار نسخه در تهران انتشار یافت.<br /> * ۱۳۲۰ - پس از اشغال ایران توسط نیروهای متفقین و برکناری [[رضا شاه|'''رضا شاه''']] از سلطنت، فرزند وی [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا پهلوی''']]، با ادای سوگند در مجلس، پادشاه ایران شد.<br /> * ۱۳۳۲ - قرار بازداشت دكتر [[دکتر محمد مصدق|'''محمد مصدق''']] صادر شد.<br /> * ۱۳۶۴ - تشکیل نیروهای سه‌گانه در [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''سپاه پاسداران''']] به فرمان [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]<br /> ۱۷ سپتامبر<br /> * ۴۹۰ پ . م - نبرد ماراتون بین ایران و یونان<br /> * ۱۸۴۷ - ارتش ايالات متحده آمریکا مكزيكو‌سيتی را تصرف کرد.<br /> * ۱۹۴۴ - نبرد آرنهم، به‌عنوان بخشی از عملیات مارکت گاردن، در طرح مشترک آمریکا و بریتانیا، برای دُور زدن خط دفاعی آلمان نازی در سراسر رود راین و ورود به‌آلمان از طریق هلند آغاز شد که این نبرد با پیروزی آلمان پایان یافت.<br /> * ۱۹۷۸ - قرارداد کمپ دیوید، بین مصر و اسرائیل با میانجی‌گری آمریکا امضا شد و به دنبال آن، مصر به عنوان اولین کشور عربی، اسرائیل را به رسمیت شناخت.<br /> * ۱۹۹۱ - استونی، لتونی، لیتوانی، جزایر مارشال، میکرونزی، کره شمالی و کره جنوبی همگی به سازمان ملل پیوستند.<br /> * ۱۹۹۱ - اولین نسخه سیستم عامل لینوکس به بازار عرضه شد.<br /> * ۲۰۱۱ - جنبش «تسخیر وال‌ استریت»، در اعتراض به نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی، مصرف‌گرایی و فساد سیاسی، در آمریکا و کشورهای دیگر شکل گرفت.<br /> * ۲۰۲۴ - عملیات پیجر علیه اعضای [[حزب‌الله لبنان|'''حزب‌الله لبنان''']]<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۵۵۲ پیش از میلاد - کمبوجیه، پسر [[کورش بزرگ|'''کورش کبیر''']]<br /> <br /> * ۱۲۲۲ - محمدحسن خان مقدم مراغه‌ای، (صنیع الدوله و اعتمادالسلطنه)، نویسنده، جغرافی‌دان و از رجال دربار دورهٔ قاجار و عهد [[ناصرالدین شاه|'''ناصرالدین شاه''']]<br /> * ۱۳۲۶ - عباس قادری، خواننده<br /> * ۱۳۳۷ - قاسم آهنین‌جان، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و فیلم‌ساز <br /> ۱۷ سپتامبر<br /> * ۱۷۴۳ - مارکی دو کندورسه، فیلسوف، ریاضی‌دان، دانشمند علوم سیاسی، از بزرگان عصر روشنگری و تنها اندیشمند بزرگ عصر روشنگری که در جریان انقلاب کبیر فرانسه در قید حیات بود. مخالفت او با اعدام لویی شانزدهم در نهایت سبب تعقیب و بازداشت وی شد. او در سال ۱۷۹۴م در زندان با سَم خودکشی کرد تا طعمۀ گیوتین نشود.<br /> * ۱۸۲۶ - برنهارت ریمان، ریاضی‌دان آلمانی که کارهایش در زمینۀ آنالیز و هندسۀ دیفرانسیل، پایۀ ریاضی نظریۀ نسبیتِ عام شد. او یکی از تأثیرگذارترین ریاضی‌دانان قرن ۱۹ بود.<br /> * ۱۸۵۷ - کنستانتین ادواردوویچ تسیولکوفسکی، دانشمند خودآموختۀ روس در زمینۀ هوانوردی و فضانوردی که در کنار رابرت گُدارد آمریکایی و هرمان اوبرت آلمانی، یکی از ۳ بنیان‌گذار دانش موشک و فضانوردی به‌شمار می‌رود. او بدون اطلاع از کارهای ۲ دانشمند دیگر، مبانی نظری حرکت موشک و سفر در فضا را تدوین کرد و معادلۀ اصلی حرکت موشک را که به‌معادلۀ تسیولکوفسکی معروف است به‌دست آورد. استفاده از سوخت مایع برای موشک‌، موشک‌ چندمرحله‌ای، قراردادن ماهواره در مدار، ساخت ایستگاه فضایی و فرستادن انسان به‌فضا، نخستین‌بار توسط او مطرح شدند.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۰۹ - نجفقلی‌خان صمصام بختياری، ([[صمصام السلطنه بختیاری|'''صمصام السلطنه''']]) ايلخان بختياری كه بعد از استبداد صغير چند نوبت رئيس‌الوزرای ايران بود.<br /> * ۱۳۵۶ - واروژ هاخباندیان، '''[[واروژان]]''' آهنگساز و تنظیم‌کننده برجسته‌ی ایران<br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[فاطمه مصباح|'''فاطمه مصباح،''']] ۱۳ ساله، از هواداران [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق''']]<br /> * ۱۴۰۴ - ثمینه باغچه‌بان، نویسنده کتاب کودکان<br /> * ۱۷ سپتامبر<br /> * ‌۱۸۷۷ - ویلیام هنری فوکس تالبوت، از پیشگامان اختراع عکاسی و پدر عکاسی<br /> * ۱۹۶۱ - اعدام عدنان مندرس، نخست‌وزیر پیشین ترکیه<br /> * ۱۹۹۲ - [[ترور میکونوس|'''ترورمیکونوس''']]، در رستورانی به همین نام واقع در برلین، آلمان (۲۶ شهریور ۱۳۷۱) رخ داد، [[صادق شرفکندی|'''صادق شرفکندی''']] دبیرکل [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان ایران''']]، همایون اردلان و فتاح عبدلی نماینده حزب دموکرات و نوری دهکردی کارمند صلیب سرخ به قتل رسیدند. این ترور تأثیر زیادی بر روی روابط بین ایران و کشورهای اروپایی داشت.<br /> * ۱۹۹۴- کارل پوپر، فیلسوف اتریشی/ انگلیسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ایمنی بیمار<br /> * روز اورژانس پیش‌بیمارستانی<br /> * روز جهانی گوش دادن به موسیقی در سومین پنج‌شنبه سپتامبر<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=93009 2026-09-17T09:35:19Z

