https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Ehsan 2026-04-09T10:03:31Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA&diff=54866 2021-04-19T23:54:03Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{اردیبهشت}}<br /> <br /> اُردیبِهِشت (در فارسی افغانستان: ثور) دومین ماه سال خورشیدی و دومین ماه فصل بهار است. این ماه ۳۱ روز دارد و از روز ۳۲م سال شروع شده و در روز ۶۲م سال پایان می‌یابد.<br /> <br /> برج فلکی اردیبهشت‌ماه برج ثور (گاو) است که دومین برج فلکی از دائرةالبروج است. نماد برج اردیبهشت، گاو نر (به انگلیسی: Taurus) نامیده می‌شود. عنصر این برج خاک است.<br /> <br /> در گاه‌شماری رسمی ایران نام این ماه از نام ماه دوم گاه‌شماری اوستایی نو برگرفته شده‌است. در گاه‌شماری زرتشتی سومین روز هر برج نیز اردیبهشت‌روز نام دارد و در اردیبهشت‌روز از اردیبهشت‌ماه، جشن اردیبهشتگان برگزار می‌شود. ایزد این ماه امشاسپنداَشَه‌وَهیشتَه است.<br /> <br /> اردیبهشت، در اسطوره‌های ایرانی و زرتشتی، دومین امشاسپند و نگهبان زمین است و فروزه‌ای از قانون هورمزدی و برپاکننده نظم در زمین و هستی است. همچنین اردیبهشت به ماه عشاق و وصال عاشقان معروف است.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B6&diff=54865 2021-04-19T23:45:00Z

<p>Ehsan: /* یادکردها */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی.JPG|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[شکرالله پاکنژاد]]&lt;/big&gt; و [[منوچهر هزارخانی|منوچهر هزارخوانی]]<br /> }}<br /> &lt;big&gt;[[شکرالله پاکنژاد]]&lt;/big&gt; (تیرباران ۲۸ آذر ۱۳۶۰) از مبارزان قدیمی ایران است که فعالیت‌های سیاسی خود را از مبارزات ملی و دانشجویی اواخر سالهای ۱۳۳۰ و اوایل ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز کرد. او در زمان محمدرضا شاه پهلوی از زندانیان سیاسی مشهور بود و دفاعیات او در دادگاه شهرت جهانی یافت. شکرالله پاک‌نژاد، که دوستانش او را شکری صدا می‌کردند با اعتقاد به مبارزه مسلحانه دست به ایجاد تشکل و هسته‌ای برای آغاز مبارزه قهرآمیز با رژیم شاه زد. این هسته که به گروه فلسطین معروف شد یکی از نخستین تلاش‌ها برای سازماندهی مقاومت مسلحانه علیه رژیم شاه بود. شکرالله پاک‌نژاد در سال ۱۳۴۸ به هنگام خروج از ایران به منظور پیوستن به جنبش فلسطین توسط ساواک شاه دستگیر و زندانی شد. او در زندان شکنجه‌های بسیاری را متحمل شد. وی پس از انقلاب نیز از مخالفان سرکوب آزادی‌ها توسط حکومت جمهوری اسلامی بود و جبهه دموکراتیک ملی ایران را بنیانگذاری کرد [[شکرالله پاکنژاد|بیشتر بخوانید...]]<br /> <br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹- حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰- موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴- [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸- (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱- تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B6&diff=54858 2021-04-19T01:42:38Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی.JPG|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[شکرالله پاکنژاد]]&lt;/big&gt; و [[منوچهر هزارخانی|منوچهر هزارخوانی]]<br /> }}<br /> &lt;big&gt;[[شکرالله پاکنژاد]]&lt;/big&gt; (تیرباران ۲۸ آذر ۱۳۶۰) از مبارزان قدیمی ایران است که فعالیت‌های سیاسی خود را از مبارزات ملی و دانشجویی اواخر سالهای ۱۳۳۰ و اوایل ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز کرد. او در زمان محمدرضا شاه پهلوی از زندانیان سیاسی مشهور بود و دفاعیات او در دادگاه شهرت جهانی یافت. شکرالله پاک‌نژاد، که دوستانش او را شکری صدا می‌کردند با اعتقاد به مبارزه مسلحانه دست به ایجاد تشکل و هسته‌ای برای آغاز مبارزه قهرآمیز با رژیم شاه زد. این هسته که به گروه فلسطین معروف شد یکی از نخستین تلاش‌ها برای سازماندهی مقاومت مسلحانه علیه رژیم شاه بود. شکرالله پاک‌نژاد در سال ۱۳۴۸ به هنگام خروج از ایران به منظور پیوستن به جنبش فلسطین توسط ساواک شاه دستگیر و زندانی شد. او در زندان شکنجه‌های بسیاری را متحمل شد. وی پس از انقلاب نیز از مخالفان سرکوب آزادی‌ها توسط حکومت جمهوری اسلامی بود و جبهه دموکراتیک ملی ایران را بنیانگذاری کرد [[شکرالله پاکنژاد|بیشتر بخوانید...]]<br /> <br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹- حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰- موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴- [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸- (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱- تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.<br /> <br /> *۳۱ فروردین۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد]]، از بنیانگزاران جبهه دموکراتیک ملی ایران.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B5_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA&diff=54847 2021-04-18T23:55:06Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{اردیبهشت}}<br /> '''۵ اردیبهشت''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۶ روز گذشته و به پایان آن ۳۲۹ روز (در سال عادی) یا ۳۳۰ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۴۸۳ - تصرف قلعه‌ی اَلَموت توسط حسن صباح.<br /> * ۱۳۱۹ - سالروز تاسیس رادیو ایران.<br /> * ۱۳۸۸ - ایران - ماهواره امید (نخستین ماهواره ساخت ایران) با جو غلیظ مناطق غربی آمریکای جنوبی و اقیانوس آرام برخورد کرد و به عمر ۸۲ روزهٔ خود پایان داد.<br /> * ۱۳۵۹ - حمله نظامی آمریکا در طبس.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۴۱ - عمادالدین باقی، تاریخ‌دان، نویسنده، فعال حقوق بشر، روزنامه‌نگار.<br /> <br /> * ۱۳۶۲ - سهراب پورناظری، نوازنده و آهنگ‌ساز.<br /> * ۱۹۴۰ - آل پاچینو، بازیگر آمریکایی و برندهٔ جایزه اسکار.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۸۴ - [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]، گوینده اذان ایرانی مشهور و تاریخی جهان اسلام در آواز بیات ترک و در گوشه روح الارواح (زادهٔ ۱۳۰۴)<br /> <br /> * ۱۳۰۸ - [[بیژن ترقی]]، شاعر و ترانه‌سرای (زادهٔ ۱۳۰۸)<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز جهانی مالاریا.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B5_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA&diff=54845 2021-04-18T23:54:05Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{اردیبهشت}}<br /> '''۵ اردیبهشت''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۶ روز گذشته و به پایان آن ۳۲۹ روز (در سال عادی) یا ۳۳۰ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۴۸۳ - تصرف قلعه‌ی اَلَموت توسط حسن صباح.<br /> * ۱۳۱۹ - سالروز تاسیس رادیو ایران.<br /> * ۱۳۸۸ - ایران - ماهواره امید (نخستین ماهواره ساخت ایران) با جو غلیظ مناطق غربی آمریکای جنوبی و اقیانوس آرام برخورد کرد و به عمر ۸۲ روزهٔ خود پایان داد.<br /> * ۱۳۵۹ - حمله نظامی آمریکا در طبس.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۳۴۱ - عمادالدین باقی، تاریخ‌دان، نویسنده، فعال حقوق بشر، روزنامه‌نگار.<br /> <br /> * ۱۳۶۲ - سهراب پورناظری، نوازنده و آهنگ‌ساز.<br /> * ۱۹۴۰ - آل پاچینو، بازیگر آمریکایی و برندهٔ جایزه اسکار.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۸۴ - [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]، گوینده اذان ایرانی مشهور و تاریخی جهان اسلام در آواز بیات ترک و در گوشه روح الارواح (زادهٔ ۱۳۰۴)<br /> <br /> * ۱۳۰۸ - بیژن ترقی، شاعر و ترانه‌سرای (زادهٔ ۱۳۰۸)<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز جهانی مالاریا.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B6&diff=54831 2021-04-18T00:43:29Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «== &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; == * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردس...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>== &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹- حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰- موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴- [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸- (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱- تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.<br /> <br /> *۳۱ فروردین۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد]]، از بنیانگزاران جبهه دموکراتیک ملی ایران.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%DA%98%D9%86_%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C&diff=54830 2021-04-18T00:34:58Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div><br /> {{جعبه زندگینامه<br /> | نام_شخص = <br /> | نام_تصویر = بیژن ترقی.JPG<br /> | زمینه فعالیت = ترانه سرا<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | اهل = تهران<br /> | دوره = <br /> | سال‌های فعالیت=<br /> | پدر = محمد علی ترقی<br /> | آرامگاه = تهران<br /> | نقش‌های برجسته= <br /> | آثار = نام ترانه نام آهنگساز<br /> می زده شب پرویز یاحقی<br /> بیداد زمان پرویز یاحقی<br /> نسیم فروردین پرویز یاحقی<br /> رفته بودم پرویز یاحقی<br /> امید دل من کجایی پرویز یاحقی<br /> حکایت دل پرویز یاحقی<br /> مانده نمانده پرویز یاحقی<br /> نگین انگشتری پرویز یاحقی<br /> آرد صبا خرمن گل پرویز یاحقی<br /> <br /> با دلم مهربان شو پرویز یاحقی<br /> بهار نورسیده پرویز یاحقی<br /> بهار عشق پرویز یاحقی<br /> مرا نفریبی پرویز یاحقی<br /> مرا تنها نگذاری پرویز یاحقی<br /> جواب دلم را چه بگویم پرویز یاحقی<br /> محبت پرویز یاحقی<br /> پنجره‌ای به باغ گل پرویز یاحقی<br /> به کنار لاله و گل پرویز یاحقی<br /> با دلم مهربان شو پرویز یاحقی<br /> آهنگ محبت پرویز یاحقی<br /> صبرم عطا کن علی تجویدی<br /> پشیمانم علی تجویدی<br /> دیگر چه خواهی علی تجویدی<br /> | تاریخ_تولد = ۱۲ اسفند ۱۳۰۸ <br /> | محل_تولد = تهران <br /> | تاریخ_مرگ = ۵ اردیبهشت ۱۳۸۸<br /> | محل_مرگ = تهران<br /> }}<br /> [[پرونده:بیژن ترقی (ترانه سرا) پرویز یاحقی( آهنگساز).JPG|بندانگشتی|جایگزین=بیژن ترقی (ترانه سرا) پرویز یاحقی( آهنگساز)|بیژن ترقی (ترانه سرا) پرویز یاحقی( آهنگساز)]]<br /> '''بیژن ترقی''' (۱۲ اسفند ۱۳۰۸ ـ ۵ اردیبهشت ۱۳۸۸) یکی از مشهورترین  ترانه سرایان ایران به‌شمار می‌آید.<br /> <br /> بسیاری  از سروده‌های  این ترانه سرای توانا که توسط خوانندگان بنام ومطرح ایرانی از جمله [[غلامحسین بنان|بنان]]، [[مرضیه]]، [[دلکش]]، داریوش رفیعی و ... به اجرا در آمده، کماکان   به‌عنوان ارزنده‌ترین و بیادماندنی‌ترین آثار هنری  در خاطر و حافظه‌ی تاریخی ایرانیان بجا مانده است. ترانه‌های خاطره انگیزی همچون «تا بهار دلنشین»، «گل اومد بهار اومد» و «می زده شب» با صدای هنرمندان فقید بنان، پوران و مرضیه از جمله‌ی سروده های بیژن ترقی است.<br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> بیژن ترقی در میان خانواده‌ای روشنفکر و  اهل کتاب زاده شد. پدر بِزرگش حاج باقر کتابفروش از اولین ناشران زمان [[ناصرالدین شاه]] بود که در کتاب و نسخه شناسی فردی خبره بود، پدرش محمد علی ترقی نیز به راه پدر رفت و از جمله ناشران شناخته شده زمان خود بود که انتشارات خیام را بنا گذاشت که در زمان خود آثار فراوانی در حوزه فرهنگ و هنر را به بازار کتاب ایران عرضه کرد. بیژن در چنین فضای فرهنگی رشد یافت و در سال ۱۳۱۸ درس و تحصیل را در مدرسه اقدسیه آغاز کرد.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/79860/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%DB%8C%DA%98%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B0%DB%B8-%DB%B1%DB%B3%DB%B8%DB%B8 زندگی‌نامه بیژن ترقی- همشهری آنلاین]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> منزل و کتابفروشی پدر بیژن، محل تردد گروهی از زبده‌ترین شاعران و نویسندگان و اهالی موسیقی از جمله صادق هدایت، نیما یوشیج،  [[رهی معیری]]، جلال همایی و امیری فیروزکوهی قرار داشت و بیژن از اوان خردسالی در چنین محیطی رشد یافته و به آن خو کرد.<br /> <br /> ترقی  از پنج‌سالگی تحت آموزش مادرش که اهل شعر بود،  با اشعار خیام آشنا شده  و آنها را ‌آموخت.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.independentpersian.com/node/3516/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%25D دهمین سال‌مرگ بیژن ترقی؛جادوی ترانه سرا- ایندیپندنت آنلاین]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> بیژن ترقی در سال‌های اولیه‌ی همکاری‌اش با برنامه گل‌ها تحت تأثیر ترانه سرای  نامی مشروطه، [[عارف قزوینی]]، قرار داشت؛ وی در در قبال درخواست بازنویسی ترانه‌ی مشهور عارف به‌نام «ازخون جوانان وطن لاله دمیده» برای روز تاریخی مشروطه (۱۴ مرداد) و  پیشنهاد تغییر واژه هایی که یاد آور خون و مبارزه بود، مخالفت نموده و از قبول آن امتناع کرده بود.  <br /> <br /> == ویژگی ترانه‌های بیژن ترقی ==<br /> مضمون پروری  داستان‌وارگی و خصلت روایی از ویژگی‌های برجسته ترانه‌های ترقی است. وی در خاطرات خود می‌نویسد که این ویژگی را  وام دار سراینده‌ی ترانه‌ی معروف «مرا ببوس»، حیدر رقابی» است. این خصیصه را در اکثر آثار ترقی به وضوح می‌توان دریافت. <br /> <br /> نوع آوری دیگر ترقی بهره‌گیری از زبان محاوره در ترانه‌های ایرانی بود. از ابتکار می‌‌توان در آثاری مانند «گل اومد بهار اومد» مشاهده کرد.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  <br /> <br /> == بیژن ترقی بعد از انقلاب ==<br /> [[پرونده:بیژن ترقی در کتابخانه شخصی‌اش.JPG|بندانگشتی]]<br /> پس از انقلاب بهمن  ۱۳۵۷ به مدت دو دهه فعالیت‌ هنری ترقی  توسط &lt;s&gt;سیاسی&lt;/s&gt; حاکم بر ایران ممنوع و متوقف شد.اما  پس گذشت بیست سال ترقی تحت شرایط کنترل شده اجازه‌ی فعالیت یافت و برای نخستین بار  به همراه فرهاد فخرالدینی رهبر ارکستر و علی تجویدی موسیقیدان برجسته ایرانی فعالیت جدیدی را آغاز کند. ترانه‌ی «مرغ حق» در دستگاه «همایون» از جمله کارهای ماندگار او بود که توسط [[محمدرضا شجریان]] خواننده فقید و مشهور ایرانی اجرا شد.<br /> <br /> ترقی در دهه پایانی عمر خود به تالیف و انتشار دو کتاب به‌نام های «آتش کاروان» ‌و « از پشت دیوار خاطره‌ها» مبادرت کرد.  علاوه بر این دو «پنجره ای به باغ گل» کتاب دیگری  حاوی بخش نانوشته‌ای از خاطرات ترقی است که هنوز منتشر نشده‌است.<br /> <br /> سرود «ایران جوان»‌   آخرین اثر ترقی پیش از مرگ وی به‌شمار می‌رود که وی آن را با برداشتی از ملودی لومر فرانسوی سروده است. <br /> <br /> نخستین مجموعه اشعار ترقی در سال ۱۳۵۰ با نام «سرود برگریزان» انتشار یافت. در همین سال پژوهشی در مورد  دیوان حزین لاهیجی نیز از بیژن ترقی به بازار کتاب عرضه شد. وی بعدها مجموعه‌ای از شعرها شامل مثنوی‌ها، رباعی‌ها، طنزها، اخوانیات، شعرهای نو و غزلیات و ترانه‌های  خود  را در کتاب «آتش کاروان» گردآوری و منتشر نمود.<br /> <br /> بنا به گفته‌ی ترقی وی از سال ۱۳۵۵ به کار ترانه‌سرایی در رادیو اشتغال داشته و نزدیک به سیصد متن ترانه بر روی آهنگ‌های نام‌آوران موسیقی از [[روح‌الله خالقی]] تا [[پرویز یاحقی]] نهاده‌‌  و اغلب آن‌ها از برنامه گل‌ها پخش شده است. آتش کاروان، برگ خزان، تا بهار دلنشین، گل اومد بهار اومد از جمله‌ی این ترانه‌هاست.<br /> <br /> == همکاری با پرویز یاحقی ==<br /> [[پرونده:عکسی ماندگار از بیژن ترقی و پرویز یاحقی در کنار رود کارون.JPG|جایگزین=عکسی ماندگار از بیژن ترقی و پرویز یاحقی در کنار رود کارون|بندانگشتی|عکسی ماندگار از بیژن ترقی و پرویز یاحقی در کنار رود کارون]]<br /> بیژن ترقی درخاطرا ت خود یادآور شده‌است که نخستین بار در اثر دوستی با پرویز یاحقی موسیقیدان و نوازنده مشهور به سمت موسیقی کشیده شد و در سال ۱۳۳۶ زمانی که او سرپرستی ارکستر شماره سه رادیو را بر عهده داشت به عنوان ترانه‌سرا به  مجموعه‌ی برنامه‌های گل‌ها پیوسته است. نتیجه  این آشنایی و همکاری شصت‌ساله بیش از ۱۰۰ ترانه است. ترانه‌هایی که بسیاری از آنها در زمره ماندگارترین آثار تاریخ موسیقی ایرانی محسوب می‌شود؛ از جمله ترانه‌های «محبت»، »صبرم عطا کن»، « پشیمانم»، «می زده شب» و «بیداد زمان» از جمله این آثار است  که شهرت بسیاری برای این زوج هنری فراهم آورد. <br /> <br /> بیژن ترقی متعلق به نسلی از ترانه‌سرایان ایرانی است که پس از رهی معیری‌ ـ شاعر و ترانه‌سرای شهیر ایران که به حق او را می‌توان جانشین شایسته‌ای برای ترانه‌سرایان بی‌بدیل دوره مشروطه مانند عارف، شیدا و بهار به‌شمار آوردـ خوش درخشیدند. نسل جدید چون معینی کرمانشاهی، نواب صفا، [[سیمین بهبهانی]]، تورج نگهبان و ... که هریک  آثار جاودانی از خود به‌جا گذاشته‌اند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br />  بیژن ترقی هرچند با بسیاری از نام‌آوران ترانه‌سازی سنتی کار کرده بود اما  همکاری با پرویز یاحقی بود که از وی ترانه‌سرایی جاودان ساخت و حدود یک سوم از مجموعه سیصد ترانه‌ای که سروده با آهنگ‌های یاحقی پیوند خورده است.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.imna.ir/news/413152/%D8%A8%DB%8C%DA%98%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87 بیژن ترقی خالق ترانه های ماندگار + زندگی‌نامه- خبرگزاری ایمنا]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == تصنیف‌های مشهور بیژن ترقی ==<br /> نام ترانه                               نام آهنگساز<br /> <br /> می زده شب                         پرویز یاحقی<br /> <br /> بیداد زمان                            پرویز یاحقی<br /> <br /> نسیم فروردین                       پرویز یاحقی<br /> <br /> رفته بودم                             پرویز یاحقی<br /> <br /> امید دل من کجایی               پرویز یاحقی<br /> <br /> حکایت دل                          پرویز یاحقی<br /> <br /> مانده نمانده                         پرویز یاحقی<br /> <br /> نگین انگشتری                      پرویز یاحقی<br /> <br /> آرد صبا خرمن گل               پرویز یاحقی<br /> <br /> با دلم مهربان شو                   پرویز یاحقی<br /> <br /> بهار نورسیده                         پرویز یاحقی<br /> <br /> بهار عشق                             پرویز یاحقی<br /> <br /> مرا نفریبی                            پرویز یاحقی<br /> <br /> مرا تنها نگذاری                    پرویز یاحقی<br /> <br /> جواب دلم را چه بگویم         پرویز یاحقی<br /> <br /> محبت                                 پرویز یاحقی<br /> <br /> پنجره‌ای به باغ گل                پرویز یاحقی<br /> <br /> به کنار لاله و گل                  پرویز یاحقی<br /> <br /> با دلم مهربان شو                   پرویز یاحقی<br /> <br /> آهنگ محبت                       پرویز یاحقی<br /> <br /> صبرم عطا کن                      علی تجویدی<br /> <br /> پشیمانم                               علی تجویدی<br /> <br /> دیگر چه خواهی                   علی تجویدی&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> == سرانجام بیژن ترقی ==<br /> ترقی در سال‌های آخر عمر به بیماری قلبی دچار شد و سرانجام  روز جمعه، چهارم اردیبهشت سال ۱۳۸۸ دار فانی را وداع گفت.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B5&diff=54797 2021-04-17T01:17:37Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی.JPG|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[شکرالله پاکنژاد]]&lt;/big&gt; و [[منوچهر هزارخانی|منوچهر هزارخوانی]]<br /> }}<br /> &lt;big&gt;[[شکرالله پاکنژاد]]&lt;/big&gt; (تیرباران ۲۸ آذر ۱۳۶۰) از مبارزان قدیمی ایران است که فعالیت‌های سیاسی خود را از مبارزات ملی و دانشجویی اواخر سالهای ۱۳۳۰ و اوایل ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز کرد. او در زمان محمدرضا شاه پهلوی از زندانیان سیاسی مشهور بود و دفاعیات او در دادگاه شهرت جهانی یافت. شکرالله پاک‌نژاد، که دوستانش او را شکری صدا می‌کردند با اعتقاد به مبارزه مسلحانه دست به ایجاد تشکل و هسته‌ای برای آغاز مبارزه قهرآمیز با رژیم شاه زد. این هسته که به گروه فلسطین معروف شد یکی از نخستین تلاش‌ها برای سازماندهی مقاومت مسلحانه علیه رژیم شاه بود. شکرالله پاک‌نژاد در سال ۱۳۴۸ به هنگام خروج از ایران به منظور پیوستن به جنبش فلسطین توسط ساواک شاه دستگیر و زندانی شد. او در زندان شکنجه‌های بسیاری را متحمل شد. وی پس از انقلاب نیز از مخالفان سرکوب آزادی‌ها توسط حکومت جمهوری اسلامی بود و جبهه دموکراتیک ملی ایران را بنیانگذاری کرد [[شکرالله پاکنژاد|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹- حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰- موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴- [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸- (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱- تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.<br /> <br /> *۳۱ فروردین۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد]]، از بنیانگزاران جبهه دموکراتیک ملی ایران.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF&diff=54796 2021-04-17T01:16:29Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار<br /> | نام = شکرالله پاکنژاد<br /> | تصویر = شکرالله پاکنژاد ۱.JPG<br /> | شرح تصویر =شکرالله پاکنژاد<br /> | نام کامل = شکرالله پاکنژاد<br /> | معروف به = شکری<br /> | نام مستعار =<br /> | زادروز =<br /> | شهر تولد = دزفول<br /> | کشور تولد =<br /> | تاریخ مرگ = ۲۸ آذر ۱۳۶۰<br /> | شهر مرگ = تهران اوین<br /> | کشور مرگ = ایران<br /> | نام همسر =<br /> | فرزندان =<br /> |خویشاوندان سرشناس = عزیز پاکنژاد<br /> | تحصیلات =<br /> | دین =<br /> | حزب سیاسی = [[گروه فلسطین]]<br /> | سمت =<br /> | پست‌های قبلی =<br /> | فعالیت‌ها =<br /> | قبل از =<br /> | بعد از =<br /> | وب‌گاه رسمی =<br /> | امضا =<br /> | زیرنویس =<br /> }}<br /> <br /> '''شکرالله پاکنژاد''' (تیرباران ۲۸ آذر ۱۳۶۰) از مبارزان قدیمی ایران است که فعالیت‌های سیاسی خود را از مبارزات ملی و دانشجویی اواخر سالهای ۱۳۳۰ و اوایل ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز کرد. او در زمان [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه پهلوی]] از زندانیان سیاسی مشهور بود و دفاعیات او در دادگاه شهرت جهانی یافت. شکرالله پاک‌نژاد، که دوستانش او را شکری صدا می‌کردند با اعتقاد به مبارزه مسلحانه دست به ایجاد تشکل و هسته‌ای برای آغاز مبارزه قهرآمیز با رژیم شاه زد. این هسته که به [[گروه فلسطین]] معروف شد یکی از نخستین تلاش‌ها برای سازماندهی مقاومت مسلحانه علیه رژیم شاه بود. شکرالله پاک‌نژاد در سال ۱۳۴۸ به هنگام خروج از ایران به منظور پیوستن به جنبش فلسطین توسط ساواک شاه دستگیر و زندانی شد. او در زندان شکنجه‌های بسیاری را متحمل شد. وی پس از انقلاب نیز از مخالفان سرکوب آزادی‌ها توسط حکومت جمهوری اسلامی بود و [[جبهه دموکراتیک ملی ایران]] را بنیانگذاری کرد. شکرالله پاکنژاد در مردادماه سال ۶۰ توسط رژیم ایران دستگیر و در روز ۲۸ آذر ۱۳۶۰ تیرباران شد.<br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> شکرالله پاک‌نژاد در خانواده‌ای فقیر در دزفول متولد شد. در سال ۱۳۳۹ وارد دانشکده حقوق شد. به محض ورود به دانشگاه با مسائل سیاسی آشنا شد و شروع به فعالیت کرد و به علت فعالیت‌های وسیع که در امر مبارزه با شاه از خود نشان داد، به زودی توانست مسئولیت‌های مهمی در سازمان دانشجویان وابسته به جبهه ملی به عهده بگیرد. از همان سال تا سال ۱۳۴۲ که او را از دانشگاه اخراج کرده و به سربازخانه فرستادند، بارها بازداشت شد و به زندان افتاد. در تظاهرات اول بهمن ۱۳۴۰ که مأموران ساواک و کماندوهای چترباز، به دانشگاه هجوم بردند، به قصد کشت او را کتک زدند، طوری که نیروهای امنیتی ناچار شدند پیکر تقریباً نیمه جانش را به بیمارستان برسانند. عصر همان روز پس از کمی بهبودی نسبی از بیمارستان فرارکرد و از فردای آن روز باز مبارزه را از سرگرفت. در سال ۱۳۴۲ او را به عنوان «اخلالگر» ازدانشگاه اخراج کرده و به سربازی فرستادند. در سال ۱۳۴۷ از دانشکده حقوق، رشته علوم سیاسی فارغ‌التحصیل شد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;همبستگی ملی - [https://www.hambastegimeli.com/گزیده-اخبار/46428-عبدالعلی-معصومی-به-یاد-شکرالله-پاک-نژاد عبدالعلی معصومی: به یاد شکرالله پاک نژاد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تشکیل گروه ==<br /> گروهی که با شکرالله پاکنژاد بودند در حال خروج غیرقانونی از مرز شَلمچه (خرمشهر)، برای پیوستن به رزمندگان فلسطینی دستگیر و زندانی شدند. از این رو، «گروه فلسطین» نام گرفتند. گروه فلسطین یک گروه یکپارچه نبود بلکه شامل چند گروه کوچک و شماری از چهره‌های دانشجویی بود که تمایلات مارکسیستی داشتند ولی نقطه وحدتی که این افراد را به هم نزدیک کرده بود اعتقاد آنها به مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه مبارزه بعد از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ شده بود که راه هر گونه مبارزه مسالمت آمیز سیاسی بسته شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == دستگیری ==<br /> شکرالله پاک نژاد (که دوستانش او را «شکری» صدا می‌زدند) و افراد گروهی که با او همراه بودند، به جز چند تن، در دیماه سال ۱۳۴۸، به هنگام خروج غیرقانونی از مرز شَلمچه (خرمشهر)، برای پیوستن به رزمندگان فلسطینی دستگیر و زندانی شدند. از این رو، «گروه فلسطین» نام گرفتند. «ساواک» با استفاده از اطلاعات حزب توده و در راٌس آن عباس شهریاری (که اصطلاحاً او را مرد هزار چهره می‌نامیدند) و با استفاده از اطلاعاتی که یکی از رابطین گروه پس از دستگیری داده بود توانست آنها را به هنگام عبور از مرز شلمچه (خرمشهر) دستگیر و زندانی کند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == محاکمه ==<br /> «دادگاه بدوی» راٌی خود را در روز دهم دیماه صادر کرد. سه تن از متهمان ـ شکرالله پاکنژاد (۲۸ساله، حقوقدان)، [[ناصر کاخساز]] (۲۸ساله، قاضی دادگستری) و [[مسعود بطحایی]] (۲۸ساله، کارگر) ـ به «حبس ابد با اعمال شاقّه» و بقیه از سه تا ۱۵ سال زندان محکوم شدند.<br /> <br /> «دادگاه تجدید نظر نظامی» که در روز ۲۶دیماه برای رسیدگی به پرونده متّهمان تشکیل شد، در روز ۲۹دیماه حکم خود را صادر کرد. بر اساس آن، حکم‌های پیشین سه متّهم ردیف اول و هفت تن دیگر تاٌیید شد و مدت زندان هفت تن دیگر کاهش یافت و حکم یک تن ([[محمدرضا شالگونی]]، ۲۵ساله، دانشجو)، از ۵ به ده سال افزایش یافت.<br /> <br /> روزنامه «لوموند» در روز ۲۱ ژانویه (اول بهمن) نوشت: &lt;blockquote&gt;«هنگامی که رئیس دادگاه احکام را قرائت می‌کرد، محکومین به حبس ابد در حین شنیدن احکام به خواندن سرود انترناسیونال پرداختند» &lt;/blockquote&gt;دفاعیات شکرالله پاک‌نژاد هم در «دادگاه بدوی» و هم در «دادگاه تجدیدنظر» از درهای بسته «دادگاه نظامی» بیرون رفت و به گونه گسترده‌ای در ایران و جهان پراکنده شد.<br /> <br /> == دفاعیات شکرالله پاک نژاد ==<br /> [[پرونده:شکرالله-پاک-نژاد.jpg|بندانگشتی|شکرالله پاکنژاد در دادگاه]]<br /> دفاعیات شکرالله پاکنژاد در سراسر ایران بر سر زبان مردم افتاد وشهرت جهانی پیدا کرد.<br /> <br /> [[ژان پل سارتر]] نویسنده فرانسوی متن کامل دفاعیات شکرالله پاک نژاد را بطور کامل در مجله خود به نام عصر جدید چاپ کرد. شکرالله پاک‌نژاد را بخاطر همین دفاعیات، ابتدا به اعدام محکوم کردند اما رژیم شاه، تحت فشارهای بین‌المللی مجبور شد حکم اعدامش را به حبس ابد تبدیل کند. با اوجگیری مبارزه مردم علیه نظام سلطنتی، شکری نیز از زندان آزاد شد. او ۹ سال در زندان شاه بود. [[آیه الله منتظری]] و [[آیه الله طالقانی]] از او به نیکی یاد می‌کردند. پاک نژاد پس از پیروزی قیام ضدسلطنتی از مؤسسین [[جبهه دمکراتیک ملی ایران|جبهه دمکراتیک ملی ایران بود]] وی در مرداد سال ۶۰، بار دیگر به اسارت درآمد و در اواخر ماه آذر همان سال تیرباران شد.<br /> <br /> === دفاعیه شکرالله پاکنژاد در دست مردم ===<br /> [[کرامت‌الله دانشیان]] دوست نزدیکی به نام [[یوسف آلیاری]] داشت. یوسف آلیاری دانشجوی دانشگاه ملی بود. او بعد از انقلاب در [[اعدام زندانیان سیاسی (تابستان ۱۳۶۷)|قتل‌عام زندانیان سال ۶۷]] اعدام شد، یوسف در زندان شاه تمام دفاعیه پاک نژاد را ریزنویسی کرد و در پلاستیک کوچکی گذاشت، سپس قورت داد و از زندان بیرون آورد.&lt;blockquote&gt;کرامت الله دانشیان؛ مثل بسیاری از زندانیان، تحت تأثیر مقاومت پاک نژاد بود یکبار درسلول شماره ۱۶ زندان اوین به کمکُ مرس با وی حرف می‌زند و از جمله می‌نویسد:&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;هوا دلپذیر شد گل از خاک بردمید، پرستو به بازگشت زد نغمه امید. به جوش آمده ست خون درون رگ گیاه … &lt;/blockquote&gt;شکرالله پاک نژاد در نوشته‌ای با عنوان «دفاع از مردم در برابر دیکتاتور»&lt;ref&gt;[https://hambastegimeli.com/صفحات-ویژه/طبله-عطار/55442-«دفاع-از-مردم-در-برابر-دیکتاتور» همبستگی ملی]&lt;/ref&gt;، که اوایل انقلاب در مجموعه ای با عنوان «فرهنگ نوین» چاپ شده به این موضوع اشاره کرده‌است.<br /> <br /> == بخشی از متن دفاعیه دفاعیه ==<br /> اصل ۷۴ متمم قانون اساسی مقرر می‌دارد که هیچ محکمه ای ممکن نیست منعقد گردد مگربه حکم قانون. پس وقتی که قانون اساسی تشکیل محکمه ای را ممکن نمی‌داند مگربه حکم قانون به طریق اولی ممکن نیست محکمه ای تشکیل شود که مغایربا قانون اساسی باشد. حال ببینیم جلسه امروز مرکب ازچه کسانی است؟<br /> <br /> من اسامی همه آقایان حاضردراین جلسه را مشخصا قید می‌کنم که ازلحاظ ثبت درپرونده معلوم باشد که حتی یک تماشاچی در این جلسه نیست. متهمین آقایان (مسعود بطحائی- احمد صبوری- ناصرکاخسار- ناصررحیم خانی- عبدالله فاضلی- هاشم سگوند- هدایت الله سلطان زاده- عبدالرضا نواب بوشهری- بهرام شالگونی- داود صلحدوست- سلامت رنجبر- محمد رضا شالگونی- ابراهیم انزابی نژاد- محمد معزز- ناصرجعفری- فرشید جمالی- فراد اشرفی و شکرالله پاک نژاد- بعلاوه- آقای رئیس دادگاه- آقایان قضاوت- آقای دادستان- آقای منشی و آقایان درجه داران و سربازان.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> خواهش می‌کنم اگر صورت جلسه ای هست که محکمه تصمیم برغیرعلنی بودن خود گرفته‌ است، هم اکنون قرائت شود تا درصورت جلسه تشکیل دادگاه قید شود؛ بنابراین وقتی اصل ۷۶ متمم قانون اساسی اجرا نشود و حقی که قانون اساسی اعطا نموده رعایت نگردد و جلسه ای بدون حضورتماشاچی تشکیل شود بنا به صراحت اصل ۷۶ متمم قانون اساسی چنین جلسه ای محکمه نیست و این که من دراظهاراتم گفتم «جلسه» و نگفتم «دادگاه» یا محکمه برای تبعیت ازاصل ۷۴ و ۷۶ قانون اساسی است.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;راه توده - [https://www.rahetudeh.com/rahetude/2013/12janvier/1/paknezhad7.html دفاع شکرالله پاک نژاد در دادگاه نظامی شاه]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> واضعین قانون اساسی برای این که درتفصیرات سیاسی، دولت‌ها نتوانند روی اقدامات غیرقانونی خود سرپوش گذاشته و روشنفکران را بدون اطلاع مردم دسته دسته بدون سروصدا در دادگاه‌های دربسته محاکمه و محکوم نمایند، درقانون اساسی و متمم آن تأکید خاص کرده‌است. برای من و همه مردم آزادی‌خواه ایران و جهان که می‌دانند چگونه قانون اساسی درصورت لزوم سوء تعبیرمی شود روشن است که اصولاً حکومت ایران معتقد است که درایران هیچ‌کس به اتهام سیاسی نه بازداشت می‌شود و نه محاکمه می‌گردد. من و صدها جوان دیگر نظیر کسانی که دراین جلسه درردیف متهمین نشسته‌اند و مسلماً از نظر آزادی خواهان جهان باعث افتخار ملت ما هستند، به نظراین دستگاه‌ها جانیانی هستیم که به مجازات‌های جنائی محکوم می‌شویم. این همه ظلم و ستم، این همه شکنجه و آزارها که درمورد تمام افراد این پرونده انجام شده، از صحه گذاشتن بصلاحیت محاکم نظامی برای رسیدگی باتهامات سیاسی یا اتهامات مربوط به طرز تفکر و اندیشه انسانی سرچشمه می‌گیرد. من اعلام می‌کنم که اگر تقصیری متوجه من باشد آن تقصیر سیاسی است و باید محاکمه با حضورهیات منصفه صورت به گیرد؛ ولی محاکم نظامی اساساً معتقدند که دراین مملکت هیچ‌کس به اتهام سیاسی دستگیر و محاکمه نمی‌شود. باید بگویم که قانون مجازات مقدمین علیه امنیت و استقلال مملکت که مورد استفاده مراجع نظامی است در ۲۲ خرداد ۱۳۱۰ یعنی ۳۹ سال قبل تصویب شده‌است. اولین دسته کمونیست‌های ایران درسال ۱۳۱۶ مشهور به گروه ۵۳ نفربه موجب همین قانون مقدمین برضد امنیت کشور مصوب ۲۲ خرداد ۱۳۱۰ محاکمه و محکوم شدند، ولی نه درمحکمه نظامی بلکه در محکمه جنائی عدلیه. حالا از آن تاریخ ۳۳ سال می‌گذرد و ما را به همان اتهام و بر طبق همان قانون به محاکمه کشانده‌اند ولی در زیر برق سرنیزه مأمورین نظامی در دادگاه نظامی- این است نتیجه و مفهوم پیشرفت مملکت درظرف ۳۳ سال در صیانت حقوق انسانی- دنیا باید بداند که ما در چه شرائط وحشتناکی زندگی می‌کنیم که قوه قضائیه مملکت زیر سر نیزه خرد شده‌است و همه زندگی مردم بوسیله ارتش و قوه مسلح حل و فصل می‌شود و جز دعاوی مربوط به سفته و تعدیل مال الاجاره و اتهامات مربوط به کلاه‌برداری و چک بلامحل، عدلیه به کاری اشتغال ندارد. مایه اصلی مشروطیت عدالت است و مردم فکر کردند که با استقرار مشروطیت و با تفکیک قوای سه‌گانه: مقننه، قضائیه، و مجریه از سیستم حکومت که همیشه «جلاد» ازعناصر اولیه آن بود رهائی خواهند یافت و دیگرهیچ خونخواری نخواهد توانست با اراده شخصی دستور مجازات متهمی را صادر کند. اکنون محاکمه این جانبان دراین جا به معنی پایمال کردن قوه قضائیه و برهم زدن اصل تفکیک قوای ثلاثه است و این اقدامات مجازات دارد. درست است که شما پوزخند خواهید زد که چه کسی جرات مجازات ما را دارد؟ درست است که شما پیش خود خواهید گفت: «این، حکومت است که خودش می‌خواهد چنین بکنیم.» اما وظیفه من گفتن حقایق است تا مردم دنیا بدانند درایران که این همه صحبت ازحقوق بشر و قانون می‌شود چه می‌گذرد…<br /> <br /> === آخرین دفاع ===<br /> ریاست محترم دادگاه، دادرسان محترم، مأمورین سازمان امنیت درسال گذشته عده زیادی از دانشجویان و آزادی خواهان ایران را به اتهام اقدام علیه کشورتوقیف کرده و پس از شکنجه‌های وحشتناک قرون وسطائی با پرونده‌های ساختگی به دادگاه‌های نظامی اداره دادرسی ارتش فرستادند. شماره کسانی که در دی و بهمن ماه سال گذشته به اتهام هم دردی با مردم فلسطین یا همکاری با افراد گروه فلسطین توقیف شدند، ازصد نفربیشتربوده که عده ای ازآنان پس ازمحاکمه محکوم و پس ازانقضای مدت محکومیت آزاد شده یا به سربازخانه‌ها اعزام گردیدند و بقیه یعنی بیش ازچهل نفردیگردرزندانهای ساواک بسر می‌برند. بیشترافرادی که دراین دادگاه محاکمه می‌شوند هیچ گناهی جزهم دردی با مردم فلسطین ندارند. البته سایردوستان درمورد مسئله فلسطین و علل عزیمت ما برای پیوستن به نهضت خلق فلسطین به تفضیل صحبت کرده و می‌کنند ولی من به طورخلاصه می‌گویم که برخلاف ادعای مکرر دستگاه حاکمه ایران مبنی برطرفداری ازحقوق آوارگان فلسطین و علیرغم تبلیغات خود دولت درمورد کمک به آنان و گفتارهای مقامات دولتی دررادیو و تلویزیون و نیزمقالات متعدد مقامات رسمی دربارهٔ طرفداری دولت ایران ازدعاوی خلق فلسطین، دراین دادگاه عده ای ازآزادی خواهان ایران تنها به دلیل هم دردی با مردم فلسطین محاکمه می‌شوند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> پس از انقلاب مشروطه و دراثرکوشش‌ها و جان بازی‌های مردم به رهبری مردانی نظیرستارخان و باقرخان و حیدرعمواغلی، بالاخره مشروطه خواهان پیروزشدند؛ ولی به علت توطئه‌های استعمارخارجی و ارتجاع داخلی پیروزی مشروطه مدت کوتاهی بیش طول نکشید. همان دوله‌ها و سلطنه‌ها، همان اشراف و فئودال‌ها تحت عنوان مشروطه بردوش مردم سوارشدند و مقاومت مردم نیزبه صورت جنبش‌های دیگری نظیرقیام خیابانی درآذربایجان قیام کلنل محمد تقی خان پسیان در خراسان و مهم ترازهمه قیام میرزا کوچک خان درگیلان بروزکرد. استعمارانگلستان که خود را با جریانات انقلابی پرقدرتی روبرومی دید دست به کارشد، تأسیس حکومت انقلاب بلشویکی درروسیه که درهمسایگی ایران قرارداشت و به صورت پایگاه بزرگ انقلاب جهانی درآمده بود نیزمزید برعلت شد و دست نشاندگان داخلی استعمارانگلستان را به حرکت درآورده و لزوم ایجاد یک دیکتاتوری سیاه که هرگونه صدای آزادی‌خواهی و استقلال طلبی را خفه کرده و امنیت لازم را برای استعمارگران انگلیسی و نفت خواران مربوطه به وجود آورده و درعین حال حائلی بین انقلاب روسیه و سرزمین مستعمره هندوستان باشد، بالاخره منجربه کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و سپس روی کارآمدن رژیم دیکتاتوری بیست ساله شد. ماجراهای نفتی دوره بیست ساله و سایرامتیازات استعماری آن دوره مشهورترازآن است که احتیاجی به تشریح داشته باشد. افتضاح سوم شهریور ۱۳۲۰ نیزبه همین ترتیب، کوشش نیروهای مترقی دردهه ۱۳۲۰–۳۰ و مبارزات ضد استعماری مردم ایران منجربه تشکیل حکومت ملی دکترمصدق شد. مبارزات ملت ما در دوره حکومت دکترمصدق با استعمارانگلستان و مانورهای امپریالیسم آمریکا به عنوان میراث خواراستعمار و بالاخره کودتای ضد ملی ۲۸ مرداد که به کمک دلارهای آمریکائی و سیاستمداران انگلیسی و دست نشاندگان ایرانی آنان انجام گرفت راه را برای ورود آمریکا به صحنه سیاست ایران به عنوان یک عامل تعیین‌کننده بازکرد. بعد از۲۸ مرداد ۱۳۳۲ زنجیرهای گران استعماربردست و پای ملت ما هرروزبیشترو بیشترپیچیده شد. قراردادهای نفت با کنسرسیوم، ورود درپیمان استعماری بغداد که بعد به سنتو تغییرنام داد، قراردادهای اقتصادی و سیاسی و استعماری متعدد با آمریکا و انگلستان، کاپیتولاسیون جدید و قراردادهائی نظیرآن، روزبه روزمیهن ما را درجهت وابستگی هر چه بیشتربه غرب به خصوص به آمریکا پیش برد؛ ولی ازنظرامپریالیست‌ها هنوزکافی نبود. مصلحت آنان حکم می‌کرد که ازنظرسیاسی ایران به یک قبرستان و با به اصطلاح خودشان به یک «جزیره آرامش» تبدیل شده و ازنظراقتصادی وابستگی آن به حد کافی رسیده و خطرگسستن زنجیرهای استعمار برای مدتی طولانی ازبین برود.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> ما برای مبارزه با پلیدترین پدیده تاریخ بشری یعنی امپریالیسم آمریکا و سگ زنجیری آن اسرائیل، به فلسطین می‌رفتیم و من شخصاً می‌پذیرم که هدفم کسب تجربه بود تا در زمان مقتضی &quot;با آمادگی کامل رزمی» که ساواک درگزارش عملی خود به دادرسی ارتش این همه درمورد آن تأکید کرده‌است به ایران برگردم… ساواک ما را به جرم عملی که خود احتمال می‌دهد ممکن بوده درچند سال بعد درایران صورت بگیرد محاکمه می‌کند و درواقع ما به جرم داشتن فکر و عقیده محاکمه می‌شویم و این محاکمه هم طبق اعلامیه حقوق بشرو هم طبق قانون اساسی ایران عملی است غیرقانونی.<br /> <br /> آزادی، این کلمه زیبا و دوست داشتنی را هیچ‌کس نمی‌تواند فراموش کند، آزادی انسان ازقید گرسنگی، جهل، دغدغه، هراس، بی عدالتی، زور و استبداد.<br /> <br /> برای اینکه بدانید با آزادی خواهان ایران چگونه رفتارمیشود، برای این که ارزش بازجوئی هائی که به آنها استناد می‌شود معلوم گردد باید قسمتی از شکنجه هائی که درمورد شخص من انجام شده شرح دهم:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> پس ازدستگیری درتاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۴۸ فوراً مرا به سازمان امنیت خرمشهر بردند. درآنجا سه نفربازجو به ضرب مشت و لگد مرا لخت‌کرده و به اصطلاح بازدید بدنی کردند. ازساعت ۸ بعد ازظهرتا یک بعد از نیمه شب بازجوئی توأم با مشت و لگد ادامه یافت. فردای آن روز مرا به زندان شهربانی آبادان منتقل کرده و دریکی ازمستراح‌های آن زندان محبوس کردند. یک هفته دراین مستراح تنها با یک پتوی سربازی، بدون لباس و روزانه تنها با یک وعده غذا گذراندم. روزهشتم با دستهای بسته دریک لندورسازمان امنیت به تهران درزندان اوین منتقل شدم. دربدو ورود به زندان اوین بازجوئی همراه با شکنجه شروع شد. بدین ترتیب که دو نفر به نام‌های رضا عطارپور معروف به دکترحسین زاده و بیگلری مشهوربه مهندس یوسفی با چک و مشت و لگد به جان من افتاده و مرتب یک ساعت متوالی مرا زدند. بعد مرا پشت میزنشانده و از من خواستند بنویسم کمونیست هستم و بکارجاسوسی اشتغال داشته‌ام و چون من امتناع کردم به دستوررضا عطارپوردونفردرجه دارآمده و مرا روی زمین خوابانیدند و با شلاق سیمی سیاه رنگی به جان من افتادند و به اتفاق بیگلری بیش ازسه ساعت متوالی با شلاق و مشت و لگد مرا زدند و به ترتیب نوبت عوض کرده و رفع خستگی می‌نمودند. درجریان زدن شلاق من دوباره بی هوش شدم، تمام بدنم کبود شده و خون ازپشت من براه افتاده بود. بازجوئی روزاول به همین‌جا خاتمه یافت و روزدوم عیناً تکرارشد. به اضافه این که چند باربه من دست بند قپانی زده، مرا روی چهارپایه قرارداده، و وادارکردند یک پایم را درهوا نگهدارم و هرچند دقیقه یک بار با لگد چهارپایه را از زیرپای من پرت کرده و مرا روی زمین می‌انداختند. روزسوم دراثرکشیده‌های محکمی که عطارپوربه گوش من نواخت خون ازگوش من براه افتاد که منجربه پاره شدن پرده گوش چپ من شده‌است. گوش چپ من بکلی قوه شنوائی خود را ازدست داده‌است. می‌توانید معاینه کنید. همان روزسوم تقریباً ده بعد ازظهرمرا با چشم بسته ازسلول انفرادی زندان وحشتناک اوین بیرون کشیده و به داخل باغ زندان بردند. درحالیکه چشم‌هایم هم چنان بسته بود، مرا به جلو می‌راندند. صدای عطارپور و بیگلری را شنیدم که پچ پچ کردند و گاهی می‌شنیدم که دربارهٔ من حرف می‌زدند. قارقارکلاغ‌ها و سرمای دی ماه، درد زخم شلاق‌های و گوش چپ و صدای منحوس عطارپور و بیگلری جلادان ساواک که مرتباً همدیگررا دکترو مهندس صدا می‌زدند سخت آزار دهنده بود. مرا به درخت بستند صدای پای عده ای همراه با دستورهای خشکی که صادرمی شد، روشن می‌کرد که جوخه اعدام را صدا زده‌اند. عطارپور رای دادگاه مرا می‌خواند که شکرالله پاک نژاد به جرم سوء قصد به جان اعلیحضرت همایونی و ارتباط با دولت خارجی به اتفاق آراء محکوم به اعدام شده‌است. بعد دستورداد که جوخه آماده باشد و مرتباً یادآوری می‌کرد که تو درکنارمرزعراق دستگیرشده ای و کسی ازتوقیف تو اطلاعی ندارد. همه فکر می‌کنند تو به عراق رفته‌ای و هیچ‌کس ازاعدام تو اطلاعی نخواهد داشت. پس از چند لحظه پچ پچ، عطارپورفریاد زد: این چه وضعی است؟ چرا دستورصادرمی کنند و بعد لغو می‌کنند؟ مگرمسخره بازی است؟ با صدای بلند قدری دشنام به من داد مرا از درخت بازکرده دوباره به سلول انفرادی برگرداندند. تمام این صحنه سازی‌ها برای این بود که من اعترافاتی مطابق میل آنها بکنم، درجریان بازجوئی‌های بعدی ناخن سبابه دست چپ و ناخن انگشت کوچک دست راست مرا کشیدند. بارها با فنون کاراته با پا و دست مرا به زمین انداختند. دشنام هائی که جلادان درتمام مدت بازجوئی به من می‌دادند تنها لایق خود و اربابانشان بود و من ازتکرارآن‌ها شرم دارم. سه بارو هربار ۴۸ ساعت به من بی خوابی دادند. ازشکنجه‌های گرسنگی طولانی و ازدیاد نورکه بارها انجام شد سخنی نمی‌گویم. شکنجه ۱۸ روزادامه یافت. آقای رئیس دادگاه! یکی ازدلایل دیرفرستادن ما به دادگاه این است که باید آثارشکنجه ازبین برود. قراربازداشت مرا پس از۲۱ روزبه رویت من رساندند، آن هم پس ازشلاق و مشت و لگد فراوان. چون قصد اعتراض داشتم و آنها می‌خواستند من حتی بدون ذکرقراررا امضاء کنم و بالاخره هم به ضرب شلاق مرا مجبور کردند بدون اعتراض قرار را امضاء کنم. شرح شکنجه‌ها برای این است که رفتارغیر قانونی مأمورین سازمان امنیت و اصولاً آتمسفری که پرونده این گروه درآن تشکیل شده روشن گردد. تا ارزش واقعی بازجوئی هائی که به آنها استناد می‌گردد معلوم باشد. آقای رئیس دادگاه من تنها کسی نیستم که شکنجه شده‌ام. تمام متهمین که دراین جا حضور دارند شکنجه شده‌اند. دربین ۱۸ نفرمتهمین حاضرحتی یک نفرهم نیست که شکنجه نشده باشد. برای مثال، پرونده خون ریزی مغزی ناصرکاخساز شهرت زیادی کسب کرده‌است. خود وی حاضراست و جریان شکنجه‌ها را تشریح می‌کند. تمام افراد وابسته به گروه فلسطین بدون استثناء شکنجه شده‌اند. مهندس حسن نیک داودی دراثرشدت ضربات وارده درزندان کشته شده‌است. جریان کشته شدن وی برملا شده‌است. جلادان ساواک وقتی می‌بینند که مهندس حسن نیک داودی دراثرشکنجه‌های مداوم رو به مرگ دارد، فوراً او را اززندان قزل قلعه به زندان قصرانتقال می‌دهند تا وانمود کنند که دراثرشکنجه نمرده‌است. پس ازانتقال به زندان قصر چون حال وی وخیم بوده به بیمارستان شهربانی منتقل می‌شود؛ ولی معالجات مؤثر واقع نشده و مهندس جوان می‌میرد. علت مرگ وی ضربات وارده به گردن و صدمه دیدن نخاع تشخیص داده شده. تمام پزشکان معالج وی تصدیق کرده‌اند که مرگ نیک داودی دراثرشکنجه در قزل قلعه صورت گرفته‌است. جرم نیک داودی خواندن کتاب بوده‌است. تنها نیک داودی و وابستگان به این پرونده نیستند که دراثرشکنجه‌های مأمورین ساواک کشته شده یا درحال مرگ اند. آیت الله سعیدی هم درسلول انفرادی قزل قلعه دراثرشکنجه کشته شده. جلادان ساواک حتی فرصت انتقال او را به زندان قصرنظیرنیک داودی پیدا نکردند. اشرف السادات خراسانی نیزدر اثرشکنجه‌های مداوم به حال مرگ به زندان قصرمنتقل شده و چندی پیش روی برانکارد از بیمارستان زندان قصربه یکی ازبیمارستان‌های خصوصی منتقل و به اصطلاح آزاد شده‌است تا او هم در زندان نمیرد. درحقیقت ساواک مرده او را آزاد کرده‌است. چه به تصدیق رئیس بهداری زندان قصرامیدی به ادامه حیات او وجود ندارد. آقای رئیس دادگاه آقایان قضات انجام چنین شکنجه‌هایی درعصرفضا و قمرمصنوعی باعث خجالت نیست؟ شما آقایان رئیس و قضات و دادستان دادگاه ما را به جرم گفتن حقایق محکوم خواهید کرد. محکومیت ما چیزی ازتلخی حقایقی که گفته شد و خود شما هم در باطن قطعاً آنها را قبول دارید نخواهد کاست. ما نه اولین هستیم که به جرم مبارزه با امپریالیسم و آزادی‌خواهی دردادگاهای ارتش ایران محاکمه ومحکوم می‌شویم نه آخرین آنها. ارتشی که شما درجه‌های افسری اش را به دوش دارید وسیله سرکوبی آزادی خواهان و روشن فکران ایران بوده و به عنوان چماق استعماربرعلیه مردم ایران به کاررفته است. این ارتش همان ارتش قزاق است که به فرمان محمد علی شاه به رهبری لیاخوف و شاپشال روسی مجلس را به توپ بست و مشروطه خواهان را تارو مارکرد. همان ارتش است که درمحکمه باغ شاه افرادی نظیرملک المتکلمین و صوراسرافیل و ده‌ها آزادی‌خواه دیگررا محاکمه و اعدام کرد، همان ارتش است که به دستورانگلیسی‌ها درسال ۱۲۹۹ کودتای سوم اسفند را براه انداخت و دیکتاتوری بیست ساله را برقرارکرد، همان ارتش است که قیام‌های ضد استعماری خیابانی، کلنل محمد تقی خان و میرزا کوچک خان را سرکوب نموده، همان ارتش است که افتضاح شهریور۱۳۲۰ را به بارآورد، همان ارتش است که پس ازجنگ دوم قتل‌عام‌های آذربایجان و کردستان را انجام داد، همان ارتش است که قیام ملی ۳۰ تیر۱۳۳۱ را به خون کشید، کودتای ضد ملی ۲۸ مرداد را انجام داد و حکومت ملی دکترمصدق را ساقط کرد، همان ارتش است که همیشه میتینگ‌ها و تظاهرات و اجتماعات مسالمت آمیزدانشجویان را به خون کشیده‌است. یاد روز۱۶ آذر۱۳۳۲، یاد قندچی، بزرگ نیا و شریعت رضوی شهدای دانشکده فنی و نیزیاد روز اول بهمن ۱۳۴۰، هیچ‌گاه ازخاطره‌ها نخواهد رفت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> این همان ارتشی است که روز۱۵ خرداد ۱۳۴۲ هزاران نفرازمردم بی گناه را در شهرهای تهران، شیراز، قم، تبریز، مشهد و دیگرشهرهای ایران کشت. حضرت آیت الله خمینی پیشوای شیعیان جهان و دیگرعلمای بزرگ شیعه را پس ازمدت‌ها حبس و اعمال فشارآواره و تبعید کرد. همان ارتش است که حافظ پیمان استعماری سنتو و ده‌ها پیمان استعماری دیگراست. همان ارتش است که دکترمصدق رهبرنهضت ملی ایران را بیش از ۱۲ سال درزمان رضا شاه و بیش از۱۴ سال پس ازکودتای ۲۸ مرداد زندانی کرد و پس ازمرگ وی درزندان حتی ازتشییع جنازه او هم جلوگیری بعمل آورد. همان ارتش است که خسروروزبه مظهرجنبش انقلابی ایران را تیرباران کرد… خون وارطان‌ها، سیامک‌ها، مبشری‌ها، فاطمی‌ها، کریم پورها، بخارائی‌ها، آیت اله سعیدی‌ها، نیک داودی‌ها و هزاران شهید دیگربه دستورامپریالیست‌ها و به حکم همین دادگاه‌های ارتش ریخته شده‌است. ارتش ایران به وسیله مستشاران آمریکائی و انگلیسی و اسرائیلی اداره می‌شود. افسران زبده ارتش دوره‌های تعلیمات عالیه خود را درپایگاه‌های نظامی آمریکا و انگلیس می‌گذرانند. دستگاه ساواک و ضداطلاعات ارتش کلا به وسیله مستشاران آمریکائی اداره می‌شود. چنین ارتشی جزدرهم کوبیدن قیام‌های آزادی خواهانه و استقلال طلبانه مردم، جزبه خون کشیدن هرگونه جنبش که هدف آن آزادی ایران ازیوغ امپریالیسم باشد، جزبازداشت، حبس، شکنجه، محاکمه و محکوم کردن آزادیخواهان ایران رسالتی ندارد. درچنین اوضاعی که دستگاه ساواک و رژیم دیکتاتوری فردی، ابتدائی‌ترین آزادی‌های مردم را ازبین برده و هیچ گونه خبری ازقانون و حقوق بشرنیست، مردم ایران برای حفظ حقوق خود هیچ راهی جزتوسل به زورندارند. اعلامیه جهانی حقوق بشرنیزصراحتا به انسان‌ها حق داده‌است درمورد حکومت هائی که ازتامین امنیت روحی و جسمی و فضائل انسانی افراد جامعه خودداری می‌کنند، شک و تردید بخود راه نداده و اقدام به ایجاد نظمی بکنند که حیثیت و مقام انسانی افراد جامعه را تأمین کند. تاریخ، این واقعیت را به هزارصورت ثابت کرده‌است که عدالت و حق همیشه به زور گرفته شده‌است. اصولاً حق گرفتنی است نه دادنی. یا ظالم باید ظلم نکند و یا مظلوم تحمل ظلم را ننماید. شق ثالثی وجود ندارد. ظالم هیچ وقت به میل خود دست ازاعمال ظلم برنمی‌دارد، بلکه همیشه مظلوم است که سرانجام ازقبول ظلم سربازمی زند. رژیم دیکتاتوری ایران می‌خواهد با روش‌های تفتیش عقاید قرون وسطائی و سلب هرگونه آزادی، میهن ما را به صورت یک قبرستان درآورد و درعین حال آرامش ناشی ازرعب و وحشت را به عنوان آرامش ناشی ازامینت و رفاه معرفی کند؛ ولی غافل ازاین است که هیچ‌گاه به هدف خود نخواهد رسید. علیرغم این همه فشارو روش‌های غیرانسانی، علیرغم رفتاروحشیانه مأمورین ساواک، علیرغم رژیم ترورو اختناق، علیرغم کوشش‌های دستگاه جباربرای ازبین بردن هرگونه صدای آزادی‌خواهی، مبارزه مردم ایران برای کسب آزادی، برای گسستن زنجیرهای بردگی، برای قطع دست امپریالیست‌های غربی و دست نشاندگان ایرانی آنان ادامه دارد و این مبارزه تا پیروزی نهائی ادامه خواهد یافت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> == شکرالله پاک نژاد بعد از آزادی از زندان ==<br /> از سال۵۰ به بعد بود شکرالله ‍پاک‌نژاد به حمایت از مجاهدین برخاست و می‌توان از موضع‌گیری او در جریان [[اپورتونیستهای چپ‌نما]] یاد نمود. چرا که پاک‌نژاد قاطعانه آن را محکوم نمود و در زندان اوین به حمایت از مجاهدین قد برافراشت.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;سازمان مجاهدین خلق ایران - [https://event.mojahedin.org/events/4604/شکرالله-پاک-نژاد؛-از-رشیدترین-فرزندان-مبارز-ایران-به-شهادت-رسید شکرالله پاک‌نژاد؛ از رشیدترین فرزندان مبارز ایران به شهادت رسید]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او در نخستین شمارهٌ [[نشریهٌ مجاهد|نشریه مجاهد]] که صفحه یی به‌نام «[[شورا]]» در آن بود (مجاهد شمارهٌ۱۱۸، ۱۰اردیبهشت۶۰)، با امضای «پ. شکوری» به ضرورت تشکیل چنین شورایی اشاره کرد: &lt;blockquote&gt;«انقلاب ایران در آستانه شکست است. مردم رنجدیده ما نگران بلیّاتی هستند که به یُمن حکومت انحصارطلبان دغلباز حزبی، به صورت بیکاری و فقر، جنگ و آوارگی، گرسنگی و فحشا و بالاخره دیکتاتوری و اختناق، گریبانشان را گرفته و دامنهٌ آنها هر روز گسترش بیشتری می‌یابد… اینک زحمتکشان میهن ما، دو سال پس از قیامی درخشان و یکپارچه، دست خود را خالی می‌یابند، بدون آن که در جبین حکومت نور رستگاری ببینند. آنان از قِبَل حاکمیت انحصارطلبان، نه نان در سفره دارند و نه امید در دل، و به زبانی دیگر، نه استقلال و نه آزادی… انقلاب امیدی به عوامفریبان حاکم ندارد، سهل است، آنها را به اعتبار عملکرد دوساله شان، عمله‌های ضدانقلاب می‌شناسد. انقلاب چه می‌خواهد؟ او هم چنان‌که در آخرین روزهای حکومت شاه از حلقوم زحمتکشان فریاد می‌کرد «استقلال» و «آزادی» می‌خواهد. امّا، پس از دوسال تجربه مصمّم است دیگر به هیچ نیرنگ باز سَفسَطه گری اجازه ندهد که با جدا کردن این دو مفهوم از یکدیگر، هر کدام را به صورت اهرمی برای فریب و زنجیری برای دوباره بستن دست و پایش مورد استفاده قرار دهد. انقلاب اکنون دیگر می‌داند که «استقلال»، خود را در «آزادی» نشان می‌دهد. او خوب می‌داند که آزادی جوهر زندگی است». او در پایان مقاله نوشته بود: &lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;«شورا، در این مرحله می‌خواهد زبان انقلاب باشد، بعد محوری برای تجمّع نیروهای انقلاب و آن گاه است که می‌تواند، در تناسب با ماهیّت خویش، نظامی حاکم، برخاسته از عمق دل و اندیشهٌ مردم و انقلاب آنان باشد».&lt;/blockquote&gt;شورای ملی مقاومت در ۳۰تیر۶۰ به مثابه «محوری برای تجمّع نیروهای انقلاب» تأسیس شد. شکری که سالها در انتظار شکل‌گیری چنین شورایی در تب و تاب بود، [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] به خارج از ایران منتقل شد. امّا، پیش از آن که تلاش شکری و کمک سازمان مجاهدین برای خروج او از کشور، به ثمر برسد، در شهریور۱۳۶۰ دستگیر شد، می‌شد حدس زد که شکری از این زندان جان به در نخواهد برد.<br /> <br /> === تأکید بر تشکیل جبهه مردمی ===<br /> پس از پیروزی قیام ضدسلطنتی نیز، پاک‌نژاد که از مؤسسین [[جبهه دموکراتیک ملی ایران]] بود، مواضع خود را در زمینه حمایت از مجاهدین دنبال می‌نمود. در همین رابطه او به نقش تعیین‌کننده آقای [[مسعود رجوی]] در صحنه مبارزات سیاسی کشور تأکید بسیار می‌ورزید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> به‌دنبال انتشار مصاحبه‌های آقای مسعود رجوی در سال۵۹ دربارهٔ مسائل سیاسی روز و مواضع نیروهای مختلف سیاسی، شکری طی نامه‌ای به تأثیرات عمیق این مصاحبه‌ها در میان نیروهای مبارز و انقلابی پرداخت و بر نقش راه‌گشایانه آن در مسیر ایجاد جبهه مردمی که از همان زمان نام «شورا» بر آن نهاده شده بود تأکید نمود و خود نیز همین مسیر را تعقیب می‌نمود.<br /> <br /> در سی خرداد سال ۶۰، حکومت ایران، دستور آتش گشودن به [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰|تظاهرات مسالمت‌آمیز]] ۵۰۰هزارنفره مردم تهران را که به‌دعوت مجاهدین و برای آخرین اتمام حجت برگزار شد، صادرکرد و مبارزه مسلحانه مجاهدین آغاز شد. پس از آن، پاک‌نژاد درارتباط با [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]]، به تلاشهای خود در جهت پیشبرد امور مربوط به شکل‌گیری [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] ادامه می‌داد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == مصاحبه فرد هالیدی با شکرالله پاک‌نژاد ==<br /> آنچه در زیر آمده ترجمه قسمتی از مصاحبه ای است که فرد هالیدی روزنامه‌نگار و نویسنده انگلیسی با شکرالله پاک‌نژاد در مرداد ۱۳۵۸ در تهران انجام داده‌است.<br /> <br /> '''فرهاد هالیدی''': شرایط زندان در رژیم شاه چگونه بود؟<br /> <br /> '''پاک نژاد''': مرا معمولاً تابستانها، به زندان بندر عباس در جنوب، و زمستانها به زندانهایی در شمال یا به زندان قزل قلعهٔ تهران می‌فرستادند. من هم قبل و هم بعد از دادگاه شکنجه شدم. آنها تلاش می‌کردند مرا وادار کنند بگویم «اشتباه کرده‌ام» بگویم «شاه خوب است»، بگویم «من کمونیست نیستم». اما امتیازی که من داشتم این بود که همه از وضعم اطلاع داشتند. کسانی که نامشان برای مردم شناخته نبود حتی بیشتر هم شکنجه می‌شدند. بسیاری سعی می‌کردند خودکشی کنند. به خاطر دارم که مرد جوانی را آوردند که پاهایش رعشه شدید داشت. وی باانداختن خود از پنجره، دست به خودکشی زده بود اما فقط ستون فقرانش آسیب دیده بود. من «دوزخ» دانته را می‌خوانم و نیروی جمله ای را که او بر بالای دروازه‌های دوزخ نقش کرده بود حس می‌کردم: «ای کسانی که به اینجا وارد می‌شوید، امید را رها کنید.» تا سال ۱۹۷۷، ما در واقع هیچ نوع تماسی با دنیای خارج نداشتیم. از اواسط سال ۱۹۷۳، من به مدت ۸ ماه در انفرادی بودم و فقط بعدها بود که شنیدم میان اعراب و اسرائیل در اکتبر ۱۹۷۳ جنگی درگرفته است. پس از این تاریخ (۱۹۷۷)، مقامات به صلیب سرخ اجازهٔ آمدن دادند. زمین زندان را با قالی فرش کردند و به ما اجازه دادند تا با نمایندگان صلیب سرخ تا حدود زیادی آزادانه صحبت کنیم. بعد هم توانستیم مقداری مواد خواندنی به دست بیاوریم. با پرداخت دو هزار تومان رشوه، به یک نگهبان زندان، موفق شدیم یک نسخه از کتاب «عربستان بدون سلاطین» را به دست آوریم.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> '''هالیدی''': شما به محض رهایی از زندان، دوباره فعالیت سیاسی را از سر گرفتید. وضعیت کنونی ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟&quot;<br /> <br /> '''شکرالله پاک نژاد''': در این انقلاب نوعی تداوم هست: ما در میان کشاکش دو موج زندگی می‌کنیم و همه چیز در آینده تغییر خواهد کرد. اگر ملاها به صورت طبقه حاکم در آیند، مردم از آنها روی گردان خواهند شد؛ و این روانه ایست که هم اکنون آغاز شده‌است: مردم نسبت به ابتدای کار کمتر از مذهب حمایت می‌کنند. یک هفته پس از خروج از زندان، از من سئوال شد که آیا از فکر یک «جمهوری اسلامی» جانبداری می‌کنم و من پاسخ منفی دادم و اگر یک چنین جمهوری، مترقی بود من آن را قبول می‌کردم. حال ما شاهد آنیم که خرده بورژوازی که از انقلاب حمایت کرد و با شاه جنگید، در حال تجزیه است و به طرف چپ گرایش پیدا می‌کند. رژیم تلاش می‌کند ما را به درگیری بکشاند اما وضع ما، مثل یک گاو باز است که در درجه اول باید از درگیری پرهیز کند. مسئله اساسی ما اینست که از رو در رویی اجتباب کنیم: راست خیلی سریع جنبیده‌است و خطر اصلی برای ما نه از جانب ارتش، که از طرف گروه‌های دست راستی «فالانژ» است. اگر بتوانیم تا چند ماه دیگر دوام بیاوریم ممکن است بتوانیم دیگر نیروهای دموکراتیک، بویژه اقلیتها را متحد کنیم. اما ما بیشتر به تجزیه در راست امید بسته‌ایم تا به اتحاد چپ.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;بیوگرافی - زندگینامه شکرالله پاک [http://biography.powerset.ir/زندگینامه-شکرالله-پاک-نژاد نژاد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حمایت پاکنژاد از مجاهدین ==<br /> دکتر [[منوچهر هزارخانی]]، یکی از یاران نزدیک او در «جبهه دموکراتیک ملی» در این‌باره می‌نویسد: «اگر رابطه «جبهه» با سازمان مجاهدین خلق تا به آخر حفظ شد، علّتش، به نظر من، آن‌بود که حفظ این ارتباط را شکری شخصاً به عهده داشت. بعدها که با رهبران سازمان از نزدیک آشنا شدم، از وزن و اعتباری که آنها برای شکری قائل بودند و اعتماد بی‌دریغی که به او داشتند و اهمیتی که به نظرات سیاسی او، در هر مورد، می‌دادند، تعجّب نکردم، یکّه خوردم. گمان نمی‌کنم هیچ‌یک از مبارزان هم‌زنجیر دیگر توانسته باشد بر چنین مقامی نزد مجاهدین دست یافته باشد. البته، این رابطه عمیق سیاسی ـ عاطفی یک طرفه نبود و شکری هم سرشار از علاقه و امید نسبت به مجاهدین بود» («جای خالی شکری»، منوچهر هزارخانی، دفترهای آزادی، شمارهٌ‌اول).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == تیرباران ==<br /> سرانجام در یکی از روزهای مردادماه سال ۶۰، در جریان تماسهای سازمان مجاهدین خلق ایران با شکرالله پاک‌نژاد، جهت پیشبرد امور «[[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]]»، وی پس از خاتمه ملاقات با یکی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق، در یکی از پایگاه‌های حفاظت شده سازمانی، در طول مسیر بازگشت، مورد شناسایی قرار گرفت به همراه آقای احمد اکملی، دستگیر گردید.<br /> <br /> پس از اسارت شکری، اقدامات گسترده‌ای از جانب شورای ملی مقاومت در سطح بین‌المللی برای نجات جان او صورت گرفت، اما سرانجام روز ۲۸ آذر ۱۳۶۰ حکم اعدام پاک‌نژاد را صادر نمود و او را تیرباران کردند<br /> <br /> آقای [[احمد اکملی]] نیز پیش از او تیرباران گردیده بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == شکرالله پاکنژاد از زبان آقای مسعود رجوی ==<br /> &lt;blockquote&gt;«با شهادت پاک‌نژاد، خلق ما یکی از رشیدترین فرزندان مبارزش، انقلاب ما یکی از ارزنده‌ترین رهبرانش، سازمان مجاهدین، یکی از صمیمی‌ترین و غمخوارترین هم‌زنجیران، همرزمان، و همسنگران و مشوقان انقلابی خود رااز دست داد. اگرچه یقین دارم که راهش، همچون نامش هر روز درخشنده‌تر و تابنده‌تر تا قله پیروزی نهایی ادامه خواهد داشت».&lt;ref&gt;سیمای آزادی - [https://vimeo.com/248212392 شهادت شکرالله پاکنژاد]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;gallery&gt;<br /> پرونده:پاکنژاد.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد|شکرالله پاکنژاد<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد ۱.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد|شکرالله پاکنژاد<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی|شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده|شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد۲.jpg|alt=شکرالله پاکنژاد در جمعیت|شکرالله پاکنژاد در جمعیت<br /> پرونده:شکری و اعضای خانواده.jpg|alt=شکری و اعضای خانواده|شکری و اعضای خانواده<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF&diff=54795 2021-04-17T01:09:01Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار<br /> | نام = شکرالله پاکنژاد<br /> | تصویر = شکرالله پاکنژاد ۱.JPG<br /> | شرح تصویر =شکرالله پاکنژاد<br /> | نام کامل = شکرالله پاکنژاد<br /> | معروف به = شکری<br /> | نام مستعار =<br /> | زادروز =<br /> | شهر تولد = دزفول<br /> | کشور تولد =<br /> | تاریخ مرگ = ۲۸ آذر ۱۳۶۰<br /> | شهر مرگ = تهران اوین<br /> | کشور مرگ = ایران<br /> | نام همسر =<br /> | فرزندان =<br /> |خویشاوندان سرشناس = عزیز پاکنژاد<br /> | تحصیلات =<br /> | دین =<br /> | حزب سیاسی = [[گروه فلسطین]]<br /> | سمت =<br /> | پست‌های قبلی =<br /> | فعالیت‌ها =<br /> | قبل از =<br /> | بعد از =<br /> | وب‌گاه رسمی =<br /> | امضا =<br /> | زیرنویس =<br /> }}<br /> <br /> '''شکرالله پاکنژاد''' (تیرباران ۲۸ آذر ۱۳۶۰) فعالیت‌های سیاسی خود را از مبارزات ملی و دانشجویی اواخر سالهای ۱۳۳۰ و اوایل ۱۳۴۰ خورشیدی شروع کرد و از زندانیان سیاسی زمان [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه پهلوی]] بود دفاعیات او در دادگاه شهرت جهانی دارد بعد از انقلاب ۱۳۵۷ از بنیانگذاران [[جبهه دموکراتیک ملی ایران]] بود.<br /> <br /> شکرالله پاک‌نژاد، که دوستانش او را شکری صدا می‌کردند با اعتقاد به مبارزه مسلحانه دست به ایجاد تشکل و هسته‌ای برای آغاز مبارزه قهرآمیز با رژیم شاه زد. این هسته که به [[گروه فلسطین]] معروف شد یکی از نخستین تلاش‌ها برای سازماندهی مقاومت مسلحانه علیه رژیم شاه بود. پاک‌نژاد در سال ۱۳۴۸ به هنگام خروج از ایران به منظور پیوستن به جنبش فلسطین توسط ساواک شاه دستگیر و زندانی شد. او در زندان شکنجه‌های بسیاری را متحمل شد. وی پس از انقلاب نیز از مخالفان سرکوب آزادی‌ها توسط حکومت جمهوری اسلامی بود. شکرالله پاکنژاد در مردادماه سال ۶۰ توسط رژیم ایران دستگیر شد. در روز ۲۸ آذر ۱۳۶۰ حکم اعدام شکرالله پاک‌نژاد توسط محاکم شرع صادر و او تیرباران شد. <br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> شکرالله پاک‌نژاد در خانواده‌ای فقیر در دزفول متولد شد. در سال ۱۳۳۹ وارد دانشکده حقوق شد. به محض ورود به دانشگاه با مسائل سیاسی آشنا شد و شروع به فعالیت کرد و به علت فعالیت‌های وسیع که در امر مبارزه با شاه از خود نشان داد، به زودی توانست مسئولیت‌های مهمی در سازمان دانشجویان وابسته به جبهه ملی به عهده بگیرد. از همان سال تا سال ۱۳۴۲ که او را از دانشگاه اخراج کرده و به سربازخانه فرستادند، بارها بازداشت شد و به زندان افتاد. در تظاهرات اول بهمن ۱۳۴۰ که مأموران ساواک و کماندوهای چترباز، به دانشگاه هجوم بردند، به قصد کشت او را کتک زدند، طوری که نیروهای امنیتی ناچار شدند پیکر تقریباً نیمه جانش را به بیمارستان برسانند. عصر همان روز پس از کمی بهبودی نسبی از بیمارستان فرارکرد و از فردای آن روز باز مبارزه را از سرگرفت. در سال ۱۳۴۲ او را به عنوان «اخلالگر» ازدانشگاه اخراج کرده و به سربازی فرستادند. در سال ۱۳۴۷ از دانشکده حقوق، رشته علوم سیاسی فارغ‌التحصیل شد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;همبستگی ملی - [https://www.hambastegimeli.com/گزیده-اخبار/46428-عبدالعلی-معصومی-به-یاد-شکرالله-پاک-نژاد عبدالعلی معصومی: به یاد شکرالله پاک نژاد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تشکیل گروه ==<br /> گروهی که با شکرالله پاکنژاد بودند در حال خروج غیرقانونی از مرز شَلمچه (خرمشهر)، برای پیوستن به رزمندگان فلسطینی دستگیر و زندانی شدند. از این رو، «گروه فلسطین» نام گرفتند. گروه فلسطین یک گروه یکپارچه نبود بلکه شامل چند گروه کوچک و شماری از چهره‌های دانشجویی بود که تمایلات مارکسیستی داشتند ولی نقطه وحدتی که این افراد را به هم نزدیک کرده بود اعتقاد آنها به مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه مبارزه بعد از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ شده بود که راه هر گونه مبارزه مسالمت آمیز سیاسی بسته شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == دستگیری ==<br /> شکرالله پاک نژاد (که دوستانش او را «شکری» صدا می‌زدند) و افراد گروهی که با او همراه بودند، به جز چند تن، در دیماه سال ۱۳۴۸، به هنگام خروج غیرقانونی از مرز شَلمچه (خرمشهر)، برای پیوستن به رزمندگان فلسطینی دستگیر و زندانی شدند. از این رو، «گروه فلسطین» نام گرفتند. «ساواک» با استفاده از اطلاعات حزب توده و در راٌس آن عباس شهریاری (که اصطلاحاً او را مرد هزار چهره می‌نامیدند) و با استفاده از اطلاعاتی که یکی از رابطین گروه پس از دستگیری داده بود توانست آنها را به هنگام عبور از مرز شلمچه (خرمشهر) دستگیر و زندانی کند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == محاکمه ==<br /> «دادگاه بدوی» راٌی خود را در روز دهم دیماه صادر کرد. سه تن از متهمان ـ شکرالله پاکنژاد (۲۸ساله، حقوقدان)، [[ناصر کاخساز]] (۲۸ساله، قاضی دادگستری) و [[مسعود بطحایی]] (۲۸ساله، کارگر) ـ به «حبس ابد با اعمال شاقّه» و بقیه از سه تا ۱۵ سال زندان محکوم شدند.<br /> <br /> «دادگاه تجدید نظر نظامی» که در روز ۲۶دیماه برای رسیدگی به پرونده متّهمان تشکیل شد، در روز ۲۹دیماه حکم خود را صادر کرد. بر اساس آن، حکم‌های پیشین سه متّهم ردیف اول و هفت تن دیگر تاٌیید شد و مدت زندان هفت تن دیگر کاهش یافت و حکم یک تن ([[محمدرضا شالگونی]]، ۲۵ساله، دانشجو)، از ۵ به ده سال افزایش یافت.<br /> <br /> روزنامه «لوموند» در روز ۲۱ ژانویه (اول بهمن) نوشت: &lt;blockquote&gt;«هنگامی که رئیس دادگاه احکام را قرائت می‌کرد، محکومین به حبس ابد در حین شنیدن احکام به خواندن سرود انترناسیونال پرداختند» &lt;/blockquote&gt;دفاعیات شکرالله پاک‌نژاد هم در «دادگاه بدوی» و هم در «دادگاه تجدیدنظر» از درهای بسته «دادگاه نظامی» بیرون رفت و به گونه گسترده‌ای در ایران و جهان پراکنده شد.<br /> <br /> == دفاعیات شکرالله پاک نژاد ==<br /> [[پرونده:شکرالله-پاک-نژاد.jpg|بندانگشتی|شکرالله پاکنژاد در دادگاه]]<br /> دفاعیات شکرالله پاکنژاد در سراسر ایران بر سر زبان مردم افتاد وشهرت جهانی پیدا کرد.<br /> <br /> [[ژان پل سارتر]] نویسنده فرانسوی متن کامل دفاعیات شکرالله پاک نژاد را بطور کامل در مجله خود به نام عصر جدید چاپ کرد. شکرالله پاک‌نژاد را بخاطر همین دفاعیات، ابتدا به اعدام محکوم کردند اما رژیم شاه، تحت فشارهای بین‌المللی مجبور شد حکم اعدامش را به حبس ابد تبدیل کند. با اوجگیری مبارزه مردم علیه نظام سلطنتی، شکری نیز از زندان آزاد شد. او ۹ سال در زندان شاه بود. [[آیه الله منتظری]] و [[آیه الله طالقانی]] از او به نیکی یاد می‌کردند. پاک نژاد پس از پیروزی قیام ضدسلطنتی از مؤسسین [[جبهه دمکراتیک ملی ایران|جبهه دمکراتیک ملی ایران بود]] وی در مرداد سال ۶۰، بار دیگر به اسارت درآمد و در اواخر ماه آذر همان سال تیرباران شد.<br /> <br /> === دفاعیه شکرالله پاکنژاد در دست مردم ===<br /> [[کرامت‌الله دانشیان]] دوست نزدیکی به نام [[یوسف آلیاری]] داشت. یوسف آلیاری دانشجوی دانشگاه ملی بود. او بعد از انقلاب در [[اعدام زندانیان سیاسی (تابستان ۱۳۶۷)|قتل‌عام زندانیان سال ۶۷]] اعدام شد، یوسف در زندان شاه تمام دفاعیه پاک نژاد را ریزنویسی کرد و در پلاستیک کوچکی گذاشت، سپس قورت داد و از زندان بیرون آورد.&lt;blockquote&gt;کرامت الله دانشیان؛ مثل بسیاری از زندانیان، تحت تأثیر مقاومت پاک نژاد بود یکبار درسلول شماره ۱۶ زندان اوین به کمکُ مرس با وی حرف می‌زند و از جمله می‌نویسد:&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;هوا دلپذیر شد گل از خاک بردمید، پرستو به بازگشت زد نغمه امید. به جوش آمده ست خون درون رگ گیاه … &lt;/blockquote&gt;شکرالله پاک نژاد در نوشته‌ای با عنوان «دفاع از مردم در برابر دیکتاتور»&lt;ref&gt;[https://hambastegimeli.com/صفحات-ویژه/طبله-عطار/55442-«دفاع-از-مردم-در-برابر-دیکتاتور» همبستگی ملی]&lt;/ref&gt;، که اوایل انقلاب در مجموعه ای با عنوان «فرهنگ نوین» چاپ شده به این موضوع اشاره کرده‌است.<br /> <br /> == بخشی از متن دفاعیه دفاعیه ==<br /> اصل ۷۴ متمم قانون اساسی مقرر می‌دارد که هیچ محکمه ای ممکن نیست منعقد گردد مگربه حکم قانون. پس وقتی که قانون اساسی تشکیل محکمه ای را ممکن نمی‌داند مگربه حکم قانون به طریق اولی ممکن نیست محکمه ای تشکیل شود که مغایربا قانون اساسی باشد. حال ببینیم جلسه امروز مرکب ازچه کسانی است؟<br /> <br /> من اسامی همه آقایان حاضردراین جلسه را مشخصا قید می‌کنم که ازلحاظ ثبت درپرونده معلوم باشد که حتی یک تماشاچی در این جلسه نیست. متهمین آقایان (مسعود بطحائی- احمد صبوری- ناصرکاخسار- ناصررحیم خانی- عبدالله فاضلی- هاشم سگوند- هدایت الله سلطان زاده- عبدالرضا نواب بوشهری- بهرام شالگونی- داود صلحدوست- سلامت رنجبر- محمد رضا شالگونی- ابراهیم انزابی نژاد- محمد معزز- ناصرجعفری- فرشید جمالی- فراد اشرفی و شکرالله پاک نژاد- بعلاوه- آقای رئیس دادگاه- آقایان قضاوت- آقای دادستان- آقای منشی و آقایان درجه داران و سربازان.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> خواهش می‌کنم اگر صورت جلسه ای هست که محکمه تصمیم برغیرعلنی بودن خود گرفته‌ است، هم اکنون قرائت شود تا درصورت جلسه تشکیل دادگاه قید شود؛ بنابراین وقتی اصل ۷۶ متمم قانون اساسی اجرا نشود و حقی که قانون اساسی اعطا نموده رعایت نگردد و جلسه ای بدون حضورتماشاچی تشکیل شود بنا به صراحت اصل ۷۶ متمم قانون اساسی چنین جلسه ای محکمه نیست و این که من دراظهاراتم گفتم «جلسه» و نگفتم «دادگاه» یا محکمه برای تبعیت ازاصل ۷۴ و ۷۶ قانون اساسی است.