<p>Safa: /* تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1_%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B3&diff=93008 2026-09-17T09:34:42Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{Infobox civil conflict<br /> | title = ترور میکونوس<br /> | subtitle = ترور میکونوس<br /> | partof = <br /> | image = رستوران میکونوس.JPG<br /> | caption = <br /> | date = <br /> | place = شهر برلین آلمان <br /> | coordinates = <br /> | causes = مخالفت با جمهوری اسلامی<br /> | goals = تغییر حکومت دیکتاتوری<br /> | methods = <br /> | status = <br /> | result = <br /> | side1 = حزب دموکرات کردستان ایران<br /> | side2 = جمهوری اسلامی ایران (وزارت اطلاعات - نیروی قدس - حزب‌الله لبنان)<br /> | side3 = <br /> | leadfigures1 = <br /> | leadfigures2 = <br /> | leadfigures3 = <br /> | howmany1 = <br /> | howmany2 = <br /> | howmany3 = <br /> | casualties1 = <br /> | casualties2 = <br /> | casualties3 = <br /> | fatalities = ۴ نفر<br /> | injuries =۱ نفر<br /> | arrests = <br /> | detentions =<br /> | charged =<br /> | fined =<br /> | casualties_label = <br /> | notes = <br /> | sidebox = <br /> }}<br /> <br /> '''ترور میکونوس،''' توسط ماموران [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]] ایران در رستورانی در برلین آلمان به همین نام انجام شد و طی آن رهبران [[حزب دموکرات کردستان ایران]] به نامهای [[صادق شرفکندی]]، همایون اردلان، فتاح عبدلی و نوری دهکردی جان باختند.&lt;ref&gt;حزب دموکرات کردستان، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ص ۵۶۶، ۵۶۸ و ۵۶۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> میکونوس به انگلیسی: (Mykonos) به یونانی: (Μύκονος) از جزیره‌های متعلق به یونان در دریای مدیترانه و بخشی از جزیره‌های موسوم به کیکلادس است. این جزیره سالانه پذیرای هزاران جهانگرد است که به ویژه تابستان راهی آن می‌شوند. بر پایه سرشماری سال ۲۰۱۱ بیش از ده هزار نفر در این جزیره زندگی می‌کنند.<br /> <br /> == تاریخچه واقعه میکونوس ==<br /> در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۲ مصادف با ۲۶ شهریور ۱۳۷۱ تعدادی از رهبران و اعضای حزب دمکرات کردستان ایران در رستورانی به نام میکونوس واقع در برلینِ آلمان توسط عوامل جمهوری اسلامی به قتل رسیدند.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87/a-63129738 سایت دویچه‌وله]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کنگره جهانی انترناسیونال سوسیالیست در روزهای ۲۳ تا ۲۶ شهریور سال ۱۳۷۱ در برلین در حال برگزاری بود و فعالین سیاسی مختلفی منجمله فعالین سیاسی و کرد ایرانی از جمله صادق شرفکندی دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران که از مخالفان جمهوری اسلامی بودند برای شرکت در این مراسم به آلمان رفته بودند.<br /> <br /> رستوران میکونوس به نوعی پاتوق ایرانی‌های مقیم برلین هم بود، شرکت کنندگان کُرد برای روز ۱۷ سپتامبر به این رستوران دعوت شده بودند تا جلسه‌ای داشته باشند. در این جلسه ۹ نفر شرکت داشتند و صاحب رستوران نیز یکی از آنها بود.<br /> <br /> حدود ۱۱ساعت شب سه فرد مسلح وارد رستوران شدند. یکی نزدیک در ورودی و دومی در قسمت جلوی رستوران ایستادند. نفر سوم نیز مسلسل به دست وارد قسمت پشتی رستوران شده و ۶ ایرانی که دور میزی نشسته بودند را به رگبار بست. <br /> <br /> از جمع حاضر در رستوان ۴ نفر در جا کشته شدند و یک نفر نیز به شدت زخمی شد. ضارب برای اطمینان خاطر با کلت به دکتر صادق شرفکندی که جزو این افراد بود شلیک کرده و تیر خلاص را می‌زند.<br /> <br /> سه نفر، یعنی هیأت رهبری حزب دمکرات کردستان ایران (ح.د.ک.ا.)، در جا کشته شدند. نوری دهکردی در بیمارستان فوت می‌کند و عزیز غفاری (صاحب رستوران) از ناحیه پا و شکم زخمی می‌شود. دلیل گردهمایی در رستوران، آشنایی متقابل و بیشتر، و همچنین تبادل نظر و گفت‌وگو درباره مسائل اپوزیسیون ایران در برون‌مرز و وضعیت ایران بود. نشست بنابر خواست هیأت نمایندگی ح.د.ک.ا.، به ویژه دکتر صادق شرفکندی (دبیرکل) انجام گرفت.<br /> [[پرونده:صادق شرفکندی.JPG|بندانگشتی|'''دکتر صادق شرفکندی، وسط و نوری دهکردی نفر دوم از راست در کنگره جهانی احزاب سوسیالیست و سوسیال دمکرات، یک روز پیش از ترور''']]<br /> صادق شرفکندی که جانشین [[عبدالرحمن قاسملو]] شده بود هدف اصلی حمله بود. او به همراه برخی از اعضا در جلسه شرکت داشتند. <br /> <br /> جان‌باختگان در این ترور عبارتند از:<br /> <br /> * صادق شرفکندی دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران<br /> * همایون اردلان نماینده حزب دموکرات کردستان ایران در آلمان<br /> * فتاح عبدلی نماینده حزب دموکرات کردستان ایران در اروپا<br /> * نوری دهکردی کارمند صلیب سرخ و فعال در امور پناهندگان ایرانی مقیم آلمان&lt;ref&gt;کتاب ترور به نام خدا نوشته پرویز دستمالچی صفحه ۱۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> علاوه بر این نفرات، دو ایرانی به نام‌های پرویز دستمالچی و فرهاد فرجاد نیز دور همان میز نشسته بودند ولی علیرغم تیراندازی شدید با مسلسل، هیچ آسیبی ندیدند.<br /> <br /> عزیز غفاری صاحب رستوران میکونوس نیز در این حادثه زخمی شد.<br /> <br /> در همان زمان نخست وزیر سابق سوئد و رهبر وقت حزب سوسیال دمکرات سوئد و دبیر وقت حزب نیز از دعوت شدگان به این جلسه بودند، اما حضور آنها در آخرین ساعات لغو شده بود.<br /> <br /> دکتر عبدالرحمن قاسملو سه سال قبل در وین در شرایطی مشابه همین صحنه در خانه‌ای که برای مذاکره با نمایندگان جمهوری اسلامی رفته بود به قتل رسید.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> === مجریان میکونوس ===<br /> <br /> [[پرونده:کروکی رستوران میکونوس.JPG|بندانگشتی|'''کروکی رستوران میکونوس در روز ترور''']]<br /> در سپتامبر سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) ابوالحسن بنی‌صدر در دادگاه برلین حاضر شد و گفت:<br /> <br /> «‌وی شاهدی در اختیار دارد که قبلاً در استخدام وزارت اطلاعات ایران بوده و حاضر است به طور ناشناس شهادت دهد». بنی‌صدر افزود:«‌این شاهد اطلاعاتی دست اول در مورد مشارکت عالی‌رتبه‌ترین مقامات ایران در قضیه میکونوس دارد.»<br /> <br /> بنا به مدارکی که گفته می‌شد در اختیار فرد مذکور است، تصمیمات مربوط به ترورهای خارج از کشور در یک کمیته ویژه شامل [[خامنه‌ای]]، رئیس‌جمهور، وزیر خارجه و وزیر اطلاعات اتخاذ می‌شود و اعمال تروریستی تنها پس از تایید کمیته مزبور به اجرا در می‌آید.<br /> <br /> دادگاه در جلسه اواسط سپتامبر تصمیم گرفت در یک جلسه بسته به اظهارات فرد معرفی شده توسط بنی‌صدر بنام شاهد C گوش فرا دهد. رئیس دادگاه دستور داد که بنا به ملاحظات امنیتی و خطری (که در صورت افشای هویت) جان شاهد را تهدید می‌کند، دادگاه باید به صورت غیر علنی و بدون حضور خبرنگاران تشکیل شود و افزود: مقامات ایرانی تا همان موقع هم برای ساکت کردن شاهد تصمیم به قتل وی گرفته بودند.<br /> <br /> قاضی همچنین به تمام اطراف درگیر در قضیه دستور داد کاملاً به موضوع ناشناس ماندن شاهد و محرمانه بودن مسأله توجه داشته باشند. در دادگاه، شاهد C که یک فراری از کشور بود گفت: &lt;blockquote&gt;«رهبران سیاسی ایران محرک وقوع قتل‌ها بودند.»&lt;/blockquote&gt;وی در شهادت خود اضافه کرد: [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]، رئیس‌جمهور ایران و [[علی‌اکبر ولایتی]] وزیر امور خارجه از نقشه ترورها مطلع بوده و رئیس سرویس امنیتی ایران [[علی فلاحیان]] مسؤولیت نظارت بر اجرای طرح های ترور را بر عهده داشته است.<br /> <br /> یکی از دادستان‌ها به نام اشکل یوشکه بعدها گفت: شاهد مزبور برخی گمان‌ها را که تا آن زمان تنها در مرحله شک و تردید مانده بود، تأیید نمود. با این حال، رفسنجانی رئیس جمهور ایران در یک مصاحبه با مجله اشپیگل ادعاهای مطرح شده در دادگاه برلین را بی‌اساس خواند و گفت: ما با هر نوع تروریسم مخالفیم.<br /> <br /> در تاریخ ۱۲ نوامبر سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) دادستان آخرین نطق خود در دادگاه را ایراد نمود. دادگاه حدود سه سال به طول انجامیده بود و سه روز برای نطق دادستان در نظر گرفته شده بود که در آن وی به طور ضمنی به مسایل سیاسی حادثه، اشاره و تکرار نمود که دولت آلمان تلاشی برای تاثیرگذاری بر جریان دادگاه به عمل نیاورده است.<br /> [[پرونده:قاسم مصباحی.JPG|بندانگشتی|'''قاسم مصباحی یا شاهد c مامور سابق وزارت اطلاعات''']]<br /> دادستان از واژه تروریسم دولتی استفاده کرد و گفت: &lt;blockquote&gt;«‌رهبر ایران، رفسنجانی رئیس‌جمهور، ولایتی وزیر امور خارجه و فلاحیان وزیر اطلاعات ایران به عنوان اعضای کمیته ویژه مذکور در مورد اجرای ترور در خارج از کشور، در صدور دستور قتل‌های برلین مشارکت داشته‌اند.» &lt;/blockquote&gt;دادستان کل بدین ترتیب شواهد ارائه شده به دادگاه در مورد اینکه مقامات ایرانی در موضوع قتل مسؤولیت داشته‌اند را معتبر دانست.<br /> <br /> به اظهار دادستان، خامنه‌ای شخصاً مبتکر دستور اولیه اجرای طرح قتل‌ها بوده و تصمیم مزبور در کمیته ویژه‌یی که گفته می‌شد رئیس جمهور و وزیر امور خارجه نیز در آن عضو بودند به تصویب رسیده است. اجرای تصمیم کمیته در زمینه قتل رهبران کُرد به عهده عضو دیگر کمیته یعنی فلاحیان قرار داشت.<br /> <br /> دادستان همچنین اضافه نمود کاظم دارابی، فرد ایرانی متهم به مشارکت در جنایت، رهبر گروهی بوده که عملاً اجرای قتل‌ها را بر عهده داشته است. دادستان کل به تفصیل در مورد اینکه چگونه متهم اصلی و افرادش مقدمات کار از جمله تهیه مدارک شناسایی جعلی و طرح نقشه فرار را آماده ساختند، توضیح داد. <br /> <br /> در جریان نطق دادستان، یکی از متهمین در نتیجه فشار روانی، دچار بیماری شده و لذا دادگاه موقتاً به تعویق افتاد.<br /> <br /> نکته مهم دیگر، اهمیت موضوع شاهد آورده شده توسط ابوالحسن بنی صدر بود. شاهدی که نام شاهد( C) به آن داده شد و اتهامات دادستان بر اساس آنها بنا نهاده شده است بعدها خود را ابوالقاسم مصباحی ۳۹ ساله معرفی کرد و تکرار کرد که قبلاً مسئولیت مهمی در وزارت اطلاعات ایران بر عهده داشته است.<br /> <br /> ابوالقاسم مصباحی گفت: از سال ۱۹۸۴ در جریان اقدامات سرویس امنیتی ایران در سفارت ایران در پاریس بوده است تا اینکه توسط مقامات فرانسوی اخراج شد. وی در اظهارات خود در دادگاه، به آزادی یک گروگان آلمانی در لبنان به نام رودلف کوردس از مدیران شرکت آلمانی هوخست، اشاره کرد.<br /> <br /> مصباحی گفت: در دوره زمانی موردنظر، وی با مقامات آلمانی در خصوص آزادی کوردس مذاکره کرده است و تهران در ازای آزادی کوردس خواستار آزادی برادران حمادی (که در آوریل سال ۱۹۸۸ به جرم هواپیماربایی به ۱۳ سال زندان در آلمان محکوم شده بودند) شده بود.<br /> <br /> مصباحی افزود: وی گفت‌و‌گوهایی نیز با ارهارد اپلر، هانس یوخن فوگل و هانس یورگن ویشنفسکی از معاونان حزب پارلمانی سوسیال دمکرات داشته است. رودلف کوردس تا سپتامبر سال ۱۹۸۸ در لبنان به صورت گروگان نگهداری می‌شد و پس از ۶۰۰ روز اسارت آزاد شد. در سال ۱۹۹۳ عباس حمادی از زندان آزاد شد.<br /> <br /> شهادت مصباحی نقش مهمی در روند دادگاه ایفا کرد، تا جایی که گفته‌های وی مبنی بر دخالت مقامات ایران در قتل چهار تن از چهره های مخالف کُرد، دادستان را بر آن داشت تا برای نخستین بار در جریان بازپرسی از شاهد، از رئیس جمهور جمهوری اسلامی به عنوان ریشه قتل‌ها نام ببرد.<br /> <br /> این عقیده‌ای بود که در نطق پایانی دادستان نیز تکرار شد. این تحولات اعتراضاتی را از سوی جمهوری اسلامی به دنبال داشت و سبب به راه افتادن تظاهرات دولتی در شهر قم گردید. گزارشاتی نیز در مورد تهدید به قتل دادستانان آلمانی از تظاهرات مزبور منتشر گردید. در جریان دور دوم تحقیقات دادگاه از مصباحی، ترتیبات وسیع امنیتی به عمل آمد.<br /> <br /> دادستان از جمله بیان داشت که دادگاه میکونوس و همچنین شهادت ابوالقاسم مصباحی (شاهد C) به دادگاه امکان داده است تا بتواند نگاهی کوچک به دستگاه عظیم آدمکشی حکومت‌گران جمهوری اسلامی بیاندازد. دهم آوریل ۱۹۹۷ رأی دادگاه صادر شد:<br /> <br /> کاظم دارابی کازرونی: حبس ابد<br /> <br /> عباس راحیل: حبس ابد<br /> <br /> یوسف امین: یازده سال زندان<br /> <br /> محمد اتریس: پنج سال و سه ماه زندان<br /> [[پرونده:کاظم دارابی ۲.JPG|بندانگشتی|'''کاظم دارابی مامور وزارت اطلاعات عباس راحیل و یوسف امین''']]<br /> و عطااله ایاد: پس از حدود چهار سال زندان، آزاد شد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> در حکم صادره از جمله چنین آمده است: &lt;blockquote&gt;«... ریشه این ترور را باید در روابط و مناسباتی دید که پس از انقلاب اسلامی در ایران شکل گرفته است. تلاش کُردهای ایران، به رهبری حزب دمکرات کردستان ایران، برای کسب خودمختاری، این حزب را به یک حزب سیاسی قدرتمند و مخالف رژیم حاکم بدل ساخته است… لذا، رهبری سیاسی جمهوری اسلامی، برای سرکوب حزب دمکرات کردستان ایران، تصمیم گرفته است که تنها به مبارزات سیاسی علیه حزب بسنده نکند، بل حزب را از نظر فیزیکی نابود کند... <br /> <br /> قتل دکتر قاسملو و دو تن از یارانش در ۱۳ ژوئیه ۱۹۸۹ در وین (اتریش)، وهمچنین قتلی که در این دادگاه مورد بررسی قرار گرفت، از نتایج و پیامدهای عملی چنین سیاستی است. <br /> <br /> رابطه قتل وین و برلین بسیار روشن و آشکار است… اسناد و مدارک غیر قابل انکار ارائه‌شده به دادگاه، شکل و نوع تصمیم‌گیری رأس رهبری سیاسی ایران، و همچنین ساختار و مسئولیت‌های این تصمیم‌گیری‌ها، به گونه‌ای روشن و آشکار نشان می‌دهند که هدف نظام از اینگونه اقدامات نابودی مخالفان رژیم در برون‌مرز است... <br /> <br /> تصمیم درباره نابودی مخالفان رژیم در اختیار نهادی به نام شورای امور ویژه است که ارگانی غیرقانونی است و بنابر دستور رهبر مذهبی حکومت تشکیل شده است و اعضای آن عبارتند از: رئیس جمهور، وزیر اطلاعات و امنیت، وزیر امور خارجه، رؤسای نیروهای نظامی و انتظامی و...، و همچنین خود رهبر مذهبی حکومت… قتل برلین دارای دلیل و انگیزه مذهبی نیست. <br /> <br /> دلیل و انگیزه آن صرفاً سیاسی و مربوط به حفظ قدرت سیاسی است. ارائه یک پوشش مذهبی برای این قتل و اینکه حکومت ایران، همچنان که خودش مُدعی است، گویا یک حکومت الاهی است، ابداً تغییری در این واقعیت نمی‌دهد که این جنایت صرفاً با انگیزه سیاسی و با هدف نابودی مخالفان رژیم انجام گرفته است. هدف اصلی جمهوری اسلامی نابودی مخالفان فعال رژیم در خارج از ایران است»&lt;/blockquote&gt;پس از این حادثه، رسانه های جمعی بدلیل تشابه میان دو قتل و ترور دکتر قاسملو در وین و ترور شرفکندی در برلین بلافاصله اتهام را متوجه مقامات جمهوری اسلامی کردند و با این نقطه نظر که هر دو ترور نقطه مشترکی دارند سرویس امنیتی ایران را مجرم دانستند.<br /> [[پرونده:نوری دهکردی.JPG|بندانگشتی|'''عکسی از دوران جوانی نوری دهکردی''']]<br /> بعد از این عملیات بود که MI6 بریتانیا به طرف آلمانی خود اطلاع داد که بنابه اطلاعات موثقی که دارد، دو تن از عوامل قتل رهبران کُرد هنوز در آلمان بوده و هر دو از اتباع لبنانی به نام هایل عباس رایل ۲۶ ساله و یوسف امین ۲۵ ساله هستند. <br /> <br /> در پیگیری پلیس مشخص شد که هر دو در خانه احمد امین برادر یوسف که در ایالت نورد راین وستفالن هست پنهان شده‌اند. پلیس با یورش به این خانه همه را بازداشت کرده و مقادیری پول خارجی یافتند. یوسف امین اولین کسی بود که به شرکت در جنایت و عمل تروریستی اعتراف کرد و کلیه اطلاعات منجمله محل اختفای اختفای اسلحه ها و اتومبیلی که با آن گریخته بودند را فاش ساخت. او همچنین آدرس و اطلاعات شخصی یک ایرانی به نام کاظم دارابی را نیز فاش کرد. دارابی سه روز بعد دستگیر شد.<br /> <br /> یوسف امین و عباس راحیل عضو [[حزب‌الله لبنان]] بودند و در سال‌های ۱۹۸۵/۱۹۸۶ در اطراف شهر رشت، در یکی از اردوگاه‌های آموزشی سپاه پاسداران، دوره‌های کار با اسلحه، کار با مواد منفجره، ترور و غواصی دیده‌اند. محمد اتریس، عضو حزب‌الله لبنان، مأمور تهیه اوراق جعلی برای فرار راحیل و امین می‌شود. عطااله ایاد، عضو سازمان شیعه اَمَل، مأموریت می‌‌یابد نقشه قتل را تهیه کند. او و نقشه‌اش، در آخرین لحظه از سوی فرمانده تیم ضربتی که از ایران می‌آید (عبدالرحمان بنی‌هاشمی) کنار گذاشته می‌شوند.<br /> <br /> به علاوه، دارابی تهیه‌کننده خانه‌های امن و سایر نیازهای تیم ترور مانند پول بود. او در شب ترور به مسافرت، به شهرهای هامبورگ و برمن (Bremen) رفته بود تا &quot;رد&quot; گم کند. بنابر اسناد دادگاه، دارابی عضو سازمان اطلاعات و امنیت و عضو [[سپاه پاسداران]] بود. افسران رابط او ابتدا حسن جوادی، &quot;کارمند&quot; سفارت جمهوری اسلامی در بُن و پس از اخراج او از آلمان (۱۹۸۹)، مرتضی غلامی بوده‌اند. <br /> <br /> او ارتباطی مستقیم و دائمی با کنسولگری جمهوری اسلامی در برلین داشته و یکی از وظایف‌اش جمع‌آوری اخبار و اطلاعات درباره افراد اپوزیسیون بوده است.<br /> <br /> دارابی به هنگام دستگیری، به همراه فرهاد دیانت ثابت گیلانی و بهمن برنجیان، عضو هیأت رئیسه &quot;اتحادیه دانشجویان مسلمان در اروپا&quot;، واحد برلین بودند که بنابر گزارشات پلیس، این &quot;اتحادیه...&quot; یکی از تشکیلات حزب‌الله در اروپا و یکی از مراکز فعالیت واواک (وزارت اطلاعات و امنیت کشور) و سپاه پاسداران بوده است.<br /> <br /> عبدالرحمان بنی‌هاشمی، متواری، معروف به ابوشریف، رهبر تیم &quot;ضربت&quot; (مسلسل‌چی) است که از سوی فلاحیان مأمور اجرای عملیات ترور می‌شود. او با مأمور ساکن برلین (دارابی) تماس برقرار و طرح نهایی عملیات را کامل و تصویب می‌کند. بنی‌هاشمی پس از انجام ترور، بنابر یک برنامه دقیق از پیش آماده، آلمان را ترک می‌کند و به ایران می‌رود.<br /> <br /> در ادامه مشخص شد که سرویس اطلاعاتی بریتانیا به مدت بیست سال کاظم دارابی را تحت نظر داشته و مکالمات تلفنی او را گوش کرده است. وی در سال ۱۹۸۳ در آستانه اخراج از آلمان بود که دولت آلمان نزد مقامات اداره مهاجرت پادرمیانی کرده و وی را قادر ساخت در آلمان بماند. دارابی قبلاً از رهبران فعال اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایران و از طرفداران انقلاب اسلامی بود. <br /> <br /> سرویس اطلاعاتی آلمان و دپارتمان جنایی پس از اینکه پای دارابی به ماجرا کشیده شد، ادعا کردند که قاتلان برای حکومت ایران کار می‌کردند و دارابی را متهم کردند که مسئولیت سازماندهی قتل‌ها را بر عهده داشت.<br /> <br /> در سال ۱۹۸۲ ده سال قبل از ترور میکونوس، یک بار حکم اخراج از آلمان برایش صادر شد و این مسئله بار دیگر در جریان صدور حکم دادگاه میکونوس بار دیگر به جریان افتاد اما دلایل این اخراج بر اساس قانون مرکز بایگانی فدرال آلمان، افشا نشد.»<br /> <br /> کاظم دارابی در کتابش «نقاشی قهوه‌خانه» دلیل صدور حکم اخراجش را این طور شرح داد: «مشارکتم در حمله به خوابگاه دانشگاه شهر ماینس آلمان که جمعی از اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] در آن زمان در آن ساکن بودند، دلیل صدور حکم اخراجم بود.»<br /> <br /> کاظم دارابی با استفاده از قانونی که در آلمان به محکومان سیاسی اجازه می‌دهد در محکومیت‌شان تخفیف بگیرند، بعد از ۱۵ سال زندان در آذر ۱۳۸۶ و در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد از زندان آزاد و از آلمان اخراج شد.<br /> <br /> اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی وی را جاسوس ایران توصیف کرد. نهایتاً، غیر از دارابی، یوسف امین، عباس راحیل و دو تبعه لبنانی دیگر به نام‌های عطاءالله ایاد ۲۷ ساله و محمد اتریس، متهمان پرونده بودند.<br /> <br /> بنا به گزارش مطبوعات، یکی دیگر از اعضای گروه مهاجم به نام فضل‌الله حیدر (معروف به ابوجعفر) موفق شده بود به لبنان بگریزد. روزنامه‌های انگلیسی همچنین انگشت اتهام را به سوی دولت جمهوری اسلامی دراز کرده و تاکید کردند که موضوع فراتر از سرنوشت کاظم دارابی و چهار لبنانی دیگر است. به ادعای مطبوعات مذکور، دولت جمهوری اسلامی راساً در قضیه مداخله داشته و این موضوعی بود که سیاستمداران در بن غیرقابل قبول می‌دانستند.<br /> <br /> محاکمه متهمان توسط مقامات قضایی آلمانی در سال ۱۹۹۳ آغاز شد. در سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) این دادگاه به جایی رسید که مستقیماً بر روابط ایران و آلمان اثر نهاد. در روز جمعه ۱۶ مارس سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵)، قاضی رئیس دادگاه در برلین که از ۲۸ اکتبر سال ۱۹۹۳ به استماع اتهامات و دفاعیات متهمان قضیه میکونوس پرداخته بود، احضاریه‌ای برای علی فلاحیان که وزیر امنیت وقت جمهوری اسلامی بود صادر کرده و وی را به عنوان مظنون به قتل ها به دادگاه فرا خواند.<br /> <br /> این احضاریه که توسط دیوان عالی فدرال آلمان نیز تایید شد به درخواست دادستان کل آلمان «کی نهم» صادر شده بود. وی مدعی بود دلایل قطعی وجود دارد مبنی بر اینکه قتل‌ها با نظارت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی صورت گرفته است. چند هفته قبل از وقوع قتل ها در سال ۱۹۹۲، علی فلاحیان در یک مصاحبه تلویزیونی در ایران سازمان کُردی (که مقتولین به آن وابسته بودند) را به عنوان یکی از اهداف وزارتخانه خود برشمرده و  اعلام کرده بود وی آنان را در داخل و خارج از کشور تحت نظارت دارد.<br /> <br /> دولت آلمان در سال ۱۹۹۵ تاکید کرده بود قصد مداخله در روند حقوقی و قضایی عادی مورد نظر و یا احضاریه را ندارد.<br /> <br /> به دنبال جریان میکونوس، دستگاه قضایی آلمان درگیر یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های قضایی تاریخ خود شد. دادگاه برلین با دستگیری کاظم دارابی و سه تبعه لبنانی و پس از پنج سال تحقیق علیه عالی‌ترین مقامات سیاسی جمهوری اسلامی، در حکمی  سیدعلی خامنه‌ای، اکبر هاشمی رفسنجانی و علی فلاحیان را مسؤول صدور مجوز و انجام ترورها معرفی کرد.<br /> <br /> این دادگاه روز پنجشنبه ۲۱ فروردین ۱۳۷۶ طی حکمی قتل صادق شرفکندی رهبر حزب دموکرات کردستان ایران و سه همکارش را به دولت جمهوری اسلامی نسبت داد.<br /> <br /> == پیامدهای سیاسی ==<br /> دولت وقت آلمان به دنبال صدور حکم این پرونده، سفیر و سه دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی را از آلمان اخراج کرد. هلند نیز به عنوان رئیس دوره‌ای اتحادیه اروپا به بهانه دست داشتن دولت ایران در حادثه میکونوس از کشورهای عضو اتحادیه خواست تا سفیران‌شان را از تهران فرا بخوانند.&lt;ref&gt;خاطرات ناطق نوری، ج دوم، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۷۹&lt;/ref&gt;<br /> <br /> الکساندر فن اشتایل، دادستان کل آلمان در تاریخ ششم خرداد ۱۳۷۲ با پیگیری جنایت رستوران میکونوس، علیه جمهوری اسلامی اقامه دعوی کرد و اقامه اش را در روزنامه زوددیچه سایتونگ چاپ کرد و دستگاه قضایی آلمان رای نهایی خود را در آوریل ۱۰ فروردین ۱۳۷۶ صادر کرد.<br /> <br /> به دنبال تیراندازی رستوران میکونوس، پیتر هارتمن، قائم مقام وزیر امور خارجه آلمان از اقدامات تلافی‌جویانه دولت آلمان سخن گفت. او تصمیمات دولت مطبوعش را اینطور شرح داد: «فراخواندن سفیر آلمان از ایران، تعلیق سیاست گفت و گوی انتقادی با جمهوری اسلامی ، اخراج عوامل دولت جمهوری اسلامی از خاک آلمان و توقف تبادل دیدارها در سطح وزیر.» <br /> [[پرونده:گزارش تاگس اشپیگلن.JPG|بندانگشتی|'''گزارش تاگس اشپیگل از فلاحیان وزیر اطلاعات وقت جمهوری اسلامی''']]<br /> به دنبال اعلام مواضع آلمان، سفرای ۱۳ کشور اتحادیه اروپا با حمایت کامل از مواضع دولت آلمان در بهار سال ۱۳۷۶ ایران را ترک کردند و روابط دیپلماتیک‌شان با جمهوری اسلامی را متوقف کردند.<br /> <br /> موج اتهامات دادگاه آلمان علیه مقامات ارشد کشورمان، با عکس‌العمل شدید مسؤولان سیاسی و دیپلماتیک کشورمان توام شد. پس از اخراج دیپلماتهای کشورمان از آلمان متقابلا چهار دیپلمات آلمانی از ایران اخراج شدند و وزارت خارجه کشورمان با احضار سفیر آلمان در تهران، حکم اخراج این چهار دیپلمات را به او ابلاغ کرد.<br /> <br /> پس از اخراج دیپلماتهای آلمانی، ۱۲ کشور عضو اتحادیه اروپا طی بیانیه آوریل در همبستگی با دولت آلمان سفرای خود را از ایران فرا خواندند و سفرای ایران در این کشورها به ایران برگشتند.<br /> <br /> واکنش آمریکا<br /> <br /> این تصمیم اتحادیه اروپا با استقبال مقامات آمریکایی روبرو شد.<br /> [[پرونده:ترجمه گزارش تاگس اشپیگل.JPG|بندانگشتی|'''ترجمه‌ی گزارش تاگس اشپیگل''']]<br /> نیکلاس برنز سخنگوی وقت وزارت خارجه آمریکا در کنفرانسی مطبوعاتی از حکم دادگاه میکونوس علیه کشورمان ابراز رضایت کرد. او اظهار امیدواری کرد: &lt;blockquote&gt;«امیدوارم کشورهای اروپایی در تحریم اقتصادی علیه ایران با آمریکا متحد شوند. ما از اینکه اتحادیه اروپا سفرای خود را از تهران فرا خواندند خوشحالیم و امیدواریم که اروپائیان از این فرصت به دست آمده استفاده کرده و در مهار استراتژیکی ما علیه ایران اقدام نمایند.»&lt;/blockquote&gt;مدتی بعد پیتر تارنوف، مشاور ویژه وزیر امورخارجه آمریکا با سفر به چند کشور اروپایی از دولتمردان این کشورها خواست تا روابط خود با ایران را محدود کنند و کلیه ماموران امنیتی ایران را از کشورهای‌شان اخراج کنند.<br /> <br /> سرانجام ۱۵ کشور عضو اتحادیه اروپا در تاریخ دهم اردیبهشت ۱۳۷۶ در نشستی در لوگزامبورگ تصمیم گرفتند گفت‌وگوهای انتقادی خود با ایران را قطع و سطح روابط سیاسی خود با کشورمان را کاهش دهند و دیدارهای دیپلماتیک در سطح وزرای خارجه را متوقف کنند.<br /> <br /> سیاست گفت وگوهای انتقادی بن با تهران به دنبال این بحران، دچار ضربه سختی شد، این موضوعی بود که فضای سیاسی را متشنج ساخت و بعد از اینکه دادستان کل آلمان اعلام کرد اگر فلاحیان به آلمان وارد شود دستگیر شده و به دادگاه آورده خواهد شد، تهران تهدید به عمل متقابل کرد.<br /> <br /> و در نهایت بعد از ۷ ماه قطع ارتباط بین جمهوری اسلامی و کشورهای مذکور در روز جمعه ۲۳ آبان ۱۳۷۶، سفرای اروپایی به ایران بازگشتند.<br /> <br /> === تاریخچه روابط آلمان با ایران ===<br /> از زمان امضای نخستین قرارداد تجاری و موافقتنامه دوستی میان ایران و دولت آلمانی پروس در سال ۱۸۷۵ میلادی، تبادل کالا و افکار میان دو کشور تقریباً بدون وقفه ادامه داشت. در سال ۱۹۹۵ بخش های صنعتی و تجاری آلمان مهم ترین شریک جمهوری اسلامی به شمار می آمدند.<br /> <br /> سیاستمداران آلمانی برای ایجاد وجهه و اعتبار برای بازرگانی کشور خود از هیچ چیز مضایقه نکردند. به علاوه، آلمان از رابطه خود با جمهوری اسلامی در جهت گسترش نفوذ خود در منطقه مانند سایر قدرت های غربی منتفع شده بود.<br /> <br /> پس از انقلاب ۱۳۵۷در ایران، وزیر خارجه وقت آلمان هانس دیتریش گنشر آمادگی خود را برای مذاکره با حکومت جدید ایران با هدف ممانعت از انزوای کامل دولت جدید از سوی غرب را آشکارا اعلان کرد. در حالی که ایالات متحده مداوماً در جهت انزوای کامل جمهوری اسلامی می کوشید، وزیر خارجه بعدی آلمان کلاوس کینکل طرح گفت وگوی انتقادی را ارائه داد.<br /> <br /> سیاستمداران آلمانی در یک حرکت آشکار برای نشان دادن عزم خود به برقراری رابطه با تهران، در نخستین نمایشگاه پاییزه بعد از انقلاب ۵۷ در تهران، در مقایسه با سایر مقامات غربی حضوری چشمگیر تر داشتند.<br /> <br /> با این حال، در سال ۱۹۹۵ علایمی از سر در گمی و ابهام در سیاست آلمان دیده می شد. دو سال قبل، بن یک سری موافقتنامه در زمینه استمهال بازپرداخت بدهی های جمهوری اسلامی با تهران به امضا رسانیده بود، که این حرکت مخصوصاً با استقبال بانکدارهای آلمانی روبه رو شد. متعاقباً شرکت بیمه دولتی هرمس ضمانت معاملات با جمهوری اسلامی را مجدداً در حدی محدودتر آغاز کرد.<br /> <br /> آشکار بود تمایلاتی درون سیاست آلمان برای یک سیاست حداقل دو فاکتو با جمهوری اسلامی به وجود آمده است و بر اثر فشارهایی که به آلمان از طرف دیگر دول غربی وارد می ش،‌ آلمان به تدریج به شکلی بیشتر از آنچه دولت آلمان رسماً تایید می نمود، رعایت سیاست های آمریکا را آغاز کرده بود. در نوامبر سال ۱۹۹۵، وقتی که وزیر خارجه آلمان کلاوس کینکل با انتقادات سختی در پارلمان روبه رو شد، اذعان نمود در چارچوب سیاست های داخلی آلمان، وی در زمینه استراتژی خود در قبال جمهوری اسلامی با مشکلات فراوانی روبه روست که روز به روز هم افزایش می یابد.<br /> <br /> پارلمان فدرال آلمان درخواست نمود که دعوت از علی اکبر ولایتی وزیر خارجه جمهوری اسلامی لغو شود، اما دولت بن به طور ناگهانی «کنفرانس اسلام و غرب» (که از مدت ها قبل برنامه ریزی شده بود) را لغو کرد.<br /> <br /> واضح بود که بخشی از این رخدادها ناشی از آن بود که جمهوری اسلامی ترور اخیر اسحاق رابین را انتقام الهی دانسته و از آن استقبال کرده بود. با صدور احضاریه، وضعیت روابط ایران و آلمان دچار چنان چرخشی شد که کنترل آن برای آقای کینکل بسیار دشوار بود.