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;راه توده - [https://www.rahetudeh.com/rahetude/2013/12janvier/1/paknezhad7.html دفاع شکرالله پاک نژاد در دادگاه نظامی شاه]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> واضعین قانون اساسی برای این که درتفصیرات سیاسی، دولت‌ها نتوانند روی اقدامات غیرقانونی خود سرپوش گذاشته و روشنفکران را بدون اطلاع مردم دسته دسته بدون سروصدا در دادگاه‌های دربسته محاکمه و محکوم نمایند، درقانون اساسی و متمم آن تأکید خاص کرده‌است. برای من و همه مردم آزادی‌خواه ایران و جهان که می‌دانند چگونه قانون اساسی درصورت لزوم سوء تعبیرمی شود روشن است که اصولاً حکومت ایران معتقد است که درایران هیچ‌کس به اتهام سیاسی نه بازداشت می‌شود و نه محاکمه می‌گردد. من و صدها جوان دیگر نظیر کسانی که دراین جلسه درردیف متهمین نشسته‌اند و مسلماً از نظر آزادی خواهان جهان باعث افتخار ملت ما هستند، به نظراین دستگاه‌ها جانیانی هستیم که به مجازات‌های جنائی محکوم می‌شویم. این همه ظلم و ستم، این همه شکنجه و آزارها که درمورد تمام افراد این پرونده انجام شده، از صحه گذاشتن بصلاحیت محاکم نظامی برای رسیدگی باتهامات سیاسی یا اتهامات مربوط به طرز تفکر و اندیشه انسانی سرچشمه می‌گیرد. من اعلام می‌کنم که اگر تقصیری متوجه من باشد آن تقصیر سیاسی است و باید محاکمه با حضورهیات منصفه صورت به گیرد؛ ولی محاکم نظامی اساساً معتقدند که دراین مملکت هیچ‌کس به اتهام سیاسی دستگیر و محاکمه نمی‌شود. باید بگویم که قانون مجازات مقدمین علیه امنیت و استقلال مملکت که مورد استفاده مراجع نظامی است در ۲۲ خرداد ۱۳۱۰ یعنی ۳۹ سال قبل تصویب شده‌است. اولین دسته کمونیست‌های ایران درسال ۱۳۱۶ مشهور به گروه ۵۳ نفربه موجب همین قانون مقدمین برضد امنیت کشور مصوب ۲۲ خرداد ۱۳۱۰ محاکمه و محکوم شدند، ولی نه درمحکمه نظامی بلکه در محکمه جنائی عدلیه. حالا از آن تاریخ ۳۳ سال می‌گذرد و ما را به همان اتهام و بر طبق همان قانون به محاکمه کشانده‌اند ولی در زیر برق سرنیزه مأمورین نظامی در دادگاه نظامی- این است نتیجه و مفهوم پیشرفت مملکت درظرف ۳۳ سال در صیانت حقوق انسانی- دنیا باید بداند که ما در چه شرائط وحشتناکی زندگی می‌کنیم که قوه قضائیه مملکت زیر سر نیزه خرد شده‌است و همه زندگی مردم بوسیله ارتش و قوه مسلح حل و فصل می‌شود و جز دعاوی مربوط به سفته و تعدیل مال الاجاره و اتهامات مربوط به کلاه‌برداری و چک بلامحل، عدلیه به کاری اشتغال ندارد. مایه اصلی مشروطیت عدالت است و مردم فکر کردند که با استقرار مشروطیت و با تفکیک قوای سه‌گانه: مقننه، قضائیه، و مجریه از سیستم حکومت که همیشه «جلاد» ازعناصر اولیه آن بود رهائی خواهند یافت و دیگرهیچ خونخواری نخواهد توانست با اراده شخصی دستور مجازات متهمی را صادر کند. اکنون محاکمه این جانبان دراین جا به معنی پایمال کردن قوه قضائیه و برهم زدن اصل تفکیک قوای ثلاثه است و این اقدامات مجازات دارد. درست است که شما پوزخند خواهید زد که چه کسی جرات مجازات ما را دارد؟ درست است که شما پیش خود خواهید گفت: «این، حکومت است که خودش می‌خواهد چنین بکنیم.» اما وظیفه من گفتن حقایق است تا مردم دنیا بدانند درایران که این همه صحبت ازحقوق بشر و قانون می‌شود چه می‌گذرد…<br /> <br /> === آخرین دفاع ===<br /> ریاست محترم دادگاه، دادرسان محترم، مأمورین سازمان امنیت درسال گذشته عده زیادی از دانشجویان و آزادی خواهان ایران را به اتهام اقدام علیه کشورتوقیف کرده و پس از شکنجه‌های وحشتناک قرون وسطائی با پرونده‌های ساختگی به دادگاه‌های نظامی اداره دادرسی ارتش فرستادند. شماره کسانی که در دی و بهمن ماه سال گذشته به اتهام هم دردی با مردم فلسطین یا همکاری با افراد گروه فلسطین توقیف شدند، ازصد نفربیشتربوده که عده ای ازآنان پس ازمحاکمه محکوم و پس ازانقضای مدت محکومیت آزاد شده یا به سربازخانه‌ها اعزام گردیدند و بقیه یعنی بیش ازچهل نفردیگردرزندانهای ساواک بسر می‌برند. بیشترافرادی که دراین دادگاه محاکمه می‌شوند هیچ گناهی جزهم دردی با مردم فلسطین ندارند. البته سایردوستان درمورد مسئله فلسطین و علل عزیمت ما برای پیوستن به نهضت خلق فلسطین به تفضیل صحبت کرده و می‌کنند ولی من به طورخلاصه می‌گویم که برخلاف ادعای مکرر دستگاه حاکمه ایران مبنی برطرفداری ازحقوق آوارگان فلسطین و علیرغم تبلیغات خود دولت درمورد کمک به آنان و گفتارهای مقامات دولتی دررادیو و تلویزیون و نیزمقالات متعدد مقامات رسمی دربارهٔ طرفداری دولت ایران ازدعاوی خلق فلسطین، دراین دادگاه عده ای ازآزادی خواهان ایران تنها به دلیل هم دردی با مردم فلسطین محاکمه می‌شوند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> پس از انقلاب مشروطه و دراثرکوشش‌ها و جان بازی‌های مردم به رهبری مردانی نظیرستارخان و باقرخان و حیدرعمواغلی، بالاخره مشروطه خواهان پیروزشدند؛ ولی به علت توطئه‌های استعمارخارجی و ارتجاع داخلی پیروزی مشروطه مدت کوتاهی بیش طول نکشید. همان دوله‌ها و سلطنه‌ها، همان اشراف و فئودال‌ها تحت عنوان مشروطه بردوش مردم سوارشدند و مقاومت مردم نیزبه صورت جنبش‌های دیگری نظیرقیام خیابانی درآذربایجان قیام کلنل محمد تقی خان پسیان در خراسان و مهم ترازهمه قیام میرزا کوچک خان درگیلان بروزکرد. استعمارانگلستان که خود را با جریانات انقلابی پرقدرتی روبرومی دید دست به کارشد، تأسیس حکومت انقلاب بلشویکی درروسیه که درهمسایگی ایران قرارداشت و به صورت پایگاه بزرگ انقلاب جهانی درآمده بود نیزمزید برعلت شد و دست نشاندگان داخلی استعمارانگلستان را به حرکت درآورده و لزوم ایجاد یک دیکتاتوری سیاه که هرگونه صدای آزادی‌خواهی و استقلال طلبی را خفه کرده و امنیت لازم را برای استعمارگران انگلیسی و نفت خواران مربوطه به وجود آورده و درعین حال حائلی بین انقلاب روسیه و سرزمین مستعمره هندوستان باشد، بالاخره منجربه کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و سپس روی کارآمدن رژیم دیکتاتوری بیست ساله شد. ماجراهای نفتی دوره بیست ساله و سایرامتیازات استعماری آن دوره مشهورترازآن است که احتیاجی به تشریح داشته باشد. افتضاح سوم شهریور ۱۳۲۰ نیزبه همین ترتیب، کوشش نیروهای مترقی دردهه ۱۳۲۰–۳۰ و مبارزات ضد استعماری مردم ایران منجربه تشکیل حکومت ملی دکترمصدق شد. مبارزات ملت ما در دوره حکومت دکترمصدق با استعمارانگلستان و مانورهای امپریالیسم آمریکا به عنوان میراث خواراستعمار و بالاخره کودتای ضد ملی ۲۸ مرداد که به کمک دلارهای آمریکائی و سیاستمداران انگلیسی و دست نشاندگان ایرانی آنان انجام گرفت راه را برای ورود آمریکا به صحنه سیاست ایران به عنوان یک عامل تعیین‌کننده بازکرد. بعد از۲۸ مرداد ۱۳۳۲ زنجیرهای گران استعماربردست و پای ملت ما هرروزبیشترو بیشترپیچیده شد. قراردادهای نفت با کنسرسیوم، ورود درپیمان استعماری بغداد که بعد به سنتو تغییرنام داد، قراردادهای اقتصادی و سیاسی و استعماری متعدد با آمریکا و انگلستان، کاپیتولاسیون جدید و قراردادهائی نظیرآن، روزبه روزمیهن ما را درجهت وابستگی هر چه بیشتربه غرب به خصوص به آمریکا پیش برد؛ ولی ازنظرامپریالیست‌ها هنوزکافی نبود. مصلحت آنان حکم می‌کرد که ازنظرسیاسی ایران به یک قبرستان و با به اصطلاح خودشان به یک «جزیره آرامش» تبدیل شده و ازنظراقتصادی وابستگی آن به حد کافی رسیده و خطرگسستن زنجیرهای استعمار برای مدتی طولانی ازبین برود.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> ما برای مبارزه با پلیدترین پدیده تاریخ بشری یعنی امپریالیسم آمریکا و سگ زنجیری آن اسرائیل، به فلسطین می‌رفتیم و من شخصاً می‌پذیرم که هدفم کسب تجربه بود تا در زمان مقتضی &quot;با آمادگی کامل رزمی» که ساواک درگزارش عملی خود به دادرسی ارتش این همه درمورد آن تأکید کرده‌است به ایران برگردم… ساواک ما را به جرم عملی که خود احتمال می‌دهد ممکن بوده درچند سال بعد درایران صورت بگیرد محاکمه می‌کند و درواقع ما به جرم داشتن فکر و عقیده محاکمه می‌شویم و این محاکمه هم طبق اعلامیه حقوق بشرو هم طبق قانون اساسی ایران عملی است غیرقانونی.<br /> <br /> آزادی، این کلمه زیبا و دوست داشتنی را هیچ‌کس نمی‌تواند فراموش کند، آزادی انسان ازقید گرسنگی، جهل، دغدغه، هراس، بی عدالتی، زور و استبداد.<br /> <br /> برای اینکه بدانید با آزادی خواهان ایران چگونه رفتارمیشود، برای این که ارزش بازجوئی هائی که به آنها استناد می‌شود معلوم گردد باید قسمتی از شکنجه هائی که درمورد شخص من انجام شده شرح دهم:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> پس ازدستگیری درتاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۴۸ فوراً مرا به سازمان امنیت خرمشهر بردند. درآنجا سه نفربازجو به ضرب مشت و لگد مرا لخت‌کرده و به اصطلاح بازدید بدنی کردند. ازساعت ۸ بعد ازظهرتا یک بعد از نیمه شب بازجوئی توأم با مشت و لگد ادامه یافت. فردای آن روز مرا به زندان شهربانی آبادان منتقل کرده و دریکی ازمستراح‌های آن زندان محبوس کردند. یک هفته دراین مستراح تنها با یک پتوی سربازی، بدون لباس و روزانه تنها با یک وعده غذا گذراندم. روزهشتم با دستهای بسته دریک لندورسازمان امنیت به تهران درزندان اوین منتقل شدم. دربدو ورود به زندان اوین بازجوئی همراه با شکنجه شروع شد. بدین ترتیب که دو نفر به نام‌های رضا عطارپور معروف به دکترحسین زاده و بیگلری مشهوربه مهندس یوسفی با چک و مشت و لگد به جان من افتاده و مرتب یک ساعت متوالی مرا زدند. بعد مرا پشت میزنشانده و از من خواستند بنویسم کمونیست هستم و بکارجاسوسی اشتغال داشته‌ام و چون من امتناع کردم به دستوررضا عطارپوردونفردرجه دارآمده و مرا روی زمین خوابانیدند و با شلاق سیمی سیاه رنگی به جان من افتادند و به اتفاق بیگلری بیش ازسه ساعت متوالی با شلاق و مشت و لگد مرا زدند و به ترتیب نوبت عوض کرده و رفع خستگی می‌نمودند. درجریان زدن شلاق من دوباره بی هوش شدم، تمام بدنم کبود شده و خون ازپشت من براه افتاده بود. بازجوئی روزاول به همین‌جا خاتمه یافت و روزدوم عیناً تکرارشد. به اضافه این که چند باربه من دست بند قپانی زده، مرا روی چهارپایه قرارداده، و وادارکردند یک پایم را درهوا نگهدارم و هرچند دقیقه یک بار با لگد چهارپایه را از زیرپای من پرت کرده و مرا روی زمین می‌انداختند. روزسوم دراثرکشیده‌های محکمی که عطارپوربه گوش من نواخت خون ازگوش من براه افتاد که منجربه پاره شدن پرده گوش چپ من شده‌است. گوش چپ من بکلی قوه شنوائی خود را ازدست داده‌است. می‌توانید معاینه کنید. همان روزسوم تقریباً ده بعد ازظهرمرا با چشم بسته ازسلول انفرادی زندان وحشتناک اوین بیرون کشیده و به داخل باغ زندان بردند. درحالیکه چشم‌هایم هم چنان بسته بود، مرا به جلو می‌راندند. صدای عطارپور و بیگلری را شنیدم که پچ پچ کردند و گاهی می‌شنیدم که دربارهٔ من حرف می‌زدند. قارقارکلاغ‌ها و سرمای دی ماه، درد زخم شلاق‌های و گوش چپ و صدای منحوس عطارپور و بیگلری جلادان ساواک که مرتباً همدیگررا دکترو مهندس صدا می‌زدند سخت آزار دهنده بود. مرا به درخت بستند صدای پای عده ای همراه با دستورهای خشکی که صادرمی شد، روشن می‌کرد که جوخه اعدام را صدا زده‌اند. عطارپور رای دادگاه مرا می‌خواند که شکرالله پاک نژاد به جرم سوء قصد به جان اعلیحضرت همایونی و ارتباط با دولت خارجی به اتفاق آراء محکوم به اعدام شده‌است. بعد دستورداد که جوخه آماده باشد و مرتباً یادآوری می‌کرد که تو درکنارمرزعراق دستگیرشده ای و کسی ازتوقیف تو اطلاعی ندارد. همه فکر می‌کنند تو به عراق رفته‌ای و هیچ‌کس ازاعدام تو اطلاعی نخواهد داشت. پس از چند لحظه پچ پچ، عطارپورفریاد زد: این چه وضعی است؟ چرا دستورصادرمی کنند و بعد لغو می‌کنند؟ مگرمسخره بازی است؟ با صدای بلند قدری دشنام به من داد مرا از درخت بازکرده دوباره به سلول انفرادی برگرداندند. تمام این صحنه سازی‌ها برای این بود که من اعترافاتی مطابق میل آنها بکنم، درجریان بازجوئی‌های بعدی ناخن سبابه دست چپ و ناخن انگشت کوچک دست راست مرا کشیدند. بارها با فنون کاراته با پا و دست مرا به زمین انداختند. دشنام هائی که جلادان درتمام مدت بازجوئی به من می‌دادند تنها لایق خود و اربابانشان بود و من ازتکرارآن‌ها شرم دارم. سه بارو هربار ۴۸ ساعت به من بی خوابی دادند. ازشکنجه‌های گرسنگی طولانی و ازدیاد نورکه بارها انجام شد سخنی نمی‌گویم. شکنجه ۱۸ روزادامه یافت. آقای رئیس دادگاه! یکی ازدلایل دیرفرستادن ما به دادگاه این است که باید آثارشکنجه ازبین برود. قراربازداشت مرا پس از۲۱ روزبه رویت من رساندند، آن هم پس ازشلاق و مشت و لگد فراوان. چون قصد اعتراض داشتم و آنها می‌خواستند من حتی بدون ذکرقراررا امضاء کنم و بالاخره هم به ضرب شلاق مرا مجبور کردند بدون اعتراض قرار را امضاء کنم. شرح شکنجه‌ها برای این است که رفتارغیر قانونی مأمورین سازمان امنیت و اصولاً آتمسفری که پرونده این گروه درآن تشکیل شده روشن گردد. تا ارزش واقعی بازجوئی هائی که به آنها استناد می‌گردد معلوم باشد. آقای رئیس دادگاه من تنها کسی نیستم که شکنجه شده‌ام. تمام متهمین که دراین جا حضور دارند شکنجه شده‌اند. دربین ۱۸ نفرمتهمین حاضرحتی یک نفرهم نیست که شکنجه نشده باشد. برای مثال، پرونده خون ریزی مغزی ناصرکاخساز شهرت زیادی کسب کرده‌است. خود وی حاضراست و جریان شکنجه‌ها را تشریح می‌کند. تمام افراد وابسته به گروه فلسطین بدون استثناء شکنجه شده‌اند. مهندس حسن نیک داودی دراثرشدت ضربات وارده درزندان کشته شده‌است. جریان کشته شدن وی برملا شده‌است. جلادان ساواک وقتی می‌بینند که مهندس حسن نیک داودی دراثرشکنجه‌های مداوم رو به مرگ دارد، فوراً او را اززندان قزل قلعه به زندان قصرانتقال می‌دهند تا وانمود کنند که دراثرشکنجه نمرده‌است. پس ازانتقال به زندان قصر چون حال وی وخیم بوده به بیمارستان شهربانی منتقل می‌شود؛ ولی معالجات مؤثر واقع نشده و مهندس جوان می‌میرد. علت مرگ وی ضربات وارده به گردن و صدمه دیدن نخاع تشخیص داده شده. تمام پزشکان معالج وی تصدیق کرده‌اند که مرگ نیک داودی دراثرشکنجه در قزل قلعه صورت گرفته‌است. جرم نیک داودی خواندن کتاب بوده‌است. تنها نیک داودی و وابستگان به این پرونده نیستند که دراثرشکنجه‌های مأمورین ساواک کشته شده یا درحال مرگ اند. آیت الله سعیدی هم درسلول انفرادی قزل قلعه دراثرشکنجه کشته شده. جلادان ساواک حتی فرصت انتقال او را به زندان قصرنظیرنیک داودی پیدا نکردند. اشرف السادات خراسانی نیزدر اثرشکنجه‌های مداوم به حال مرگ به زندان قصرمنتقل شده و چندی پیش روی برانکارد از بیمارستان زندان قصربه یکی ازبیمارستان‌های خصوصی منتقل و به اصطلاح آزاد شده‌است تا او هم در زندان نمیرد. درحقیقت ساواک مرده او را آزاد کرده‌است. چه به تصدیق رئیس بهداری زندان قصرامیدی به ادامه حیات او وجود ندارد. آقای رئیس دادگاه آقایان قضات انجام چنین شکنجه‌هایی درعصرفضا و قمرمصنوعی باعث خجالت نیست؟ شما آقایان رئیس و قضات و دادستان دادگاه ما را به جرم گفتن حقایق محکوم خواهید کرد. محکومیت ما چیزی ازتلخی حقایقی که گفته شد و خود شما هم در باطن قطعاً آنها را قبول دارید نخواهد کاست. ما نه اولین هستیم که به جرم مبارزه با امپریالیسم و آزادی‌خواهی دردادگاهای ارتش ایران محاکمه ومحکوم می‌شویم نه آخرین آنها. ارتشی که شما درجه‌های افسری اش را به دوش دارید وسیله سرکوبی آزادی خواهان و روشن فکران ایران بوده و به عنوان چماق استعماربرعلیه مردم ایران به کاررفته است. این ارتش همان ارتش قزاق است که به فرمان محمد علی شاه به رهبری لیاخوف و شاپشال روسی مجلس را به توپ بست و مشروطه خواهان را تارو مارکرد. همان ارتش است که درمحکمه باغ شاه افرادی نظیرملک المتکلمین و صوراسرافیل و ده‌ها آزادی‌خواه دیگررا محاکمه و اعدام کرد، همان ارتش است که به دستورانگلیسی‌ها درسال ۱۲۹۹ کودتای سوم اسفند را براه انداخت و دیکتاتوری بیست ساله را برقرارکرد، همان ارتش است که قیام‌های ضد استعماری خیابانی، کلنل محمد تقی خان و میرزا کوچک خان را سرکوب نموده، همان ارتش است که افتضاح شهریور۱۳۲۰ را به بارآورد، همان ارتش است که پس ازجنگ دوم قتل‌عام‌های آذربایجان و کردستان را انجام داد، همان ارتش است که قیام ملی ۳۰ تیر۱۳۳۱ را به خون کشید، کودتای ضد ملی ۲۸ مرداد را انجام داد و حکومت ملی دکترمصدق را ساقط کرد، همان ارتش است که همیشه میتینگ‌ها و تظاهرات و اجتماعات مسالمت آمیزدانشجویان را به خون کشیده‌است. یاد روز۱۶ آذر۱۳۳۲، یاد قندچی، بزرگ نیا و شریعت رضوی شهدای دانشکده فنی و نیزیاد روز اول بهمن ۱۳۴۰، هیچ‌گاه ازخاطره‌ها نخواهد رفت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> این همان ارتشی است که روز۱۵ خرداد ۱۳۴۲ هزاران نفرازمردم بی گناه را در شهرهای تهران، شیراز، قم، تبریز، مشهد و دیگرشهرهای ایران کشت. حضرت آیت الله خمینی پیشوای شیعیان جهان و دیگرعلمای بزرگ شیعه را پس ازمدت‌ها حبس و اعمال فشارآواره و تبعید کرد. همان ارتش است که حافظ پیمان استعماری سنتو و ده‌ها پیمان استعماری دیگراست. همان ارتش است که دکترمصدق رهبرنهضت ملی ایران را بیش از ۱۲ سال درزمان رضا شاه و بیش از۱۴ سال پس ازکودتای ۲۸ مرداد زندانی کرد و پس ازمرگ وی درزندان حتی ازتشییع جنازه او هم جلوگیری بعمل آورد. همان ارتش است که خسروروزبه مظهرجنبش انقلابی ایران را تیرباران کرد… خون وارطان‌ها، سیامک‌ها، مبشری‌ها، فاطمی‌ها، کریم پورها، بخارائی‌ها، آیت اله سعیدی‌ها، نیک داودی‌ها و هزاران شهید دیگربه دستورامپریالیست‌ها و به حکم همین دادگاه‌های ارتش ریخته شده‌است. ارتش ایران به وسیله مستشاران آمریکائی و انگلیسی و اسرائیلی اداره می‌شود. افسران زبده ارتش دوره‌های تعلیمات عالیه خود را درپایگاه‌های نظامی آمریکا و انگلیس می‌گذرانند. دستگاه ساواک و ضداطلاعات ارتش کلا به وسیله مستشاران آمریکائی اداره می‌شود. چنین ارتشی جزدرهم کوبیدن قیام‌های آزادی خواهانه و استقلال طلبانه مردم، جزبه خون کشیدن هرگونه جنبش که هدف آن آزادی ایران ازیوغ امپریالیسم باشد، جزبازداشت، حبس، شکنجه، محاکمه و محکوم کردن آزادیخواهان ایران رسالتی ندارد. درچنین اوضاعی که دستگاه ساواک و رژیم دیکتاتوری فردی، ابتدائی‌ترین آزادی‌های مردم را ازبین برده و هیچ گونه خبری ازقانون و حقوق بشرنیست، مردم ایران برای حفظ حقوق خود هیچ راهی جزتوسل به زورندارند. اعلامیه جهانی حقوق بشرنیزصراحتا به انسان‌ها حق داده‌است درمورد حکومت هائی که ازتامین امنیت روحی و جسمی و فضائل انسانی افراد جامعه خودداری می‌کنند، شک و تردید بخود راه نداده و اقدام به ایجاد نظمی بکنند که حیثیت و مقام انسانی افراد جامعه را تأمین کند. تاریخ، این واقعیت را به هزارصورت ثابت کرده‌است که عدالت و حق همیشه به زور گرفته شده‌است. اصولاً حق گرفتنی است نه دادنی. یا ظالم باید ظلم نکند و یا مظلوم تحمل ظلم را ننماید. شق ثالثی وجود ندارد. ظالم هیچ وقت به میل خود دست ازاعمال ظلم برنمی‌دارد، بلکه همیشه مظلوم است که سرانجام ازقبول ظلم سربازمی زند. رژیم دیکتاتوری ایران می‌خواهد با روش‌های تفتیش عقاید قرون وسطائی و سلب هرگونه آزادی، میهن ما را به صورت یک قبرستان درآورد و درعین حال آرامش ناشی ازرعب و وحشت را به عنوان آرامش ناشی ازامینت و رفاه معرفی کند؛ ولی غافل ازاین است که هیچ‌گاه به هدف خود نخواهد رسید. علیرغم این همه فشارو روش‌های غیرانسانی، علیرغم رفتاروحشیانه مأمورین ساواک، علیرغم رژیم ترورو اختناق، علیرغم کوشش‌های دستگاه جباربرای ازبین بردن هرگونه صدای آزادی‌خواهی، مبارزه مردم ایران برای کسب آزادی، برای گسستن زنجیرهای بردگی، برای قطع دست امپریالیست‌های غربی و دست نشاندگان ایرانی آنان ادامه دارد و این مبارزه تا پیروزی نهائی ادامه خواهد یافت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> == شکرالله پاک نژاد بعد از آزادی از زندان ==<br /> از سال۵۰ به بعد بود شکرالله ‍پاک‌نژاد به حمایت از مجاهدین برخاست و می‌توان از موضع‌گیری او در جریان [[اپورتونیستهای چپ‌نما]] یاد نمود. چرا که پاک‌نژاد قاطعانه آن را محکوم نمود و در زندان اوین به حمایت از مجاهدین قد برافراشت.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;سازمان مجاهدین خلق ایران - [https://event.mojahedin.org/events/4604/شکرالله-پاک-نژاد؛-از-رشیدترین-فرزندان-مبارز-ایران-به-شهادت-رسید شکرالله پاک‌نژاد؛ از رشیدترین فرزندان مبارز ایران به شهادت رسید]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او در نخستین شمارهٌ [[نشریهٌ مجاهد|نشریه مجاهد]] که صفحه یی به‌نام «[[شورا]]» در آن بود (مجاهد شمارهٌ۱۱۸، ۱۰اردیبهشت۶۰)، با امضای «پ. شکوری» به ضرورت تشکیل چنین شورایی اشاره کرد: &lt;blockquote&gt;«انقلاب ایران در آستانه شکست است. مردم رنجدیده ما نگران بلیّاتی هستند که به یُمن حکومت انحصارطلبان دغلباز حزبی، به صورت بیکاری و فقر، جنگ و آوارگی، گرسنگی و فحشا و بالاخره دیکتاتوری و اختناق، گریبانشان را گرفته و دامنهٌ آنها هر روز گسترش بیشتری می‌یابد… اینک زحمتکشان میهن ما، دو سال پس از قیامی درخشان و یکپارچه، دست خود را خالی می‌یابند، بدون آن که در جبین حکومت نور رستگاری ببینند. آنان از قِبَل حاکمیت انحصارطلبان، نه نان در سفره دارند و نه امید در دل، و به زبانی دیگر، نه استقلال و نه آزادی… انقلاب امیدی به عوامفریبان حاکم ندارد، سهل است، آنها را به اعتبار عملکرد دوساله شان، عمله‌های ضدانقلاب می‌شناسد. انقلاب چه می‌خواهد؟ او هم چنان‌که در آخرین روزهای حکومت شاه از حلقوم زحمتکشان فریاد می‌کرد «استقلال» و «آزادی» می‌خواهد. امّا، پس از دوسال تجربه مصمّم است دیگر به هیچ نیرنگ باز سَفسَطه گری اجازه ندهد که با جدا کردن این دو مفهوم از یکدیگر، هر کدام را به صورت اهرمی برای فریب و زنجیری برای دوباره بستن دست و پایش مورد استفاده قرار دهد. انقلاب اکنون دیگر می‌داند که «استقلال»، خود را در «آزادی» نشان می‌دهد. او خوب می‌داند که آزادی جوهر زندگی است». او در پایان مقاله نوشته بود: &lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;«شورا، در این مرحله می‌خواهد زبان انقلاب باشد، بعد محوری برای تجمّع نیروهای انقلاب و آن گاه است که می‌تواند، در تناسب با ماهیّت خویش، نظامی حاکم، برخاسته از عمق دل و اندیشهٌ مردم و انقلاب آنان باشد».&lt;/blockquote&gt;شورای ملی مقاومت در ۳۰تیر۶۰ به مثابه «محوری برای تجمّع نیروهای انقلاب» تأسیس شد. شکری که سالها در انتظار شکل‌گیری چنین شورایی در تب و تاب بود، [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] به خارج از ایران منتقل شد. امّا، پیش از آن که تلاش شکری و کمک سازمان مجاهدین برای خروج او از کشور، به ثمر برسد، در شهریور۱۳۶۰ دستگیر شد، می‌شد حدس زد که شکری از این زندان جان به در نخواهد برد.<br /> <br /> === تأکید بر تشکیل جبهه مردمی ===<br /> پس از پیروزی قیام ضدسلطنتی نیز، پاک‌نژاد که از مؤسسین [[جبهه دموکراتیک ملی ایران]] بود، مواضع خود را در زمینه حمایت از مجاهدین دنبال می‌نمود. در همین رابطه او به نقش تعیین‌کننده آقای [[مسعود رجوی]] در صحنه مبارزات سیاسی کشور تأکید بسیار می‌ورزید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> به‌دنبال انتشار مصاحبه‌های آقای مسعود رجوی در سال۵۹ دربارهٔ مسائل سیاسی روز و مواضع نیروهای مختلف سیاسی، شکری طی نامه‌ای به تأثیرات عمیق این مصاحبه‌ها در میان نیروهای مبارز و انقلابی پرداخت و بر نقش راه‌گشایانه آن در مسیر ایجاد جبهه مردمی که از همان زمان نام «شورا» بر آن نهاده شده بود تأکید نمود و خود نیز همین مسیر را تعقیب می‌نمود.<br /> <br /> در سی خرداد سال ۶۰، حکومت ایران، دستور آتش گشودن به [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰|تظاهرات مسالمت‌آمیز]] ۵۰۰هزارنفره مردم تهران را که به‌دعوت مجاهدین و برای آخرین اتمام حجت برگزار شد، صادرکرد و مبارزه مسلحانه مجاهدین آغاز شد. پس از آن، پاک‌نژاد درارتباط با [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]]، به تلاشهای خود در جهت پیشبرد امور مربوط به شکل‌گیری [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] ادامه می‌داد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == مصاحبه فرد هالیدی با شکرالله پاک‌نژاد ==<br /> آنچه در زیر آمده ترجمه قسمتی از مصاحبه ای است که فرد هالیدی روزنامه‌نگار و نویسنده انگلیسی با شکرالله پاک‌نژاد در مرداد ۱۳۵۸ در تهران انجام داده‌است.<br /> <br /> '''فرهاد هالیدی''': شرایط زندان در رژیم شاه چگونه بود؟<br /> <br /> '''پاک نژاد''': مرا معمولاً تابستانها، به زندان بندر عباس در جنوب، و زمستانها به زندانهایی در شمال یا به زندان قزل قلعهٔ تهران می‌فرستادند. من هم قبل و هم بعد از دادگاه شکنجه شدم. آنها تلاش می‌کردند مرا وادار کنند بگویم «اشتباه کرده‌ام» بگویم «شاه خوب است»، بگویم «من کمونیست نیستم». اما امتیازی که من داشتم این بود که همه از وضعم اطلاع داشتند. کسانی که نامشان برای مردم شناخته نبود حتی بیشتر هم شکنجه می‌شدند. بسیاری سعی می‌کردند خودکشی کنند. به خاطر دارم که مرد جوانی را آوردند که پاهایش رعشه شدید داشت. وی باانداختن خود از پنجره، دست به خودکشی زده بود اما فقط ستون فقرانش آسیب دیده بود. من «دوزخ» دانته را می‌خوانم و نیروی جمله ای را که او بر بالای دروازه‌های دوزخ نقش کرده بود حس می‌کردم: «ای کسانی که به اینجا وارد می‌شوید، امید را رها کنید.» تا سال ۱۹۷۷، ما در واقع هیچ نوع تماسی با دنیای خارج نداشتیم. از اواسط سال ۱۹۷۳، من به مدت ۸ ماه در انفرادی بودم و فقط بعدها بود که شنیدم میان اعراب و اسرائیل در اکتبر ۱۹۷۳ جنگی درگرفته است. پس از این تاریخ (۱۹۷۷)، مقامات به صلیب سرخ اجازهٔ آمدن دادند. زمین زندان را با قالی فرش کردند و به ما اجازه دادند تا با نمایندگان صلیب سرخ تا حدود زیادی آزادانه صحبت کنیم. بعد هم توانستیم مقداری مواد خواندنی به دست بیاوریم. با پرداخت دو هزار تومان رشوه، به یک نگهبان زندان، موفق شدیم یک نسخه از کتاب «عربستان بدون سلاطین» را به دست آوریم.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> '''هالیدی''': شما به محض رهایی از زندان، دوباره فعالیت سیاسی را از سر گرفتید. وضعیت کنونی ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟&quot;<br /> <br /> '''شکرالله پاک نژاد''': در این انقلاب نوعی تداوم هست: ما در میان کشاکش دو موج زندگی می‌کنیم و همه چیز در آینده تغییر خواهد کرد. اگر ملاها به صورت طبقه حاکم در آیند، مردم از آنها روی گردان خواهند شد؛ و این روانه ایست که هم اکنون آغاز شده‌است: مردم نسبت به ابتدای کار کمتر از مذهب حمایت می‌کنند. یک هفته پس از خروج از زندان، از من سئوال شد که آیا از فکر یک «جمهوری اسلامی» جانبداری می‌کنم و من پاسخ منفی دادم و اگر یک چنین جمهوری، مترقی بود من آن را قبول می‌کردم. حال ما شاهد آنیم که خرده بورژوازی که از انقلاب حمایت کرد و با شاه جنگید، در حال تجزیه است و به طرف چپ گرایش پیدا می‌کند. رژیم تلاش می‌کند ما را به درگیری بکشاند اما وضع ما، مثل یک گاو باز است که در درجه اول باید از درگیری پرهیز کند. مسئله اساسی ما اینست که از رو در رویی اجتباب کنیم: راست خیلی سریع جنبیده‌است و خطر اصلی برای ما نه از جانب ارتش، که از طرف گروه‌های دست راستی «فالانژ» است. اگر بتوانیم تا چند ماه دیگر دوام بیاوریم ممکن است بتوانیم دیگر نیروهای دموکراتیک، بویژه اقلیتها را متحد کنیم. اما ما بیشتر به تجزیه در راست امید بسته‌ایم تا به اتحاد چپ.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;بیوگرافی - زندگینامه شکرالله پاک [http://biography.powerset.ir/زندگینامه-شکرالله-پاک-نژاد نژاد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حمایت پاکنژاد از مجاهدین ==<br /> دکتر [[منوچهر هزارخانی]]، یکی از یاران نزدیک او در «جبهه دموکراتیک ملی» در این‌باره می‌نویسد: «اگر رابطه «جبهه» با سازمان مجاهدین خلق تا به آخر حفظ شد، علّتش، به نظر من، آن‌بود که حفظ این ارتباط را شکری شخصاً به عهده داشت. بعدها که با رهبران سازمان از نزدیک آشنا شدم، از وزن و اعتباری که آنها برای شکری قائل بودند و اعتماد بی‌دریغی که به او داشتند و اهمیتی که به نظرات سیاسی او، در هر مورد، می‌دادند، تعجّب نکردم، یکّه خوردم. گمان نمی‌کنم هیچ‌یک از مبارزان هم‌زنجیر دیگر توانسته باشد بر چنین مقامی نزد مجاهدین دست یافته باشد. البته، این رابطه عمیق سیاسی ـ عاطفی یک طرفه نبود و شکری هم سرشار از علاقه و امید نسبت به مجاهدین بود» («جای خالی شکری»، منوچهر هزارخانی، دفترهای آزادی، شمارهٌ‌اول).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == تیرباران ==<br /> سرانجام در یکی از روزهای مردادماه سال ۶۰، در جریان تماسهای سازمان مجاهدین خلق ایران با شکرالله پاک‌نژاد، جهت پیشبرد امور «[[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]]»، وی پس از خاتمه ملاقات با یکی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق، در یکی از پایگاه‌های حفاظت شده سازمانی، در طول مسیر بازگشت، مورد شناسایی قرار گرفت به همراه آقای احمد اکملی، دستگیر گردید.<br /> <br /> پس از اسارت شکری، اقدامات گسترده‌ای از جانب شورای ملی مقاومت در سطح بین‌المللی برای نجات جان او صورت گرفت، اما سرانجام روز ۲۸ آذر ۱۳۶۰ حکم اعدام پاک‌نژاد را صادر نمود و او را تیرباران کردند<br /> <br /> آقای [[احمد اکملی]] نیز پیش از او تیرباران گردیده بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == شکرالله پاکنژاد از زبان آقای مسعود رجوی ==<br /> &lt;blockquote&gt;«با شهادت پاک‌نژاد، خلق ما یکی از رشیدترین فرزندان مبارزش، انقلاب ما یکی از ارزنده‌ترین رهبرانش، سازمان مجاهدین، یکی از صمیمی‌ترین و غمخوارترین هم‌زنجیران، همرزمان، و همسنگران و مشوقان انقلابی خود رااز دست داد. اگرچه یقین دارم که راهش، همچون نامش هر روز درخشنده‌تر و تابنده‌تر تا قله پیروزی نهایی ادامه خواهد داشت».&lt;ref&gt;سیمای آزادی - [https://vimeo.com/248212392 شهادت شکرالله پاکنژاد]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;gallery&gt;<br /> پرونده:پاکنژاد.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد|شکرالله پاکنژاد<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد ۱.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد|شکرالله پاکنژاد<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی|شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده|شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد۲.jpg|alt=شکرالله پاکنژاد در جمعیت|شکرالله پاکنژاد در جمعیت<br /> پرونده:شکری و اعضای خانواده.jpg|alt=شکری و اعضای خانواده|شکری و اعضای خانواده<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF&diff=54794 2021-04-17T01:03:50Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار<br /> | نام = شکرالله پاکنژاد<br /> | تصویر = شکرالله پاکنژاد ۱.JPG<br /> | شرح تصویر =شکرالله پاکنژاد<br /> | نام کامل = شکرالله پاکنژاد<br /> | معروف به = شکری<br /> | نام مستعار =<br /> | زادروز =<br /> | شهر تولد = دزفول<br /> | کشور تولد =<br /> | تاریخ مرگ = ۲۸ آذر ۱۳۶۰<br /> | شهر مرگ = تهران اوین<br /> | کشور مرگ = ایران<br /> | نام همسر =<br /> | فرزندان =<br /> |خویشاوندان سرشناس = عزیز پاکنژاد<br /> | تحصیلات =<br /> | دین =<br /> | حزب سیاسی = [[گروه فلسطین]]<br /> | سمت =<br /> | پست‌های قبلی =<br /> | فعالیت‌ها =<br /> | قبل از =<br /> | بعد از =<br /> | وب‌گاه رسمی =<br /> | امضا =<br /> | زیرنویس =<br /> }}<br /> <br /> '''شکرالله پاکنژاد''' (تیرباران ۲۸ آذر ۱۳۶۰) فعالیت‌های سیاسی خود را از مبارزات ملی و دانشجویی اواخر سالهای ۱۳۳۰ و اوایل ۱۳۴۰ خورشیدی شروع کرد و از زندانیان سیاسی زمان [[محمدرضا پهلوی|محمدرضا شاه پهلوی]] بود دفاعیات او در دادگاه شهرت جهانی دارد بعد از انقلاب ۱۳۵۷ از بنیانگذاران [[جبهه دموکراتیک ملی ایران]] بود.<br /> <br /> شکرالله پاک‌نژاد، که دوستانش او را شکری صدا می‌کردند با اعتقاد به مبارزه مسلحانه دست به ایجاد تشکل و هسته‌ای برای آغاز مبارزه قهرآمیز با رژیم شاه زد. این هسته که به [[گروه فلسطین]] معروف شد یکی از نخستین تلاش‌ها برای سازماندهی مقاومت مسلحانه علیه رژیم شاه بود. پاک‌نژاد در سال ۱۳۴۸ به هنگام خروج از ایران به منظور پیوستن به جنبش فلسطین توسط ساواک شاه دستگیر و زندانی شد. او در زندان شکنجه‌های بسیاری را متحمل شد. <br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> شکرالله پاک‌نژاد در خانواده‌ای فقیر در دزفول متولد شد. در سال ۱۳۳۹ وارد دانشکده حقوق شد. به محض ورود به دانشگاه با مسائل سیاسی آشنا شد و شروع به فعالیت کرد و به علت فعالیت‌های وسیع که در امر مبارزه با شاه از خود نشان داد، به زودی توانست مسئولیت‌های مهمی در سازمان دانشجویان وابسته به جبهه ملی به عهده بگیرد. از همان سال تا سال ۱۳۴۲ که او را از دانشگاه اخراج کرده و به سربازخانه فرستادند، بارها بازداشت شد و به زندان افتاد. در تظاهرات اول بهمن ۱۳۴۰ که مأموران ساواک و کماندوهای چترباز، به دانشگاه هجوم بردند، به قصد کشت او را کتک زدند، طوری که نیروهای امنیتی ناچار شدند پیکر تقریباً نیمه جانش را به بیمارستان برسانند. عصر همان روز پس از کمی بهبودی نسبی از بیمارستان فرارکرد و از فردای آن روز باز مبارزه را از سرگرفت. در سال ۱۳۴۲ او را به عنوان «اخلالگر» ازدانشگاه اخراج کرده و به سربازی فرستادند. در سال ۱۳۴۷ از دانشکده حقوق، رشته علوم سیاسی فارغ‌التحصیل شد.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;همبستگی ملی - [https://www.hambastegimeli.com/گزیده-اخبار/46428-عبدالعلی-معصومی-به-یاد-شکرالله-پاک-نژاد عبدالعلی معصومی: به یاد شکرالله پاک نژاد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تشکیل گروه ==<br /> گروهی که با شکرالله پاکنژاد بودند در حال خروج غیرقانونی از مرز شَلمچه (خرمشهر)، برای پیوستن به رزمندگان فلسطینی دستگیر و زندانی شدند. از این رو، «گروه فلسطین» نام گرفتند. گروه فلسطین یک گروه یکپارچه نبود بلکه شامل چند گروه کوچک و شماری از چهره‌های دانشجویی بود که تمایلات مارکسیستی داشتند ولی نقطه وحدتی که این افراد را به هم نزدیک کرده بود اعتقاد آنها به مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه مبارزه بعد از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ شده بود که راه هر گونه مبارزه مسالمت آمیز سیاسی بسته شده بود&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == دستگیری ==<br /> شکرالله پاک نژاد (که دوستانش او را «شکری» صدا می‌زدند) و افراد گروهی که با او همراه بودند، به جز چند تن، در دیماه سال ۱۳۴۸، به هنگام خروج غیرقانونی از مرز شَلمچه (خرمشهر)، برای پیوستن به رزمندگان فلسطینی دستگیر و زندانی شدند. از این رو، «گروه فلسطین» نام گرفتند. «ساواک» با استفاده از اطلاعات حزب توده و در راٌس آن عباس شهریاری (که اصطلاحاً او را مرد هزار چهره می‌نامیدند) و با استفاده از اطلاعاتی که یکی از رابطین گروه پس از دستگیری داده بود توانست آنها را به هنگام عبور از مرز شلمچه (خرمشهر) دستگیر و زندانی کند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == محاکمه ==<br /> «دادگاه بدوی» راٌی خود را در روز دهم دیماه صادر کرد. سه تن از متهمان ـ شکرالله پاکنژاد (۲۸ساله، حقوقدان)، [[ناصر کاخساز]] (۲۸ساله، قاضی دادگستری) و [[مسعود بطحایی]] (۲۸ساله، کارگر) ـ به «حبس ابد با اعمال شاقّه» و بقیه از سه تا ۱۵ سال زندان محکوم شدند.<br /> <br /> «دادگاه تجدید نظر نظامی» که در روز ۲۶دیماه برای رسیدگی به پرونده متّهمان تشکیل شد، در روز ۲۹دیماه حکم خود را صادر کرد. بر اساس آن، حکم‌های پیشین سه متّهم ردیف اول و هفت تن دیگر تاٌیید شد و مدت زندان هفت تن دیگر کاهش یافت و حکم یک تن ([[محمدرضا شالگونی]]، ۲۵ساله، دانشجو)، از ۵ به ده سال افزایش یافت.<br /> <br /> روزنامه «لوموند» در روز ۲۱ ژانویه (اول بهمن) نوشت: &lt;blockquote&gt;«هنگامی که رئیس دادگاه احکام را قرائت می‌کرد، محکومین به حبس ابد در حین شنیدن احکام به خواندن سرود انترناسیونال پرداختند» &lt;/blockquote&gt;دفاعیات شکرالله پاک‌نژاد هم در «دادگاه بدوی» و هم در «دادگاه تجدیدنظر» از درهای بسته «دادگاه نظامی» بیرون رفت و به گونه گسترده‌ای در ایران و جهان پراکنده شد.