<br /> <br /> در جریان ماجرای دادگاه میکونوس، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی احضاریه صادره آلمان برای فلاحیان وزیر امنیت وقت را رد کرده و آن را مغایر استانداردهای معمول در رفتار بین الملل و غیر قابل قبول خواند.<br /> <br /> سخنگوی وزارت خارجه وقت جمهوری اسلامی گفت: اینها گروه هایی هستند که مداوماً برای ایجاد مشکل در روابط جمهوری اسلامی و آلمان تلاش کرده اند. بی شک پیشرفت سریع در تحقیقات منصفانه و دقیق در قضیه میکونوس منجر به آشکار شدن حقیقت و رفع اتهامات بی اساس علیه جمهوری اسلامی خواهد شد.<br /> <br /> روزنامه های آلمانی دی ولت و فرانکفورتر روندشاور گزارش کردند در نامه وزیر دادگستری آلمان به رئیس دادگاه برلین تاکید شده است وزارت قصد ندارد از تهران برای احضار فلاحیان درخواست کند.<br /> <br /> گزارش ها افزودند: رئیس دادگاه در نطقی اشاره کرد که در شرایط موجود وی، احضار آقای فلاحیان به دادگاه برلین را محتمل نمی بیند و به این ترتیب احضاریه فلاحیان از جانب دولت آلمان منتفی شد.[[پرونده:مزار قربانیان میکونوس.JPG|بندانگشتی|'''مزار قربانیان میکونوس در گورستان پرلاشز پاریس''']]<br /> === اقدامات سیاسی پس از دادگاه ===<br /> دادگاه میکونوس از پراهمیت‌ترین دادگاه‌هایی بود که در آلمان تشکیل شد و مقامات عالی نظام جمهوری اسلامی را به دست داشتن در قتل مخالفان خود در خارج از ایران متهم کرد و برای اولین بار به خاطر تروریسم دولتی آن‌ را محکوم کرد.<br /> <br /> دادستان از واژه تروریسم دولتی استفاده کرده و گفت<br /> <br /> «مقام رهبری، رفسنجانی رئیس جمهور، ولایتی وزیر امور خارجه و فلاحیان وزیر اطلاعات ایران به عنوان اعضای کمیته ویژه مذکور در مورد اجرای ترور در خارج از کشور، در صدور دستور قتل های برلین مشارکت داشته اند.» <br /> <br /> دادستان کل بدین ترتیب شواهد ارائه شده به دادگاه در مورد اینکه مقامات ایرانی در موضوع قتل مسئولیت داشته اند را معتبر دانسته بود.<br /> <br /> به اظهار دادستان، مقام رهبری شخصاً مبتکر دستور اولیه اجرای طرح قتل ها بوده و تصمیم مزبور در کمیته ویژه که گفته می شد رئیس جمهور و وزیر امور خارجه نیز در آن عضو بودند به تصویب رسیده و اجرای تصمیم کمیته در زمینه قتل رهبران کُرد به عهده عضو دیگر کمیته یعنی آقای فلاحیان قرار داشت.<br /> <br /> همچنین چند ماه بعد «رونالد جورج» دادستان کل آلمان، رهبر ایران سید [[علی خامنه‌ای]]، رئیس‌جمهور علی [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]، وزیر امور خارجه، [[علی اکبر ولایتی]] و وزیر اطلاعات وقت ایران، [[علی فلاحیان]] را به دخالت در این ماجرا متهم کرد.  [[ابوالحسن بنی‌صدر]] نیز در دادگاهی که برای واقعه ترور میکونوس در آلمان تشکیل شد، علیه جمهوری اسلامی شهادت داد و مقامات عالی نظام جمهوری اسلامی را به دست داشتن در ترور رهبران مخالف کُرد متهم کرد.<br /> <br /> == منابع ==</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B6_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=92936 2026-09-16T07:42:05Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۶ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۱ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۴ روز (در سال عادی) و ۱۸۵ روز (در سال کبیسه) مانده. <br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۷ - روزنامه ندای وطن در تیراژ سه هزار نسخه در تهران انتشار یافت.<br /> * ۱۳۲۰ - پس از اشغال ایران توسط نیروهای متفقین و برکناری [[رضا شاه|'''رضا شاه''']] از سلطنت، فرزند وی [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا پهلوی''']]، با ادای سوگند در مجلس، پادشاه ایران شد.<br /> * ۱۳۳۲ - قرار بازداشت دكتر [[دکتر محمد مصدق|'''محمد مصدق''']] صادر شد.<br /> * ۱۳۶۴ - تشکیل نیروهای سه‌گانه در [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''سپاه پاسداران''']] به فرمان [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]<br /> ۱۷ سپتامبر<br /> * ۴۹۰ پ . م - نبرد ماراتون بین ایران و یونان<br /> * ۱۸۴۷ - ارتش ايالات متحده آمریکا مكزيكو‌سيتی را تصرف کرد.<br /> * ۱۹۴۴ - نبرد آرنهم، به‌عنوان بخشی از عملیات مارکت گاردن، در طرح مشترک آمریکا و بریتانیا، برای دُور زدن خط دفاعی آلمان نازی در سراسر رود راین و ورود به‌آلمان از طریق هلند آغاز شد که این نبرد با پیروزی آلمان پایان یافت.<br /> * ۱۹۷۸ - قرارداد کمپ دیوید، بین مصر و اسرائیل با میانجی‌گری آمریکا امضا شد و به دنبال آن، مصر به عنوان اولین کشور عربی، اسرائیل را به رسمیت شناخت.<br /> * ۱۹۹۱ - استونی، لتونی، لیتوانی، جزایر مارشال، میکرونزی، کره شمالی و کره جنوبی همگی به سازمان ملل پیوستند.<br /> * ۱۹۹۱ - اولین نسخه سیستم عامل لینوکس به بازار عرضه شد.<br /> * ۲۰۱۱ - جنبش «تسخیر وال‌ استریت»، در اعتراض به نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی، مصرف‌گرایی و فساد سیاسی، در آمریکا و کشورهای دیگر شکل گرفت.<br /> * ۲۰۲۴ - عملیات پیجر علیه اعضای [[حزب‌الله لبنان|'''حزب‌الله لبنان''']]<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۵۵۲ پیش از میلاد - کمبوجیه، پسر [[کورش بزرگ|'''کورش کبیر''']]<br /> <br /> * ۱۲۲۲ - محمدحسن خان مقدم مراغه‌ای، (صنیع الدوله و اعتمادالسلطنه)، نویسنده، جغرافی‌دان و از رجال دربار دورهٔ قاجار و عهد [[ناصرالدین شاه|'''ناصرالدین شاه''']]<br /> * ۱۳۲۶ - عباس قادری، خواننده<br /> * ۱۳۳۷ - قاسم آهنین‌جان، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و فیلم‌ساز <br /> ۱۷ سپتامبر<br /> * ۱۷۴۳ - مارکی دو کندورسه، فیلسوف، ریاضی‌دان، دانشمند علوم سیاسی، از بزرگان عصر روشنگری و تنها اندیشمند بزرگ عصر روشنگری که در جریان انقلاب کبیر فرانسه در قید حیات بود. مخالفت او با اعدام لویی شانزدهم در نهایت سبب تعقیب و بازداشت وی شد. او در سال ۱۷۹۴م در زندان با سَم خودکشی کرد تا طعمۀ گیوتین نشود.<br /> * ۱۸۲۶ - برنهارت ریمان، ریاضی‌دان آلمانی که کارهایش در زمینۀ آنالیز و هندسۀ دیفرانسیل، پایۀ ریاضی نظریۀ نسبیتِ عام شد. او یکی از تأثیرگذارترین ریاضی‌دانان قرن ۱۹ بود.<br /> * ۱۸۵۷ - کنستانتین ادواردوویچ تسیولکوفسکی، دانشمند خودآموختۀ روس در زمینۀ هوانوردی و فضانوردی که در کنار رابرت گُدارد آمریکایی و هرمان اوبرت آلمانی، یکی از ۳ بنیان‌گذار دانش موشک و فضانوردی به‌شمار می‌رود. او بدون اطلاع از کارهای ۲ دانشمند دیگر، مبانی نظری حرکت موشک و سفر در فضا را تدوین کرد و معادلۀ اصلی حرکت موشک را که به‌معادلۀ تسیولکوفسکی معروف است به‌دست آورد. استفاده از سوخت مایع برای موشک‌، موشک‌ چندمرحله‌ای، قراردادن ماهواره در مدار، ساخت ایستگاه فضایی و فرستادن انسان به‌فضا، نخستین‌بار توسط او مطرح شدند.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> * ۱۳۰۹ - نجفقلی‌خان صمصام بختياری، ([[صمصام السلطنه بختیاری|'''صمصام السلطنه''']]) ايلخان بختياری كه بعد از استبداد صغير چند نوبت رئيس‌الوزرای ايران بود.<br /> * ۱۳۵۶ - واروژ هاخباندیان، '''[[واروژان]]''' آهنگساز و تنظیم‌کننده برجسته‌ی ایران<br /> * ۱۳۶۰ - اعدام [[فاطمه مصباح|'''فاطمه مصباح،''']] ۱۳ ساله، از هواداران [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق''']]<br /> * ۱۴۰۴ - ثمینه باغچه‌بان، نویسنده کتاب کودکان<br /> * ۱۷ سپتامبر<br /> * ‌۱۸۷۷ - ویلیام هنری فوکس تالبوت، از پیشگامان اختراع عکاسی و پدر عکاسی<br /> * ۱۹۶۱ - اعدام عدنان مندرس، نخست‌وزیر پیشین ترکیه<br /> * ۱۹۹۲ - [[ترور میکونوس|'''ترورمیکونوس''']]، در رستورانی به همین نام واقع در برلین، آلمان (۲۶ شهریور ۱۳۷۱) رخ داد، [[صادق شرفکندی|'''صادق شرفکندی''']] دبیرکل [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان ایران''']]، همایون اردلان و فتاح عبدلی نماینده حزب دموکرات و نوری دهکردی کارمند صلیب سرخ به قتل رسیدند. این ترور تأثیر زیادی بر روی روابط بین ایران و کشورهای اروپایی داشت.<br /> * ۱۹۹۴- کارل پوپر، فیلسوف اتریشی/ انگلیسی<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> <br /> * روز جهانی ایمنی بیمار<br /> * روز اورژانس پیش‌بیمارستانی<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7&diff=92935 2026-09-16T07:30:20Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div> &lt;div class=&quot;box-header&quot;&gt;[[پرونده:Candel3.png|40px|alt=|پیوند=]] یادکردها&lt;/div&gt;<br /> &lt;div class=&quot;box-content&quot;&gt;یادکردها شهریور<br /> <br /> {{شهریور}}<br /> <br /> <br /> <br /> * ۱ شهریور ۱۳۵۰ - ضربه‌ی نظامی '''[[ساواک]]''' شاه به [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> <br /> * ۱ شهریور ۱۳۷۷ - مجازات [[اسدالله لاجوردی|'''اسدالله لاجوردی''']] به دست [[علی‌اکبر اکبری|'''علی‌اکبر اکبری''']]<br /> <br /> * ۱ شهریور ۱۳۷۷ - جان‌باختن [[علی‌اکبر اکبری|'''علی‌اکبر اکبری''']] پس از مجازات لاجوردی جلاد اوین<br /> <br /> * ۲ شهریور ۱۳۰۰ - آغاز انتشار روزنامه طوفان به مدیریت [[محمد فرخی یزدی|'''محمد فرخی یزدی''']] با کلیشه سرخ و سبک طرفداری از طبقه رنجبر و دهقان<br /> <br /> * ۳ شهریور ۱۳۲۰ ‐ ورود نيروهای متفقين به ايران و پايان حكومت [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']]<br /> <br /> * ۴ شهریور[[کورش بزرگ|'''کوروش کبیر''']]<br /> <br /> * ۴ شهریور ۱۳۶۹ - [[مهدی اخوان ثالث|'''مهدی اخوان ثالث''']]، شاعر و موسیقی‌پژوه ایرانی<br /> <br /> * ۵ شهریور۱۳۰۹ - زادروز غلامرضا تختی، کشتی‌گیر نامی ایران<br /> <br /> * ۵ شهریور ۱۳۵۹ - تیرباران [[شهلا و نسرین کعبی|'''شهلا و نسرین (فرشته) کعبی''']] دو خواهر پرستار کرد.<br /> <br /> * ۶ شهریور ۱۳۷۲ - انتخاب خانم [[مریم رجوی|'''مریم رجوی''']] به‌عنوان رییس جمهور دوران انتقال از طرف [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']]<br /> <br /> * ۶ شهریور ۱۳۹۸ - اعدام [[حمیدرضا درخشنده|'''حمیدرضا درخشنده''']] که امام جمعه سرکوبگر و ثروتمند شهر را با ضربات چاقو کشت. از او به عنوان یک قهرمان نام برده می‌شود.<br /> <br /> * ۷ شهریور ۱۳۷۲ - تصويب آرم شير و خورشيد بعنوان آرم رسمی [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']]<br /> <br /> * ۹ شهریور ۱۳۴۷ - درگذشت [[صمد بهرنگی|'''صمد بهرنگی''']]، معلم و نویسنده روشنفکر ایرانی<br /> <br /> * ۹ شهریور ۱۳۸۱ - درگذشت [[فرهاد مهراد|'''فرهاد مهراد''']]، خوانندهٔ ایرانی، آهنگساز  و نوازنده<br /> <br /> * ۹ شهریور ۱۴۰۲ - در این روز [[جواد روحی|'''جواد روحی''']]، ۳۵ ساله، از بازداشت‌شدگان خیزش انقلابی سال ۱۴۰۱ بود، در ۹ شهریور سال (۱۴۰۲) به طرز مشکوکی در زندان نوشهر جان سپرد.<br /> <br /> * ۱۰ شهریور ۱۳۴۷ - درگذشت ملا آواره<br /> * ۱۰ شهریور ۱۳۷۹ - روز دستگیری [[سعید سنگر|'''سعید سنگر''']] از زندانیان سیاسی هوادار سازمان مجاهدین خلق با ۱۳ بار اعدام ساختگی<br /> * ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ - سالروز [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف|'''قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲''']] '''در [[قرارگاه اشرف]]''' <br /> <br /> * ۱۰شهریور ۱۳۹۲ - آغاز اعتصاب غذای ۱۰۸ روزه در [[کمپ لیبرتی|'''لیبرتی''']] و كشورها<br /> * ۱۵ شهریور ۱۳۴۴ - تأسیس [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']]<br /> <br /> * ۱۸ شهریور ۱۳۶۸ - زادروز '''[[محمد مختاری]]،''' یکی از دو نفری است که در جریان اعتراضات خیابانی بیست و پنجم بهمن ماه سال ۱۳۸۹ در تهران کشته شد.<br /> <br /> * ۱۹ شهریور ۱۳۴۴ - زادروز [[مونا محمودنژاد|'''مونا محمودنژاد''']]، شهروند بهایی اعدام شده پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|'''انقلاب ضدسلطنتی''']] ۱۳۵۷ توسط نظام جمهوری اسلامی ایران<br /> <br /> * ۱۹ شهریور ۱۳۵۸ - درگذشت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی|''''سید محمود طالقانی''']]<br /> <br /> * ۹ سپتامبر ۱۹۷۶ - درگذشت [[مائو تسه‌ تونگ|'''مائو تسه‌تونگ''']]، سیاستمدار چینی، بنیانگذار و رهبر جمهوری خلق چین ۹ سپتامبر<br /> <br /> * ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ - سالروز اعدام [[نوید افکاری|'''نوید افکاری''']] از معترضین قیام آبان ۱۳۹۸<br /> <br /> * ۲۲ شهریور ۱۲۹۹ - شهادت [[شیخ محمد خیابانی|'''شیخ محمد خیابانی''']]، روحانی مبارز در دوره انقلاب مشروطه.<br /> <br /> * ۲۴ شهریور ۱۳۶۱ - اعدام [[صادق قطب‌زاده|'''صادق قطب‌زاده''']] وزیر امور خارجه و مدیر عامل سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران<br /> <br /> * ۲۵شهریور ۱۴۰۱ - قتل [[مهسا امینی|'''مهسا امینی''']]، (ژینا) توسط مأموران حکومتی و آغاز '''[[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات سراسری]] در ایران'''<br /> <br /> * ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ - برکناری [[رضا شاه|'''رضا شاه''']] به فرمان انگلیس و آغاز سلطنت '''[[محمدرضا پهلوی]].'''<br /> <br /> * ۲۵ شهریور ۱۳۹۳ - مختومه شدن پرونده [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳|'''واقعه ۱۷ ژوئن''']]، حمله‌ای که از سوی پلیس فرانسه علیه پناهندگان ایرانی و اعضای مقاومت ایران صورت گرفت.<br /> <br /> * ۲۶ شهریور ۱۳۵۶ - درگذشت '''[[واروژان]]''' آهنگساز و تنظیم‌کننده برجسته‌ی ایران<br /> <br /> * ۲۶ شهریور ۱۳۶۰ - اعدام [[فاطمه مصباح|'''فاطمه مصباح''']] ۱۳ ساله، از هواداران سازمان مجاهدین خلق<br /> <br /> * ۲۸ شهریور ۱۳۶۰ - اعدام [[حبیب‌الله آشوری|'''آيت‌الله حبیب‌الله آشوری''']] و گیتی‌السادات جوزی و ده‌ها مجاهد دیگر در زندان اوین.<br /> <br /> * ۲۹ شهریور ۱۳۵۹ - آغاز رسمی '''[[جنگ ایران و عراق]].'''<br /> <br /> * ۳۰ شهریور ۱۳۰۵ - [[فریدون مشیری|'''فریدون مشیری''']]، شاعر ایرانی.<br /> <br /> * ۳۱ شهریور ۱۳۱۴ - زادروز [[پرویز یاحقی|'''پرویز یاحقی''']]، نوازندهٔ چیره دست ویلون؛ موسیقیدان و آهنگساز ایرانی.<br /> &lt;/div&gt;</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B5_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=92928 2026-09-15T14:14:00Z

<p>Safa: /* مناسبت‌ها */</p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۵ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۰ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۵ روز (در سال عادی) و ۱۸۶ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۵ - برگزاری انتخابات اولين دوره مجلس شورای ملی در ايران<br /> * ۱۳۲۰ - برکناری [[رضاشاه پهلوی|'''رضا شاه''']] و آغاز پادشاهی [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا پهلوی''']]<br /> * ۱۳۵۳ - در المپیک آسیایی تهران: ایران با ۳۶ مدال طلا، ۲۸ نقره و ۱۷ مدال برنز نایب قهرمان،  ژاپن و جمهوری خلق چین اول و سوم شدند.<br /> * ۱۳۵۷ - زلزلهٔ مرگبار طبس و ویرانی کامل شهر<br /> * ۱۳۹۳ - مختومه شدن پرونده [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳|'''۱۷ ژوئن''']]، حمله‌ای که از سوی پلیس فرانسه علیه پناهندگان ایرانی و اعضای [[مقاومت ایران|'''مقاومت ایران''']] صورت گرفت. <br /> * ۱۴۰۱ - قتل '''[[مهسا امینی]]،''' (ژینا) توسط مأموران حکومتی و آغاز '''[[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات سراسری]]''' در ایران <br /> ۱۶ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۸۲۱ - روز ملی و استقلال كشور مكزیک از استعمار اسپانيا<br /> * ۱۸۲۴ - شارل دهم پس از مرگ لویی هجدهم به تخت سلطنت فرانسه تکیه زد، وی تا زمان انقلاب ژوئیه در سال ۱۸۳۰ پادشاه فرانسه بود.<br /> * ۱۸۷۲ - در نشست ادیبان و زبان‌شناسان اروپایی در برلین، زبان‌های یونانی، فارسی، لاتین و سانسکریت به عنوان زبان‌های کلاسیک جهان برگزیده شدند. فارسی از نظر آثار ادبی و شمار و گوناگونی واژگان و همچنین ضرب‌المثل‌ها یکی از غنی‌ترین و پرمایه‌ترین زبان‌های جهان است.<br /> * ۱۹۰۸ - شرکت خودروسازی جنرال موتورز توسط «ویلیام سی. دورانت» و با ادغام دو شرکت بیوک و اولدزموبیل، تأسیس شد.<br /> <br /> * ۱۹۲۰ - انفجار بمب در واگن اسب در مقابل ساختمان جی پی مورگان در نیویورک ۳۸ کشته و ۴۰۰ زخمی بر جای گذاشت.<br /> <br /> * ۱۹۳۹ - محاصره ورشو, پايتخت لهستان توسط ارتش آلمان در آغاز جنگ جهانی دوم ۸ تا ۲۸ سپتامبر<br /> * ۱۹۵۹ - زیراکس ۹۱۴، اولین دستگاه فتوکپی موفق در یک نمایش تلویزیونی زنده از نیویورک معرفی شد.<br /> * ۱۹۷۰ - سپتامبر سياه، تشکیل دولت نظامی توسط ملک حسین، آغاز قلع و قمع مبارزان فلسطينی در اردن<br /> <br /> * ۱۹۷۵ - پاپوآ گینه نو استقلال خود را از استرالیا به دست آورد.<br /> * ۱۹۷۵ - کیپ ورد، موزامبیک و سائوتومه و پرینسیپ به سازمان ملل پیوستند.<br /> * ۱۹۷۹ - هشت نفر با یک بالون هوای گرم خانگی از آلمان شرقی به غرب فرار کردند.<br /> * ۱۹۸۲ -  قتل‏ عام فلسطينيان اردوگاه‏های، صبرا و شتيلا، توسط اسرائیل و شبه نظامیان فالانژ لبنانی از ۱۶ تا ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۱۰ - سیامک پورزند، فعال سیاسی فرهنگی و از همکاران روزنامه باختر امروز [[دکتر حسین فاطمی|'''دکتر حسین فاطمی''']]<br /> <br /> * ۱۳۱۵ - مهین شهابی با نام اصلی مهین نیک‌طبع، بازیگر<br /> <br /> * ۱۳۲۵ - [[امیرپرویز پویان|'''امیرپرویز پویان''']]، نویسنده، مترجم، فعال سیاسی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|'''سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۳۴ - علی حافظی، آهنگساز، استاد و نوازنده چیره دست نی در موسیقی بختیاری<br /> ۱۶ سپتامبر<br /> * ۱۶۵۱ - انگلبرت کمپفر، پزشک و طبیعی‌دان اهل آلمان که به‌واسطۀ سفر جهانگردی‌اش به‌روسیه، ایران، هند، آسیای شرقی و ژاپن در بین سال‌های ۱۶۸۳ تا ۱۶۹۳م مشهور است. <br /> * ۱۸۵۹ - یوان شیکای، ژنرال جنگ‌سالار چینی تا پیش از [[انقلاب چین|'''انقلاب چین''']] <br /> * ۱۸۸۸ - والتر اوون بنتلی، صنعت‌گر انگلیسی و مهندس طراح موتورهای خودرو<br /> * ۱۸۹۱ - کارل دونیتس، از رهبران و نامدارترین فرماندهان نیروی دریایی آلمان در جنگ جهانی دوم و از معدود نظامیان ارشد آلمانی که هیچ‌گاه رسماً به‌حزب نازی نپیوست.<br /> * ۱۹۲۳ - لی کوآن یو، دولت‌مرد سنگاپوری و اولین نخست‌وزیر جمهوری سنگاپور که این کشور را از یک شهر بندری کوچک، به‌یک کانون مهم اقتصادی در جهان بدل کرد.<br /> * ۱۹۳۹ - جُهِیمان بن محمد بن سیف العتیبی، اسلام‌گرای تندروی عربستانی که در تاریخ ۲۰ نوامبر ۱۹۷۹م به‌همراه حدود ۵۰۰ نفر از یارانش با ادعای ظهور مهدی به‌مسجدالحرام در مکه حمله و آن را به‌مدت ۱۵ روز اشغال کردند. وی پس از دستگیری اعدام شد.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> *۱۳۶۹ - علی‌محمد حیدریان، نقاش، استاد دانشگاه. وی از شاگردان برجسته‌ی '''[[کمال‌الملک]]''' بود.<br /> *۱۳۷۲ - ابوالقاسم انجوی شیرازی، ادیب و نویسنده<br /> * ۱۳۷۶ - محمدکریم پیرنیا، نویسنده، خوشنویس، محقق و نظریه‌پرداز معماری <br /> * ۱۳۹۴ - ابوالقاسم خزعلی، عضو [[مجلس خبرگان|'''مجلس خبرگان رهبری''']]<br /> * ۱۴۰۱ -‌ [[مهسا امینی|'''مهسا امینی''']]، شهروند کرد ایرانی که در بازداشت [[نیروی انتظامی|'''نیروی انتظامی''']] درگذشت. <br /> ۱۶ سپتامبر<br /> * ۱۷۳۶ - دانیل گابریل فارنهایت، فیزیکدان و مهندس لهستانی (هلندی) مخترع دماسنج<br /> * ۱۹۳۱ - به‌دار آویختن عمر مختار رهبر قيام ضد استعمار ايتاليا در ليبی<br /> <br /> * ۱۹۳۲ - دكتر رونالْدْ راس, پزشک انگليسی و كاشف عامل بيماری مالاريا <br /> * ۱۹۴۴ - گوستاو باوئر، صدراعظم و رهبر حزب سوسیال دموکرات آلمان<br /> * ۱۹۷۳ - شکنجه و قتل '''[[ویکتور خارا]]'''، خواننده، ترانه‌سرا ، معلم و کارگردان تئاتر شیلی توسط ماموران کودتاچی [[پینوشه|'''پینوشه''']]<br /> * ۱۹۷۷ - ماریا کالاس، خواننده، یونانی (آمریکایی)<br /> * ۱۹۸۰ - ژان پیاژه، روانشناس و فیلسوف سوئیسی<br /> * ۱۹۸۴ - ریچارد براتیگان، نویسنده و شاعر آمریکایی<br /> * ۲۰۰۵ - گوردون گولد، فیزیکدان آمریکایی، مخترع لیزر<br /> <br /> ==مناسبت‌ها ==<br /> *روز جهانی حفاظت از لایۀ اُزون<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B5_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=92927 2026-09-15T14:13:16Z