<br /> <br /> == دفاعیات شکرالله پاک نژاد ==<br /> [[پرونده:شکرالله-پاک-نژاد.jpg|بندانگشتی|شکرالله پاکنژاد در دادگاه]]<br /> دفاعیات شکرالله پاکنژاد در سراسر ایران بر سر زبان مردم افتاد وشهرت جهانی پیدا کرد.<br /> <br /> [[ژان پل سارتر]] نویسنده فرانسوی متن کامل دفاعیات شکرالله پاک نژاد را بطور کامل در مجله خود به نام عصر جدید چاپ کرد. شکرالله پاک‌نژاد را بخاطر همین دفاعیات، ابتدا به اعدام محکوم کردند اما رژیم شاه، تحت فشارهای بین‌المللی مجبور شد حکم اعدامش را به حبس ابد تبدیل کند. با اوجگیری مبارزه مردم علیه نظام سلطنتی، شکری نیز از زندان آزاد شد. او ۹ سال در زندان شاه بود. [[آیه الله منتظری]] و [[آیه الله طالقانی]] از او به نیکی یاد می‌کردند. پاک نژاد پس از پیروزی قیام ضدسلطنتی از مؤسسین [[جبهه دمکراتیک ملی ایران|جبهه دمکراتیک ملی ایران بود]] وی در مرداد سال ۶۰، بار دیگر به اسارت درآمد و در اواخر ماه آذر همان سال تیرباران شد.<br /> <br /> === دفاعیه شکرالله پاکنژاد در دست مردم ===<br /> [[کرامت‌الله دانشیان]] دوست نزدیکی به نام [[یوسف آلیاری]] داشت. یوسف آلیاری دانشجوی دانشگاه ملی بود. او بعد از انقلاب در [[اعدام زندانیان سیاسی (تابستان ۱۳۶۷)|قتل‌عام زندانیان سال ۶۷]] اعدام شد، یوسف در زندان شاه تمام دفاعیه پاک نژاد را ریزنویسی کرد و در پلاستیک کوچکی گذاشت، سپس قورت داد و از زندان بیرون آورد.&lt;blockquote&gt;کرامت الله دانشیان؛ مثل بسیاری از زندانیان، تحت تأثیر مقاومت پاک نژاد بود یکبار درسلول شماره ۱۶ زندان اوین به کمکُ مرس با وی حرف می‌زند و از جمله می‌نویسد:&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;هوا دلپذیر شد گل از خاک بردمید، پرستو به بازگشت زد نغمه امید. به جوش آمده ست خون درون رگ گیاه … &lt;/blockquote&gt;شکرالله پاک نژاد در نوشته‌ای با عنوان «دفاع از مردم در برابر دیکتاتور»&lt;ref&gt;[https://hambastegimeli.com/صفحات-ویژه/طبله-عطار/55442-«دفاع-از-مردم-در-برابر-دیکتاتور» همبستگی ملی]&lt;/ref&gt;، که اوایل انقلاب در مجموعه ای با عنوان «فرهنگ نوین» چاپ شده به این موضوع اشاره کرده‌است.<br /> <br /> == بخشی از متن دفاعیه دفاعیه ==<br /> اصل ۷۴ متمم قانون اساسی مقرر می‌دارد که هیچ محکمه ای ممکن نیست منعقد گردد مگربه حکم قانون. پس وقتی که قانون اساسی تشکیل محکمه ای را ممکن نمی‌داند مگربه حکم قانون به طریق اولی ممکن نیست محکمه ای تشکیل شود که مغایربا قانون اساسی باشد. حال ببینیم جلسه امروز مرکب ازچه کسانی است؟<br /> <br /> من اسامی همه آقایان حاضردراین جلسه را مشخصا قید می‌کنم که ازلحاظ ثبت درپرونده معلوم باشد که حتی یک تماشاچی در این جلسه نیست. متهمین آقایان (مسعود بطحائی- احمد صبوری- ناصرکاخسار- ناصررحیم خانی- عبدالله فاضلی- هاشم سگوند- هدایت الله سلطان زاده- عبدالرضا نواب بوشهری- بهرام شالگونی- داود صلحدوست- سلامت رنجبر- محمد رضا شالگونی- ابراهیم انزابی نژاد- محمد معزز- ناصرجعفری- فرشید جمالی- فراد اشرفی و شکرالله پاک نژاد- بعلاوه- آقای رئیس دادگاه- آقایان قضاوت- آقای دادستان- آقای منشی و آقایان درجه داران و سربازان.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> خواهش می‌کنم اگر صورت جلسه ای هست که محکمه تصمیم برغیرعلنی بودن خود گرفته‌ است، هم اکنون قرائت شود تا درصورت جلسه تشکیل دادگاه قید شود؛ بنابراین وقتی اصل ۷۶ متمم قانون اساسی اجرا نشود و حقی که قانون اساسی اعطا نموده رعایت نگردد و جلسه ای بدون حضورتماشاچی تشکیل شود بنا به صراحت اصل ۷۶ متمم قانون اساسی چنین جلسه ای محکمه نیست و این که من دراظهاراتم گفتم «جلسه» و نگفتم «دادگاه» یا محکمه برای تبعیت ازاصل ۷۴ و ۷۶ قانون اساسی است.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;راه توده - [https://www.rahetudeh.com/rahetude/2013/12janvier/1/paknezhad7.html دفاع شکرالله پاک نژاد در دادگاه نظامی شاه]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> واضعین قانون اساسی برای این که درتفصیرات سیاسی، دولت‌ها نتوانند روی اقدامات غیرقانونی خود سرپوش گذاشته و روشنفکران را بدون اطلاع مردم دسته دسته بدون سروصدا در دادگاه‌های دربسته محاکمه و محکوم نمایند، درقانون اساسی و متمم آن تأکید خاص کرده‌است. برای من و همه مردم آزادی‌خواه ایران و جهان که می‌دانند چگونه قانون اساسی درصورت لزوم سوء تعبیرمی شود روشن است که اصولاً حکومت ایران معتقد است که درایران هیچ‌کس به اتهام سیاسی نه بازداشت می‌شود و نه محاکمه می‌گردد. من و صدها جوان دیگر نظیر کسانی که دراین جلسه درردیف متهمین نشسته‌اند و مسلماً از نظر آزادی خواهان جهان باعث افتخار ملت ما هستند، به نظراین دستگاه‌ها جانیانی هستیم که به مجازات‌های جنائی محکوم می‌شویم. این همه ظلم و ستم، این همه شکنجه و آزارها که درمورد تمام افراد این پرونده انجام شده، از صحه گذاشتن بصلاحیت محاکم نظامی برای رسیدگی باتهامات سیاسی یا اتهامات مربوط به طرز تفکر و اندیشه انسانی سرچشمه می‌گیرد. من اعلام می‌کنم که اگر تقصیری متوجه من باشد آن تقصیر سیاسی است و باید محاکمه با حضورهیات منصفه صورت به گیرد؛ ولی محاکم نظامی اساساً معتقدند که دراین مملکت هیچ‌کس به اتهام سیاسی دستگیر و محاکمه نمی‌شود. باید بگویم که قانون مجازات مقدمین علیه امنیت و استقلال مملکت که مورد استفاده مراجع نظامی است در ۲۲ خرداد ۱۳۱۰ یعنی ۳۹ سال قبل تصویب شده‌است. اولین دسته کمونیست‌های ایران درسال ۱۳۱۶ مشهور به گروه ۵۳ نفربه موجب همین قانون مقدمین برضد امنیت کشور مصوب ۲۲ خرداد ۱۳۱۰ محاکمه و محکوم شدند، ولی نه درمحکمه نظامی بلکه در محکمه جنائی عدلیه. حالا از آن تاریخ ۳۳ سال می‌گذرد و ما را به همان اتهام و بر طبق همان قانون به محاکمه کشانده‌اند ولی در زیر برق سرنیزه مأمورین نظامی در دادگاه نظامی- این است نتیجه و مفهوم پیشرفت مملکت درظرف ۳۳ سال در صیانت حقوق انسانی- دنیا باید بداند که ما در چه شرائط وحشتناکی زندگی می‌کنیم که قوه قضائیه مملکت زیر سر نیزه خرد شده‌است و همه زندگی مردم بوسیله ارتش و قوه مسلح حل و فصل می‌شود و جز دعاوی مربوط به سفته و تعدیل مال الاجاره و اتهامات مربوط به کلاه‌برداری و چک بلامحل، عدلیه به کاری اشتغال ندارد. مایه اصلی مشروطیت عدالت است و مردم فکر کردند که با استقرار مشروطیت و با تفکیک قوای سه‌گانه: مقننه، قضائیه، و مجریه از سیستم حکومت که همیشه «جلاد» ازعناصر اولیه آن بود رهائی خواهند یافت و دیگرهیچ خونخواری نخواهد توانست با اراده شخصی دستور مجازات متهمی را صادر کند. اکنون محاکمه این جانبان دراین جا به معنی پایمال کردن قوه قضائیه و برهم زدن اصل تفکیک قوای ثلاثه است و این اقدامات مجازات دارد. درست است که شما پوزخند خواهید زد که چه کسی جرات مجازات ما را دارد؟ درست است که شما پیش خود خواهید گفت: «این، حکومت است که خودش می‌خواهد چنین بکنیم.» اما وظیفه من گفتن حقایق است تا مردم دنیا بدانند درایران که این همه صحبت ازحقوق بشر و قانون می‌شود چه می‌گذرد…<br /> <br /> === آخرین دفاع ===<br /> ریاست محترم دادگاه، دادرسان محترم، مأمورین سازمان امنیت درسال گذشته عده زیادی از دانشجویان و آزادی خواهان ایران را به اتهام اقدام علیه کشورتوقیف کرده و پس از شکنجه‌های وحشتناک قرون وسطائی با پرونده‌های ساختگی به دادگاه‌های نظامی اداره دادرسی ارتش فرستادند. شماره کسانی که در دی و بهمن ماه سال گذشته به اتهام هم دردی با مردم فلسطین یا همکاری با افراد گروه فلسطین توقیف شدند، ازصد نفربیشتربوده که عده ای ازآنان پس ازمحاکمه محکوم و پس ازانقضای مدت محکومیت آزاد شده یا به سربازخانه‌ها اعزام گردیدند و بقیه یعنی بیش ازچهل نفردیگردرزندانهای ساواک بسر می‌برند. بیشترافرادی که دراین دادگاه محاکمه می‌شوند هیچ گناهی جزهم دردی با مردم فلسطین ندارند. البته سایردوستان درمورد مسئله فلسطین و علل عزیمت ما برای پیوستن به نهضت خلق فلسطین به تفضیل صحبت کرده و می‌کنند ولی من به طورخلاصه می‌گویم که برخلاف ادعای مکرر دستگاه حاکمه ایران مبنی برطرفداری ازحقوق آوارگان فلسطین و علیرغم تبلیغات خود دولت درمورد کمک به آنان و گفتارهای مقامات دولتی دررادیو و تلویزیون و نیزمقالات متعدد مقامات رسمی دربارهٔ طرفداری دولت ایران ازدعاوی خلق فلسطین، دراین دادگاه عده ای ازآزادی خواهان ایران تنها به دلیل هم دردی با مردم فلسطین محاکمه می‌شوند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> پس از انقلاب مشروطه و دراثرکوشش‌ها و جان بازی‌های مردم به رهبری مردانی نظیرستارخان و باقرخان و حیدرعمواغلی، بالاخره مشروطه خواهان پیروزشدند؛ ولی به علت توطئه‌های استعمارخارجی و ارتجاع داخلی پیروزی مشروطه مدت کوتاهی بیش طول نکشید. همان دوله‌ها و سلطنه‌ها، همان اشراف و فئودال‌ها تحت عنوان مشروطه بردوش مردم سوارشدند و مقاومت مردم نیزبه صورت جنبش‌های دیگری نظیرقیام خیابانی درآذربایجان قیام کلنل محمد تقی خان پسیان در خراسان و مهم ترازهمه قیام میرزا کوچک خان درگیلان بروزکرد. استعمارانگلستان که خود را با جریانات انقلابی پرقدرتی روبرومی دید دست به کارشد، تأسیس حکومت انقلاب بلشویکی درروسیه که درهمسایگی ایران قرارداشت و به صورت پایگاه بزرگ انقلاب جهانی درآمده بود نیزمزید برعلت شد و دست نشاندگان داخلی استعمارانگلستان را به حرکت درآورده و لزوم ایجاد یک دیکتاتوری سیاه که هرگونه صدای آزادی‌خواهی و استقلال طلبی را خفه کرده و امنیت لازم را برای استعمارگران انگلیسی و نفت خواران مربوطه به وجود آورده و درعین حال حائلی بین انقلاب روسیه و سرزمین مستعمره هندوستان باشد، بالاخره منجربه کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و سپس روی کارآمدن رژیم دیکتاتوری بیست ساله شد. ماجراهای نفتی دوره بیست ساله و سایرامتیازات استعماری آن دوره مشهورترازآن است که احتیاجی به تشریح داشته باشد. افتضاح سوم شهریور ۱۳۲۰ نیزبه همین ترتیب، کوشش نیروهای مترقی دردهه ۱۳۲۰–۳۰ و مبارزات ضد استعماری مردم ایران منجربه تشکیل حکومت ملی دکترمصدق شد. مبارزات ملت ما در دوره حکومت دکترمصدق با استعمارانگلستان و مانورهای امپریالیسم آمریکا به عنوان میراث خواراستعمار و بالاخره کودتای ضد ملی ۲۸ مرداد که به کمک دلارهای آمریکائی و سیاستمداران انگلیسی و دست نشاندگان ایرانی آنان انجام گرفت راه را برای ورود آمریکا به صحنه سیاست ایران به عنوان یک عامل تعیین‌کننده بازکرد. بعد از۲۸ مرداد ۱۳۳۲ زنجیرهای گران استعماربردست و پای ملت ما هرروزبیشترو بیشترپیچیده شد. قراردادهای نفت با کنسرسیوم، ورود درپیمان استعماری بغداد که بعد به سنتو تغییرنام داد، قراردادهای اقتصادی و سیاسی و استعماری متعدد با آمریکا و انگلستان، کاپیتولاسیون جدید و قراردادهائی نظیرآن، روزبه روزمیهن ما را درجهت وابستگی هر چه بیشتربه غرب به خصوص به آمریکا پیش برد؛ ولی ازنظرامپریالیست‌ها هنوزکافی نبود. مصلحت آنان حکم می‌کرد که ازنظرسیاسی ایران به یک قبرستان و با به اصطلاح خودشان به یک «جزیره آرامش» تبدیل شده و ازنظراقتصادی وابستگی آن به حد کافی رسیده و خطرگسستن زنجیرهای استعمار برای مدتی طولانی ازبین برود.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> ما برای مبارزه با پلیدترین پدیده تاریخ بشری یعنی امپریالیسم آمریکا و سگ زنجیری آن اسرائیل، به فلسطین می‌رفتیم و من شخصاً می‌پذیرم که هدفم کسب تجربه بود تا در زمان مقتضی &quot;با آمادگی کامل رزمی» که ساواک درگزارش عملی خود به دادرسی ارتش این همه درمورد آن تأکید کرده‌است به ایران برگردم… ساواک ما را به جرم عملی که خود احتمال می‌دهد ممکن بوده درچند سال بعد درایران صورت بگیرد محاکمه می‌کند و درواقع ما به جرم داشتن فکر و عقیده محاکمه می‌شویم و این محاکمه هم طبق اعلامیه حقوق بشرو هم طبق قانون اساسی ایران عملی است غیرقانونی.<br /> <br /> آزادی، این کلمه زیبا و دوست داشتنی را هیچ‌کس نمی‌تواند فراموش کند، آزادی انسان ازقید گرسنگی، جهل، دغدغه، هراس، بی عدالتی، زور و استبداد.<br /> <br /> برای اینکه بدانید با آزادی خواهان ایران چگونه رفتارمیشود، برای این که ارزش بازجوئی هائی که به آنها استناد می‌شود معلوم گردد باید قسمتی از شکنجه هائی که درمورد شخص من انجام شده شرح دهم:&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> پس ازدستگیری درتاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۴۸ فوراً مرا به سازمان امنیت خرمشهر بردند. درآنجا سه نفربازجو به ضرب مشت و لگد مرا لخت‌کرده و به اصطلاح بازدید بدنی کردند. ازساعت ۸ بعد ازظهرتا یک بعد از نیمه شب بازجوئی توأم با مشت و لگد ادامه یافت. فردای آن روز مرا به زندان شهربانی آبادان منتقل کرده و دریکی ازمستراح‌های آن زندان محبوس کردند. یک هفته دراین مستراح تنها با یک پتوی سربازی، بدون لباس و روزانه تنها با یک وعده غذا گذراندم. روزهشتم با دستهای بسته دریک لندورسازمان امنیت به تهران درزندان اوین منتقل شدم. دربدو ورود به زندان اوین بازجوئی همراه با شکنجه شروع شد. بدین ترتیب که دو نفر به نام‌های رضا عطارپور معروف به دکترحسین زاده و بیگلری مشهوربه مهندس یوسفی با چک و مشت و لگد به جان من افتاده و مرتب یک ساعت متوالی مرا زدند. بعد مرا پشت میزنشانده و از من خواستند بنویسم کمونیست هستم و بکارجاسوسی اشتغال داشته‌ام و چون من امتناع کردم به دستوررضا عطارپوردونفردرجه دارآمده و مرا روی زمین خوابانیدند و با شلاق سیمی سیاه رنگی به جان من افتادند و به اتفاق بیگلری بیش ازسه ساعت متوالی با شلاق و مشت و لگد مرا زدند و به ترتیب نوبت عوض کرده و رفع خستگی می‌نمودند. درجریان زدن شلاق من دوباره بی هوش شدم، تمام بدنم کبود شده و خون ازپشت من براه افتاده بود. بازجوئی روزاول به همین‌جا خاتمه یافت و روزدوم عیناً تکرارشد. به اضافه این که چند باربه من دست بند قپانی زده، مرا روی چهارپایه قرارداده، و وادارکردند یک پایم را درهوا نگهدارم و هرچند دقیقه یک بار با لگد چهارپایه را از زیرپای من پرت کرده و مرا روی زمین می‌انداختند. روزسوم دراثرکشیده‌های محکمی که عطارپوربه گوش من نواخت خون ازگوش من براه افتاد که منجربه پاره شدن پرده گوش چپ من شده‌است. گوش چپ من بکلی قوه شنوائی خود را ازدست داده‌است. می‌توانید معاینه کنید. همان روزسوم تقریباً ده بعد ازظهرمرا با چشم بسته ازسلول انفرادی زندان وحشتناک اوین بیرون کشیده و به داخل باغ زندان بردند. درحالیکه چشم‌هایم هم چنان بسته بود، مرا به جلو می‌راندند. صدای عطارپور و بیگلری را شنیدم که پچ پچ کردند و گاهی می‌شنیدم که دربارهٔ من حرف می‌زدند. قارقارکلاغ‌ها و سرمای دی ماه، درد زخم شلاق‌های و گوش چپ و صدای منحوس عطارپور و بیگلری جلادان ساواک که مرتباً همدیگررا دکترو مهندس صدا می‌زدند سخت آزار دهنده بود. مرا به درخت بستند صدای پای عده ای همراه با دستورهای خشکی که صادرمی شد، روشن می‌کرد که جوخه اعدام را صدا زده‌اند. عطارپور رای دادگاه مرا می‌خواند که شکرالله پاک نژاد به جرم سوء قصد به جان اعلیحضرت همایونی و ارتباط با دولت خارجی به اتفاق آراء محکوم به اعدام شده‌است. بعد دستورداد که جوخه آماده باشد و مرتباً یادآوری می‌کرد که تو درکنارمرزعراق دستگیرشده ای و کسی ازتوقیف تو اطلاعی ندارد. همه فکر می‌کنند تو به عراق رفته‌ای و هیچ‌کس ازاعدام تو اطلاعی نخواهد داشت. پس از چند لحظه پچ پچ، عطارپورفریاد زد: این چه وضعی است؟ چرا دستورصادرمی کنند و بعد لغو می‌کنند؟ مگرمسخره بازی است؟ با صدای بلند قدری دشنام به من داد مرا از درخت بازکرده دوباره به سلول انفرادی برگرداندند. تمام این صحنه سازی‌ها برای این بود که من اعترافاتی مطابق میل آنها بکنم، درجریان بازجوئی‌های بعدی ناخن سبابه دست چپ و ناخن انگشت کوچک دست راست مرا کشیدند. بارها با فنون کاراته با پا و دست مرا به زمین انداختند. دشنام هائی که جلادان درتمام مدت بازجوئی به من می‌دادند تنها لایق خود و اربابانشان بود و من ازتکرارآن‌ها شرم دارم. سه بارو هربار ۴۸ ساعت به من بی خوابی دادند. ازشکنجه‌های گرسنگی طولانی و ازدیاد نورکه بارها انجام شد سخنی نمی‌گویم. شکنجه ۱۸ روزادامه یافت. آقای رئیس دادگاه! یکی ازدلایل دیرفرستادن ما به دادگاه این است که باید آثارشکنجه ازبین برود. قراربازداشت مرا پس از۲۱ روزبه رویت من رساندند، آن هم پس ازشلاق و مشت و لگد فراوان. چون قصد اعتراض داشتم و آنها می‌خواستند من حتی بدون ذکرقراررا امضاء کنم و بالاخره هم به ضرب شلاق مرا مجبور کردند بدون اعتراض قرار را امضاء کنم. شرح شکنجه‌ها برای این است که رفتارغیر قانونی مأمورین سازمان امنیت و اصولاً آتمسفری که پرونده این گروه درآن تشکیل شده روشن گردد. تا ارزش واقعی بازجوئی هائی که به آنها استناد می‌گردد معلوم باشد. آقای رئیس دادگاه من تنها کسی نیستم که شکنجه شده‌ام. تمام متهمین که دراین جا حضور دارند شکنجه شده‌اند. دربین ۱۸ نفرمتهمین حاضرحتی یک نفرهم نیست که شکنجه نشده باشد. برای مثال، پرونده خون ریزی مغزی ناصرکاخساز شهرت زیادی کسب کرده‌است. خود وی حاضراست و جریان شکنجه‌ها را تشریح می‌کند. تمام افراد وابسته به گروه فلسطین بدون استثناء شکنجه شده‌اند. مهندس حسن نیک داودی دراثرشدت ضربات وارده درزندان کشته شده‌است. جریان کشته شدن وی برملا شده‌است. جلادان ساواک وقتی می‌بینند که مهندس حسن نیک داودی دراثرشکنجه‌های مداوم رو به مرگ دارد، فوراً او را اززندان قزل قلعه به زندان قصرانتقال می‌دهند تا وانمود کنند که دراثرشکنجه نمرده‌است. پس ازانتقال به زندان قصر چون حال وی وخیم بوده به بیمارستان شهربانی منتقل می‌شود؛ ولی معالجات مؤثر واقع نشده و مهندس جوان می‌میرد. علت مرگ وی ضربات وارده به گردن و صدمه دیدن نخاع تشخیص داده شده. تمام پزشکان معالج وی تصدیق کرده‌اند که مرگ نیک داودی دراثرشکنجه در قزل قلعه صورت گرفته‌است. جرم نیک داودی خواندن کتاب بوده‌است. تنها نیک داودی و وابستگان به این پرونده نیستند که دراثرشکنجه‌های مأمورین ساواک کشته شده یا درحال مرگ اند. آیت الله سعیدی هم درسلول انفرادی قزل قلعه دراثرشکنجه کشته شده. جلادان ساواک حتی فرصت انتقال او را به زندان قصرنظیرنیک داودی پیدا نکردند. اشرف السادات خراسانی نیزدر اثرشکنجه‌های مداوم به حال مرگ به زندان قصرمنتقل شده و چندی پیش روی برانکارد از بیمارستان زندان قصربه یکی ازبیمارستان‌های خصوصی منتقل و به اصطلاح آزاد شده‌است تا او هم در زندان نمیرد. درحقیقت ساواک مرده او را آزاد کرده‌است. چه به تصدیق رئیس بهداری زندان قصرامیدی به ادامه حیات او وجود ندارد. آقای رئیس دادگاه آقایان قضات انجام چنین شکنجه‌هایی درعصرفضا و قمرمصنوعی باعث خجالت نیست؟ شما آقایان رئیس و قضات و دادستان دادگاه ما را به جرم گفتن حقایق محکوم خواهید کرد. محکومیت ما چیزی ازتلخی حقایقی که گفته شد و خود شما هم در باطن قطعاً آنها را قبول دارید نخواهد کاست. ما نه اولین هستیم که به جرم مبارزه با امپریالیسم و آزادی‌خواهی دردادگاهای ارتش ایران محاکمه ومحکوم می‌شویم نه آخرین آنها. ارتشی که شما درجه‌های افسری اش را به دوش دارید وسیله سرکوبی آزادی خواهان و روشن فکران ایران بوده و به عنوان چماق استعماربرعلیه مردم ایران به کاررفته است. این ارتش همان ارتش قزاق است که به فرمان محمد علی شاه به رهبری لیاخوف و شاپشال روسی مجلس را به توپ بست و مشروطه خواهان را تارو مارکرد. همان ارتش است که درمحکمه باغ شاه افرادی نظیرملک المتکلمین و صوراسرافیل و ده‌ها آزادی‌خواه دیگررا محاکمه و اعدام کرد، همان ارتش است که به دستورانگلیسی‌ها درسال ۱۲۹۹ کودتای سوم اسفند را براه انداخت و دیکتاتوری بیست ساله را برقرارکرد، همان ارتش است که قیام‌های ضد استعماری خیابانی، کلنل محمد تقی خان و میرزا کوچک خان را سرکوب نموده، همان ارتش است که افتضاح شهریور۱۳۲۰ را به بارآورد، همان ارتش است که پس ازجنگ دوم قتل‌عام‌های آذربایجان و کردستان را انجام داد، همان ارتش است که قیام ملی ۳۰ تیر۱۳۳۱ را به خون کشید، کودتای ضد ملی ۲۸ مرداد را انجام داد و حکومت ملی دکترمصدق را ساقط کرد، همان ارتش است که همیشه میتینگ‌ها و تظاهرات و اجتماعات مسالمت آمیزدانشجویان را به خون کشیده‌است. یاد روز۱۶ آذر۱۳۳۲، یاد قندچی، بزرگ نیا و شریعت رضوی شهدای دانشکده فنی و نیزیاد روز اول بهمن ۱۳۴۰، هیچ‌گاه ازخاطره‌ها نخواهد رفت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> این همان ارتشی است که روز۱۵ خرداد ۱۳۴۲ هزاران نفرازمردم بی گناه را در شهرهای تهران، شیراز، قم، تبریز، مشهد و دیگرشهرهای ایران کشت. حضرت آیت الله خمینی پیشوای شیعیان جهان و دیگرعلمای بزرگ شیعه را پس ازمدت‌ها حبس و اعمال فشارآواره و تبعید کرد. همان ارتش است که حافظ پیمان استعماری سنتو و ده‌ها پیمان استعماری دیگراست. همان ارتش است که دکترمصدق رهبرنهضت ملی ایران را بیش از ۱۲ سال درزمان رضا شاه و بیش از۱۴ سال پس ازکودتای ۲۸ مرداد زندانی کرد و پس ازمرگ وی درزندان حتی ازتشییع جنازه او هم جلوگیری بعمل آورد. همان ارتش است که خسروروزبه مظهرجنبش انقلابی ایران را تیرباران کرد… خون وارطان‌ها، سیامک‌ها، مبشری‌ها، فاطمی‌ها، کریم پورها، بخارائی‌ها، آیت اله سعیدی‌ها، نیک داودی‌ها و هزاران شهید دیگربه دستورامپریالیست‌ها و به حکم همین دادگاه‌های ارتش ریخته شده‌است. ارتش ایران به وسیله مستشاران آمریکائی و انگلیسی و اسرائیلی اداره می‌شود. افسران زبده ارتش دوره‌های تعلیمات عالیه خود را درپایگاه‌های نظامی آمریکا و انگلیس می‌گذرانند. دستگاه ساواک و ضداطلاعات ارتش کلا به وسیله مستشاران آمریکائی اداره می‌شود. چنین ارتشی جزدرهم کوبیدن قیام‌های آزادی خواهانه و استقلال طلبانه مردم، جزبه خون کشیدن هرگونه جنبش که هدف آن آزادی ایران ازیوغ امپریالیسم باشد، جزبازداشت، حبس، شکنجه، محاکمه و محکوم کردن آزادیخواهان ایران رسالتی ندارد. درچنین اوضاعی که دستگاه ساواک و رژیم دیکتاتوری فردی، ابتدائی‌ترین آزادی‌های مردم را ازبین برده و هیچ گونه خبری ازقانون و حقوق بشرنیست، مردم ایران برای حفظ حقوق خود هیچ راهی جزتوسل به زورندارند. اعلامیه جهانی حقوق بشرنیزصراحتا به انسان‌ها حق داده‌است درمورد حکومت هائی که ازتامین امنیت روحی و جسمی و فضائل انسانی افراد جامعه خودداری می‌کنند، شک و تردید بخود راه نداده و اقدام به ایجاد نظمی بکنند که حیثیت و مقام انسانی افراد جامعه را تأمین کند. تاریخ، این واقعیت را به هزارصورت ثابت کرده‌است که عدالت و حق همیشه به زور گرفته شده‌است. اصولاً حق گرفتنی است نه دادنی. یا ظالم باید ظلم نکند و یا مظلوم تحمل ظلم را ننماید. شق ثالثی وجود ندارد. ظالم هیچ وقت به میل خود دست ازاعمال ظلم برنمی‌دارد، بلکه همیشه مظلوم است که سرانجام ازقبول ظلم سربازمی زند. رژیم دیکتاتوری ایران می‌خواهد با روش‌های تفتیش عقاید قرون وسطائی و سلب هرگونه آزادی، میهن ما را به صورت یک قبرستان درآورد و درعین حال آرامش ناشی ازرعب و وحشت را به عنوان آرامش ناشی ازامینت و رفاه معرفی کند؛ ولی غافل ازاین است که هیچ‌گاه به هدف خود نخواهد رسید. علیرغم این همه فشارو روش‌های غیرانسانی، علیرغم رفتاروحشیانه مأمورین ساواک، علیرغم رژیم ترورو اختناق، علیرغم کوشش‌های دستگاه جباربرای ازبین بردن هرگونه صدای آزادی‌خواهی، مبارزه مردم ایران برای کسب آزادی، برای گسستن زنجیرهای بردگی، برای قطع دست امپریالیست‌های غربی و دست نشاندگان ایرانی آنان ادامه دارد و این مبارزه تا پیروزی نهائی ادامه خواهد یافت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> == شکرالله پاک نژاد بعد از آزادی از زندان ==<br /> از سال۵۰ به بعد بود شکرالله ‍پاک‌نژاد به حمایت از مجاهدین برخاست و می‌توان از موضع‌گیری او در جریان [[اپورتونیستهای چپ‌نما]] یاد نمود. چرا که پاک‌نژاد قاطعانه آن را محکوم نمود و در زندان اوین به حمایت از مجاهدین قد برافراشت.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;سازمان مجاهدین خلق ایران - [https://event.mojahedin.org/events/4604/شکرالله-پاک-نژاد؛-از-رشیدترین-فرزندان-مبارز-ایران-به-شهادت-رسید شکرالله پاک‌نژاد؛ از رشیدترین فرزندان مبارز ایران به شهادت رسید]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او در نخستین شمارهٌ [[نشریهٌ مجاهد|نشریه مجاهد]] که صفحه یی به‌نام «[[شورا]]» در آن بود (مجاهد شمارهٌ۱۱۸، ۱۰اردیبهشت۶۰)، با امضای «پ. شکوری» به ضرورت تشکیل چنین شورایی اشاره کرد: &lt;blockquote&gt;«انقلاب ایران در آستانه شکست است. مردم رنجدیده ما نگران بلیّاتی هستند که به یُمن حکومت انحصارطلبان دغلباز حزبی، به صورت بیکاری و فقر، جنگ و آوارگی، گرسنگی و فحشا و بالاخره دیکتاتوری و اختناق، گریبانشان را گرفته و دامنهٌ آنها هر روز گسترش بیشتری می‌یابد… اینک زحمتکشان میهن ما، دو سال پس از قیامی درخشان و یکپارچه، دست خود را خالی می‌یابند، بدون آن که در جبین حکومت نور رستگاری ببینند. آنان از قِبَل حاکمیت انحصارطلبان، نه نان در سفره دارند و نه امید در دل، و به زبانی دیگر، نه استقلال و نه آزادی… انقلاب امیدی به عوامفریبان حاکم ندارد، سهل است، آنها را به اعتبار عملکرد دوساله شان، عمله‌های ضدانقلاب می‌شناسد. انقلاب چه می‌خواهد؟ او هم چنان‌که در آخرین روزهای حکومت شاه از حلقوم زحمتکشان فریاد می‌کرد «استقلال» و «آزادی» می‌خواهد. امّا، پس از دوسال تجربه مصمّم است دیگر به هیچ نیرنگ باز سَفسَطه گری اجازه ندهد که با جدا کردن این دو مفهوم از یکدیگر، هر کدام را به صورت اهرمی برای فریب و زنجیری برای دوباره بستن دست و پایش مورد استفاده قرار دهد. انقلاب اکنون دیگر می‌داند که «استقلال»، خود را در «آزادی» نشان می‌دهد. او خوب می‌داند که آزادی جوهر زندگی است». او در پایان مقاله نوشته بود: &lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;«شورا، در این مرحله می‌خواهد زبان انقلاب باشد، بعد محوری برای تجمّع نیروهای انقلاب و آن گاه است که می‌تواند، در تناسب با ماهیّت خویش، نظامی حاکم، برخاسته از عمق دل و اندیشهٌ مردم و انقلاب آنان باشد».&lt;/blockquote&gt;شورای ملی مقاومت در ۳۰تیر۶۰ به مثابه «محوری برای تجمّع نیروهای انقلاب» تأسیس شد. شکری که سالها در انتظار شکل‌گیری چنین شورایی در تب و تاب بود، [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] به خارج از ایران منتقل شد. امّا، پیش از آن که تلاش شکری و کمک سازمان مجاهدین برای خروج او از کشور، به ثمر برسد، در شهریور۱۳۶۰ دستگیر شد، می‌شد حدس زد که شکری از این زندان جان به در نخواهد برد.<br /> <br /> === تأکید بر تشکیل جبهه مردمی ===<br /> پس از پیروزی قیام ضدسلطنتی نیز، پاک‌نژاد که از مؤسسین [[جبهه دموکراتیک ملی ایران]] بود، مواضع خود را در زمینه حمایت از مجاهدین دنبال می‌نمود. در همین رابطه او به نقش تعیین‌کننده آقای [[مسعود رجوی]] در صحنه مبارزات سیاسی کشور تأکید بسیار می‌ورزید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> به‌دنبال انتشار مصاحبه‌های آقای مسعود رجوی در سال۵۹ دربارهٔ مسائل سیاسی روز و مواضع نیروهای مختلف سیاسی، شکری طی نامه‌ای به تأثیرات عمیق این مصاحبه‌ها در میان نیروهای مبارز و انقلابی پرداخت و بر نقش راه‌گشایانه آن در مسیر ایجاد جبهه مردمی که از همان زمان نام «شورا» بر آن نهاده شده بود تأکید نمود و خود نیز همین مسیر را تعقیب می‌نمود.<br /> <br /> در سی خرداد سال ۶۰، حکومت ایران، دستور آتش گشودن به [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰|تظاهرات مسالمت‌آمیز]] ۵۰۰هزارنفره مردم تهران را که به‌دعوت مجاهدین و برای آخرین اتمام حجت برگزار شد، صادرکرد و مبارزه مسلحانه مجاهدین آغاز شد. پس از آن، پاک‌نژاد درارتباط با [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]]، به تلاشهای خود در جهت پیشبرد امور مربوط به شکل‌گیری [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] ادامه می‌داد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == مصاحبه فرد هالیدی با شکرالله پاک‌نژاد ==<br /> آنچه در زیر آمده ترجمه قسمتی از مصاحبه ای است که فرد هالیدی روزنامه‌نگار و نویسنده انگلیسی با شکرالله پاک‌نژاد در مرداد ۱۳۵۸ در تهران انجام داده‌است.<br /> <br /> '''فرهاد هالیدی''': شرایط زندان در رژیم شاه چگونه بود؟<br /> <br /> '''پاک نژاد''': مرا معمولاً تابستانها، به زندان بندر عباس در جنوب، و زمستانها به زندانهایی در شمال یا به زندان قزل قلعهٔ تهران می‌فرستادند. من هم قبل و هم بعد از دادگاه شکنجه شدم. آنها تلاش می‌کردند مرا وادار کنند بگویم «اشتباه کرده‌ام» بگویم «شاه خوب است»، بگویم «من کمونیست نیستم». اما امتیازی که من داشتم این بود که همه از وضعم اطلاع داشتند. کسانی که نامشان برای مردم شناخته نبود حتی بیشتر هم شکنجه می‌شدند. بسیاری سعی می‌کردند خودکشی کنند. به خاطر دارم که مرد جوانی را آوردند که پاهایش رعشه شدید داشت. وی باانداختن خود از پنجره، دست به خودکشی زده بود اما فقط ستون فقرانش آسیب دیده بود. من «دوزخ» دانته را می‌خوانم و نیروی جمله ای را که او بر بالای دروازه‌های دوزخ نقش کرده بود حس می‌کردم: «ای کسانی که به اینجا وارد می‌شوید، امید را رها کنید.» تا سال ۱۹۷۷، ما در واقع هیچ نوع تماسی با دنیای خارج نداشتیم. از اواسط سال ۱۹۷۳، من به مدت ۸ ماه در انفرادی بودم و فقط بعدها بود که شنیدم میان اعراب و اسرائیل در اکتبر ۱۹۷۳ جنگی درگرفته است. پس از این تاریخ (۱۹۷۷)، مقامات به صلیب سرخ اجازهٔ آمدن دادند. زمین زندان را با قالی فرش کردند و به ما اجازه دادند تا با نمایندگان صلیب سرخ تا حدود زیادی آزادانه صحبت کنیم. بعد هم توانستیم مقداری مواد خواندنی به دست بیاوریم. با پرداخت دو هزار تومان رشوه، به یک نگهبان زندان، موفق شدیم یک نسخه از کتاب «عربستان بدون سلاطین» را به دست آوریم.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> <br /> '''هالیدی''': شما به محض رهایی از زندان، دوباره فعالیت سیاسی را از سر گرفتید. وضعیت کنونی ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟&quot;<br /> <br /> '''شکرالله پاک نژاد''': در این انقلاب نوعی تداوم هست: ما در میان کشاکش دو موج زندگی می‌کنیم و همه چیز در آینده تغییر خواهد کرد. اگر ملاها به صورت طبقه حاکم در آیند، مردم از آنها روی گردان خواهند شد؛ و این روانه ایست که هم اکنون آغاز شده‌است: مردم نسبت به ابتدای کار کمتر از مذهب حمایت می‌کنند. یک هفته پس از خروج از زندان، از من سئوال شد که آیا از فکر یک «جمهوری اسلامی» جانبداری می‌کنم و من پاسخ منفی دادم و اگر یک چنین جمهوری، مترقی بود من آن را قبول می‌کردم. حال ما شاهد آنیم که خرده بورژوازی که از انقلاب حمایت کرد و با شاه جنگید، در حال تجزیه است و به طرف چپ گرایش پیدا می‌کند. رژیم تلاش می‌کند ما را به درگیری بکشاند اما وضع ما، مثل یک گاو باز است که در درجه اول باید از درگیری پرهیز کند. مسئله اساسی ما اینست که از رو در رویی اجتباب کنیم: راست خیلی سریع جنبیده‌است و خطر اصلی برای ما نه از جانب ارتش، که از طرف گروه‌های دست راستی «فالانژ» است. اگر بتوانیم تا چند ماه دیگر دوام بیاوریم ممکن است بتوانیم دیگر نیروهای دموکراتیک، بویژه اقلیتها را متحد کنیم. اما ما بیشتر به تجزیه در راست امید بسته‌ایم تا به اتحاد چپ.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;بیوگرافی - زندگینامه شکرالله پاک [http://biography.powerset.ir/زندگینامه-شکرالله-پاک-نژاد نژاد]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == حمایت پاکنژاد از مجاهدین ==<br /> دکتر [[منوچهر هزارخانی]]، یکی از یاران نزدیک او در «جبهه دموکراتیک ملی» در این‌باره می‌نویسد: «اگر رابطه «جبهه» با سازمان مجاهدین خلق تا به آخر حفظ شد، علّتش، به نظر من، آن‌بود که حفظ این ارتباط را شکری شخصاً به عهده داشت. بعدها که با رهبران سازمان از نزدیک آشنا شدم، از وزن و اعتباری که آنها برای شکری قائل بودند و اعتماد بی‌دریغی که به او داشتند و اهمیتی که به نظرات سیاسی او، در هر مورد، می‌دادند، تعجّب نکردم، یکّه خوردم. گمان نمی‌کنم هیچ‌یک از مبارزان هم‌زنجیر دیگر توانسته باشد بر چنین مقامی نزد مجاهدین دست یافته باشد. البته، این رابطه عمیق سیاسی ـ عاطفی یک طرفه نبود و شکری هم سرشار از علاقه و امید نسبت به مجاهدین بود» (مقاله «جای خالی شکری»، منوچهر هزارخانی، دفترهای آزادی، شمارهٌ‌اول).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;<br /> <br /> == تیرباران ==<br /> سرانجام در یکی از روزهای مردادماه سال ۶۰، در جریان تماسهای سازمان مجاهدین خلق ایران با شکرالله پاک‌نژاد، جهت پیشبرد امور «[[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]]»، وی پس از خاتمه ملاقات با یکی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق، در یکی از پایگاه‌های حفاظت شده سازمانی، در طول مسیر بازگشت، مورد شناسایی قرار گرفت به همراه آقای احمد اکملی، دستگیر گردید.<br /> <br /> پس از اسارت شکری، اقدامات گسترده‌ای از جانب شورای ملی مقاومت در سطح بین‌المللی برای نجات جان او صورت گرفت، اما سرانجام روز ۲۸ آذر ۱۳۶۰ حکم اعدام پاک‌نژاد را صادر نمود و او را تیرباران کردند<br /> <br /> آقای [[احمد اکملی]] نیز پیش از او تیرباران گردیده بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == شکرالله پاکنژاد از زبان آقای مسعود رجوی ==<br /> &lt;blockquote&gt;«با شهادت پاک‌نژاد، خلق ما یکی از رشیدترین فرزندان مبارزش، انقلاب ما یکی از ارزنده‌ترین رهبرانش، سازمان مجاهدین، یکی از صمیمی‌ترین و غمخوارترین هم‌زنجیران، همرزمان، و همسنگران و مشوقان انقلابی خود رااز دست داد. اگرچه یقین دارم که راهش، همچون نامش هر روز درخشنده‌تر و تابنده‌تر تا قله پیروزی نهایی ادامه خواهد داشت».&lt;ref&gt;سیمای آزادی - [https://vimeo.com/248212392 شهادت شکرالله پاکنژاد]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;gallery&gt;<br /> پرونده:پاکنژاد.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد|شکرالله پاکنژاد<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد ۱.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد|شکرالله پاکنژاد<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی|شکرالله پاکنژاد و منوچهر هزارخوانی<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده.JPG|alt=شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده|شکرالله پاکنژاد در محفل خانواده<br /> پرونده:شکرالله پاکنژاد۲.jpg|alt=شکرالله پاکنژاد در جمعیت|شکرالله پاکنژاد در جمعیت<br /> پرونده:شکری و اعضای خانواده.jpg|alt=شکری و اعضای خانواده|شکری و اعضای خانواده<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DB%8C_%D9%88_%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87.jpg&diff=54793 2021-04-17T01:03:11Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF%DB%B2.jpg&diff=54792 2021-04-17T01:02:08Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%AD%D9%81%D9%84_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87.JPG&diff=54791 2021-04-17T01:00:33Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF_%D9%88_%D9%85%D9%86%D9%88%DA%86%D9%87%D8%B1_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C.JPG&diff=54790 2021-04-17T00:59:58Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF_%DB%B1.JPG&diff=54789 2021-04-17T00:56:42Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF.JPG&diff=54788 2021-04-17T00:53:40Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B5&diff=54787 2021-04-17T00:43:34Z