<p>Safa: </p> <hr /> <div>{{شهریور}}<br /> '''۲۵ شهریور''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۱۸۰ روز گذشته و به پایان آن ۱۸۵ روز (در سال عادی) و ۱۸۶ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۲۸۵ - برگزاری انتخابات اولين دوره مجلس شورای ملی در ايران<br /> * ۱۳۲۰ - برکناری [[رضاشاه پهلوی|'''رضا شاه''']] و آغاز پادشاهی [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا پهلوی''']]<br /> * ۱۳۵۳ - در المپیک آسیایی تهران: ایران با ۳۶ مدال طلا، ۲۸ نقره و ۱۷ مدال برنز نایب قهرمان،  ژاپن و جمهوری خلق چین اول و سوم شدند.<br /> * ۱۳۵۷ - زلزلهٔ مرگبار طبس و ویرانی کامل شهر<br /> * ۱۳۹۳ - مختومه شدن پرونده [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳|'''۱۷ ژوئن''']]، حمله‌ای که از سوی پلیس فرانسه علیه پناهندگان ایرانی و اعضای [[مقاومت ایران|'''مقاومت ایران''']] صورت گرفت. <br /> * ۱۴۰۱ - قتل '''[[مهسا امینی]]،''' (ژینا) توسط مأموران حکومتی و آغاز '''[[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات سراسری]]''' در ایران <br /> ۱۶ سپتامبر<br /> <br /> * ۱۸۲۱ - روز ملی و استقلال كشور مكزیک از استعمار اسپانيا<br /> * ۱۸۲۴ - شارل دهم پس از مرگ لویی هجدهم به تخت سلطنت فرانسه تکیه زد، وی تا زمان انقلاب ژوئیه در سال ۱۸۳۰ پادشاه فرانسه بود.<br /> * ۱۸۷۲ - در نشست ادیبان و زبان‌شناسان اروپایی در برلین، زبان‌های یونانی، فارسی، لاتین و سانسکریت به عنوان زبان‌های کلاسیک جهان برگزیده شدند. فارسی از نظر آثار ادبی و شمار و گوناگونی واژگان و همچنین ضرب‌المثل‌ها یکی از غنی‌ترین و پرمایه‌ترین زبان‌های جهان است.<br /> * ۱۹۰۸ - شرکت خودروسازی جنرال موتورز توسط «ویلیام سی. دورانت» و با ادغام دو شرکت بیوک و اولدزموبیل، تأسیس شد.<br /> <br /> * ۱۹۲۰ - انفجار بمب در واگن اسب در مقابل ساختمان جی پی مورگان در نیویورک ۳۸ کشته و ۴۰۰ زخمی بر جای گذاشت.<br /> <br /> * ۱۹۳۹ - محاصره ورشو, پايتخت لهستان توسط ارتش آلمان در آغاز جنگ جهانی دوم ۸ تا ۲۸ سپتامبر<br /> * ۱۹۵۹ - زیراکس ۹۱۴، اولین دستگاه فتوکپی موفق در یک نمایش تلویزیونی زنده از نیویورک معرفی شد.<br /> * ۱۹۷۰ - سپتامبر سياه، تشکیل دولت نظامی توسط ملک حسین، آغاز قلع و قمع مبارزان فلسطينی در اردن<br /> <br /> * ۱۹۷۵ - پاپوآ گینه نو استقلال خود را از استرالیا به دست آورد.<br /> * ۱۹۷۵ - کیپ ورد، موزامبیک و سائوتومه و پرینسیپ به سازمان ملل پیوستند.<br /> * ۱۹۷۹ - هشت نفر با یک بالون هوای گرم خانگی از آلمان شرقی به غرب فرار کردند.<br /> * ۱۹۸۲ -  قتل‏ عام فلسطينيان اردوگاه‏های، صبرا و شتيلا، توسط اسرائیل و شبه نظامیان فالانژ لبنانی از ۱۶ تا ۱۸ سپتامبر<br /> <br /> *<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> <br /> * ۱۳۱۰ - سیامک پورزند، فعال سیاسی فرهنگی و از همکاران روزنامه باختر امروز [[دکتر حسین فاطمی|'''دکتر حسین فاطمی''']]<br /> <br /> * ۱۳۱۵ - مهین شهابی با نام اصلی مهین نیک‌طبع، بازیگر<br /> <br /> * ۱۳۲۵ - [[امیرپرویز پویان|'''امیرپرویز پویان''']]، نویسنده، مترجم، فعال سیاسی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|'''سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران''']]<br /> * ۱۳۳۴ - علی حافظی، آهنگساز، استاد و نوازنده چیره دست نی در موسیقی بختیاری<br /> ۱۶ سپتامبر<br /> * ۱۶۵۱ - انگلبرت کمپفر، پزشک و طبیعی‌دان اهل آلمان که به‌واسطۀ سفر جهانگردی‌اش به‌روسیه، ایران، هند، آسیای شرقی و ژاپن در بین سال‌های ۱۶۸۳ تا ۱۶۹۳م مشهور است. <br /> * ۱۸۵۹ - یوان شیکای، ژنرال جنگ‌سالار چینی تا پیش از [[انقلاب چین|'''انقلاب چین''']] <br /> * ۱۸۸۸ - والتر اوون بنتلی، صنعت‌گر انگلیسی و مهندس طراح موتورهای خودرو<br /> * ۱۸۹۱ - کارل دونیتس، از رهبران و نامدارترین فرماندهان نیروی دریایی آلمان در جنگ جهانی دوم و از معدود نظامیان ارشد آلمانی که هیچ‌گاه رسماً به‌حزب نازی نپیوست.<br /> * ۱۹۲۳ - لی کوآن یو، دولت‌مرد سنگاپوری و اولین نخست‌وزیر جمهوری سنگاپور که این کشور را از یک شهر بندری کوچک، به‌یک کانون مهم اقتصادی در جهان بدل کرد.<br /> * ۱۹۳۹ - جُهِیمان بن محمد بن سیف العتیبی، اسلام‌گرای تندروی عربستانی که در تاریخ ۲۰ نوامبر ۱۹۷۹م به‌همراه حدود ۵۰۰ نفر از یارانش با ادعای ظهور مهدی به‌مسجدالحرام در مکه حمله و آن را به‌مدت ۱۵ روز اشغال کردند. وی پس از دستگیری اعدام شد.<br /> <br /> == درگذشت‌ها ==<br /> <br /> *۱۳۶۹ - علی‌محمد حیدریان، نقاش، استاد دانشگاه. وی از شاگردان برجسته‌ی '''[[کمال‌الملک]]''' بود.<br /> *۱۳۷۲ - ابوالقاسم انجوی شیرازی، ادیب و نویسنده<br /> * ۱۳۷۶ - محمدکریم پیرنیا، نویسنده، خوشنویس، محقق و نظریه‌پرداز معماری <br /> * ۱۳۹۴ - ابوالقاسم خزعلی، عضو [[مجلس خبرگان|'''مجلس خبرگان رهبری''']]<br /> * ۱۴۰۱ -‌ [[مهسا امینی|'''مهسا امینی''']]، شهروند کرد ایرانی که در بازداشت [[نیروی انتظامی|'''نیروی انتظامی''']] درگذشت. <br /> ۱۶ سپتامبر<br /> * ۱۷۳۶ - دانیل گابریل فارنهایت، فیزیکدان و مهندس لهستانی (هلندی) مخترع دماسنج<br /> * ۱۹۳۱ - به‌دار آویختن عمر مختار رهبر قيام ضد استعمار ايتاليا در ليبی<br /> <br /> * ۱۹۳۲ - دكتر رونالْدْ راس, پزشک انگليسی و كاشف عامل بيماری مالاريا <br /> * ۱۹۴۴ - گوستاو باوئر، صدراعظم و رهبر حزب سوسیال دموکرات آلمان<br /> * ۱۹۷۳ - شکنجه و قتل '''[[ویکتور خارا]]'''، خواننده، ترانه‌سرا ، معلم و کارگردان تئاتر شیلی توسط ماموران کودتاچی [[پینوشه|'''پینوشه''']]<br /> * ۱۹۷۷ - ماریا کالاس، خواننده، یونانی (آمریکایی)<br /> * ۱۹۸۰ - ژان پیاژه، روانشناس و فیلسوف سوئیسی<br /> * ۱۹۸۴ - ریچارد براتیگان، نویسنده و شاعر آمریکایی<br /> * ۲۰۰۵ - گوردون گولد، فیزیکدان آمریکایی، مخترع لیزر<br /> <br /> ==مناسبت‌ها ==<br /> *روز جهانی گوش‌دادن<br /> *روز جهانی حفاظت از لایۀ اُزون<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92905 2026-09-14T19:57:48Z