<p>Ehsan: /* یادکردها */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[میلیشیا]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین خلق ایران وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ مسعود رجوی تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) سازمان مجاهدین خلق ایران به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از آزادی از زندانهای شاه تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها مسعود رجوی بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری شاه سپری کرده بودند. مجاهدین خلق برای گسترش فعالیت‌های خود تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی را در دستور کار خود قرار دادند.[[میلیشیا|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۹- حمله‌ی سراسری مرتجعين به دانشگاه‌ها تحت عنوان [[انقلاب فرهنگی]].<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۸۰- موشك باران قرارگاه‌های [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] در عراق با ۷۷ موشك.<br /> <br /> *۲۹ فروردین۱۳۵۴- [[بیژن جزنی]]، فعال سیاسی چپ‌گرای ایرانی و از بنیانگذاران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق]]<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۲۸۸- (۱۰آوریل) [[هوارد باسکرویل]]، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز <br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۱- تیرباران اولین دسته از مرکزیت [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] ایران توسط رژیم شاه.<br /> <br /> *۳۰ فروردین۱۳۵۴ - به گلوله بستن زندانیان سیاسی، دو تن از اعضا سازمان مجاهدین خلق ([[کاظم ذوالانوار]]، [[مصطفی جوان خوشدل]]) و هفت تن از اعضا سازمان چریک‌های فدایی خلق ([[بیژن جزنی]]، حسن ضیاء ظریفی، عزیز سرمدی، مشعوف کلانتری، محمد چوپان زاده، عباس سورکی و احمد جلیل افشار) توسط [[ساواک]] شاه.<br /> <br /> *۳۱ فروردین۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد]]، از بنیانگزاران جبهه دموکراتیک ملی ایران.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B3%DB%B1_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=54786 2021-04-17T00:42:27Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۳۱ فروردین''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۱ روز گذشته و به پایان آن ۳۳۴ روز (در سال عادی) یا ۳۳۵ روز (در سال کبیسه) مانده است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۱۷۱ - فرانسه با اتریش وارد جنگ شد.<br /> <br /> * ۱۵ - نبرد یرموک: عرب ها کنترل سوریه و فلسطین را از امپراتوری روم شرقی گرفتند.<br /> <br /> * ۱۲۸۱ - پیِر و ماری کوری، رادیوم کلراید را تصفیه کردند.<br /> <br /> * ۱۱۵۴ - جنگ استقلال آمریکا: بریتانیا عملیات محاصره بوستون و ماساچوست را آغاز کردند.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۵۸ - آدولف هیتلر، پیشوا، فرمانده کل ورماخت و صدر اعظم آلمان (درگذشته ۱۹۴۵)<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۶۶ - محمد تقی شریعتی مزینانی، اسلام‌شناس (زاده ۱۲۸۶)<br /> <br /> * ۱۳۸۹ - حمیده خیرآبادی، بازیگر سینمای ایران (زاده ۱۳۰۳)<br /> * ۱۳۷۵ - ابوالحسن مشیرمعظم افشار، نوازنده‌ی سه تار.<br /> * ۱۳۵۹ - تیرباران [[شکرالله پاکنژاد|'''شکرالله پاکنژاد''']]، از مبارزان چپ‌گرا<br /> * ۱۳۸۷ - درگذشت [[امه سه‌زر|'''امه سه زر''']] نويسنده بزرگ فرانسه و يار مقاومت ایران.<br /> * ۱۳۸۷ - درگذشت خانم ژرمن تليون از قهرمانان مقاومت فرانسه و يار مقاومت ايران.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%DA%86%D8%B1%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AE%D9%84%D9%82&diff=54785 2021-04-17T00:34:54Z

<p>Ehsan: تغییرمسیر به سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران</p> <hr /> <div>#تغییرمسیر[[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54764 2021-04-15T23:29:09Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = محمدتقی بهار.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵<br /> | محل تولد = مشهد، ایران<br /> | والدین = میرزا محمدکاظم صبوری<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰<br /> | محل مرگ = تهران، ایران<br /> | علت مرگ = بیماری سل<br /> | محل زندگی = تهران<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = گورستان ظهیرالدوله<br /> |در زمان حکومت =مظفرالدین شاه قاجار، احمدشاه قاجار، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =نوبهار (روزنامه)، روزنامه تازه‌بهار، انجمن ادبی دانشکده، دانشکده (مجله)<br /> | پیشه = شاعر، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، مهرداد بهار، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = پرویز ناتل خانلری،احسان یارشاطر، [[محمد معین]]، ذبیح‌الله صفا، عبدالحسین زرین‌کوب، محمد دبیرسیاقی<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) مشهور به ملک‌الشعرای بهار، شاعر، ادیب، نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و سیاست‌مدار معاصر ایرانی بود. او در ۱۸ آذر ۱۲۶۵ در شهر مشهد به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا محمدکاظم مشهور به صبوری و ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی بود. ملک العشرا در سن ۱۹سالگي به جاي پدرش ملك‌الشعراي آستان قدس شد. بهار شاعري را با تقليد از زبان و سبك شاعران  خراساني آغازكرد. در جنبش مشروطه به آزاديخواهان پيوست. پس از اين‌كه مجلس اول به فرمان محمدعليشاه به‌توپ بسته شد، ملک‌الشعرا و چندتن از مشروطه‌خواهان روزنامه خراسان را به‌طور پنهاني منتشر كردند و در آن زبان به انتقاد از خودكامگي محمدعليشاه گشودند. اما از سال 1286 خورشيدي كه جدال بين مجلس و محمد علي شاه اوج گرفته بود و به استبداد صغير ختم شد، او نخستين اشعار سياسي و اجتماعي خود را سرود. اين اشعار بدون امضا در روزنامه خراسان كه در آن زمان مخفيانه چاپ مي‌شد انتشار يافت.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ملک‌الشعرای بهار ==<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه در روز ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در مشهد به دنیا آمد. گفته می‌شود که او از هفت سالگی سرودن شعر را آغاز کرد. محمدتقی بهار از سن ۱۴ سالگی به همراه پدرش در محافل آزادی‌خواهان شرکت می‌کرد. او در سن ۲۰ سالگی به مشروطه‌خواهان پیوست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او خود نیز در زندگی‌نامه خودنوشت آورده است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خانواده‌ی پدری ملک الشعرای بهار از نوادگان میرزا احمد کاشانی بودند که از قصیده سرایان عهد فتحعلی شاه بود. مادر وی نیز اهل دانش و سواد بود. محمدتقی بهار در شش سالگی قرآن خواندن را آموخت و سپس به خواندن شاهنامه پرداخت. او اصول ادبیات فارسی را از پدرش یاد گرفت. با این همه پدرش تلاش کرد او را وارد عرصه تجارت کند اما پس از فوت پدر وی مجددا راه ادبیات و شعر را در پیش گرفت. &lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == فعالیت سیاسی ==<br /> محمد تقی بهار ۲۰ ساله بود که به صف مشروطه خواهان پیوست و به عضویت انجمن سعادت درآمد. در این دوران آثار او بدون نام در روزنامه خراسان چاپ می شد. یکی از مشهورترین آثار او در این دوران یک شعر مستزاد است که خطاب به محمدعلی شاه سرود.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه‌بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق‌الدوله، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.<br /> <br /> ==== بهار در زندان رضاخان ====<br /> ملک الشعرای بهار در سال ۱۳۲۱ در زندان رضاخان زیر فشار قرار گرفت تا به همکاری با حکومت بپردازد. یکی از غزل‌های مشهور او در همین زمان سروده شده است:<br /> <br /> من نگويم كه مرا از قفس آزاد كنيد<br /> <br /> قفسم برده به باغي و دلم شادكنيد<br /> <br /> فصل گل مي‌گذرد هم‌نفسان بهر خدا<br /> <br /> بنشينيد به باغي و مرا ياد كنيد<br /> <br />  عندليبان! گل سوري به چمن كرد ورود‌ <br /> <br /> بهر شاباش قدومش همه فرياد كنيد<br /> <br /> ياد از اين مرغ گرفتار كنيد اي مرغان <br /> <br /> چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد<br /> <br /> هركه دارد ز شما مرغ اسيري به قفس <br /> <br /> برده درباغ و به ياد منش آزاد كنيد<br /> <br /> آشيان من بيچاره اگر سوخت چه باك<br /> <br /> فكر ويران شدن خانه‌ی صياد كنيد<br /> <br /> كنج ويرانه‌ی زندان شد اگر سهم بهار<br /> <br /> شكر آزادي و آن گنج خدا‌داد كنيد<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه درگَز، سرخس و کلات به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی دانشکده (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم انجمن ادبی ایران) و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.<br /> [[پرونده:محمدتقی بهار و دخترش پروانه.jpg|جایگزین=محمدتقی بهار و دخترش پروانه|بندانگشتی|محمدتقی بهار و دخترش پروانه]]<br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. کودتای ۱۲۹۹ (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، هیجان روح، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و قوام‌السلطنه نخست‌وزیر شد، بهار از بجنورد به نمایندگی مجلس چهارم انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با سیدحسن مدرس رهبر فراکسیون اقلیت همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد هرتسفلد زبان پهلوی می‌آموخت.<br /> <br /> در مجلس پنجم در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان جمهوری رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[رضاشاه پهلوی|سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری دیکتاتوری [[رضاشاه پهلوی|رضاخان]] خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و سید ابوالحسن حائری‌زاده در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، حائری‌زاده، حاجی اسماعیل عراقی. میرزا علی کازرونی، احمد اخگر و سید حسن زعیم در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه علی اکبر داور نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره ششم مجلس نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت شورای عالی معارف منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون عباس اقبال آشتیانی، بدیع‌الزمان فروزانفر و صادق رضازاده شفق در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در دارالمعلمین عالی به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت محمدعلی فروغی برای شرکت در جشن‌های هزاره فردوسی به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان علی‌اصغر حکمت با وزارت معارف منعقد کرد به تصحیح متونی چون مجمل‌التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی و ''منتخب جوامع‌الحکایات عوفی'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف سبک‌شناسی و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره دکتری ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده حب‌الوطن را در اندرز به [[محمدرضا پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه نوبهار را دوباره منتشر کرد و تاریخ مختصر احزاب سیاسی را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از وقایع آذربایجان در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، ملک الشعرا به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ حزب دموکرات ایران مشارکت کرد. او در بهمن ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. <br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> [[پرونده:ملک الشعرای بهار و فرزندانش.jpg|جایگزین=ملک الشعرای بهار و فرزندانش|بندانگشتی|ملک الشعرای بهار و فرزندانش]]<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلی شاه قاجار ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در بهشت زهرا دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در مجلس پانزدهم انتخاب شد و ریاست فراکسیون حزب دموکرات را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به بیماری سل، تنها در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر لِزَن (Leysin) در سوئیس رفت. بهار قصیده به‌یاد وطن معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ جمعیت ایرانی هواداران صلح تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، حائری‌زاده، مهندس قاسمی، حکمت، احمد لنکرانی، محمد رشاد و محمود هرمز)، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را، به اقتفای چکامهٔ بلند منوچهری سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در گورستان ظهیرالدوله]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند رودکی، فرخی سیستانی، جمال‌الدین عبدالرزاق، منوچهری و سنایی در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد لنین و استالین می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «عروس گل»، «به اصفهان رو» و «مرغ سحر» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * سبک‌شناسی، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن)، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54763 2021-04-15T17:10:27Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = محمدتقی بهار.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵<br /> | محل تولد = مشهد، ایران<br /> | والدین = میرزا محمدکاظم صبوری<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰<br /> | محل مرگ = تهران، ایران<br /> | علت مرگ = بیماری سل<br /> | محل زندگی = تهران<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = گورستان ظهیرالدوله<br /> |در زمان حکومت =مظفرالدین شاه قاجار، احمدشاه قاجار، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =نوبهار (روزنامه)، روزنامه تازه‌بهار، انجمن ادبی دانشکده، دانشکده (مجله)<br /> | پیشه = شاعر، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، مهرداد بهار، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = پرویز ناتل خانلری،احسان یارشاطر، [[محمد معین]]، ذبیح‌الله صفا، عبدالحسین زرین‌کوب، محمد دبیرسیاقی<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) مشهور به ملک‌الشعرای بهار، شاعر، ادیب، نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و سیاست‌مدار معاصر ایرانی بود. او در ۱۸ آذر ۱۲۶۵ در شهر مشهد به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا محمدکاظم مشهور به صبوری و ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی بود. ملک العشرا در سن ۱۹سالگي به جاي پدرش ملك‌الشعراي آستان قدس شد. بهار شاعري را با تقليد از زبان و سبك شاعران  خراساني آغازكرد. در جنبش مشروطه به آزاديخواهان پيوست. پس از اين‌كه مجلس اول به فرمان محمدعليشاه به‌توپ بسته شد، ملک‌الشعرا و چندتن از مشروطه‌خواهان روزنامه خراسان را به‌طور پنهاني منتشر كردند و در آن زبان به انتقاد از خودكامگي محمدعليشاه گشودند. اما از سال 1286 خورشيدي كه جدال بين مجلس و محمد علي شاه اوج گرفته بود و به استبداد صغير ختم شد، او نخستين اشعار سياسي و اجتماعي خود را سرود. اين اشعار بدون امضا در روزنامه خراسان كه در آن زمان مخفيانه چاپ مي‌شد انتشار يافت.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ملک‌الشعرای بهار ==<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه در روز ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در مشهد به دنیا آمد. گفته می‌شود که او از هفت سالگی سرودن شعر را آغاز کرد. محمدتقی بهار از سن ۱۴ سالگی به همراه پدرش در محافل آزادی‌خواهان شرکت می‌کرد. او در سن ۲۰ سالگی به مشروطه‌خواهان پیوست.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او خود نیز در زندگی‌نامه خودنوشت آورده است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل میرزا احمد کاشانی (درگذشتهٔ ۱۲۲۹)، قصیدهسرای سرشناس عهد فتحعلی‌شاه می‌دانند و به همین جهت پدر بهار تخلص صبوری را برگزید. مادرش از یک خانوادهٔ گرجی، که در دورهٔ عباس میرزا به ایران آمده بودند، بود.&lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chehreha.mahblog.com/content/3795/محمدتقي_بهــار/ زندگینامه مشاهیر - محمدتقی بهار&lt;!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --&gt;]&lt;/ref&gt; مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و شعر و دانش بود. می‌گوید که پدرش ترجمه‌های الکساندر دوما را که تازه منتشر شده بود به خانه می‌آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می‌خواند و چون خسته می‌شد، مادرش خواندن را ادامه می‌داد.<br /> <br /> <br /> بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش‌سالگی فارسی و قرآن را به خوبی می‌خواند. از هفت‌سالگی نزد پدر شاهنامه را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. اصول [[ادبیات فارسی|ادبیات]] را نزد پدر فراگرفت و سپس تحصیلات خود را نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری تکمیل کرد. وقتی پانزده‌ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ ناصرالدین شاه و روی‌کارآمدن مظفرالدین شاه چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع، دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع و تلاش کرد تا بهار را به تجارت وادارد.<br /> <br /> اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه وی چندان علاقه‌ای به تجارت نداشت، دوم اینکه پدرش در هجده‌سالگی او درگذشت و موفق نشد تا مانع شاعرشدن محمدتقی بهار شود.<br /> <br /> == فعالیت سیاسی ==<br /> بهار در بیست‌سالگی به صف مشروطه‌طلبان خراسان پیوست و به انجمن سعادت خراسان راه یافت. اولین آثار ادبی-سیاسی او در روزنامه خراسان بدون امضا به چاپ می‌رسید که مشهورترین آن‌ها مستزادی خطاب به محمدعلی شاه است.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه‌بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق‌الدوله، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.<br /> <br /> ==== بهار در زندان رضاخان ====<br /> ملک الشعرای بهار در سال ۱۳۲۱ در زندان رضاخان زیر فشار قرار گرفت تا به همکاری با حکومت بپردازد. یکی از غزل‌های مشهور او در همین زمان سروده شده است:<br /> <br /> من نگويم كه مرا از قفس آزاد كنيد<br /> <br /> قفسم برده به باغي و دلم شادكنيد<br /> <br /> فصل گل مي‌گذرد هم‌نفسان بهر خدا<br /> <br /> بنشينيد به باغي و مرا ياد كنيد<br /> <br />  عندليبان! گل سوري به چمن كرد ورود‌ <br /> <br /> بهر شاباش قدومش همه فرياد كنيد<br /> <br /> ياد از اين مرغ گرفتار كنيد اي مرغان <br /> <br /> چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد<br /> <br /> هركه دارد ز شما مرغ اسيري به قفس <br /> <br /> برده درباغ و به ياد منش آزاد كنيد<br /> <br /> آشيان من بيچاره اگر سوخت چه باك<br /> <br /> فكر ويران شدن خانه‌ی صياد كنيد<br /> <br /> كنج ويرانه‌ی زندان شد اگر سهم بهار<br /> <br /> شكر آزادي و آن گنج خدا‌داد كنيد<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه درگَز، سرخس و کلات به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی دانشکده (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم انجمن ادبی ایران) و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.<br /> [[پرونده:محمدتقی بهار و دخترش پروانه.jpg|جایگزین=محمدتقی بهار و دخترش پروانه|بندانگشتی|محمدتقی بهار و دخترش پروانه]]<br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. کودتای ۱۲۹۹ (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، هیجان روح، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و قوام‌السلطنه نخست‌وزیر شد، بهار از بجنورد به نمایندگی مجلس چهارم انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با سیدحسن مدرس رهبر فراکسیون اقلیت همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد هرتسفلد زبان پهلوی می‌آموخت.<br /> <br /> در مجلس پنجم در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان جمهوری رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[رضاشاه پهلوی|سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری دیکتاتوری [[رضاشاه پهلوی|رضاخان]] خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و سید ابوالحسن حائری‌زاده در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، حائری‌زاده، حاجی اسماعیل عراقی. میرزا علی کازرونی، احمد اخگر و سید حسن زعیم در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه علی اکبر داور نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره ششم مجلس نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت شورای عالی معارف منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون عباس اقبال آشتیانی، بدیع‌الزمان فروزانفر و صادق رضازاده شفق در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در دارالمعلمین عالی به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت محمدعلی فروغی برای شرکت در جشن‌های هزاره فردوسی به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان علی‌اصغر حکمت با وزارت معارف منعقد کرد به تصحیح متونی چون مجمل‌التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی و ''منتخب جوامع‌الحکایات عوفی'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف سبک‌شناسی و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره دکتری ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده حب‌الوطن را در اندرز به [[محمدرضا پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه نوبهار را دوباره منتشر کرد و تاریخ مختصر احزاب سیاسی را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از وقایع آذربایجان در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، ملک الشعرا به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ حزب دموکرات ایران مشارکت کرد. او در بهمن ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. <br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> [[پرونده:ملک الشعرای بهار و فرزندانش.jpg|جایگزین=ملک الشعرای بهار و فرزندانش|بندانگشتی|ملک الشعرای بهار و فرزندانش]]<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلی شاه قاجار ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در بهشت زهرا دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در مجلس پانزدهم انتخاب شد و ریاست فراکسیون حزب دموکرات را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به بیماری سل، تنها در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر لِزَن (Leysin) در سوئیس رفت. بهار قصیده به‌یاد وطن معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ جمعیت ایرانی هواداران صلح تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، حائری‌زاده، مهندس قاسمی، حکمت، احمد لنکرانی، محمد رشاد و محمود هرمز)، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را، به اقتفای چکامهٔ بلند منوچهری سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در گورستان ظهیرالدوله]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند رودکی، فرخی سیستانی، جمال‌الدین عبدالرزاق، منوچهری و سنایی در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد لنین و استالین می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «عروس گل»، «به اصفهان رو» و «مرغ سحر» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * سبک‌شناسی، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن)، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54762 2021-04-15T00:13:46Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = محمدتقی بهار.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵<br /> | محل تولد = مشهد، ایران<br /> | والدین = میرزا محمدکاظم صبوری<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰<br /> | محل مرگ = تهران، ایران<br /> | علت مرگ = بیماری سل<br /> | محل زندگی = تهران<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = گورستان ظهیرالدوله<br /> |در زمان حکومت =مظفرالدین شاه قاجار، احمدشاه قاجار، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =نوبهار (روزنامه)، روزنامه تازه‌بهار، انجمن ادبی دانشکده، دانشکده (مجله)<br /> | پیشه = شاعر، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، مهرداد بهار، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = پرویز ناتل خانلری،احسان یارشاطر، [[محمد معین]]، ذبیح‌الله صفا، عبدالحسین زرین‌کوب، محمد دبیرسیاقی<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) مشهور به ملک‌الشعرای بهار، شاعر، ادیب، نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و سیاست‌مدار معاصر ایرانی بود. او در ۱۸ آذر ۱۲۶۵ در شهر مشهد به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا محمدکاظم مشهور به صبوری و ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی بود. ملک العشرا در سن ۱۹سالگي به جاي پدر ملك‌الشعراي آستان قدس شد. در جنبش مشروطه به آزاديخواهان پيوست. پس از اين‌كه مجلس اول به فرمان محمدعليشاه به‌توپ بسته شد، ملک‌الشعرا و چندتن از مشروطه‌خواهان روزنامه خراسان را به‌طور پنهاني منتشر كردند و در آن زبان به انتقاد از خودكامگي محمدعليشاه گشودند. بهار شاعري را با تقليد از زبان و سبك شاعران  خراساني آغازكرد. اما از سال 1286 خورشيدي كه جدال بين مجلس و محمد علي شاه اوج گرفته بود و به استبداد صغير ختم شد، نخستين اشعار سياسي و اجتماعي بهار سروده شد. اين اشعار بدون امضا در روزنامه خراسان كه در آن زمان مخفيانه چاپ مي‌شد انتشار يافت.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ملک‌الشعرای بهار ==<br /> === ابتدای زندگی ===<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در مشهد زاده شد.<br /> <br /> یحیی آرین‌پور در کتاب از صبا تا نیما، جلد دوم، صفحه ۱۲۳ در مورد ملک‌الشعرا بهار نوشته‌است: «میرزا محمدتقی متخلص به بهار روز پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول از سال ۱۳۰۴ ه‍.ق در شهر مشهد به دنیا آمد. بهار ادبیات فارسی را نخست نزد پدرش آموخت و از هفت سالگی آغاز به سرودن شعر کرد. بهار از چهارده سالگی به اتفاق پدرش در مجامع آزادی‌خواهان حاضر شد و به واسطه انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود به مشروطه و آزادی دل بست. دو سال پس از مرگ پدر در سال ۱۳۲۴ ه‍.ق که مشروطیت در کشور ایران مستقر شد، بهار بیست ساله در جمع مشروطه‌خواهان خراسان درآمد.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین ملک‌الشعرا بهار، در زندگی‌نامه خود، آورده‌است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل میرزا احمد کاشانی (درگذشتهٔ ۱۲۲۹)، قصیدهسرای سرشناس عهد فتحعلی‌شاه می‌دانند و به همین جهت پدر بهار تخلص صبوری را برگزید. مادرش از یک خانوادهٔ گرجی، که در دورهٔ عباس میرزا به ایران آمده بودند، بود.&lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chehreha.mahblog.com/content/3795/محمدتقي_بهــار/ زندگینامه مشاهیر - محمدتقی بهار&lt;!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --&gt;]&lt;/ref&gt; مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و شعر و دانش بود. می‌گوید که پدرش ترجمه‌های الکساندر دوما را که تازه منتشر شده بود به خانه می‌آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می‌خواند و چون خسته می‌شد، مادرش خواندن را ادامه می‌داد.<br /> <br /> <br /> <br /> بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش‌سالگی فارسی و قرآن را به خوبی می‌خواند. از هفت‌سالگی نزد پدر شاهنامه را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. اصول [[ادبیات فارسی|ادبیات]] را نزد پدر فراگرفت و سپس تحصیلات خود را نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری تکمیل کرد. وقتی پانزده‌ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ ناصرالدین شاه و روی‌کارآمدن مظفرالدین شاه چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع، دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع و تلاش کرد تا بهار را به تجارت وادارد.<br /> <br /> اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه وی چندان علاقه‌ای به تجارت نداشت، دوم اینکه پدرش در هجده‌سالگی او درگذشت و موفق نشد تا مانع شاعرشدن محمدتقی بهار شود.<br /> <br /> == فعالیت سیاسی ==<br /> بهار در بیست‌سالگی به صف مشروطه‌طلبان خراسان پیوست و به انجمن سعادت خراسان راه یافت. اولین آثار ادبی-سیاسی او در روزنامه خراسان بدون امضا به چاپ می‌رسید که مشهورترین آن‌ها مستزادی خطاب به محمدعلی شاه است.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه‌بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق‌الدوله، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.<br /> <br /> ==== بهار در زندان رضاخان ====<br /> ملک الشعرای بهار در سال ۱۳۲۱ در زندان رضاخان زیر فشار قرار گرفت تا به همکاری با حکومت بپردازد. یکی از غزل‌های مشهور او در همین زمان سروده شده است:<br /> <br /> من نگويم كه مرا از قفس آزاد كنيد<br /> <br /> قفسم برده به باغي و دلم شادكنيد<br /> <br /> فصل گل مي‌گذرد هم‌نفسان بهر خدا<br /> <br /> بنشينيد به باغي و مرا ياد كنيد<br /> <br />  عندليبان! گل سوري به چمن كرد ورود‌ <br /> <br /> بهر شاباش قدومش همه فرياد كنيد<br /> <br /> ياد از اين مرغ گرفتار كنيد اي مرغان <br /> <br /> چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد<br /> <br /> هركه دارد ز شما مرغ اسيري به قفس <br /> <br /> برده درباغ و به ياد منش آزاد كنيد<br /> <br /> آشيان من بيچاره اگر سوخت چه باك<br /> <br /> فكر ويران شدن خانه‌ی صياد كنيد<br /> <br /> كنج ويرانه‌ی زندان شد اگر سهم بهار<br /> <br /> شكر آزادي و آن گنج خدا‌داد كنيد<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه درگَز، سرخس و کلات به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی دانشکده (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم انجمن ادبی ایران) و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.<br /> [[پرونده:محمدتقی بهار و دخترش پروانه.jpg|جایگزین=محمدتقی بهار و دخترش پروانه|بندانگشتی|محمدتقی بهار و دخترش پروانه]]<br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. کودتای ۱۲۹۹ (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، هیجان روح، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و قوام‌السلطنه نخست‌وزیر شد، بهار از بجنورد به نمایندگی مجلس چهارم انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با سیدحسن مدرس رهبر فراکسیون اقلیت همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد هرتسفلد زبان پهلوی می‌آموخت.<br /> <br /> در مجلس پنجم در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان جمهوری رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[رضاشاه پهلوی|سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری دیکتاتوری [[رضاشاه پهلوی|رضاخان]] خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و سید ابوالحسن حائری‌زاده در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، حائری‌زاده، حاجی اسماعیل عراقی. میرزا علی کازرونی، احمد اخگر و سید حسن زعیم در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه علی اکبر داور نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره ششم مجلس نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت شورای عالی معارف منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون عباس اقبال آشتیانی، بدیع‌الزمان فروزانفر و صادق رضازاده شفق در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در دارالمعلمین عالی به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت محمدعلی فروغی برای شرکت در جشن‌های هزاره فردوسی به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان علی‌اصغر حکمت با وزارت معارف منعقد کرد به تصحیح متونی چون مجمل‌التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی و ''منتخب جوامع‌الحکایات عوفی'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف سبک‌شناسی و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره دکتری ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده حب‌الوطن را در اندرز به [[محمدرضا پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه نوبهار را دوباره منتشر کرد و تاریخ مختصر احزاب سیاسی را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از وقایع آذربایجان در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، ملک الشعرا به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ حزب دموکرات ایران مشارکت کرد. او در بهمن ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. <br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> [[پرونده:ملک الشعرای بهار و فرزندانش.jpg|جایگزین=ملک الشعرای بهار و فرزندانش|بندانگشتی|ملک الشعرای بهار و فرزندانش]]<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلی شاه قاجار ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در بهشت زهرا دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در مجلس پانزدهم انتخاب شد و ریاست فراکسیون حزب دموکرات را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به بیماری سل، تنها در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر لِزَن (Leysin) در سوئیس رفت. بهار قصیده به‌یاد وطن معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ جمعیت ایرانی هواداران صلح تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، حائری‌زاده، مهندس قاسمی، حکمت، احمد لنکرانی، محمد رشاد و محمود هرمز)، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را، به اقتفای چکامهٔ بلند منوچهری سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در گورستان ظهیرالدوله]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند رودکی، فرخی سیستانی، جمال‌الدین عبدالرزاق، منوچهری و سنایی در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد لنین و استالین می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «عروس گل»، «به اصفهان رو» و «مرغ سحر» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * سبک‌شناسی، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن)، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54761 2021-04-15T00:03:26Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = محمدتقی بهار.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵<br /> | محل تولد = مشهد، ایران<br /> | والدین = میرزا محمدکاظم صبوری<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰<br /> | محل مرگ = تهران، ایران<br /> | علت مرگ = بیماری سل<br /> | محل زندگی = تهران<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = گورستان ظهیرالدوله<br /> |در زمان حکومت =مظفرالدین شاه قاجار، احمدشاه قاجار، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =نوبهار (روزنامه)، روزنامه تازه‌بهار، انجمن ادبی دانشکده، دانشکده (مجله)<br /> | پیشه = شاعر، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، مهرداد بهار، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = پرویز ناتل خانلری،احسان یارشاطر، [[محمد معین]]، ذبیح‌الله صفا، عبدالحسین زرین‌کوب، محمد دبیرسیاقی<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) ملقب به ملک‌الشعرا و متخلص به «بهار»، شاعر، ادیب، نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و سیاست‌مدار معاصر ایرانی بود.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ملک‌الشعرای بهار ==<br /> === ابتدای زندگی ===<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در مشهد زاده شد.<br /> <br /> یحیی آرین‌پور در کتاب از صبا تا نیما، جلد دوم، صفحه ۱۲۳ در مورد ملک‌الشعرا بهار نوشته‌است: «میرزا محمدتقی متخلص به بهار روز پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول از سال ۱۳۰۴ ه‍.ق در شهر مشهد به دنیا آمد. بهار ادبیات فارسی را نخست نزد پدرش آموخت و از هفت سالگی آغاز به سرودن شعر کرد. بهار از چهارده سالگی به اتفاق پدرش در مجامع آزادی‌خواهان حاضر شد و به واسطه انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود به مشروطه و آزادی دل بست. دو سال پس از مرگ پدر در سال ۱۳۲۴ ه‍.ق که مشروطیت در کشور ایران مستقر شد، بهار بیست ساله در جمع مشروطه‌خواهان خراسان درآمد.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین ملک‌الشعرا بهار، در زندگی‌نامه خود، آورده‌است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل میرزا احمد کاشانی (درگذشتهٔ ۱۲۲۹)، قصیدهسرای سرشناس عهد فتحعلی‌شاه می‌دانند و به همین جهت پدر بهار تخلص صبوری را برگزید. مادرش از یک خانوادهٔ گرجی، که در دورهٔ عباس میرزا به ایران آمده بودند، بود.&lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chehreha.mahblog.com/content/3795/محمدتقي_بهــار/ زندگینامه مشاهیر - محمدتقی بهار&lt;!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --&gt;]&lt;/ref&gt; مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و شعر و دانش بود. می‌گوید که پدرش ترجمه‌های الکساندر دوما را که تازه منتشر شده بود به خانه می‌آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می‌خواند و چون خسته می‌شد، مادرش خواندن را ادامه می‌داد.<br /> <br /> <br /> <br /> بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش‌سالگی فارسی و قرآن را به خوبی می‌خواند. از هفت‌سالگی نزد پدر شاهنامه را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. اصول [[ادبیات فارسی|ادبیات]] را نزد پدر فراگرفت و سپس تحصیلات خود را نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری تکمیل کرد. وقتی پانزده‌ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ ناصرالدین شاه و روی‌کارآمدن مظفرالدین شاه چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع، دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع و تلاش کرد تا بهار را به تجارت وادارد.<br /> <br /> اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه وی چندان علاقه‌ای به تجارت نداشت، دوم اینکه پدرش در هجده‌سالگی او درگذشت و موفق نشد تا مانع شاعرشدن محمدتقی بهار شود.<br /> <br /> == فعالیت سیاسی ==<br /> بهار در بیست‌سالگی به صف مشروطه‌طلبان خراسان پیوست و به انجمن سعادت خراسان راه یافت. اولین آثار ادبی-سیاسی او در روزنامه خراسان بدون امضا به چاپ می‌رسید که مشهورترین آن‌ها مستزادی خطاب به محمدعلی شاه است.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه‌بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق‌الدوله، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.<br /> <br /> ==== بهار در زندان رضاخان ====<br /> ملک الشعرای بهار در سال ۱۳۲۱ در زندان رضاخان زیر فشار قرار گرفت تا به همکاری با حکومت بپردازد. یکی از غزل‌های مشهور او در همین زمان سروده شده است:<br /> <br /> من نگويم كه مرا از قفس آزاد كنيد<br /> <br /> قفسم برده به باغي و دلم شادكنيد<br /> <br /> فصل گل مي‌گذرد هم‌نفسان بهر خدا<br /> <br /> بنشينيد به باغي و مرا ياد كنيد<br /> <br />  عندليبان! گل سوري به چمن كرد ورود‌ <br /> <br /> بهر شاباش قدومش همه فرياد كنيد<br /> <br /> ياد از اين مرغ گرفتار كنيد اي مرغان <br /> <br /> چون تماشاي گل و لاله و شمشاد كنيد<br /> <br /> هركه دارد ز شما مرغ اسيري به قفس <br /> <br /> برده درباغ و به ياد منش آزاد كنيد<br /> <br /> آشيان من بيچاره اگر سوخت چه باك<br /> <br /> فكر ويران شدن خانه‌ی صياد كنيد<br /> <br /> كنج ويرانه‌ی زندان شد اگر سهم بهار<br /> <br /> شكر آزادي و آن گنج خدا‌داد كنيد<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه درگَز، سرخس و کلات به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی دانشکده (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم انجمن ادبی ایران) و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.<br /> [[پرونده:محمدتقی بهار و دخترش پروانه.jpg|جایگزین=محمدتقی بهار و دخترش پروانه|بندانگشتی|محمدتقی بهار و دخترش پروانه]]<br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. کودتای ۱۲۹۹ (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، هیجان روح، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و قوام‌السلطنه نخست‌وزیر شد، بهار از بجنورد به نمایندگی مجلس چهارم انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با سیدحسن مدرس رهبر فراکسیون اقلیت همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد هرتسفلد زبان پهلوی می‌آموخت.<br /> <br /> در مجلس پنجم در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان جمهوری رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[رضاشاه پهلوی|سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری دیکتاتوری [[رضاشاه پهلوی|رضاخان]] خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و سید ابوالحسن حائری‌زاده در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، حائری‌زاده، حاجی اسماعیل عراقی. میرزا علی کازرونی، احمد اخگر و سید حسن زعیم در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه علی اکبر داور نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره ششم مجلس نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت شورای عالی معارف منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون عباس اقبال آشتیانی، بدیع‌الزمان فروزانفر و صادق رضازاده شفق در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در دارالمعلمین عالی به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت محمدعلی فروغی برای شرکت در جشن‌های هزاره فردوسی به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان علی‌اصغر حکمت با وزارت معارف منعقد کرد به تصحیح متونی چون مجمل‌التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی و ''منتخب جوامع‌الحکایات عوفی'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف سبک‌شناسی و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره دکتری ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده حب‌الوطن را در اندرز به [[محمدرضا پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه نوبهار را دوباره منتشر کرد و تاریخ مختصر احزاب سیاسی را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از وقایع آذربایجان در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، ملک الشعرا به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ حزب دموکرات ایران مشارکت کرد. او در بهمن ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. <br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> [[پرونده:ملک الشعرای بهار و فرزندانش.jpg|جایگزین=ملک الشعرای بهار و فرزندانش|بندانگشتی|ملک الشعرای بهار و فرزندانش]]<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلی شاه قاجار ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در بهشت زهرا دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در مجلس پانزدهم انتخاب شد و ریاست فراکسیون حزب دموکرات را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به بیماری سل، تنها در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر لِزَن (Leysin) در سوئیس رفت. بهار قصیده به‌یاد وطن معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ جمعیت ایرانی هواداران صلح تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، حائری‌زاده، مهندس قاسمی، حکمت، احمد لنکرانی، محمد رشاد و محمود هرمز)، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را، به اقتفای چکامهٔ بلند منوچهری سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در گورستان ظهیرالدوله]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند رودکی، فرخی سیستانی، جمال‌الدین عبدالرزاق، منوچهری و سنایی در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد لنین و استالین می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «عروس گل»، «به اصفهان رو» و «مرغ سحر» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * سبک‌شناسی، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن)، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4.jpg&diff=54760 2021-04-14T23:55:57Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1_%D9%88_%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87.jpg&diff=54759 2021-04-14T23:55:08Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54758 2021-04-14T23:53:38Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = محمدتقی بهار.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵<br /> | محل تولد = مشهد، ایران<br /> | والدین = میرزا محمدکاظم صبوری<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰<br /> | محل مرگ = تهران، ایران<br /> | علت مرگ = بیماری سل<br /> | محل زندگی = تهران<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = گورستان ظهیرالدوله<br /> |در زمان حکومت =مظفرالدین شاه قاجار، احمدشاه قاجار، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =نوبهار (روزنامه)، روزنامه تازه‌بهار، انجمن ادبی دانشکده، دانشکده (مجله)<br /> | پیشه = شاعر، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، مهرداد بهار، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = پرویز ناتل خانلری،احسان یارشاطر، [[محمد معین]]، ذبیح‌الله صفا، عبدالحسین زرین‌کوب، محمد دبیرسیاقی<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) ملقب به ملک‌الشعرا و متخلص به «بهار»، شاعر، ادیب، نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و سیاست‌مدار معاصر ایرانی بود.<br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> === ابتدای زندگی ===<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در مشهد زاده شد.<br /> <br /> یحیی آرین‌پور در کتاب از صبا تا نیما، جلد دوم، صفحه ۱۲۳ در مورد ملک‌الشعرا بهار نوشته‌است: «میرزا محمدتقی متخلص به بهار روز پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول از سال ۱۳۰۴ ه‍.ق در شهر مشهد به دنیا آمد. بهار ادبیات فارسی را نخست نزد پدرش آموخت و از هفت سالگی آغاز به سرودن شعر کرد. بهار از چهارده سالگی به اتفاق پدرش در مجامع آزادی‌خواهان حاضر شد و به واسطه انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود به مشروطه و آزادی دل بست. دو سال پس از مرگ پدر در سال ۱۳۲۴ ه‍.ق که مشروطیت در کشور ایران مستقر شد، بهار بیست ساله در جمع مشروطه‌خواهان خراسان درآمد.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین ملک‌الشعرا بهار، در زندگی‌نامه خود، آورده‌است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل میرزا احمد کاشانی (درگذشتهٔ ۱۲۲۹)، قصیدهسرای سرشناس عهد فتحعلی‌شاه می‌دانند و به همین جهت پدر بهار تخلص صبوری را برگزید. مادرش از یک خانوادهٔ گرجی، که در دورهٔ عباس میرزا به ایران آمده بودند، بود.&lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chehreha.mahblog.com/content/3795/محمدتقي_بهــار/ زندگینامه مشاهیر - محمدتقی بهار&lt;!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --&gt;]&lt;/ref&gt; مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و شعر و دانش بود. می‌گوید که پدرش ترجمه‌های الکساندر دوما را که تازه منتشر شده بود به خانه می‌آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می‌خواند و چون خسته می‌شد، مادرش خواندن را ادامه می‌داد.<br /> <br /> <br /> <br /> بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش‌سالگی فارسی و قرآن را به خوبی می‌خواند. از هفت‌سالگی نزد پدر شاهنامه را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. اصول [[ادبیات فارسی|ادبیات]] را نزد پدر فراگرفت و سپس تحصیلات خود را نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری تکمیل کرد. وقتی پانزده‌ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ ناصرالدین شاه و روی‌کارآمدن مظفرالدین شاه چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع، دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع و تلاش کرد تا بهار را به تجارت وادارد.<br /> <br /> اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه وی چندان علاقه‌ای به تجارت نداشت، دوم اینکه پدرش در هجده‌سالگی او درگذشت و موفق نشد تا مانع شاعرشدن محمدتقی بهار شود.<br /> <br /> === فعالیت سیاسی ===<br /> بهار در بیست‌سالگی به صف مشروطه‌طلبان خراسان پیوست و به انجمن سعادت خراسان راه یافت. اولین آثار ادبی-سیاسی او در روزنامه خراسان بدون امضا به چاپ می‌رسید که مشهورترین آن‌ها مستزادی خطاب به محمدعلی شاه است.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه‌بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق‌الدوله، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه درگَز، سرخس و کلات به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی دانشکده (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم انجمن ادبی ایران) و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.<br /> <br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. کودتای ۱۲۹۹ (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، هیجان روح، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و قوام‌السلطنه نخست‌وزیر شد، بهار از بجنورد به نمایندگی مجلس چهارم انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با [[سیدحسن مدرس]] رهبر [[فراکسیون اقلیت]] همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد هرتسفلد زبان پهلوی می‌آموخت.<br /> <br /> در [[مجلس پنجم شورای ملی|مجلس پنجم]] در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان [[جمهوری]] رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[رضاشاه پهلوی|سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری [[دیکتاتوری]] رضاخان خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و [[ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)|سید ابوالحسن حائری‌زاده]] در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، [[ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)|حائری‌زاده]]، حاجی اسماعیل عراقی. [[علی کازرونی|میرزا علی کازرونی]]، [[احمد اخگر]] و [[سید حسن زعیم]] در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه [[علی اکبر داور]] نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره ششم مجلس نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت شورای عالی معارف منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون عباس اقبال آشتیانی، بدیع‌الزمان فروزانفر و صادق رضازاده شفق در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در دارالمعلمین عالی به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت محمدعلی فروغی برای شرکت در جشن‌های هزاره فردوسی به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان علی‌اصغر حکمت با وزارت معارف منعقد کرد به تصحیح متونی چون مجمل‌التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی و ''منتخب جوامع‌الحکایات عوفی'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف سبک‌شناسی و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره دکتری ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده حب‌الوطن را در اندرز به [[محمدرضا پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه نوبهار را دوباره منتشر کرد و تاریخ مختصر احزاب سیاسی را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از غائلهٔ [[آذربایجان]] در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، بهار زیر لوای قوام‌السلطنه به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ حزب دموکرات ایران مجدانه شرکت کرد. در [[بهمن]] ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در مجلس پانزدهم انتخاب شد و ریاست فراکسیون حزب دموکرات را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به بیماری سل، تنها در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر لِزَن (Leysin) در سوئیس رفت. بهار قصیده به‌یاد وطن معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ جمعیت ایرانی هواداران صلح تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، حائری‌زاده، مهندس قاسمی، حکمت، احمد لنکرانی، محمد رشاد و محمود هرمز)، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را، به اقتفای چکامهٔ بلند منوچهری سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلی شاه قاجار ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در بهشت زهرا دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در [[گورستان ظهیرالدوله]]]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند رودکی، فرخی سیستانی، جمال‌الدین عبدالرزاق، منوچهری و سنایی در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد لنین و استالین می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شهنشه»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «سرود پهلوی»، «عروس گل»، «به اصفهان رو» و «مرغ سحر» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * سبک‌شناسی، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن)، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1.jpg&diff=54757 2021-04-14T23:53:16Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div></div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54756 2021-04-14T23:36:50Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = Mohammad-Taqi Bahar-Original.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = ایرانی<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵<br /> | محل تولد = مشهد، ایران<br /> | والدین = میرزا محمدکاظم صبوری<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰<br /> | محل مرگ = تهران، ایران<br /> | علت مرگ = بیماری سل<br /> | محل زندگی = تهران<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = گورستان ظهیرالدوله<br /> |در زمان حکومت =مظفرالدین شاه قاجار، احمدشاه قاجار، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =نوبهار (روزنامه)، روزنامه تازه‌بهار، انجمن ادبی دانشکده، دانشکده (مجله)<br /> | پیشه = شاعر، تاریخ‌نگار، روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، مهرداد بهار، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = پرویز ناتل خانلری،احسان یارشاطر، [[محمد معین]]، ذبیح‌الله صفا، عبدالحسین زرین‌کوب، محمد دبیرسیاقی<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) ملقب به ملک‌الشعرا و متخلص به «بهار»، شاعر، ادیب، نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و سیاست‌مدار معاصر ایرانی بود.<br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> === ابتدای زندگی ===<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در مشهد زاده شد.<br /> <br /> یحیی آرین‌پور در کتاب از صبا تا نیما، جلد دوم، صفحه ۱۲۳ در مورد ملک‌الشعرا بهار نوشته‌است: «میرزا محمدتقی متخلص به بهار روز پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول از سال ۱۳۰۴ ه‍.ق در شهر مشهد به دنیا آمد. بهار ادبیات فارسی را نخست نزد پدرش آموخت و از هفت سالگی آغاز به سرودن شعر کرد. بهار از چهارده سالگی به اتفاق پدرش در مجامع آزادی‌خواهان حاضر شد و به واسطه انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود به مشروطه و آزادی دل بست. دو سال پس از مرگ پدر در سال ۱۳۲۴ ه‍.ق که مشروطیت در کشور ایران مستقر شد، بهار بیست ساله در جمع مشروطه‌خواهان خراسان درآمد.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین ملک‌الشعرا بهار، در زندگی‌نامه خود، آورده‌است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل میرزا احمد کاشانی (درگذشتهٔ ۱۲۲۹)، قصیدهسرای سرشناس عهد فتحعلی‌شاه می‌دانند و به همین جهت پدر بهار تخلص صبوری را برگزید. مادرش از یک خانوادهٔ گرجی، که در دورهٔ عباس میرزا به ایران آمده بودند، بود.&lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chehreha.mahblog.com/content/3795/محمدتقي_بهــار/ زندگینامه مشاهیر - محمدتقی بهار&lt;!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --&gt;]&lt;/ref&gt; مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و شعر و دانش بود. می‌گوید که پدرش ترجمه‌های الکساندر دوما را که تازه منتشر شده بود به خانه می‌آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می‌خواند و چون خسته می‌شد، مادرش خواندن را ادامه می‌داد.<br /> <br /> <br /> <br /> بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش‌سالگی فارسی و قرآن را به خوبی می‌خواند. از هفت‌سالگی نزد پدر شاهنامه را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. اصول [[ادبیات فارسی|ادبیات]] را نزد پدر فراگرفت و سپس تحصیلات خود را نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری تکمیل کرد. وقتی پانزده‌ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ ناصرالدین شاه و روی‌کارآمدن مظفرالدین شاه چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع، دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع و تلاش کرد تا بهار را به تجارت وادارد.<br /> <br /> اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه وی چندان علاقه‌ای به تجارت نداشت، دوم اینکه پدرش در هجده‌سالگی او درگذشت و موفق نشد تا مانع شاعرشدن محمدتقی بهار شود.<br /> <br /> === فعالیت سیاسی ===<br /> بهار در بیست‌سالگی به صف مشروطه‌طلبان خراسان پیوست و به انجمن سعادت خراسان راه یافت. اولین آثار ادبی-سیاسی او در روزنامه خراسان بدون امضا به چاپ می‌رسید که مشهورترین آن‌ها مستزادی خطاب به محمدعلی شاه است.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه‌بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق‌الدوله، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه درگَز، سرخس و کلات به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی دانشکده (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم انجمن ادبی ایران) و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.<br /> <br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. کودتای ۱۲۹۹ (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، هیجان روح، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و قوام‌السلطنه نخست‌وزیر شد، بهار از بجنورد به نمایندگی مجلس چهارم انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با [[سیدحسن مدرس]] رهبر [[فراکسیون اقلیت]] همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد هرتسفلد زبان پهلوی می‌آموخت.<br /> <br /> در [[مجلس پنجم شورای ملی|مجلس پنجم]] در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان [[جمهوری]] رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[رضاشاه پهلوی|سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری [[دیکتاتوری]] رضاخان خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و [[ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)|سید ابوالحسن حائری‌زاده]] در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، [[ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)|حائری‌زاده]]، حاجی اسماعیل عراقی. [[علی کازرونی|میرزا علی کازرونی]]، [[احمد اخگر]] و [[سید حسن زعیم]] در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه [[علی اکبر داور]] نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره ششم مجلس نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت شورای عالی معارف منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون عباس اقبال آشتیانی، بدیع‌الزمان فروزانفر و صادق رضازاده شفق در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در دارالمعلمین عالی به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت محمدعلی فروغی برای شرکت در جشن‌های هزاره فردوسی به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان علی‌اصغر حکمت با وزارت معارف منعقد کرد به تصحیح متونی چون مجمل‌التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی و ''منتخب جوامع‌الحکایات عوفی'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف سبک‌شناسی و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره دکتری ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده حب‌الوطن را در اندرز به [[محمدرضا پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه نوبهار را دوباره منتشر کرد و تاریخ مختصر احزاب سیاسی را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از غائلهٔ [[آذربایجان]] در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، بهار زیر لوای قوام‌السلطنه به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ حزب دموکرات ایران مجدانه شرکت کرد. در [[بهمن]] ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در مجلس پانزدهم انتخاب شد و ریاست فراکسیون حزب دموکرات را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به بیماری سل، تنها در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر لِزَن (Leysin) در سوئیس رفت. بهار قصیده به‌یاد وطن معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ جمعیت ایرانی هواداران صلح تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، حائری‌زاده، مهندس قاسمی، حکمت، احمد لنکرانی، محمد رشاد و محمود هرمز)، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف جغد جنگ را، به اقتفای چکامهٔ بلند منوچهری سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلی شاه قاجار ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در بهشت زهرا دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در [[گورستان ظهیرالدوله]]]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند رودکی، فرخی سیستانی، جمال‌الدین عبدالرزاق، منوچهری و سنایی در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد لنین و استالین می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شهنشه»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «سرود پهلوی»، «عروس گل»، «به اصفهان رو» و «مرغ سحر» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * سبک‌شناسی، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن)، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=54755 2021-04-14T23:24:15Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده | نام = محمدتقی بهار | تصویر =...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام = محمدتقی بهار<br /> | تصویر = Mohammad-Taqi Bahar-Original.jpg<br /> | توضیح تصویر =<br /> | اندازه تصویر = 220px<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =<br /> | ملیت = {{ایرانی}}<br /> | تاریخ تولد = ۱۸ آذر ۱۲۶۵{{-}}{{تولد|۱۸۸۶|۱۲|۹}}<br /> | محل تولد = [[مشهد]]، [[ایران]]<br /> | والدین = [[ملک‌الشعرای صبوری|میرزا محمدکاظم صبوری]]<br /> | تاریخ مرگ = ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰{{-}}{{مرگ و سن|۱۹۵۱|۴|۲۲|۱۸۸۶|۱۱|۷}}<br /> | محل مرگ = [[تهران]]، [[ایران]]<br /> | علت مرگ = [[بیماری سل]]<br /> | محل زندگی = [[تهران]]<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن = [[گورستان ظهیرالدوله]]<br /> |در زمان حکومت =[[مظفرالدین شاه قاجار]]، [[احمدشاه قاجار]]، [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]]، [[محمدرضا شاه پهلوی]]<br /> |اتفاقات مهم =<br /> |لقب =مَلِک‌الشعرا<br /> |بنیانگذار =[[نوبهار (روزنامه)|روزنامهٔ ''نوبهار'']]، [[روزنامه تازه‌بهار|روزنامهٔ ''تازه‌بهار'']]، [[انجمن ادبی دانشکده]]، [[دانشکده (مجله)|مجلهٔ ''دانشکده'']]<br /> | پیشه = [[شاعر]]، [[ادبیات|ادیب]]، [[تاریخ‌نگار]]، [[روزنامه‌نگار]] و [[سیاست‌مدار]]<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =<br /> |کتاب‌ها = سبک‌شناسی، تاریخ احزاب سیاسی، دیوان اشعار<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =<br /> |تخلص = بهار<br /> | وبسایت = [http://www.bahar-site.fr/ سایت رسمی ملک الشعراء بهار]<br /> |فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=<br /> | همسر =سودابه صفدری (۱۳۳۰-۱۲۹۸)<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان = ملک هوشنگ، ماه ملک، ملک دخت، ملک پروانه، [[مهرداد بهار|ملک مهرداد]]، ملک چهرزاد<br /> |تحصیلات = تحصیلات قدیم<br /> |حوزه =<br /> |شاگردان تربیت نموده = [[پرویز ناتل خانلری]]، [[احسان یارشاطر]]، [[محمد معین]]، [[ذبیح‌الله صفا]]، [[عبدالحسین زرین‌کوب]]، [[محمد دبیرسیاقی]]<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وبگاه =<br /> | imdb_id =<br /> | soure_id =<br /> | جوایز =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''محمدتقی بهار''' (۱۸ آذر ۱۲۶۵&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=http://www.wikifeqh.ir/محمدتقی_ملک_الشعراء_بهار|عنوان=محمدتقی ملک الشعراء بهار - ویکی فقه|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;- <br /> ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و تحلیل و گزیده اشعار ملک ااشعرای بهار (من زبان وطن خویشم) از مجموعه در ترازوی نقد|نام خانوادگی=عظیمی|نام=میلاد|ناشر=سخن|سال=1387|شابک=|مکان=تهران|صفحات=26}}&lt;/ref&gt;) ملقب به [[ملک‌الشعرا]] و متخلص به «بهار»، [[شاعر]]، [[ادبیات|ادیب]]، [[نویسنده]]، [[روزنامه‌نگار]]، [[تاریخ‌نگار]] و [[سیاست‌مدار]] معاصر [[ایران]]ی بود.<br /> <br /> == زندگی‌نامه ==<br /> === ابتدای زندگی ===<br /> محمدتقی بهار پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۰۴ هجری قمری، برابر با ۱۸ آذر ۱۲۶۵ هجری خورشیدی در [[مشهد]] زاده شد.<br /> <br /> یحیی آرین‌پور در کتاب از صبا تا نیما، جلد دوم، صفحه ۱۲۳ در مورد ملک‌الشعرا بهار نوشته‌است: «میرزا محمدتقی متخلص به بهار روز پنجشنبه ۱۲ ربیع‌الاول از سال ۱۳۰۴ ه‍.ق در شهر مشهد به دنیا آمد. بهار ادبیات فارسی را نخست نزد پدرش آموخت و از هفت سالگی آغاز به سرودن شعر کرد. بهار از چهارده سالگی به اتفاق پدرش در مجامع آزادی‌خواهان حاضر شد و به واسطه انس و الفتی که با افکار جدید پیدا کرده بود به مشروطه و آزادی دل بست. دو سال پس از مرگ پدر در سال ۱۳۲۴ ه‍.ق که مشروطیت در کشور ایران مستقر شد، بهار بیست ساله در جمع مشروطه‌خواهان خراسان درآمد.»&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=از صبا تا نیما|نام خانوادگی=آرین پور|نام=یحیی|ناشر=انتشارات فرانکلین|سال=1350|شابک=|مکان=تهران|صفحات=123}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین ملک‌الشعرا بهار، در زندگی‌نامه خود، آورده‌است:<br /> <br /> «در سال ۱۳۰۴ هجری قمری، ماه ربیع‌الاول، شب دوازدهم، در مشهد که از شهرهای خراسان است به دنیا آمدم.»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=http://www.bahar-site.fr/zendaginama.htm|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|بازبینی=2017-11-07}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> پدرش [[ملک‌الشعرای صبوری|میرزا محمدکاظم صبوری]]، ملک‌الشعرای [[آستان قدس رضوی]] در زمان [[ناصرالدین شاه]] بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان [[مظفرالدین شاه]]، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل [[میرزا احمد کاشانی]] (درگذشتهٔ ۱۲۲۹)، [[قصیده]]&lt;nowiki/&gt;سرای سرشناس عهد [[فتحعلی شاه|فتحعلی‌شاه]] می‌دانند و به همین جهت پدر بهار [[تخلص]] صبوری را برگزید. مادرش از یک خانوادهٔ [[گرجی‌های ایران|گرجی]]، که در دورهٔ [[عباس میرزا]] به ایران آمده بودند، بود.&lt;ref&gt;مشاهیر ادب معاصر ایران، گردآوری و پژوهش: علی میر انصاری، ج ۲، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، ص ۳&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://chehreha.mahblog.com/content/3795/محمدتقي_بهــار/ زندگینامه مشاهیر - محمدتقی بهار&lt;!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --&gt;]&lt;/ref&gt; مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و [[شعر]] و دانش بود. می‌گوید که پدرش ترجمه‌های [[الکساندر دوما]] را که تازه منتشر شده بود به خانه می‌آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می‌خواند و چون خسته می‌شد، مادرش خواندن را ادامه می‌داد.<br /> <br /> بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش‌سالگی [[زبان فارسی|فارسی]] و [[قرآن]] را به خوبی می‌خواند. از هفت‌سالگی نزد پدر [[شاهنامه]] را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. اصول [[ادبیات فارسی|ادبیات]] را نزد پدر فراگرفت و سپس تحصیلات خود را نزد [[ادیب نیشابوری|میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری]] تکمیل کرد. وقتی پانزده‌ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ [[ناصرالدین شاه]] و روی‌کارآمدن [[مظفرالدین شاه]] چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع، دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع و تلاش کرد تا بهار را به تجارت وادارد.<br /> <br /> اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه وی چندان علاقه‌ای به تجارت نداشت، دوم اینکه پدرش در هجده‌سالگی او درگذشت و موفق نشد تا مانع شاعرشدن محمدتقی بهار شود.<br /> <br /> === فعالیت سیاسی ===<br /> بهار در بیست‌سالگی به صف [[مشروطه‌خواه|مشروطه‌طلبان]] [[خراسان]] پیوست و به [[انجمن سعادت]] خراسان راه یافت. اولین آثار ادبی-سیاسی او در [[روزنامه خراسان]] بدون امضا به چاپ می‌رسید که مشهورترین آن‌ها [[مستزاد]]ی خطاب به [[محمدعلی شاه]] است.<br /> <br /> بهار با دیگر شاعران روشنفکر عصر مشروطه به خصوص [[میرزاده عشقی]] دوستی و روابط صمیمانه و نزدیکی داشت.آن دو در سال ۱۳۰۳، در دوره نخست‌وزیری رضاخان با همراهی و همکاری هم، مثنوی معروف «جمهوری نامه» را در مخالفت با جمهوری رضاخانی سرودند.