<p>Safa: /* کتاب‌های مقاومت ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92904 2026-09-14T19:56:49Z

<p>Safa: /* سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92903 2026-09-14T19:56:21Z

<p>Safa: /* شخصیت‌های تاریخی ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92902 2026-09-14T19:55:15Z

<p>Safa: /* برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92901 2026-09-14T19:54:19Z

<p>Safa: /* اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92900 2026-09-14T19:53:28Z

<p>Safa: /* جان‌باختگان دیگر اعتراضات */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92899 2026-09-14T19:52:43Z

<p>Safa: /* کتاب‌های مقاومت ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92898 2026-09-14T19:51:07Z

<p>Safa: /* جامعه و اقتصاد ایران */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92897 2026-09-14T19:50:40Z

<p>Safa: /* کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92896 2026-09-14T19:49:38Z

<p>Safa: /* سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92895 2026-09-14T19:48:56Z

<p>Safa: /* اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=92893 2026-09-14T19:47:09Z

<p>Safa: /* کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی */</p> <hr /> <div>این صفحه، نقشهٔ موضوعی مقاله‌های پایه و حیاتی [[ایران‌پدیا]] است. مقاله‌ها بر اساس موضوع غالب، رابطهٔ معنایی و نقش آن‌ها در معماری محتوای دانشنامه طبقه‌بندی شده‌اند. این ساختار به کاربران و موتورهای جست‌وجو کمک می‌کند مسیر میان مقاله‌های مادر، زیرموضوع‌ها و مقاله‌های تخصصی را بهتر بشناسند.<br /> <br /> * پیوندهای قرمز، مقاله‌هایی هستند که هنوز ایجاد نشده‌اند؛ پیوندهای آبی به مقاله‌های موجود یا در حال تکمیل می‌رسند.<br /> * [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند.<br /> * برخی مقاله‌های چندموضوعی یا تکرارشده در فهرست مبدأ، برای حفظ تمام مدخل‌ها در این نسخه نیز نگه داشته شده‌اند.<br /> <br /> __TOC__<br /> <br /> == انقلاب‌ها، اعتراضات و جنبش‌های اعتراضی ==<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[خیزش دانشگاه‌ها در اسفند ۱۴۰۴]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ فهرست‌های استانی ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br /> # [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان‌های خراسان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br /> # [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br /> # [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)]]<br /> # [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br /> # [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br /> # [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br /> # [[آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسام خدایاری‌فرد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا عظیم‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرمحمد کوهکن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا امانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاها صفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احد ابراهیم‌پور عبدلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فارص (محسن) آقامحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[لطیف کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین یعقوب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح جلیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد عیوضی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل خالدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن فتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکرم پیرگزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبینا امینیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود ذات‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی امامی‌پور]]<br /> # [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا مرادی‌عبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ولی‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیاکو محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خالد ملایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br /> # [[ابراهیم یوسفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله ستاره مشتری]]<br /> # [[سامان نظری]]<br /> # [[محمدرضا گروهی]]<br /> # [[رضا رحمتی]]<br /> # [[مجتبی قربانی]]<br /> # [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br /> # [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی قلعه‌زنجیری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدین دولت‌خواه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا سمیع‌پور]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر فرد]]<br /> # [[ابوالفضل طاووسی]]<br /> # [[ستایش شفیعی]]<br /> # [[دانیال سبزیکار]]<br /> # [[دیار پورچهریق]]<br /> # [[سیامک راشد]]<br /> # [[هولاکو ایوانی]]<br /> # [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه علی‌محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نازلی جان‌پرور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا بنی‌عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد صالح ظریف‌مقدم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌عباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرش طلوع شیخ‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین امام‌جمعه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مژگان عرفانی‌فر]]<br /> # [[مریم لقمانی]]<br /> # [[محمدحسین کیمیایی]]<br /> # [[گلاله محمودی‌آذر]]<br /> # [[مجتبی باباخانی]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقاله‌های اصلی و رویدادها ===<br /> # [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br /> # [[جمعه خونین زاهدان]]<br /> # [[خیزش ایذه]]<br /> # [[چهلم حدیث نجفی]]<br /> # [[کوکتل مولوتف]]<br /> # [[انقلاب مخملی]]<br /> # [[نسل Z]]<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ جان‌باختگان ===<br /> # [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قائمی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرنیکا قائم‌مقامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما شفیق‌دوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسن‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرشیا امام‌ قلی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورش نیک‌نام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمداقبال نایب‌زهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل آدینه‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم اسماعیل‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حاجی رسول‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق فولادی‌وندا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرزاد احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ اعدام‌شدگان ===<br /> # [[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میلاد زهره‌وند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دانیال کاظمی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید حسین‌نژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محراب عبدالله‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالجلیل شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عباس اکبری فیض‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد محمدی‌نیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالفضل ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف خوشکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امینی دهاقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جواد زمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عرفان اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گل‌محمد محمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی خانکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین صفری حسین‌آبادی]]<br /> # [[ابوالفضل سپاهی بادجانی]]<br /> # [[آروین خیرخواهان]]<br /> # [[شهرام صادقی]]<br /> # [[قائم حسینی]]<br /> # [[مجید آدینه]]<br /> <br /> === دیگر اعتراضات، اعتصاب‌ها و جنبش‌ها ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[قیام تشنگان]]<br /> # [[مادران آبان]]<br /> # [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سه‌شنبه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === جان‌باختگان دیگر اعتراضات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید زینالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> # [[پژمان قلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد معین‌فر]]<br /> # [[مهدی دائمی]]<br /> # [[رضا معظمی گودرزی]]<br /> # [[فرهاد مجدم]]<br /> # [[پدرام جعفری]]<br /> # [[سجاد رضایی]]<br /> # [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد طاهری]]<br /> # [[مینا شیخی]]<br /> # [[میلاد محققی]]<br /> # [[آذر میرزاپور زهابی]]<br /> # [[علیرضا انجوی]]<br /> # [[صانع ژاله]]<br /> # [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر هارون رشیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == مقاومت و اپوزیسیون ایران ==<br /> <br /> === سازمان‌ها، شوراها و ساختارهای مقاومت ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[پیام‌های مسعود رجوی]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[عملکرد ۴۰ ساله‌ی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br /> # [[شورشگران]]<br /> # [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خط قرمز]]<br /> # [[افشای طرح کویر]]<br /> # [[راه‌حل سوم]]<br /> # [[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br /> # [[قطعه‌ی ۴۱ بهشت زهرا]]<br /> # [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تهاجم کانون‌های شورشی به بیت خامنه‌ای]]<br /> # [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> <br /> === رهبری، مسئولان و تشکیلات مجاهدین خلق ===<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخچه و رویدادهای سازمان مجاهدین خلق ===<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[قرارداد آتش‌بس بین مجاهدین و آمریکا]]<br /> # [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br /> # [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br /> <br /> === عملیات و فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران ===<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مؤسسان پنجم ارتش آزادی‌بخش]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> <br /> === قرارگاه اشرف، لیبرتی و انتقال به آلبانی ===<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[قرارگاه اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> <br /> === گردهمایی‌ها، تظاهرات و کنفرانس‌های مقاومت ===<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشنگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br /> # [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br /> # [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کنفرانس سیاست جدید]]<br /> # [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br /> # [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br /> # [[کنفرانس «ایران به‌پاخاسته در مقابل رژیم اعدام‌ها»]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱‍۴۰۴)]]<br /> # [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br /> # [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br /> # [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس ایران: چشم‌انداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br /> # [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیت‌های سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br /> # [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br /> # [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۲۰۲۶]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنفرانس بین‌المللی دادخواهی قتل‌عام ۱۳۶۷ ـ ۱۴ شهریور]]<br /> # [[تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵]]<br /> <br /> === حمایت‌های بین‌المللی، بیانیه‌ها و قطعنامه‌ها ===<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br /> # [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br /> # [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br /> # [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br /> # [[نامه‌ی ۴۵ شخصیت‌ بین‌المللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان‌]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br /> # [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br /> # [[هفتاد‌ودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br /> # [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br /> # [[بیانیه حمایت شخصیت‌های جهانی از دولت موقت]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بین‌المللی]]<br /> <br /> === رسانه‌ها، منابع مالی و پایگاه اجتماعی مقاومت ===<br /> # [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[گلریزان همیاری]]<br /> # [[رادیو صدای مجاهد]]<br /> <br /> === احزاب و سازمان‌های اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[نهضت آزادی]]<br /> # [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جبهه آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[ارتش آزادیبخش ملی الجزایر]]<br /> # [[اخوان‌المسلمین]]<br /> <br /> === نظامیان و پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> == حقوق بشر، سرکوب و زندان ==<br /> <br /> === اعدام، کشتار و شکنجه ===<br /> # [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل زیر شکنجه]]<br /> # [[سرکوب در ایران]]<br /> <br /> === قتل‌عام زندانیان سیاسی و جنبش دادخواهی ===<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[گورستان خاوران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[راهرو مرگ]]<br /> # [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br /> <br /> === حقوق بشر و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br /> # [[قطعنامه‌های حقوق‌بشر علیه رژیم ایران]]<br /> # [[نسل‌کشی]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حق تعیین سرنوشت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌المللی بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br /> # [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[فتوا]]<br /> # [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br /> # [[بغی]]<br /> # [[محاربه]]<br /> # [[حاکم شرع]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> # [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br /> # [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br /> # [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[شکایت کیفری علیه کاظم غریب‌آبادی]]<br /> <br /> === زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزلحصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> # [[زندان خورین]]<br /> # [[زندان تبریز]]<br /> # [[زندان مرکزی اورمیه]]<br /> # [[زندان فجر دزفول]]<br /> # [[زندان دستگرد اصفهان]]<br /> # [[زندان شیبان اهواز]]<br /> # [[زندان صیدنایا]]<br /> # [[زندان لاکان رشت]]<br /> # [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == اشخاص و زندگی‌نامه‌ها ==<br /> <br /> === کنشگران، زندانیان سیاسی و چهره‌های اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[محسن دگمه‌چی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیره جلالی]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[هاشم خواستار]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انورخضری]]<br /> # [[ادریس جمشیدزهی]]<br /> # [[شریفه محمدی]]<br /> # [[وریشه مرادی]]<br /> # [[پخشان عزیزی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[منوچهر فلاح]]<br /> # [[احسان فریدی]]<br /> # [[علیرضا شریعت‌پناهی]]<br /> # [[مسعود جامعی]]<br /> # [[فرشاد اعتمادی‌فر]]<br /> # [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br /> # [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br /> # [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرمان صادقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن بیت عبدالله]]<br /> # [[سعید عباسی]]<br /> # [[الهه فولادی]]<br /> # [[یعقوب درخشان]]<br /> # [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br /> # [[ارغوان فلاحی]]<br /> # [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br /> # [[پژمان توبره‌ریزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سمیه رشیدی]]<br /> # [[غلامحسین کلبی]]<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br /> # [[محمد معصوم شاهی]]<br /> # [[زهرا شهباز طبری]]<br /> # [[رضا عبدالی]]<br /> # [[کریم خجسته]]<br /> # [[خسرو علیکردی]]<br /> # [[شاهین ذوقی‌تبار]]<br /> # [[خسرو رهنما]]<br /> # [[احسان رستمی]]<br /> # [[ربابه ماسوری]]<br /> # [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود مسجودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پریسا کمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فتح‌الله آوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عیسی چاری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلابیون و اعضای مقاومت ایران ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود عسگری‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سکینه چاقوساز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[گیتی گیوه‌چینیان زاده]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[عالیه بازرگان]]<br /> # [[محترم ایجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کرامت‌الله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود فرشچی]]<br /> # [[مجید کاووسی‌فر]]<br /> # [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رامین حسین‌پناهی]]<br /> # [[عباس مدرسی‌فر]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[حمیرا اشراق]]<br /> # [[فضیلت علامه حائری]]<br /> # [[حیدر قربانی]]<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد زیبرم]]<br /> # [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی قره‌اوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شکرالله ربیعی]]<br /> # [[امیرحسین مرادی]]<br /> # [[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین حبیبی]]<br /> # [[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیتی‌السادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا گلی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صبا هفت‌ برادران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الله‌قلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین جهانگیری]]<br /> # [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br /> # [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن حسن‌ کاویار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیومرث سیدخلخال]]<br /> # [[حسن سرخوش]]<br /> # [[مریم قدسی‌مآب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سیفان بابایی]]<br /> # [[حفیظ الله شمس]]<br /> # [[زهره بنی‌جمالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم افجه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یزدان تیموریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نسرین شهرابی فراهانی]]<br /> # [[مژگان مهدوی]]<br /> # [[مهناز میمنت]]<br /> # [[اختر مولوی]]<br /> # [[محمود میمنت]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ایرانی ===<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیّدحسن تقی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br /> # [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نورالدین کیانوری]]<br /> <br /> === مقام‌ها و مسئولان جمهوری اسلامی ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[احمد خمینی]]<br /> # [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری‌ کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[حمید نوری]]<br /> # [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا رادان]]<br /> # [[حسین سلامی]]<br /> # [[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایمان افشاری]]<br /> # [[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی عموزاد]]<br /> # [[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br /> # [[محسن فخری‌زاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد بهشتی]]<br /> # [[قاضی محمدرضا توکلی]]<br /> # [[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا عسگری]]<br /> # [[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مالک رحمتی]]<br /> # [[حسین طائب]]<br /> # [[سعید جلیلی]]<br /> # [[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی]]<br /> # [[علیرضا زاکانی]]<br /> # [[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید امامی]]<br /> # [[حسین همدانی]]<br /> # [[صادق خلخالی]]<br /> # [[حسین موسوی تبریزی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[امیرعلی حاجی‌زاده]]<br /> # [[روح‌الله حسینیان]]<br /> # [[علی قدوسی]]<br /> # [[تریتا پارسی]]<br /> # [[علی شمخانی]]<br /> # [[احمد علم‌الهدی]]<br /> # [[احمد خاتمی]]<br /> # [[کاظم صدیقی]]<br /> # [[احمد توکلی]]<br /> # [[سید محمد حسین‌زاده حجازی]]<br /> # [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن تهرانی مقدم]]<br /> # [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا اعرافی]]<br /> # [[امیر حاتمی]]<br /> # [[اسماعیل خطیب]]<br /> # [[علی‌رضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین دهقان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === آمران و عاملان سرکوب و کشتار ===<br /> # [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === شخصیت‌های تاریخی ایران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> # [[شاه نعمت‌ الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروغ‌السلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستفیک داویدیان]]<br /> # [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ملک‌المتکلمین]]<br /> # [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br /> # [[محمود محمود]]<br /> # [[میرزا ملکم‌خان]]<br /> # [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[طاهره قره‌العین]]<br /> # [[ناظم‌الاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br /> # [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br /> # [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br /> # [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br /> # [[سید محمد طباطبایی]]<br /> # [[سید عبدالله بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابراهیم صفایی]]<br /> # [[مهدی ملک‌زاده]]<br /> # [[سید جمال‌الدین اسدآبادی]]<br /> # [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسن‌خان مشیرالدوله]]<br /> # [[نجفقلی خان صمصام‌السلطنه بختیاری]]<br /> # [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br /> # [[میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاحسن خان وثوق‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br /> # [[شیخ احمد تربتی]]<br /> # [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]<br /> # [[مهدی قلی‌خان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قاضی ارداقی]]<br /> # [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br /> # [[یحیی دولت‌آبادی]]<br /> # [[سید محمدرضا مساوات]]<br /> # [[سلیمان خان میکده]]<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صدیقه دولت‌آبادی]]<br /> # [[عبدالمجید میرزا عین‌الدوله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br /> # [[میرزای شیرازی]]<br /> # [[مریم عمید سمنانی]]<br /> # [[زین‌العابدین مراغه‌ای]]<br /> # [[محمدولی خان تنکابنی]]<br /> # [[میرزا حسن مستوفی‌الممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کامران میرزا]]<br /> # [[عباسقلی آدمیت]]<br /> # [[الله‌یار خان آصف‌الدوله]]<br /> # [[حسین پاشا خان]]<br /> # [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بابک خرمدین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === رهبران و سیاست‌مداران جهان ===<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد سوکارنو]]<br /> # [[محمد سوهارتو]]<br /> # [[ایندیرا گاندی]]<br /> # [[احمد بن بلا]]<br /> # [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جو لیبرمن]]<br /> # [[جورج واشنگتن]]<br /> # [[وینستون چرچیل]]<br /> # [[ژوزف استالین]]<br /> # [[پینوشه]]<br /> # [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد انور السادات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولیویه ونده کاستیل]]<br /> # [[اریک داوید]]<br /> # [[آلخو ویدال کوادراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آبه پیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br /> # [[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانری لکلرک]]<br /> # [[ناپلئون بناپارت]]<br /> # [[نیکلای چائوشسکو]]<br /> # [[سون یات سن]]<br /> # [[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جاوید رحمان]]<br /> # [[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br /> # [[ژان زیگلر]]<br /> # [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژرژ-هنری بوته‌یه]]<br /> # [[رینالدو گالیندو پل]]<br /> # [[موریس دنبی کاپیتورن]]<br /> # [[احمد شهید]]<br /> # [[عاصمه جهانگیر]]<br /> # [[مای ساتو]]<br /> # [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن نصرالله]]<br /> # [[احمد چلبی]]<br /> <br /> === انقلابیون و کنشگران بین‌المللی ===<br /> # [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشی‌مین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوجهاد]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویکتور خارا]]<br /> # [[وو نگوین جیاپ]]<br /> # [[بابی ساندز]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> # [[عبدالغفار نقشبندی]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تاریخ‌نگاران ===<br /> # [[یرواند آبراهامیان]]<br /> # [[فریدون آدمیت]]<br /> # [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژانت آفاری]]<br /> # [[عبدالهادی حائری]]<br /> <br /> === دانشمندان و استادان دانشگاه ===<br /> # [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد اشرف]]<br /> # [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین صدیقی]]<br /> # [[ابوعلی سینا]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === برندگان جایزهٔ نوبل و حامیان مقاومت ایران ===<br /> # [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کایلاش ساتیارتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خوان مانوئل سانتوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیمیتری موراتوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولکساندرا ماتویچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وُله سوینکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جی.