<br /> <br /> بهار در ۱۳۲۸ روزنامه [[نوبهار (روزنامه)|نوبهار]] را که ناشر افکار [[حزب دموکرات (دوران مشروطه)|حزب دموکرات]] بود، منتشر کرد و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای [[روسیه]] در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه [[تازه‌بهار (روزنامه)|تازه‌بهار]] را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر [[وثوق الدوله|وثوق‌الدوله]]، وزیر خارجه، تعطیل و بهار نیز دستگیر و به [[تهران]] تبعید شد.<br /> <br /> === نمایندگی مجلس ===<br /> بهار در سال ۱۲۹۳ خورشیدی از حوزه انتخابیه [[درگز|درگَز]]، سرخس و کلات به نمایندگی [[مجلس سوم شورای ملی]] انتخاب شد.بهار در حالی که از جوانترین نمایندگان مجلس بود اما تصویب اعتبارنامه اش چهار ماه و نیم به طول انجامید. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در مجلس (۳۱ فروردین ۱۲۹۴) شیخ محمدحسن گروسی در مخالفت با اعتبارنامه ملک‌الشعرا، مندرجات روزنامه نوبهار را «فساد ملتبس» توصیف کرد، یعنی امکان فساد عقیده در این مندرجات هست و باید برای تشخیص آن به خبره و کارشناس مراجعه شود. سیدحسن مدرس نیز ضمن اعلام مخالفت خود با اعتبارنامه ملک‌الشعرا گفت حاکم درگز که انتخابات درگز را برگزار کرده، یاغی بوده‌است. سرانجام مجلس با ۴۴ رأی موافق در برابر ۲۵ رأی مخالف به اعتبارنامه ملک‌الشعرا رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۴ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-24-صورت-مشروح-مجلس-روز-سه شنبه-پنجم-شهر-جمادى الاولى-1333}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ملک‌الشعرا در همان سال دوره سوم [[نوبهار (روزنامه)|نوبهار]] را در تهران منتشر کرد و سال بعد انجمن ادبی [[دانشکده]] (به عبارت دیگر بعد ها با نام احیاء دوم [[انجمن ادبی ایران]]) و نیز مجله [[دانشکده (مجله)|دانشکده]] را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه‌ای در نظم و [[نثر]] پدیدآورد. علاوه بر بهار عده‌ای از اهل قلم مانند [[عباس اقبال آشتیانی]]، [[غلامرضا رشید یاسمی]]، [[سعید نفیسی]] و [[تیمورتاش]] با این مجله همکاری داشتند.<br /> <br /> انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده‌های بهار، «بث‌الشکوی»، در ۱۳۳۷ (هجری قمری) به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده‌است. [[کودتای ۱۲۹۹]] (هجری شمسی) بهار را برای سه ماه خانه‌نشین کرد. در همین مدت بود که یکی از به یادماندنی‌ترین قصیده‌های خود، [[هیجان روح (قصیده)|هیجان روح]]، را سرود. چندی بعد که زندانیان کشور کودتا آزاد شدند، و [[قوام‌السلطنه]] [[نخست‌وزیر]] شد، بهار از [[بجنورد]] به نمایندگی [[مجلس چهارم شورای ملی|مجلس چهارم]] انتخاب شد (۱۳۰۰–۱۳۰۲ خورشیدی). از این دوره با [[سیدحسن مدرس]] رهبر [[فراکسیون اقلیت]] همراهی می‌کرد. بهار در مجلس چهارم ضمن مخالفت با برخی مفاد نخستین عهدنامه میان دولت تازه تأسیس اتحاد شوروی و ایران، آن را مخالف منافع ایران دانست و خواهان مذاکره بیشتر با دولت شوروی برای اصلاح این مفاد شد.اما اعتراض. بهار پذیرفته نشد و مجلس به این عهدنامه رأی داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره چهارم مجلس شورای ملی ۲۳ قوس ۱۳۰۰ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-یوم-پنج-شنبه-23-قوس-مطابق-15-ربیعالثانى-1340}}&lt;/ref&gt; در طول همین دوره از مجلس، بهار نزد [[هرتسفلد]] [[زبان پهلوی]] می‌آموخت.<br /> <br /> در [[مجلس پنجم شورای ملی|مجلس پنجم]] در حالی که ملک‌الشعراء نماینده تبریز بود در صف مخالفان [[جمهوری]] رضاخانی قرار گرفت. بهار معتقد بود که موافقت [[سردارسپه]] با جمهوری اسباب تردید مردم شده است و نتیجه چنین جمهوری [[دیکتاتوری]] رضاخان خواهد بود. بعدها بهار در این دوره خطر مخالفت با سردار سپه را می پذیرد و اشعاری به ظاهر در تحسین جمهوری می سراید. او در این دوره در کنار [[سید حسن مدرس]] و [[ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)|سید ابوالحسن حائری‌زاده]] در رأس جناح مخالف رضاخان بود. ملک‌الشعرا پیوسته در واکنش به حمله نظام به مطبوعات و توقیف جراید و بازداشت روزنامه‌نگاران اعتراض می کرد.<br /> با کشته شدن کنسول امریکا در تهران در اواخر تیر ۱۳۰۳، سردارسپه در پایتخت حکومت نظامی برقرار و عده‌ای را توقیف و روزنامه‌ها را بست. او همراه با مدرس، [[ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)|حائری‌زاده]]، حاجی اسماعیل عراقی. [[علی کازرونی|میرزا علی کازرونی]]، [[احمد اخگر]] و [[سید حسن زعیم]] در هفتم امرداد طرح استیضاح دولت رضاخان را به مجلس ارایه داد. موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند.در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه [[علی اکبر داور]] نماینده لارستان پناه برد. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نیامدند و ملک‌الشعرا بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز ایراد کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت بماند.<br /> اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: «برای دولت تکلیف لازم است. اگر اقلیت هر روز به یک عنوانی اسباب زحمت دولت را فراهم کند برای دولت پیشرفت ندارد ... دولت متکی به اکثریت است، اگر اکثریت دارد برود عقب خدمت خودش و اگر هم ندارد تکلیف خودش را بفهمد ... رأی اعتماد با هر چه می‌خواهید بگیرید. با سیاه، سفید، قرمز، هر چه می‌خواهید بگیرید. تقاضای ما معین شدن تکلیف ماست». با خروج نمایندگان اقلیت از جلسه، نمایندگان به اتفاق به دولت رضاخان رأی اعتماد دادند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۴۸ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۸ اسد ۱۳۰۳ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-48-صورت-مشروح-مجلس-عصر-سهشنبه-هفدهم-محرم-سنه-1343مطابق-بیست-و-هشتم-اسد-1303}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در نشست نهم آبان ۱۳۰۴ مجلس، انقراض سلطنت قاجار و انتقال قدرت به رضاخان با ماده واحده‌ای دو فوریتی به تصویب رسید، بهار غایب بود و فردای آن روز درباره علت غیبت خود گفت: «فوق‌العاده کسالت داشتم، به علاوه به واسطه نداشتن تلفن مطلع نبودم که جلسه علنی تشکیل می‌شود».&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=مذاکرات جلسه ۲۱۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی دهم آبان ۱۳۰۴ |نشانی=https://www.ical.ir/ical/fa/Content/4_artmajles1/جلسه-۲۱۲-جلسه-دویست-و-دوازده-صورت-مشروح-مجلس-دهم-آبان-ماه-۱۳۰۴}}&lt;/ref&gt; پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه، بهار به دوره [[مجلس ششم شورای ملی|ششم مجلس]] نیز راه یافت اما پس از آن به دلایلی که دیگر زمینه‌ای برای فعالیت سیاسی وجود نداشت هوشمندانه از سیاست کناره گرفت.بهار پیش از آن در تیر ۱۳۰۵ به عضویت [[شورای عالی معارف]] منصوب شده بود که این سمت را تا ۱۳۲۲ حفظ کرد.<br /> <br /> محمدتقی بهار در این دوران به فعالیت علمی و آموزشی روی آورد و در کنار استادانی چون [[عباس اقبال آشتیانی]]، [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] و [[صادق رضازاده شفق]] در سال تحصیلی ۱۳۰۷–۱۳۰۸ در [[دارالمعلمین عالی]] به تدریس پرداخت. در ۱۳۰۸، به اتهام مخالفت‌های پنهان با رضاشاه، برای چند ماه به زندان افتاد و سپس در سال ۱۳۱۲ برای یک سال به اصفهان تبعید شد. در سال ۱۳۱۳ با وساطت [[محمدعلی فروغی]] برای شرکت در [[جشن هزاره فردوسی|جشن‌های هزاره فردوسی]] به تهران فراخوانده شد.<br /> <br /> از آن پس، سرشارترین دوران کار علمی بهار که با انزوای او در سال ۱۳۰۷ پس از پایان مجلس ششم و کناره‌گیری او از مجلس آغاز شده بود غنای بیشتری یافت. طی این دوره بود که بار دیگر به مطالعهٔ متون و تتبع و تحقیق ادبی و زبانی پرداخت. در ۱۳۱۱ در اجرای قراردادهایی که در زمان [[علی‌اصغر حکمت]] با [[وزارت معارف]] منعقد کرد به تصحیح متونی چون [[مجمل‌التواریخ و القصص]]، [[تاریخ بلعمی]] و ''منتخب [[جوامع الحکایات و لوامع الروایات|جوامع‌الحکایات]] [[عوفی]]'' پرداخت. دستاورد ادبی و علمی او در این دوره، تصحیح متون، ترجمه آثاری از پهلوی به فارسی، تألیف [[سبک‌شناسی (کتاب)|سبک‌شناسی]] و نگارش احوال [[فردوسی]] بر مبنای شاهنامه بود. در ۱۳۱۶ تدریس در دوره [[دکتری]] ادبیات فارسی را به عهده گرفت.<br /> <br /> با سقوط رضاشاه در [[شهریور ۱۳۲۰]]، بهار مجدداً به فعالیت سیاسی و اجتماعی روی آورد و قصیده [[حب‌الوطن (قصیده)|حب‌الوطن]] را در اندرز به [[محمدرضا شاه پهلوی|شاه جدید]] سرود. روزنامه [[نوبهار (روزنامه)|نوبهار]] را دوباره منتشر کرد و [[تاریخ مختصر احزاب سیاسی]] را در ۱۳۲۲ نگاشت. از ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶، رئیس کمیسیون ادبی انجمن روابط فرهنگی ایران و [[شوروی]] بود و اولین کنگره نویسندگان ایران در ۱۳۲۴ از طرف این انجمن به ریاست او تشکیل شد.<br /> <br /> === وزارت فرهنگ ===<br /> پس از غائلهٔ [[آذربایجان]] در ۱۳۲۴(هجری شمسی)، بهار زیر لوای [[قوام‌السلطنه]] به فعالیت سیاسی روی آورد و در کنگرهٔ [[حزب دموکرات ایران]] مجدانه شرکت کرد. در [[بهمن]] ۱۳۲۴ در کابینهٔ قوام وزیر فرهنگ شد، اما وزارت او چند ماهی بیش طول نکشید و استعفاء داد. در ۱۳۲۶ به عنوان نماینده تهران در [[مجلس پانزدهم]] انتخاب شد و ریاست فراکسیون [[حزب دموکرات (دوران مشروطه)|حزب دموکرات]] را به عهده گرفت. اما بر اثر ابتلاء به [[بیماری سل]]، تنها در ماه‌های تیر، [[مرداد]] و [[شهریور]] ۱۳۲۶ فرصت حضور در مجلس را یافت. در نیمهٔ دوم ۱۳۲۶ بهار که به بیماری سل مبتلا گشته بود، با استفاده از مرخصی استعلاجی از مجلس، برای معالجه به شهر [[لِزَن]] (Leysin) در [[سوئیس]] رفت. بهار قصیده [[به‌یاد وطن (قصیده)|به‌یاد وطن]] معروف به «لِزَنیه» را در همین شهر سرود. اما مضیقهٔ شدید مالی باعث شد که بهار با نیمه‌کاره رهاکردن معالجه راهی ایران شود. سفر بهار به سوئیس کمی بیش از یک سال تا [[اردیبهشت]] ۱۳۲۸ طول کشید. بهار در بازگشت به ایران به تدریس دانشگاهی ادامه داد.<br /> <br /> در خرداد ۱۳۲۹ [[جمعیت ایرانی هواداران صلح]] تأسیس شد و بهار که از پایه‌گذاران آن بود (اعضای مؤسس دیگر: [[علی شایگان]]، [[حائری‌زاده]]، مهندس قاسمی، [[حکمت]]، [[احمد لنکرانی]]، [[محمد رشاد]] و [[محمود هرمز]])، به ریاست جمعیت انتخاب شد و قصیدهٔ معروف [[جغد جنگ (قصیده)|جغد جنگ]] را، به اقتفای چکامهٔ بلند [[منوچهری]] سرود.<br /> <br /> بهار در روز دوم اردیبهشت ۱۳۳۰، در خانه مسکونی خود در تهران زندگی را بدرود گفت و در [[شمیران]] در آرامگاه [[گورستان ظهیرالدوله|ظهیرالدوله]] به خاک سپرده شد.<br /> <br /> === زندگی خصوصی ===<br /> محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند وی بسیار کوتاه بود.<br /> پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی ، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان [[فتحعلی شاه قاجار]] ازدواج کرد.<br /> آشنایی ایشان را آقای معتصم‌السلطنه فرخ، دوست قدیمی بهار، فراهم کرد.<br /> فرخ همسری بنام منیژه، فرزند صفدر میرزای قاجار، از خاندان دولتشاهی‌های کرمانشاه گرفته بود. او بهار را از وجود دختری دیگر در این خانواده، به نام سودابه، آگاه کرد. بهار بقیهٔ عمر را با همین همسر به سر برد. سودابه صفدری را پس از ازدواج، به خواست ملک‌الشعراء، «بهار جون» صدا می‌کردند. وی زنی مدیر و مقتدر بود که اداره همه کارهای خانه و زندگی به عهده وی بود.<br /> حاصل این ازدواج فرزندانی به نام‌های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، [[پروانه بهار|پروانه]]، مهرداد و چهرزاد شد.<br /> سودابه در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه درگذشت و در [[بهشت زهرا]] دفن شد .&lt;ref&gt;http://www.bahar-site.fr/baharKhanawada.htm&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مرگ ===<br /> <br /> براساس سال شمار زندگی بهار به قلم محمد گلبن، محمد تقی بهار در سالهای آخر عمر به بیماری سل مبتلا شد و در سال ۱۳۲۶ برای مداوا از تهران به سوئیس رفت. وی سرانجام در روز اول ارديبهشت ماه سال ۱۳۳۰، در ساعت ۸ صبح، در منزلش در خيابان ملك‌الشعرا بهار، خيابان تخت جمشيد فوت کرد و در دوم ارديبهشت ماه بعد از ظهر جنازه او را از مسجد سپهسالار تا چهار راه مخبرالدوله بر سر دست بردند و در ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز او را در شميران در باغ آرامگاه ظهير الدوله، به خاك سپردند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/zendaginama.htm#ssr|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ماه ملک بهار، دختر بزرگ وی، در شرح احوال پدرش می نویسد: پدرم در سالهای آخر عمر سخت منزوی و گوشه نشین شده بود. همیشه خسته و کوفته بود و از آن همه شور و نشاط و هیاهوی درونی خبری نبود و غالبا در بستر افتاده بود و پیوسته تب سل او را می سوزانید.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ملک الشعرا بهار malekolshoara Bahar|نشانی=http://bahar-site.fr/baharKhanawada.htm|وبگاه=bahar-site.fr|بازبینی=2021-04-01}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === آثار ===<br /> آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانی‌های سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتاب‌ها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهٔ فردوسی را دربرمی‌گیرد. جدیدترین کتاب‌شناسی بهار کارِ [[علی میر انصاری]] است که [[انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]] در یک جلد به سال ۱۳۹۷ منتشر کرده‌است.<br /> <br /> === شعر ===<br /> [[پرونده:Bahar tomb.jpg|بندانگشتی|250px|آرامگاه بهار در [[گورستان ظهیرالدوله]]]]<br /> مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهٔ عمر او نیز به‌شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. جلال متینی از بهار نقل می‌کند که می‌خواسته‌است سروده‌های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از [[وزارت فرهنگ]] خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک‌نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.{{سخ}}<br /> برخی را عقیده بر آن است که بعد از [[جامی]]، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم‌پایه بهار نداشته‌ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پربار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه‌ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته‌ها و نوشته‌های او استناد می‌کردند. به زبان عربی تا آن حد که بتواند از مسیر تحقیق و تتبع به آسانی بگذرد آشنا بود و با زبان‌های فرانسه و انگلیسی تا حدودی آشنایی داشت. دیوان‌های شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری می‌رساند. بهار در بدیهه‌گویی و ارتجال، طبعی فراخ‌اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می‌آمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سروده‌های او را به پدرش یا به [[بهار شروانی]] نسبت می‌دادند. حاسدان او را در معرض آزمایش نیز قرار دادند و لغاتی ناهنجار را بارها در اختیار او قرار دادند تا آن‌ها را در یک بیت یا یک رباعی جای دهد و او در همه موارد خوب از عهده برمی‌آمد، و اعجاب و تحسین حاضران را برمی‌انگیخت.<br /> <br /> قصاید او بیشتر ساخته و پرداخته طبع خود اوست. گاه نیز قصاید شعرای سلف را مانند [[رودکی]]، [[فرخی سیستانی]]، [[جمال الدین عبدالرزاق|جمال‌الدین عبدالرزاق]]، [[منوچهری]] و [[سنایی]] در وزن و قافیه تقلید می‌کرد و به اصطلاح جواب گفته‌است. او در این شیوه تقلید نیز نوآوریهایی دارد. در قصیده‌ای که به تقلید از منوچهری سروده، توانسته‌است الفاظ بیگانه را در مضامین نو چنان جای دهد که در بافت کلام ناهمگون و ناهنجار به نظر نرسد.<br /> <br /> هنر شاعری او را بعد از قصیده، باید در مثنوی‌های او دید، مثنوی‌های کوتاه و بلندی که شمار آن‌ها به بیش از هشتاد می‌رسد. در این میان مثنوی‌هایی که در بحر حدیقه سنایی یا شاهنامه فردوسی یا سبحه الابرار جامی سروده‌است بسیار جلب نظر می‌کند و در آن‌ها از لحاظ شیوه گفتار به سبک این سه شاعر بسیار نزدیک شده‌است. بهار شاعری غزل‌سرا نبود و خود نیز چنین ادعایی نداشت. قصاید خود را به اقتضای طبع و غزلیات را بر سبیل تفنن می‌سرود. در میان غزل‌های او نمونه‌هایی که بتوان آن‌ها را از حیث مضمون با سروده‌های غزل‌سرایان معروف مقایسه کرد اندک است، هرچند از جنبه لفظی و فخامت و انسجام کلام بدان ایرادی نمی‌توان گرفت، جز آنکه در غزل نیز بر خلاف رسم متعارف، گاه به تصریح و گاه به کنایه، مضامین انتقادآمیز و شکوائیه و وطنی و سیاسی را نیز گنجانیده‌است. بهار در دیگر اقسام شعر نیز طبع‌آزمایی کرده و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشته‌است.<br /> <br /> === مقالهٔ لنین بزرگ ===<br /> در ۱۳۲۴ خورشیدی، بهار در مجله ''پیام نو''&lt;ref&gt;[http://www.rijaldb.com/fa/7563/مجله+پیام+نو+چاپ+ایران مجله ی «پیام نو» ناشر افکار انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود.]&lt;/ref&gt; در مورد [[ولادیمیر لنین|لنین]] و [[ژوزف استالین|استالین]] می‌نویسد:<br /> &lt;blockquote&gt;... باید دانست که ایجاد دولتی تازه و توسعهٔ آن به‌طوری‌که اصول دموکراسی کاملاً پیشرفت کند و حقوق و وظائف میلیون‌ها مردم توسعه یابد بالطبع بدون مبارزهٔ بیرحمانه و سخت صورت‌پذیر نیست. [[لنینیسم|لنینیزم]] به ما تعلیم می‌دهد که هیچ‌یک از مسائلی که به منافع طبقاتی مربوط باشد در تاریخ جهان جز با اعمال زور و جز به وسیله جبر و عنف حل نگشته‌است…<br /> <br /> ... اصول بزرگ ایدئولوژی لنین و استالین که بر تساوی تمام نژادها و ملل و دوستی اقوام مبتنی است پایه و اساس سیاست لنین و استالین را تشکیل داده، ترقی عظیم فرهنگی [[اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی|ملت‌های جماهیر شوروی]] را تأمین نمود. این ملل را دولت شوروی در امر بزرگ بنای جامعه نو سوسیالیستی شریک ساخت. همین اصول، بنیاد و پایه سازمان‌های اتحاد شوروی و فدراسیون سوسیالیستی شوروی بوده‌است…&lt;ref&gt;[http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/lenine-bozorg-malekolshoara%20bahar.pdf لنین بزرگ، ملک الشعرای بهار، استاد دانشگاه، نشریه پیام نو، ۱۳۲۴، برگ‌های ۱۴ و ۱۵]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bahar-site.fr/asarBahar.htm فهرست آثار بهار]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === ترانه و تصنیف ===<br /> از تصنیف‌ها و ترانه‌های سرودهٔ بهار «بهار دلکش»، «باد صبا بر گل گذر کن»، «ای شهنشه»، «ای شکسته‌دل»، «ای کبوتر»، «گر رقیب آید»، «ایران هنگام کار»، «ز من نگارم»، «پرده ز رخ برافکن»، «سرود پهلوی»، «عروس گل»، «[[به اصفهان رو]]» و «[[مرغ سحر]]» را می‌توان نام برد.<br /> <br /> == نمونه اشعار ==<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> شعر رنج و گنج&lt;ref&gt;[https://ganjoor.net/bahar/divanb/masnaviatb/sh3/ گنجور- ملک الشعرای بهار- گزیده اشعار- مثنویات]&lt;/ref&gt; اثری زیبا از ملک الشعرای بهار<br /> {{ب|برو کار می کن مگو چیست کار|که سرمایهٔ جاوادانی است کار}}<br /> {{ب|نگر تا که دهقان دانا چه گفت|به فرزندگان چون همی خواست خفت}}<br /> {{ب|که «میراث خود را بدارید دوست|که گنجی ز پیشینیان اندر اوست}}<br /> {{ب|من آن را ندانستم اندر کجاست|پژوهیدن و یافتن با شماست}}<br /> {{ب|چو شد مهر مه، کشتگه برکنید|همه جای آن زیر و بالا کنید}}<br /> {{ب|نمانید ناکنده جایی ز باغ|بگیرید از آن گنج هر جا سراغ»}}<br /> {{ب|پدر مرد و پوران به امید گنج|به کاویدن دشت بردند رنج}}<br /> {{ب|به گاوآهن و بیل کندند زود|هم اینجا، هم آنجا هر جا که بود}}<br /> {{ب|قضا را در آن سال از آن خوب شخم|ز هر تخم برخاست هفتاد تخم}}<br /> {{ب|نشد گنج پیدا ولی رنجشان|چنان چون پدر گفت شد گنجشان}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> هیچ نگذشت از ستم بر ما ز چنگیز مغول<br /> <br /> کز رضا خان ستم کار ستم گستر گذشت<br /> <br /> یکی دیگر از آثار مشهور او دماوندیه دوم است که ابیات آن را می‌خوانیم:<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{چندستونه|ستون‌ها=۲}}<br /> {{ب|ای دیو سپید پای در بند!|ای گنبد گیتی! ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|از سیم به سر یکی کله خود|ز آهن به میان یکی کمربند}}<br /> {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر، چهر دلبند}}<br /> {{ب|تا وارهی از دم ستوران|وین مردم نحس دیومانند}}<br /> {{ب|با شیر سپهر بسته پیمان|با اختر سعد کرده پیوند}}<br /> {{ب|چون گشت زمین ز جور گردون|سرد و سیه و خموش و آوند}}<br /> {{ب|بنواخت ز خشم بر فلک مشت|آن مشت تویی، تو ای [[دماوند]]!}}<br /> {{ب|تو مشت درشت روزگاری|از گردش قرن‌ها پس افکند}}<br /> {{ب|ای مشت زمین! بر آسمان شو|بر ری بنواز ضربتی چند}}<br /> {{ب|نی نی، تو نه مشت روزگاری|ای کوه! نیم ز گفته خرسند}}<br /> {{ب|تو قلب فسردهٔ زمینی|از درد ورم نموده یک چند}}<br /> {{ب|تا درد و ورم فرو نشیند|کافور بر آن ضماد کردند}}<br /> {{ب|شو منفجر ای دل زمانه !|وآن آتش خود نهفته مپسند}}<br /> {{ب|خامش منشین، سخن همی گوی|افسرده مباش، خوش همی خند}}<br /> {{ب|پنهان مکن آتش درون را|زین سوخته جان شنو یکی پند}}<br /> {{ب|گر آتش دل نهفته داری|سوزد جانت به جانت سوگند}}<br /> {{ب|بر ژرف دهان سخت بندی|بر بسته سپهر نیل پرفند}}<br /> {{ب|من بند دهانت بر گشایم|گر بگشایند بندم از بند}}<br /> {{ب|از آتش دل برون فرستم|برقی که بسوزد آن دهان بند}}<br /> {{ب|من این کنم و بود که آید|نزدیک تواین عمل خوشایند}}<br /> {{ب|آزاد شوی و بر خروشی|ماننده ی دیو جسته از بند}}<br /> {{ب|هر رای تو افکند زلازل|از نور و کجور تا [[نهاوند]]}}<br /> {{ب|از برق تنوره ات بتابد|ز[[البرز]] اشعه تا به [[الوند]]}}<br /> {{ب|ای مادر سر سپید بشنو|این پند سیاه بخت فرزند}}<br /> {{ب|از آتش آه خلق مظلوم|وز شعله ی کیفر خداوند}}<br /> {{ب|ابری بفرست بر سر ری|بارانش ز هول و بیم و ترفند}}<br /> {{ب|بشکن در دوزخ و برون ریز|پادفره کفر کافری چند}}<br /> {{ب|زان گونه که بر مدینه عاد|بر سر شرر عدم پراکند}}<br /> {{ب|چونان که به شارسار پمپی|ولکان اجل معلق افکند}}<br /> {{ب|بفکن ز پی این اساس تزویر|بگسل زهم این نژاد و پیوند}}<br /> {{ب|بر کن زبن این بنا که باید|از ریشه بنای ظلم بر کند}}<br /> {{ب|زین بی خردان سفله بستان|داد دل مردم خرمند}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> == کتاب‌شناسی ==<br /> * منظومهٔ چهار خطابه، ۱۳۰۵<br /> * اندرزهای آذرباد ماراسپندان (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * یادگار زریران (ترجمهٔ منظوم از پهلوی)، ۱۳۱۲<br /> * زندگانی مانی، ۱۳۱۳<br /> * گلشن صبا، فتحعلی خان صبا (تصحیح)، ۱۳۱۳<br /> * احوال فردوسی، ۱۳۱۳<br /> * تاریخ سیستان (تصحیح)، ۱۳۱۴<br /> * رسالهٔ نفس ارسطو ترجمهٔ باباافضل کاشانی (تصحیح)، ۱۳۱۶<br /> * مجمل‌التواریخ و القصص (تصحیح)، ۱۳۱۸<br /> * منتخب جوامع‌الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح)، ۱۳۲۴<br /> * [[سبک‌شناسی (کتاب)|سبک‌شناسی]]، (سه جلد) ۱۳۲۱–۱۳۲۶<br /> * تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد)، ۱۳۲۱–۱۳۶۳<br /> * دستور زبان فارسی پنج استاد (به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی)، ۱۳۲۹<br /> * شعر در ایران، ۱۳۳۳<br /> * تاریخ تطّور در شعر فارسی، ۱۳۳۴<br /> * دیوان اشعار، تهران، ۱۳۳۵<br /> * تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) (به کوشش محمد پروین گنابادی)، ۱۳۴۱<br /> * فردوسی‌نامه بهار، (به کوشش [[محمد گلبن]])، ۱۳۴۵<br /> * رساله در احوال محمدبن جریر طبری<br /> * بهار و ادب فارسی<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=تاریخ مختصر احزاب سیاسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۵۷|شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاببهار و ادب فارسی|ناشر=شرکت سهامی کتاب‌های جیبی|سال= ۱۳۵۱ |شهر=تهران|صفحه=صص ''الف'' تا ''یج''}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=بهار، محمدتقی|کتاب=دیوان بهار|سال= ۱۳۶۸ |شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=سپانلو، محمدعلی|کتاب=بهار|ناشر=طرح نو|سال=۱۳۷۴|شهر=تهران}}<br /> * {{یادکرد|نویسنده=مصاحب، غلامحسین (سرپرست)|کتاب=دائرةالمعارف فارسی|ناشر=امیرکبیر، کتاب‌های جیبی|سال=۱۳۸۱|شهر=تهران|صفحه=صص ۴۷۵ و ۴۷۶}}<br /> {{حقوق معنوی|محمدتقی بهار|۱ اردیبهشت ۱۳۳۰}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8_%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=54754 2021-04-14T23:20:19Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام =سهراب سپهری<br /> | تصویر =سهرا1.JPG<br /> | توضیح تصویر =<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =شعر و ادبیات و نقاشی<br /> | ملیت =ایرانی<br /> | تاریخ تولد =۱۵ مهرماه ۱۳۰۷<br /> | محل تولد =کاشان<br /> | والدین =اسدالله سپهری، ماه جبین<br /> | تاریخ مرگ =۱ اردیبهشت‌ماه ۱۳۵۹<br /> | محل مرگ =تهران<br /> | علت مرگ =سرطان خون<br /> | محل زندگی =<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن =تهران<br /> |مذهب =اسلام<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =<br /> | نام دیگر =<br /> |لقب =<br /> |بنیانگذار =<br /> | پیشه =<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =شعر نو<br /> |کتاب‌ها =مرگ رنگ، آوار آفتاب، حجم سبز، زندگی خواب‌ها، شرق اندوه و…<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =هشت کتاب<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر= <br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان =<br /> |تحصیلات =لیسانس ادبیات<br /> |دانشگاه =دانشگاه تهران<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد =<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وب‌گاه =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''سهراب سپهری'''، (زاده ۱۵ مهرماه ۱۳۰۷، کاشان – در گذشته ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹، تهران) شاعر، نقاش و نویسنده‌ی نامدار ایرانی است. وی فارغ‌التحصیل لیسانس ادبیات از دانشگاه تهران بود. سهراب سپهری در سال ۱۳۳۲، از دانشکده هنرهای زیبا فارغ‌التحصیل شد؛ و نشان درجه اول علمی را دریافت کرد. پدر و مادر سهراب سپهری اهل شعر و ادب بودند و سهراب در در چنین فضایی رشد کرد. سهراب سپهری از دوران کودکی به شعر علاقه‌مند شد و گاهی شعرهایی زمزمه می‌کرد. او مدتی در اداره کل اطلاعات وزارت کشاورزی با سمت سرپرست سازمان سمعی و بصری در سال ۱۳۳۷، مشغول به کار شد. سهراب سپهری هم‌چنین از مهرماه ۱۳۴۰، به تدریس در هنرکده هنرهای تزیینی تهران پرداخت. سهراب بارها به کشورهای ژاپن، ایتالیا، فرانسه، آمریکا، هندوستان، و بسیاری دیگر از کشورهای شرق و غرب سفر کرد. سفرهای وی در واقع سیر و سلوک عرفانی بود. این بینش ویژه سهراب سپهری از سفر، به ویژه سفر به کشورهای شرق آسیا و آشناییش با ادیان هند و بودا، اشعار او را تحت تأثیر قرار داد. سهراب در این دوره به عنوان شاعری صاحب سبک، از محبوبیت فراوانی برخوردار شد. سهراب سپهری در سال ۱۳۳۰، نخستین مجموعه‌ی شعر خود را به نام ''مرگ رنگ'' منتشر کرد. اشعار او به زبان‌های انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی ترجمه شده است. آثار به جا مانده از سهراب سپهری مجموعاً هشت کتاب است که معروف‌ترین شعر او صدای پای آب و مسافر است. سهراب سپهری در سال ۱۳۵۸، به بیماری سرطان خون مبتلا شد؛ و در همان سال برای درمان عازم انگلستان شد، اما دیگر بیماری وی علاجی نداشت؛ و ناکام از درمان به تهران بازگشت. سهراب سپهری سرانجام در غروب اول اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۵۹، در بیمارستان پارس تهران به علت سرطان خون درگذشت. <br /> <br /> == خانواده و دوران کودکی ==<br /> سهراب سپهری در ۱۵ مهرماه ۱۳۰۷، در کاشان به دنیا آمد؛ اما به روایت دیگر روز تولد او ۱۴ مهرماه است. سهراب سپهری خودش در این باره می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«مادرم می‌داند که من روز چهاردهم مهر به دنیا آمده ام. درست سر ساعت ۱۲. مادرم صدای اذان را می‌شندیده است.»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://bahariran.com/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%86-%DA%AF%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A5/ سهراب سپهری: شهر من گم شده است! - سایت بهار ایران]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> [[پرونده:سهرااااااا.JPG|بندانگشتی|200x200پیکسل|جوانی سهراب سپهری]]<br /> پدربزرگ سهراب سپهری، میرزا نصرالله خان سپهری نخستین رئیس تلگراف‌خانه کاشان بود. پدر سهراب، اسدالله و مادرش ماه جبین نام داشتند که هر دو آن‌ها اهل هنر و شعر بودند. پدر سهراب سپهری کارمند اداره پست و تلگراف کاشان بود که در زمان کودکی سهراب، به بیماری فلج مبتلا شد و در سال ۱۳۴۱، درگذشت. در اسفند همین سال بود که سهراب از تمامی مشاغل دولتی به کلی کناره‌گیری کرد. پس از این او با پرداختن به شعر و نقاشی، آثار بسیاری آفرید و راه خود را پیدا کرد. <br /> <br /> سهراب سپهری درباره‌ی پدرش می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«کوچک بودم که پدرم بیمار شد؛ و تا پایان زندگی بیمار ماند. پدرم تلگرافچی بود. در طراحی دست داشت. خوش خط بود؛ و تار می‌نواخت. او مرا به نقاشی عادت داد.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;مادر سهراب نیز که اهل شعر و ادب هم بود، در خردادماه سال ۱۳۷۳، درگذشت. منوچهر سپهری، برادر ارشد و تنها برادر سهراب که هم‌بازی دوران کودکی‌اش بود، نیز در سال ۱۳۶۹، درگذشت. سهراب سپهری سه خواهر به نام‌های همایون‌دخت، پری‌دخت و پروانه دارد.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.sarpoosh.com/biography/poets-thinkers/biography-sohrabsepehri-32.html زندگی‌نامه سهراب سپهری - سایت سرپوش]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سهراب سپهری همیشه از شاگردان زرنگ، باهوش و نمونه بود. او به گیاهان و حیوانات خانگی علاقه زیادی داشت؛ و صبح‌های زود بیدار می‌شد و در آغوش طبیعت به بازی کودکانه می‌پرداخت و سپس مشعول نقاشی می‌شد.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://lrbook.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA/ بیوگرافی سهراب سپهری شاعر و نقاش برجسته ایران - سایت ال آر بوک]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == نخستین شعر ==<br /> سهراب سپهری از دوران کودکی در جستجوی شعر و شاعری بود؛ و گاهی شعرهایی زمزمه می‌کرد. او در یکی از روزها که به خاطر بیماری نتوانست به مدرسه برود چنین سرود:<br /> <br /> ز جمعه تا سه‌شنبه خفته نالان<br /> <br /> نکردم هیچ یادی از دبستان<br /> <br /> ز درد دل شب و روزم گرفتار&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == تحصیلات و شغل ==<br /> [[پرونده:سهرا19.JPG|بندانگشتی|270x270پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری دوره‌ی ابتدایی را در دبستان خیام کاشان (شهید مدرّس فعلی) و دوره‌ی متوسطه را در دبیرستان پهلوی کاشان گذراند. او پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۱۳۲۲، در دوره‌ی دوساله‌ی دانش‌سرای مقدماتی پسران، استخدام اداره‌ی فرهنگ کاشان شد. در سال ۱۳۲۷، دیپلم دوره‌ی دبیرستان خود را دریافت کرد؛ و سپس عازم تهران شد و دردانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت. او هم‌زمان در شرکت نفت تهران مشغول کار شد اما پس از ۸ ماه استعفا داد.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://vista.ir/w/a/34/mbru2 بیوگرافی سهراب سپهری - مجله ویستا]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری مدتی نیز در اداره کل اطلاعات وزارت کشاورزی با سمت سرپرست سازمان سمعی و بصری در سال ۱۳۳۷، مشغول به کار شد. وی هم‌چنین از مهرماه ۱۳۴۰، به تدریس در هنرکده هنرهای تزیینی تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری هرگز ازدواج نکرد. وی به خواهرش پروانه سپهری گفته بود که ازدواج نمی کنم، به خاطر این‌که هر کس زن من بشود بیچاره خواهد شد. در واقع سهراب نمی‌توانست یک‌جا بند شود؛ و می‌گفت با این وضعیت کدام دختری را بدبخت کنم.&lt;ref&gt;[https://photokade.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C/ بیوگرافی سهراب سپهری شاعر و نقاش - سایت فتوکده]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == انتشار نخستین مجموعه شعر ==<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۳۲، از دانشکده هنرهای زیبا فارغ‌التحصیل شد؛ و نشان درجه اول علمی را از آن خود کرد. در همین سال در چند نمایشگاه نقاشی در تهران شرکت نمود؛ و هم‌چنین دومین مجموعه‌ی شعر خود را با نام ''زندگی خواب‌ها'' منتشر کرد. اشعار این مجمعه عبارتند از: خواب تلخ، فانوس خیس، جهنم سرگردان، یادبود، لحظه گمشده، باغی در صدا و مرغ افسانه. <br /> <br /> سهراب سپهری در این مجموعه، اشعارش را بی‌وزن عروضی سراییده که دارای مضمون‌هایی سورئال و تخیلی است. او در آذر ۱۳۳۳، در اداره‌ی کل هنرهای زیبا -فرهنگ و هنر- در قسمت موزه‌ها مشغول به کار شد؛ و در هنرستان‌های هنرهای زیبا هم به تدریس می‌پرداخت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == ویژگی های اخلاقی ==<br /> [[پرونده:سهرا16.JPG|بندانگشتی|180x180پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> یکی از ویژگی‌های اخلاقی سهراب سپهری سکوت کردن بود. او ساعت‌ها در یک جمع، خاموش می‌نشست و اغلب فکر می‌کرد. به خاطر همین هیچ‌کس از دوستان وهنرمندان، سخنی را از سهراب به یاد ندارد که در نفی و اثبات کسی بر زبان آورده باشد. سهراب سپهری انسانی پویا و جستجوگر بود که سیر زندگی او دائماً رو به تعالی و ترقی بود. این روحیه پویا و معنوی، یک زمان در شعر و زمانی در نقاشی‌هایش متجلی می‌شد، انگار شعر و نقاشی برای او دو بال پرواز برای رسیدن به افق‌های دوردست بود. سهراب در این سیرسلوک و پویایی به موفقیت‌های نادری دست یافت.<br /> <br /> رفتار سخاوت‌مندانه سهراب سپهری با خانواده، هنرمندان، دوستان و آشنایان، و همه‌ی کسانی که با آن‌ها در ارتباط بود، نشان از غنای روحی و انسان‌دوستانه وی داشت به عبارتی دیگر: ما در بررسی سبک زندگی سهراب سپهری با عناصری پر از نشاط و عشق و زیبایی روبرو می شویم. ومی توانیم بازتاب این عناصر را در نقاشی و شعر سهراب شپهری، به زیباترین وجه ببینیم. می‌توان گفت: زندگی سهراب سپهری همان نقاشی‌ها و شعرهای اوست که آکنده از عشق و نشاط و زیبایی است؛ و بازتاب این عناصر در آثار او به چشم می‌خورد.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[http://www.irannaz.com/bio-sepehri.html بیوگرافی سهراب سپهری - سایت ایران ناز]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == سفرهای سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:سهرا13.JPG|بندانگشتی|180x180پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری دهه‌ی اول و دوم زندگی خویش را به فراگیری علم و هنر سپری کرد. دهه‌ی سوم زندگی خود را به کسب تجربه و سفر پرداخت؛ و دهه‌ی چهارم زندگی‌اش را بیشتر به سفرهای طولانی اختصاص داد. در این دوره بود که سهراب بارها به کشورهای ژاپن، ایتالیا، فرانسه، آمریکا، هندوستان، و بسیاری دیگر از کشورهای شرق و غرب سفر کرد. سفرهای وی در واقع سیر و سلوک عرفانی بود. این بینش ویژه سهراب سپهری از سفر، به ویژه سفر به کشورهای شرق آسیا و آشناییش با ادیان هند و بودا، اشعار او را تحت تأثیر قرار داد. سهراب در این دوره به عنوان شاعری صاحب سبک، از محبوبیت فراوانی برخوردار شد. هم‌چنین وی را شاعر طبیعت نیز لقب داده‌اند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری به فرهنگ مشرق‌زمین علاقه‌ی ویژه‌ای داشت؛ و سفرهایی به هندوستان، پاکستان، افغانستان، چین و ژاپن داشت. وی مدتی را در ژاپن سپری کرد و هنر حکاکی روی چوب را در آن‌جا فراگرفت. سهراب سپهری هم‌چنین به شعر کهن سایر زبان‌ها هم علاقه داشت؛ و ترجمه‌هایی از شعرهای کهن چینی و ژاپنی نیز انجام داد.