ام. کوتسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الفریده یلینک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اورهان پاموک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هرتا مولر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماریو بارگاس یوسا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پاتریک مودیانو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سوتلانا الکسیویچ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کازوئو ایشی‌گورو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اولگا توکارچوک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پتر هانتکه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[برایان جوزفسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابرت ویلسون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان گئورگ بدنورتس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کلاوس فون کلیتزینگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جروم آیزاک فریدمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جوزف هوتون تیلور جونیور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویلیام دنیل فیلیپس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ولفگانگ کترله]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خراردوس تهوفت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آنتونی جیمز لگت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان لوئیس هال]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان کرامول ماتر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جاناتان گراس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کنستانتین سرگیویچ نووسلوف]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آدام گای ریس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرژ اروش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرانسوا انگلر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دیوید جفری واینلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاکاآکی کاجیتا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آرتور بروس مک‌دونالد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کیپ استفن تورن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دونا تِئو استریکلند]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بری کلارک بریش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فیلیپ جیمز ادوین پیبلز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[راینهارد گنتسل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میشل گوستاو ادوار مایور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیر آگوستینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن اسپه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آن لویلیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جفری اورت هینتون]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روآلد هافمن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان جوزف هاپفیلد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرنتس کراوس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جان چارلز پولانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوان تسه لی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دادلی رابرت هرشباخ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روبرت هوبر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یوهان دایزنهوفر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ژان-ماری لن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماس رابرت چک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آلن جی. هیگر]]<br /> <br /> # [[سر جان ارنست واکر]]<br /> # [[الیاس جیمز کوری]]<br /> # [[رودلف آرتور مارکوس]]<br /> <br /> === دیگر چهره‌های شناخته‌شده ===<br /> # [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روح‌الله زم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالمالک ریگی]]<br /> # [[دادشاه]]<br /> # [[سکینه سلیمان‌زاده]]<br /> # [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یاسر شه‌بخش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلال نصرویی]]<br /> # [[سارا دلدار]]<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر محمد خالقی]]<br /> # [[اصغر نحوی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد بالدی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هاله سحابی]]<br /> # [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نهال آهوقلندری]]<br /> # [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br /> # [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == تاریخ معاصر ایران ==<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ رخدادها و نهادها ===<br /> # [[واقعۀ پارک اتابک]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انقلاب مشروطه؛ مفاهیم، مطبوعات و نمادها ===<br /> # [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شب‌نامه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بست‌نشینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراموشخانه]]<br /> # [[عدالت‌خانه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی‌خواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مشروطه و مشروعه]]<br /> # [[قانون اساسی مشروطیت]]<br /> # [[عدالت]]<br /> # [[مشروطه‌خواه]]<br /> # [[انجمن]]<br /> # [[قانون]]<br /> # [[ملت]]<br /> # [[تکفیر]]<br /> # [[آزادیستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br /> # [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br /> # [[مستبدین]]<br /> # [[استبداد]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[استبداد صغیر]]<br /> # [[مرکز غیبی تبریز]]<br /> # [[انجمن ایالتی تبریز]]<br /> # [[امیرخیز]]<br /> # [[روزنامه قانون]]<br /> # [[روزنامه حبل‌المتین]]<br /> <br /> === اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارالفنون]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[قرارداد دارسی]]<br /> # [[کمیته زرگنده]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[جشن‌های ۲۵۰۰ ساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br /> # [[آتش‌سوزی سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br /> # [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قرارداد کنسرسیوم]]<br /> # [[عهدنامه گلستان]]<br /> # [[عهدنامه ترکمانچای]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین فردوست]]<br /> # [[اردشیر زاهدی]]<br /> # [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فضل‌الله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نعمت‌الله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br /> # [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br /> <br /> === جمهوری اسلامی؛ رویدادها و تحولات تاریخی ===<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br /> # [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاست النصر بالرعب]]<br /> # [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br /> # [[شوراهای مردمی]]<br /> # [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br /> <br /> === جنگ ایران و عراق و رویدادهای نظامی ===<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[کودتای نوژه]]<br /> <br /> == حکومت، سیاست و روابط بین‌الملل ایران ==<br /> <br /> === ساختار حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی ===<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[انحلال سپاه پاسداران]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br /> # [[بیت خامنه‌ای]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مجلس خبرگان]]<br /> # [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br /> # [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br /> # [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br /> # [[انتقال کودکان در جنگ‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مدرسه حقانی]]<br /> <br /> === سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و امنیتی ===<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[قرارگاه ثارالله]]<br /> # [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> <br /> === سیاست خارجی، تحریم‌ها و روابط بین‌الملل ایران ===<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br /> # [[لیست‌گذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br /> # [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br /> # [[فرماندهان و مقامات کشته‌ شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br /> # [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br /> # [[بحران‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[تحریم‌های اقتصادی وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه رژیم ایران]]<br /> <br /> === برنامهٔ هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ===<br /> # [[حمله‌ آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای فردو]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]<br /> # [[تأسیسات هسته‌ای اصفهان]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پهباد]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]]<br /> # [[برنامه موشکی نظام ولایت فقیه]]<br /> # [[هزینه‌های برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت‌ فقیه]]<br /> <br /> === مفاهیم سیاسی، انقلاب و دموکراسی ===<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[فدرالیسم]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[مبارزه مدنی]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فراماسونری در ایران]]<br /> # [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br /> # [[قیام]]<br /> # [[توازن قوا]]<br /> # [[انقلاب]]<br /> # [[شعار]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> # [[نیروی پیشتاز]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[دموکراسی]]<br /> <br /> == جامعه و اقتصاد ایران ==<br /> <br /> === اقتصاد، فساد و نابرابری ===<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آستان قدس رضوی]]<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[چاپ اسکناس]]<br /> # [[چای دبش]]<br /> # [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br /> # [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[بحران اقتصاد در ایران]]<br /> # [[رانت‌خواری در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br /> <br /> === زنان، آموزش و مسائل فرهنگی‌ـ‌اجتماعی ===<br /> # [[زنان پیشگام در قیام‌های ایران]]<br /> # [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[خالص‌سازی دانشگاه‌ها]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[بهائیان ایران]]<br /> # [[مسمومیت سریالی دانش‌آموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br /> # [[سرکوب زنان در ایران]]<br /> # [[بحران آموزش در ایران]]<br /> <br /> === کار، بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی ===<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان کار در ایران]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد در ایران]]<br /> # [[فقر در ایران]]<br /> # [[بحران بیکاری در ایران]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> # [[بحران مسکن در ایران]]<br /> # [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br /> # [[سندیکا در ایران]]<br /> <br /> === مهاجرت، جمعیت و فرار مغزها ===<br /> # [[مهاجرت در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها]]<br /> # [[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]<br /> <br /> === رسانه، فناوری و مسائل روز جامعه ===<br /> # [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> <br /> == جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران ==<br /> <br /> === ایران، استان‌ها و شهرها ===<br /> # [[ایران]]<br /> # [[تهران]]<br /> # [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان فارس]]<br /> # [[استان آذربایجان شرقی]]<br /> # [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان خوزستان]]<br /> # [[استان گیلان]]<br /> # [[استان آذربایجان غربی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان مازندران]]<br /> # [[استان سیستان و بلوچستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کردستان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان کرمانشاه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[استان هرمزگان]]<br /> # [[استان لرستان]]<br /> # [[استان همدان]]<br /> # [[استان کرمان]]<br /> # [[استان قزوین]]<br /> # [[استان یزد]]<br /> # [[استان زنجان]]<br /> <br /> === محیط زیست و بحران‌های زیست‌محیطی ===<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> # [[سیل در ایران]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[جنگل‌های هیرکانی]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[بحران محیط زیست در ایران]]<br /> <br /> === دریاها، دریاچه‌ها، رودها و تالاب‌ها ===<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود کرخه]]<br /> # [[رود دز]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده‌رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === سدها و منابع آب ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> === کوه‌ها، دره‌ها، غارها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> <br /> === جزیره‌ها و تنگه‌ها ===<br /> # [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === انرژی، نفت و گاز ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> # [[بحران انرژی در ایران]]<br /> # [[بحران برق در ایران]]<br /> <br /> === زمین‌شناسی، گسل‌ها، معادن و زمین‌لرزه‌ها ===<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> # [[زلزله خوی]]<br /> # [[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> == فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران ==<br /> <br /> === فرهنگ، آیین‌ها و هنرهای ایرانی ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> # [[کریسمس]]<br /> <br /> === هنرمندان ایرانی و غیرایرانی ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عماد رام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[روزبه عمادزاده]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید خلیل عالی‌نژاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عزت‌الله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین گل‌گلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نصرالله زرین‌پنجه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهرام بیضایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تورج نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اردلان سرفراز]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر تقوایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا اولیا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === ادبیات و گونه‌های ادبی ===<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ایرانی ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید پورحاجی‌زاده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رضا براهنی]]<br /> # [[ادیب‌الممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ماشاءالله آجودانی]]<br /> # [[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سعید سلطان‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br /> # [[امین (پیمان) فرح‌آور]]<br /> # [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br /> # [[جبار باغچه‌بان]]<br /> # [[حسین پژمان بختیاری]]<br /> # [[شهرنوش پارسی‌پور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ گلشیری]]<br /> # [[بیژن نجدی]]<br /> # [[شاهرخ مسکوب]]<br /> # [[عباس میلانی]]<br /> # [[ابراهیم یونسی]]<br /> # [[محمود اعتمادزاده (م.ا.به آذین)]]<br /> # [[عاطفه گرگین]]<br /> # [[محمدعلی سپانلو]]<br /> # [[عباس یمینی شریف]]<br /> # [[محمود کیانوش]]<br /> # [[پروین دولت‌آبادی]]<br /> # [[هوشنگ ایرانی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران جهان ===<br /> # [[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جرجی زیدان]]<br /> # [[دیل کارنگی]]<br /> # [[جک لندن]]<br /> # [[آندره مالرو]]<br /> # [[ژان پل سارتر]]<br /> # [[هانس کریستیان آندرسن]]<br /> <br /> === آثار ادبی فارسی ===<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> === اساطیر و حماسه‌های ایرانی ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === ورزش، ورزشکاران و سرگرمی ===<br /> # [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پرویز قلیچ‌خانی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> <br /> == فلسفه، اندیشه و علوم انسانی ==<br /> <br /> === فیلسوفان و نظریه‌پردازان ===<br /> # [[فریدریش انگلس]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[فرانتس فانون]]<br /> # [[لئون تروتسکی]]<br /> # [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[هانا آرنت]]<br /> # [[آنتونیو گرامشی]]<br /> # [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[امیرحسین آریان‌پور]]<br /> # [[باروخ اسپینوزا]]<br /> # [[ادموند گوستاو آلبرشت هوسرل]]<br /> # [[ایمانوئل کانت]]<br /> # [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === مکاتب و مفاهیم فلسفی ===<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[آتئیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[پدیدارشناسی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[پراگماتیسم]]<br /> # [[اگزیستانسیالیسم]]<br /> <br /> === جامعه‌شناسی، ایدئولوژی و اندیشهٔ سیاسی ===<br /> # [[استثمار]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[اپورتونیسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم]]<br /> # [[توتالیتاریسم دینی]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> # [[تبیین جهان]]<br /> # [[دیالکتیک]]<br /> <br /> == جهان؛ تاریخ، جنگ‌ها و سیاست بین‌الملل ==<br /> <br /> === انقلاب‌ها و جنبش‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> # [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br /> # [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[بهار عربی]]<br /> <br /> === جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای ===<br /> # [[جنگ جهانی اول]]<br /> # [[جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[هولوکاست]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === خاورمیانه، فلسطین و تحولات منطقه ===<br /> # [[دولت فلسطین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[پیمان اسلو]]<br /> # [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[سازمان آزادی‌بخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === تروریسم و پرونده‌های بین‌المللی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> <br /> === سازمان‌ها و حقوق بین‌الملل ===<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br /> # [[شورای امنیت سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مجمع عمومی سازمان ملل متحد]]<br /> # [[شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد]]<br /> <br /> == کتاب‌شناسی و معرفی کتاب ==<br /> <br /> === کتاب‌های مقاومت ایران ===<br /> # [[بنیانگذاران]]<br /> # [[قهرمانان در زنجیر]]<br /> # [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br /> # [[پرواز همزنجیران]]<br /> # [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br /> # [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br /> # [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربده‌های یک باند منحط وزارتی]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی، عامل قتل‌عام، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت]]<br /> # [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br /> # [[قتل‌عام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br /> # [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br /> # [[زنان،‌ پیشتازان آزادی]]<br /> # [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br /> # [[کتاب راه حسین]]<br /> # [[زنان در رهبری سیاسی]]<br /> # [[کودتای نافرجام؛ آزمایش بزرگ مجاهدین و مقاومت ایران]]<br /> # [[به‌سوی ایران آزاد]]<br /> # [[به‌سوی جمهوری دموکراتیک]]<br /> # [[ایران در آستانه انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی، دمکراسی و برابری]]<br /> # [[تعهد ما]]<br /> # [[راهپیمایی بزرگ به‌سوی آزادی]]<br /> # [[ایران فردا؛ دیدگاه‌های مریم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[آزادی گوهر حقیقی اسلام]]<br /> # [[ایران بدون اعدام]]<br /> # [[رژیم آخوندها در ایران کانون بنیادگرایی و تروریسم]]<br /> # [[همه برای آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[زنان نیروی تغییر]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[به‌سوی آزادی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[اسلام، زنان و برابری]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های تاریخ و سیاست ===<br /> # [[مرگ کسب و کار من است]]<br /> # [[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br /> # [[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[تاریخ تمدن]]<br /> # [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br /> # [[دو رساله درباره حکومت]]{{A-Class-icon}}<br /> # [[شهریار]]{{A-Class-icon}}<br /> <br /> === کتاب‌های فلسفه و علوم اجتماعی ===<br /> # [[زمینه جامعه‌شناسی]]<br /> # [[جامعه‌شناسی هنر]]<br /> # [[چرا ملت‌ها شکست می‌خورند: خاستگاه‌های قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br /> # [[ریشه‌های توتالیتاریسم]]<br /> # [[لویاتان]]<br /> # [[بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر]]<br /> # [[قرارداد اجتماعی]]<br /> <br /> === رمان‌ها و آثار ادبی ===<br /> # [[بوف کور]]<br /> <br /> [[رده:مقاله‌های ایران‌پدیا]]</div>

Safa