<br /> [[پرونده:سهرا12.JPG|بندانگشتی|200x200پیکسل|سهراب سپهری و خواهرش]]<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۳۶، از راه زمینی عازم کشورهای اروپایی شد؛ و به پاریس و لندن رفت. او هم‌چنین در مدرسه‌ی هنرهای زیبای پاریس در رشته‌ی لیتوگرافی مشغول آموختن شد. سهراب در دورانی که در پاریس بود، بورس تحصیلی‌اش قطع شد؛ و برای تأمین مخارج و ماندن بیشتر در فرانسه و ادامه‌ی نقاشی، مجبور به کار شد و به کار پاک کردن شیشه‌ی آپارتمان‌های آسمان‌خراش پرداخت.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> * سفرهای سهراب سپهری به خارج از کشور به ترتیب سال:<br /> * سفر به ژاپن، تکیو (۱۳۳۹)<br /> * سفر به هندوستان (۱۳۴۰) <br /> * سفر مجدد به هندوستان و برخی از شهرهای این کشور (۱۳۴۲)<br /> * سفر به پاکستان، لاهور و پیشاور (۱۳۴۲) <br /> * سفر به افغانستان (۱۳۴۲)<br /> * سفر به اروپا، مونیخ و لندن (۱۳۴۴)<br /> * سفر به اروپا، فرانسه، اسپانیا، هلند، ایتالیا و اتریش (۱۳۴۵)<br /> * سفر به آمریکا (۱۳۴۹)<br /> * سفر به پاریس (۱۳۵۲) <br /> * سفر به مصر و یونان (۱۳۵۳) <br /> * سفر به بریتانیا جهت درمان بیماری سرطان (۱۳۵۸)&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> سهراب سپهری در سال‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۴۱، با داریوش آشوری به کار ترجمه‌ی مقالات و نمایش‌نامه ژاپنی در نسخه‌های فرانسوی پرداخت؛ و در سال ۱۳۴۳، کتابی به نام نمایش در ژاپن بهرام بیضایی منتشر شد.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.topnaz.com/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C/ زندگی‌نامه سهراب سپهری - مجله تاپ ناز]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == سبک شعر ==<br /> [[پرونده:سهرا24.JPG|بندانگشتی|243x243پیکسل]]<br /> سهراب سپهری در آغاز به سبک نیمایی شعر می‌سرود، اما بعدها سبک خودش را باز شناخت. در این رویه‌ی جدید، سهراب بر دیدگاه انسان‌مدارانه و آموزش‌هایی که از فلسفه‌ی ذن فرا گرفته بود، به شیوه‌ی جدیدی دست یافت که مجموعه شعر ''حجم سبز'' شیوه‌ی تکامل یافته‌ی سبکش محسوب می‌شود.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری در عین پیروی از سبک نیما، خود صاحب سبک بود؛ و خلاقیت سهراب بیشتر در استفاده بدیع از رنگ و کلمه بوده است. سهراب سپهری شاعری تصویرگراست و از این لحاظ شعر او با طبیعت‌گرایی او مرتبط است. ضمن این‌که بینش عارفانه دارد و خدا را در طبیعت جستجو می‌کند.<br /> <br /> اشعار سهراب سپهری مانند نقاشی او رنگارنگ است. سهراب در شعرش نگران انسان و سرنوشت او است. وی همه را به نگریستن دقیق‌تر به پیرامون خود و به جهانی برتردعوت می‌کند. تمامی اشیا برای وی دارای حیات و روح و احساس هستند. '''«سایت ایران ناز»'''<br /> <br /> در اشعار سهراب سپهری دو ویژگی اساسی دیده می شود؛ یکی نظام اندیشگی ویژه‌ی او که تمامی اشعار او را در بر می گیرد؛ و دیگر تشخص زبانی شعرهایش.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> شعر سهراب سپهری صمیمی و آکنده از تصویرهای بکر و تازه‌است که همراه با زبانی لطیف، نرم و منسجم، تصویرسازی می‌کند. از معروفترین شعرهای سهراب سپهری می‌توان به: ''صدای پای آب''، ''نشانی'' و ''مسافر'' اشاره کرد که شعر صدای پای آب یکی از بلندترین شعرهای نو زبان فارسی است.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == آثار سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:هشت کتاب2.JPG|بندانگشتی|170x170پیکسل|هشت کتاب شامل مجموعه اشعار]]<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۳۰، نخستین مجموعه‌ی شعر خود را به نام ''مرگ رنگ'' منتشر کرد. مجموعه‌ی شعر ''مرگ رنگ'' به سبک چهارپاره و نیمایی است. این دو سبک شعری جدید هستند؛ و طی سده‌های گذشته شکل گرفته‌اند. عناوین شعرهای این مجموعه عبارت اند از: در قیر شب، دود می‌خیزد، سپیده، مرغ معما، روشن شب و سراب. سهراب سپهری در این مجموعه تحت تأثیر نیما یوشیج بوده؛ و هر مضمون و محتوایی از غنایی تا سیاسی و اجتماعی را در این قالب سروده است.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> آثار به جا مانده از سهراب سپهری مجموعاً هشت کتاب است که معروف‌ترین شعر او صدای پای آب و مسافر است.<br /> [[پرونده:مرگ رنگ1.JPG|بندانگشتی|165x165پیکسل|مرگ رنگ]]<br /> شهرت سهراب سپهری در سال ۱۳۴۴، با انتشار شعر ''در صدای پای آب'' آغاز شد که این شعر همراه با شعر ''مسافر'' جزو معروف‌ترین شعرهای او است. صدای پای آب، کنایه از صدای پای مسافری در سفر زندگی است. این شعر که بر شهرت و محبوبیت او افزود، نخستین بار در فصلنامه‌ی آرش درآبان‌ماه ۱۳۴۴، منتشرشد. در سال ۱۳۴۵، شعر بلند مسافر که بیانگر سیرو سفر و بینش فلسفی زندگیش بود، منتشر شد که از درخشان‌ترین شعرهای فارسی معاصر است. <br /> <br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۵۵، تمام هشت دفتر و منظومه‌ی اشعار خود را در ''هشت کتاب ''گردآورد. هشت کتاب نموداری کامل از سیر معنوی این شاعر جویای حقیقت است؛ و یکی از تأثیرگذارترین مجموعه‌ها، در تاریخ شعر نو ایران است.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:مسافر1.JPG|بندانگشتی|165x165پیکسل|مسافر]]<br /> آثار سهراب سپهری مجموعاً هشت کتاب است که عبارتند از:<br /> * مرگ رنگ<br /> * زندگی خواب‌ها<br /> * آوار آفتاب<br /> * ما هیچ! ما نگاه!<br /> * شرق اندوه<br /> * حجم سبز<br /> * هشت کتاب<br /> * آوار کتاب (مجموع سه کتاب آوار آفتاب، شرق اندوه و زندگی خواب‌ها) <br /> * هنوز در سفرم (شعرها و یادداشت‌های منتشرنشده از سهراب سپهری به کوشش پریدخت سپهری)<br /> * جای پای دوست (گردآوری نامه‌های دوستان سهراب سپهری به کوشش پریدخت سپهری)<br /> * اتاق آبی (نثر)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;[https://www.beytoote.com/scientific/scientist/sohrabsepehri.html زندگی‌نامه سهراب سپهری - سایت بیتوته]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:صدای پای آب1.JPG|بندانگشتی|175x175پیکسل|صدای پای آب]]<br /> <br /> == ترجمه اشعار سهراب سپهری به زبان‌های دیگر ==<br /> کریم امامی که یکی از دوستان نزدیک سهراب سپهری بود، در زمان حیاتش برخی از شعرهای سهراب را به زبان انگلیسی ترجمه کرده است. بعدها نیز مترجمان دیگری اشعار سهراب را به زبان‌های انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی ترجمه کردند. در سال ۱۳۷۱، شعرهای منتخبی از دو کتاب ''حجم سبز'' و ''شرق اندوه'' با نام ''ما هیچ، ما نگاه ،'' توسط ''کلارا خانیس'' به زبان اسپانیایی ترجمه شد. در سال ۱۳۷۵، نیز منتخبی از اشعار سهراب سپهری توسط هنرمند ایرانی، جاوید مقدس صدقیانی، به زبان ترکی استانبولی ترجمه و در ترکیه منتشر گردید.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; <br /> <br /> == سیری در اشعار سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:اتاق آبی1.JPG|بندانگشتی|155x155پیکسل|اتاق آبی (نثر)]]<br /> برخلاف تصور برخی‌ها سهراب سپهری غرق در طبیعت مطلق نبود، او از طبیعتی حرف می‌زند که با انسان<br /> <br /> عجین و آمیخته است؛ و دست انسانی با آن گره خورده است. او درد و اندوه و غم و تنهایی آدمی را احساس می‌کند و در قالب طبیعت آن را به تصویر می‌کشد.<br /> <br /> نیست رنگی که بگوید با من<br /> <br /> اندکی صبر، سحر نزدیک است<br /> <br /> هر دم این بانگ برآرم از دل:<br /> <br /> وای، این شب چقدر تاریک است:<br /> <br /> خنده‌ای کو که به دل انگیزم؟<br /> <br /> قطره‌ای کو که به دریا ریزم؟<br /> <br /> صخره‌ای کو که بدان آویزم؟<br /> <br /> مثل این است که شب نمناک است<br /> <br /> دیگران را هم غم هست به دل<br /> <br /> غم من، لیک، غمی غمناک است<br /> [[پرونده:سهرا18.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری شاهد انقلاب ضدسلطنتی در سال ۱۳۵۷، بود. شاید یکی از دلایل انزوای او در پیچ و خم<br /> <br /> نوسانات تاریخی زمانش نهفته باشد؛ و شاید شرایط سخت و ناهمگون مراحل گوناگون زندگی‌اش، مجال اظهار<br /> <br /> وجود، و درخشش را ازسهراب سپهری گرفته باشد.<br /> <br /> سهراب سپهری می‌گوید:<br /> <br /> اهل کاشانم،<br /> <br /> اما شهر من کاشان نیست، <br /> <br /> سهراب سپهری از وطن فراتر می‌رود؛ و به اعتقاد او می‌توان همه‌جا کاشان و کاشانی بود؛ و می‌توان همه‌جا کاشان‌ها رفت. اما شهری که خود را وابسته به آن بداند، وجود ندارد. او به اقصی نقاط جهان سفر می کند. در باور سهراب همه‌جا کاشان‌ها یافت می‌شوند؛ و او همه‌جا می‌تواند لب به سخن بگشاید. سهراب سپهری نمی‌خواهدذ که فقط از چارچوب پنجره‌ای کوچک به جهان<br /> <br /> پیرامون بنگرد؛ اما شرایط اجتماعی موجود، بال‌هایش را می‌بندد و کلامش را محصور می‌کند. بنابر این وی تنهایی را برمی‌گزیند؛ و به طبیعت پناه می‌برد که شاید به این شیوه، راهی بتوان جست:<br /> <br /> برگی از شاخه ای بالای سرم چیدم، گفتم:<br /> <br /> چشم را باز کنید. آیتی بهتر از این می‌خواهید؟<br /> <br /> و شنیدم که به هم می گفتند: سحر می‌داند، سحر<br /> <br /> کسی نمی‌داند سحر چه می‌داند، ولی می‌داند، <br /> <br /> که سپیده‌دم شگفتن از راه می‌رسد، <br /> <br /> آیتی بهتر از این نخواهید خواست <br /> [[پرونده:سهرا10.JPG|بندانگشتی|191x191پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری اگر از روزگار ناامید می‌شود؛ و اگر همه چیز برایش پوچ می‌شوند، منکر صدای نفس پرده نمی‌شود؛ و امیدی می‌کارد و از عبور می‌گوید:<br /> <br /> پنجره‌ام به تهی باز شد<br /> <br /> و من ویران شدم<br /> <br /> پرده نفس می‌کشید<br /> <br /> عبور باید کرد<br /> <br /> صدای باد می آید، عبور باید کرد<br /> <br /> و من مسافرم، ای بادهای همواره<br /> <br /> مرا به وسعت تشکیل برگ‌ها ببرید<br /> <br /> عبوری که سهراب سپهری از آن سخن می‌گوید، بدین معنی است که باید با ناکامی‌ها و تلخی‌ها درافتاد و ناملایمات را شکست داد؛ و فردای روشن جامعه‌ی انسانی را برای نسل‌ها یادآور شد. او می خواهد عازم سرزمین وسعت برگ‌ها<br /> <br /> بشود؛ و هم‌سو با همگان، تاریکی‌ها را به ودای فراموشی بسپارد. در این‌جاست که شخصیت و چهره‌ی واقعی سهراب سپهری نمایان می‌شود:<br /> <br /> من ندیدم دو صنوبر را با هم دشمن<br /> <br /> من ندیدم بیدی، سایه‌اش را بفروشد به زمین<br /> <br /> رایگان می‌بخشد، نارون شاخه خود را به کلاغ<br /> <br /> هر کجا برگی هست، شور من می‌شکفد<br /> <br /> در واقع سهراب سپهری شاعر رنگ‌ها و واژه‌هاست که در چشم‌انداز جهان‌بینی‌اش، می‌شود آموزه‌هایی از این دو را به هم پیوند زد.<br /> <br /> وجه غالب در ذهن و زبان سهراب سپهری، بی‌شک رویکردی به سرچشمه‌های عرفان شرقی است که در فضای جاری و<br /> <br /> لغزنده‌ی آن، همه چیز از زندگی و مرگ سخن می‌گویند. نقطه عزیمت در هنر و زبان سهراب سپهری، نوعی سلوک از معرفت حسی به معرفت شهودی است. در چشم‌انداز اشعار او، آموزه‌های بسیاری ازعرفان هندی تا عرفان مولوی و عطار و… جاری است که مخاطب جهت رسیدن به نوعی خلوت در خود، بین رؤیا و واقعیت، نیمه‌ای از گمشده‌ی خویش را جست و جو می‌کند. در شعر سهراب سپهری رسیدن به هویت انسانی یک اصل شاعرانه است که در قلمرو زبان، دارای کارکردی دو لایه است. پیام شاعر در هر توقف‌گاهی به دور از زمان و مکان خاصی، بیانگر یک اندیشه‌ی همگانی شاعرانه است. اشعار و نقاشی‌های سهراب سپهری از یکدیگر جدایی ناپذیرند؛ و به بیانی می‌توان گفت که مکمل همدیگر هستند. اما در دو شکل بیانی متفاوت، دو شکل کلام و تصویر که با انتخابی صحیح و هوشیارانه از هر دو به مناسبت استفاده شده است. به ویژه در همین طرح‌های سیاه قلمی که این یگانگی نمایان‌تر به چشم می‌آید. انگار این مجموعه طرح، مجموعه شعر دیگری است که به زبانی دیگر، با زبانی سهل و بی‌واسطه بیان شده است؛ و به تعبیری ''صدای پای آب'' دیگری است که این یکی را به عالم خاموش آدم‌ها تقدیم کرده است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> === طبیعت در شعر سپهری ===<br /> [[پرونده:سهرا20.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل]]<br /> قصد سهراب سپهری از توصیف طبیعت، فقط وصف ساده و ارائه‌ی تصا ویری زیبا از طبیعت نیست، بلکه او در این طبیعلت گرایی به دنبال رمز و رازی است که در زندگی شهری نمی‌یابد و به همین خاطر به طبیعت پناه می‌برد:<br /> <br /> می رویید<br /> <br /> در جنگل، خاموشی رؤیا بود<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> یا در جای دیگر می‌گوید:<br /> <br /> باغ ما در طرف سایه دانایی بود<br /> <br /> باغ ما جای گره خوردن احساس و گناه<br /> <br /> باغ ما نقطه بر خورد نگاه و قفس و آینه بود…<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> هم‌چنین او می گوید:<br /> <br /> مرا به وسعت تشکیل برگ‌ها ببرید<br /> <br /> مرا به کودکی شور آب ها برسانید…<br /> <br /> در آثار سهراب سپهری می‌توان به وضوح حضور طبیعت و اشیاء طبیعی را مشاهده کرد. البته با بیان و زبان دیگری:<br /> <br /> آسمان پر شد از خال پروانه‌های تماشا<br /> <br /> عکس گنجشک افتاد در آب‌های رفاقت<br /> <br /> فصل پر پر شد از روی دیوار در امتداد غریزه<br /> <br /> باد می‌آمد از سمت زنبیل کرامت<br /> <br /> شاخه مو به انگور<br /> <br /> مبتلا بود…<br /> <br /> این تصاویر حرکتی است که در جان و ذهن و ضمیر شاعر آغاز شده؛ و ریشه در جهان‌بینی و بینش او دارد. از درون همین تصاویر زیبا که گاهی گنگ و مبهم نیز می‌نماید، می‌توان اثری از دغدغه‌های درونی سهرا ب سپهری را<br /> <br /> دریافت.<br /> [[پرونده:سهرا23.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> '''[[سیمین بهبهانی]]''' شاعر برجسته‌ی معاصر ایران درباره‌ی سهراب سپهری می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«سپهری شاعری با کلامی بسیار ساده و روان. این شعر در عین سادگی و روانی دارای یک زبان کنایه‌ای هم هست. او بیشتر مایل است تا با کنایه سخن گوید مثلاً این شعر که می‌گوید: من قطاری دیدم، که سیاست می‌برد، و چه خالی می‌رفت؛ این واقعاً یک جور کنایه است. این کلام به حد محاوره نزدیک می‌شود، اما در عین حال در پشت سر خود عمقی را هم دارد. آشنایی او با خاور دور، مسافرتش به ژاپن و آشناییش به بودیزم موجب شد تا در شعر سپهری ما به نوعی عرفان برخورد کنیم. آرامشی که او دارد&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;استفاده‌ای که از لحظه لحظه زندگی می‌کند و نهراسیدن از مرگ به شعرهای سپهری خصوصیتی عارفانه&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;می‌دهد. اندیشه در شعر سپهری جای خاصی دارد که بیشتر از آن‌که مادی باشد ماورای طبیعی است. او از محسوسات به معقولات متوجه می‌شد؛ و می‌توان گفت که از این جهت شاعر بسیار خوبی است. باید دانست که او یک نقاش بود و در شعرهای اولیه‌اش، شما با تصاویری سطحی آشنا می‌شوید که عمقی را در پشت سر خود ندارند. او همان‌طور که در تابلوهایش اناری، گل و یا بوته‌ای را نشان می‌داد در شعرهای اولیه‌اش هم سعی داشت تا چنین کند، اما در اشعار بعدیش این تصاویر بعد دیگری پیدا می کند؛ به طوری‌که شما می‌توانید در پشت آن تصاویر پیام‌های دیگری را ببینید. البته برای پاسخ به این چنین پر سش‌هایی نیاز به مطالعه‌ای دقیق برای پاسخ گفتن هست و به صورت گفت وگویی که اکنون ما داریم بی شک آن فرصت لازم وجود ندارد، اما اگر بخواهیم تحول را در کار سپهری مورد بررسی قرار بدهیم تنها می‌توانیم این اشاره را بکنیم که تصاویرش از سطح گذشته و به عمق دست یافتند اما اندیشه کم و بیش در اشعار اولیه سپهری هم نقش قابل توجهی دارد.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == نقاشی‌های سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:سهرا9.JPG|بندانگشتی|221x221پیکسل|سهراب سپهری درحال نقاشی]]<br /> سهراب سپهری در نقاشی از دستاوردهای زیبایی شناختی شرق و غرب بهره گرفته بود که این تأثیرها در آثارش به چشم می‌خورد. سهراب در آثار نقاشی‌اش رویکرد نوین و متفاوتی داشت، به طوری‌که فرم‌های هندسی نخودی و خاکستری رنگش با تمامی نقاشان سبک فیگوراتیو هم‌زمانش متفاوت بود. وی در هنر نقاشی به شیوه‌ای موجز، نیمه انتزاعی دست یافت که برای بیان مکاشفه‌های شاعرانه‌اش در طبیعت کویری کارگشا بود. <br /> <br /> از از آثار نقاشی او می‌توان به ''طبیعت بیجان، سال'' ۱۳۳۶، ''شقایق‌ها''، ''جویبار'' ''و تنه درخت''، درسال ۱۳۳۹، ''علف‌ها و تنه درخت'' درسال ۱۳۴۱، ''ترکیب‌بندی با نوارهای رنگی'' درسال ۱۳۴۹، ''ترکیب بندی با مربع‌ها'' درسال ۱۳۵۱، و ''منظره کویری'' درسال ۱۳۵۷، اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری استعداد ویژه‌ای در نقاشی شرقی و هم غربی داشت که این استعدادها در اشعارش نمایان هستند. نقاشی‌های سهراب جلوه‌هایی ویژه و متفاوت و رویکردی نوین دارند؛ و می‌توان در آثارش تجلی از شعرهایش را دید.<br /> <br /> سهراب سپهری هم‌چنین رکورددار قیمت نقاشی مدرن ایرانی است. دو تابلوی او به نام‌های تابلو ''تنه درختان '' و تابلوی ''انتزاعی'' به قیمت یک میلیارد و هشتصد میلیون تومان به فروش رسید. یکی دیگر از نقاشی‌های سهراب سپهری در سال ۱۳۹۷، به قیمت پنج میلیارد و صد میلیون تومان در حراج تهران به فروش رسید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:سهرا15.JPG|بندانگشتی|227x227پیکسل|سهراب با تابلو نقاشی‌اش]]<br /> سهراب سپهری در طول عمر خود بیش از ۳۰ نمایشگاه نقاشی برگزار کرد. نقاش‌های سهراب متمرکز بر طبیعت است که اکنون در برخی موزهای مشهور جهان نگهداری می‌شود. یکی از نقاشی‌های او در سال ۱۳۹۷، به قیمت پنج میلیارد و صد میلیون تومان در حراج تهران به فروش رسید.<br /> <br /> از آثار نقاشی سهراب سپهری می‌توان اشاره کرد به:<br /> * طبیعت بیجان – (سال ۱۳۳۶)<br /> * شقایقها، جویبار و تنه درخت (سال ۱۳۳۹)<br /> * علف‌ها و تنه درخت (سال ۱۳۴۱)<br /> * ترکیب‌بندی با نوارهای رنگی (سال ۱۳۴۹)<br /> * ترکیب‌بندی با مربع‌ها (سال ۱۳۵۱)<br /> * منظره کویری (سال ۱۳۵۷)<br /> برخی از آثار سهراب سپهری در نزد مجموعه‌داران و دوستان وی قرار دارد؛ و پروانه سپهری خواهر سهراب، آثاری که از برادرش در اختیار داشت، به موزه کرمان اهدا نمود.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://parvaresheafkar.com/biography/sepehri-poet/ بیوگرافی سهراب سپهری - سایت پرورش افکار]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === نمایشگاه‌های نقاشی سهراب سپهری ===<br /> سهراب سپهری در طول عمر خود بیش از ۳۰ نمایشگاه نقاشی برگزار کرد. نقاش‌های سهراب متمرکز بر طبیعت است که اکنون در برخی موزهای مشهور جهان نگهداری می‌شود. <br /> [[پرونده:سهرا4.JPG|بندانگشتی|سهراب با تابلوهای نقاشی‌اش|جایگزین=|214x214پیکسل]]<br /> نمایشگاه‌های نقاشی که سهراب سپهری در آن‌ها شرکت داشت، شامل نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی بودند که به ترتیب سال و مکان عبارتند از:<br /> [[پرونده:سهرا11.JPG|بندانگشتی|215x215پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> * نخستین دوسالانه‌ی تهران (فروردین‌ماه ۱۳۳۷)<br /> * دوسالانه‌ی ونیز (خردادماه ۱۳۳۷)<br /> * دو سالانه‌ی دوم تهران، برندهٔ جایزه‌ی اول هنرهای زیبا (فروردین‌ماه ۱۳۳۹)<br /> * نمایشگاه انفرادی، تالار عباسی تهران (اردیبهشت‌ماه ۱۳۴۰)<br /> * نمایشگاه انفرادی، تالار فرهنگ تهران (خردادماه ۱۳۴۱، دی‌ماه ۱۳۴۱)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه گیل گمش تهران (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه انفرادی، استودیو فیلم گلستان تهران (تیرماه ۱۳۴۲)<br /> * دوسالانه‌ی سان پاولو برزیل (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه گروهی هنرهای معاصر ایران، موزه بندر لوهار، فرانسه (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه نیالا، تهران (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه صبا، تهران (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه بورگز، تهران (۱۳۴۴)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه بورگز، تهران (۱۳۴۴)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون، تهران (بهمن‌ماه ۱۳۴۶)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه مس، تهران (۱۳۴۷) <br /> * نمایشگاه جشنواره‌ی روایان، فرانسه (۱۳۴۷)<br /> * نمایشگاه هنر معاصر ایران، باغ مؤسسه گوته، تهران (خردادماه ۱۳۴۷)<br /> <br /> * نمایشگاه دانشگاه شیراز (شهریورماه ۱۳۴۷)<br /> <br /> * جشنواره‌ی بین‌المللی نقاشی، دریافت امتیاز ویژه، فرانسه (۱۳۴۸)<br /> * نمایشگاه گروهی، ربریج همپتن، آمریکا (۱۳۴۹) <br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه بنسن نیویورک (۱۳۵۰) <br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه لیتو، تهران (۱۳۵۰)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیروس، پاریس (۱۳۵۱)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون تهران (۱۳۵۱) <br /> * نخستین نمایشگاه هنری بین‌المللی تهران (دی‌ماه ۱۳۵۳)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون تهران (۱۳۵۴<br /> * نمایشگاه هنر معاصر ایران در بازار هنر، سوییس، بال (خردادماه ۱۳۵۵)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون تهران (۱۳۵۷)&lt;ref&gt;[https://namnak.com/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C.p51230#back بیوگرافی سهراب سپهری - سایت نمناک]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == درگذشت سهراب سپهری ==<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۵۸، به بیماری سرطان خون مبتلا شد؛ و در همان سال برای درمان عازم انگلستان شد، اما دیگر بیماری وی علاجی نداشت؛ و ناکام از درمان به تهران بازگشت. سهراب سپهری سرانجام در غروب اول اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۵۹، در بیمارستان پارس تهران به علت سرطان خون درگذشت.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> آرامگاه سهراب سپهری در صحن امام‌زاده سلطان علی بن محمدباقر، روستای مشهد اردهال، واقع در اطراف کاشان است.<br /> [[پرونده:سهرا5.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|مزار سهراب سپهری]]<br /> در آغاز یک کاشی فیروزه‌ای بر مزار سهراب سپهری نصب شد؛ و سپس با حضور خانواده‌ی او سنگ سفیدرنگی جایگزین آن گردید که بر روی آن قسمتی از شعر ''واحه‌ای در لحظه'' از کتاب حجم سبز حکاکی شده بود:<br /> <br /> به سراغ من اگر می‌آیید<br /> <br /> نرم و آهسته بیایید<br /> <br /> مبادا که ترک بردارد<br /> <br /> چینی نازک تنهایی من<br /> <br /> این سنگ در مهرماه ۱۳۸۴، به علت سقوط مصالح ساختمانی بر روی آن شکسته شد؛ و با سنگ سفیدرنگ دیگری که با سنگ قبلی شباهت داشت، تعویض گردید؛ و در ۲۹ اسفندماه ۱۳۸۷، سنگ بزرگتر سیاه‌رنگی بر روی سنگ سفید نصب شد.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; <br /> <br /> == سهراب سپهری از نگاه دیگران ==<br /> سهراب سپهری هنرمندی تنها، جستجوگر، فروتن، کمال‌طلب و خجول بود که بینش انسان گونگی‌اش بسیار گسترده و فراگیر بود. به همین خاطر آثار او همیشه با نقد و بررسی‌هایی همراه بوده‌اند.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری که یکی از شاعران نامدار و برجسته‌ی ایرانی محسوب می‌شود؛ شاعران و نویسندگان پس از خودش را تحت تأثیر قرار داده است. درباره‌ی سهراب نویسندگان و منتقدان بسیاری صحبت کرده‌اند؛ و از او علاوه بر اشعارش، دست نوشته‌های مختلفی به جا مانده است. کتاب ''باغ تنهایی'' توسط حمید سیاهپوش گردآوری شده که حاوی مقالات، یادداشت‌ها، گفتارها و اظهارنظرهای کوتاه و بلند از منتقدان، هنرمندان، شاعران و نویسندگان درباره‌ی سهراب سپهری است، که این کتاب توسط انتشارات نگاه چاپ شده است. کتاب ''زن شبانه‌ی موعود''، نیز اثر پوران فرخزاد شاعر و نویسنده‌ی معاصر ایران درباره‌ی نشان زن در آثار سهراب سپهری است. ''کتاب صدای پای آب''، اثر بهروز ثروتیان نیز شرح و نقدی بر اشعار سهراب سپهری است که منتشر شده است.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> هم‌چنین کتاب‌های دیگری درباره‌ی سهراب سپهری منتشر شده است که عبارتند از: تا انتها حضور، سهراب مرغ مهاجر، هنوز در سفرم،بیدل، سپهری و سبک هندی-، تفسیر حجم سبز،حافظ پدر، سهراب سپهری پسر، حافظان کنگره-، نیلوفر خاموش: نظری به شعر سهراب سپهری، و نگاهی به سهراب سپهری.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; <br /> <br /> == منتخبی از اشعار سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:سهرا17.JPG|بندانگشتی|196x196پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> چه کسی می داند<br /> <br /> که تو در پیله ی تنهایی خود، تنهایی؟<br /> <br /> چه کسی می داند<br /> <br /> که تو در حسرت یک روزنه در فردایی؟<br /> <br /> پیله ات را بگشا،<br /> <br /> تو به اندازه ی پروانه شدن زیبایی!!<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === قایقی خواهم ساخت ===<br /> قایقی خواهم ساخت<br /> <br /> خواهم انداخت به آب<br /> <br /> دور خواهم شد از این خاک غریب<br /> <br /> که در آن هیچ‌کسی نیست که در بیشه عشق<br /> <br /> قهرمانان را بیدار کند<br /> <br /> قایق از تور تهی<br /> <br /> و دل از آروزی مروارید،<br /> <br /> همچنان خواهم راند<br /> <br /> نه به آبی‌ها دل خواهم بست<br /> <br /> نه به دریا ـ پریانی که سر از آب بدر می آرند<br /> <br /> و در آن تابش تنهایی ماهی گیران<br /> <br /> می‌فشانند فسون از سر گیسوهاشان<br /> <br /> هم‌چنان خواهم راند<br /> <br /> هم‌چنان خواهم خواند<br /> <br /> دور باید شد، دور<br /> <br /> مرد آن شهر، اساطیر نداشت<br /> <br /> زن آن شهر به سرشاری یک خوشه انگور نبود<br /> <br /> هیچ آئینه تالاری، سرخوشی‌ها را تکرار نکرد<br /> <br /> چاله آبی حتی، مشعلی را ننمود<br /> <br /> دور باید شد، دور<br /> <br /> شب سرودش را خواند،<br /> <br /> نوبت پنجره‌هاست<br /> <br /> هم‌چنان خواهم راند<br /> <br /> هم‌چنان خواهم خواند<br /> <br /> پشت دریاها شهری‌ست<br /> <br /> که در آن پنجره‌ها رو به تجلی باز است<br /> <br /> بام‌ها جای کبوترهایی است، که به فواره هوش بشری می‌نگرند<br /> <br /> دست هر کودک ده ساله شهر، شاخه معرفتی است<br /> <br /> مردم شهر به یک چینه چنان می‌نگرند<br /> <br /> که به یک شعله، به یک خواب لطیف<br /> <br /> خاک موسیقی احساس تو را می‌شنود<br /> <br /> و صدای پر مرغان اساطیر می‌آید در باد<br /> <br /> پشت دریا شهری‌ست<br /> <br /> که درآن وسعت خورشید به اندازه چشمان سحرخیزان است<br /> <br /> شاعران وارث آب و خرد و روشنی‌اند<br /> <br /> پشت دریاها شهری‌ست<br /> <br /> قایقی باید ساخت<br /> <br /> این قطعه شعر سهراب سپهری توسط خوانندگان پاپ موسیقی ایران، محمد نوری و محمد اصفهانی، آهنگسازی و اجرا شده است.<br /> [[پرونده:سهرا14.JPG|بندانگشتی|181x181پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> '''***'''<br /> <br /> === خانه دوست کجاست؟ ===<br /> در فلق بود که پرسید سوار<br /> <br /> آسمان مکثی کرد<br /> <br /> رهگذر شاخه نوری که به لب داشت<br /> <br /> به تاریکی شن‌ها بخشید و به انگشت<br /> <br /> نشان داد سپیداری و گفت<br /> <br /> نرسیده به درخت<br /> <br /> کوچه باغی است که از خواب خدا<br /> <br /> سبزتر است<br /> <br /> و در آن عشق به اندازه پرهای صداقت آبی است<br /> <br /> می‌روی تا ته آن کوچه<br /> <br /> که از پشت بلوغ سر به در می‌آرد<br /> <br /> پس به سمت گل تنهایی می‌پیچی<br /> <br /> دو قدم مانده به گل<br /> <br /> پای فواره جاوید اساطیر زمین می‌مانی<br /> <br /> و تو را ترسی شفاف فرا می‌گیرد<br /> <br /> در صمیمیت سیال فضا، خش‌خشی می‌شنوی:<br /> <br /> کودکی می‌بینی<br /> <br /> رفته از کاج بلندی بالا<br /> <br /> جوجه بردارد از لانه نور<br /> <br /> از او می‌پرسی<br /> <br /> خانه دوست کجاست؟<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> [[پرونده:سهرا8.JPG|بندانگشتی|200x200پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> <br /> === زندگی ===<br /> زندگی رسم خوشایندی است<br /> <br /> زندگی بال و پری دارد با وسعت مرگ<br /> <br /> پرشی دارد اندازه عشق<br /> <br /> زندگی چیزی نیست که لب طاقچه عادت از یاد من و تو برود<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === کو؟ ===<br /> نیست رنگی که بگوید با من<br /> <br /> اندکی صبر، سحر نزدیک است<br /> <br /> هر دم این بانگ برآرم از دل:<br /> <br /> وای، این شب چقدر تاریک است<br /> <br /> خنده‌ای کو که به دل انگیزم؟<br /> <br /> قطره‌ای کو که به دریا ریزم؟<br /> <br /> صخره‌ای کو که بدان آویزم؟<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === افسردگی ===<br /> شاخه ها پژمرده است<br /> <br /> سنگ ها افسرده است<br /> <br /> رود می‌نالد<br /> <br /> جغد می‌خواند<br /> <br /> غم بیاویخته با رنگ غروب<br /> <br /> می‌تراود ز لبم قصه سرد<br /> <br /> دلم افسرده در این تنگ غروب<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === روشنی من گل آب ===<br /> ابری نیست<br /> <br /> بادی نیست<br /> <br /> می‌نشینم لب حوض<br /> <br /> گردش ماهی‌ها روشنی من گل آب<br /> <br /> پاکی خوشه زیست<br /> <br /> مادرم<br /> <br /> ریحان می‌چیند<br /> <br /> نان و ریحان و پنیر آسمانی بی‌ابر اطلسی‌هایی تر<br /> <br /> رستگاری نزدیک لای گل‌های حیاط<br /> <br /> نور در کاسه مس چه نوازش‌ها می‌ریزد<br /> <br /> نردبان از سر دیوار بلند صبح را روی زمین می‌آرد<br /> <br /> پشت لبخندی پنهان هر چیز<br /> <br /> روزنی دارد دیوار زمان که از آن چهره من پیداست<br /> <br /> چیزهایی هست<br /> <br /> که نمی‌دانم<br /> <br /> می‌دانم سبزه‌ای را بکنم خواهم مرد<br /> <br /> می‌روم بالا تا اوج، من پر از بال و پرم<br /> <br /> راه می‌بینم در ظلمت، من پر از فانوسم<br /> <br /> من پر از نورم و شن<br /> <br /> و پر از دار و درخت<br /> <br /> پرم از راه، از پل، از رود، از موج<br /> <br /> پرم از سایه برگی در آب<br /> <br /> چه درونم تنهاست<br /> [[پرونده:سهرا01.JPG|بندانگشتی|221x221پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> '''***'''<br /> <br /> شب آرامی بود<br /> <br /> می‌روم در ایوان، تا بپرسم از خود<br /> <br /> زندگی یعنی چه؟<br /> <br /> مادرم سینی چایی در دست<br /> <br /> گل لبخندی چید، هدیه‌اش داد به من<br /> <br /> خواهرم تکه نانی آورد، آمد آن‌جا<br /> <br /> لب پاشویه نشست<br /> <br /> پدرم دفتر شعری آورد، تکیه بر پشتی داد<br /> <br /> شعر زیبایی خواند، و مرا برد، به آرامش زیبای یقین<br /> <br /> با خودم می‌گفتم:<br /> <br /> زندگی، راز بزرگی است که در ما جاریست<br /> <br /> زندگی فاصله آمدن و رفتن ماست<br /> <br /> رود دنیا جاریست<br /> <br /> زندگی، آبتنی کردن در این رود است<br /> <br /> وقت رفتن به همان عریانی؛ که به هنگام ورود آمده‌ایم<br /> <br /> دست ما در کف این رود به دنبال چه می‌گردد؟<br /> <br /> هیچ!<br /> <br /> زندگی، وزن نگاهی است که در خاطره‌ها می‌ماند<br /> <br /> شاید این حسرت بیهوده که بر دل داری<br /> <br /> شعله گرمی امید تو را، خواهد کشت<br /> <br /> زندگی درک همین اکنون است<br /> <br /> زندگی شوق رسیدن به همان<br /> <br /> فردایی است، که نخواهد آمد<br /> <br /> تو نه در دیروزی، و نه در فردایی<br /> <br /> ظرف امروز، پر از بودن توست<br /> <br /> شاید این خنده که امروز، دریغش کردی<br /> <br /> آخرین فرصت همراهی با، امید است<br /> <br /> زندگی یاد غریبی است که در سینه خاک<br /> <br /> به جا می‌ماند<br /> <br /> زندگی، سبزترین آیه، در اندیشه برگ<br /> <br /> زندگی، خاطر دریایی یک قطره، در آرامش رود<br /> <br /> زندگی، حس شکوفایی یک مزرعه، در باور بذر<br /> <br /> زندگی، باور دریاست در اندیشه ماهی، در تنگ<br /> <br /> زندگی، ترجمه روشن خاک است، در آیینه عشق<br /> <br /> زندگی، فهم نفهمیدن‌هاست<br /> <br /> زندگی، پنجره ای باز، به دنیای وجود<br /> <br /> تا که این پنجره باز است، جهانی با ماست<br /> <br /> آسمان، نور، خدا، عشق، سعادت با ماست<br /> <br /> فرصت بازی این پنجره را دریابیم<br /> <br /> در نبندیم به نور، در نبندیم به آرامش پر مهر نسیم<br /> <br /> پرده از ساحت دل برگیریم<br /> <br /> رو به این پنجره، با شوق، سلامی بکنیم<br /> <br /> زندگی، رسم پذیرایی از تقدیر است<br /> <br /> وزن خوشبختی من، وزن رضایتمندی ست<br /> <br /> زندگی، شاید شعر پدرم بود که خواند<br /> <br /> چای مادر، که مرا گرم نمود<br /> <br /> نان خواهر، که به ماهی ها داد<br /> <br /> زندگی شاید آن لبخندی‌ست، که دریغش کردیم<br /> <br /> زندگی زمزمه پاک حیات‌ست، میان دو سکوت<br /> <br /> زندگی، خاطره آمدن و رفتن ماست<br /> <br /> لحظه آمدن و رفتن ما، تنهایی‌ست<br /> <br /> من دلم می‌خواهد<br /> <br /> قدر این خاطره را دریابیم<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=54753 2021-04-14T23:11:40Z

<p>Ehsan: /* نویسندگان و شاعران */</p> <hr /> <div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایه‌ای که ایران‌پدیا باید آن‌ها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br /> <br /> * اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br /> <br /> [[ایران‌پدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایران‌پدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شده‌اند. نوشتارهایی که برچسب [[ایران‌پدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خورده‌اند یا نیاز به بهبود در سریع‌ترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شده‌اند.<br /> <br /> == افراد ==<br /> {{لنگر|افراد}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === هنرمندان ===<br /> # [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[حبیب‌الله بدیعی]]<br /> # [[محمدرضا شجریان]]<br /> # [[محمد شمس]]<br /> # [[آندرانیک آساطوریان]]<br /> # [[رضا اولیا]]<br /> # [[حمیدرضا طاهر زاده]]<br /> # [[منوچهر سخایی]]<br /> # [[عماد رام]]<br /> # [[منصور قدرخواه]]<br /> # [[بهرام عالیوندی]]<br /> # [[ناهید همت‌آبادی]]<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]<br /> # [[امیر آرام]]<br /> # [[فریدون ژورک]]<br /> # [[مرجان]]<br /> # [[گیسو شاکری]]<br /> # [[منوچهر طاهرزاده]]<br /> # [[علیرضا شوریده]]<br /> # [[سهراب شهیدثالث]]<br /> # [[فرهاد مهراد]]<br /> # [[واروژان]]<br /> # [[فریدون فروغی]]<br /> <br /> === ورزشکاران ===<br /> # [[پوریای ولی]]<br /> # [[غلامرضا تختی]]<br /> # [[حبیب خبیری]]<br /> # [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br /> # [[محمد قربانی]]<br /> # [[مسلم اسکندر فیلابی]]<br /> # [[حسن نایب‌آقا]]<br /> # [[فروزان عبدی]]<br /> <br /> === نویسندگان و شاعران ===<br /> # [[منوچهر هزارخانی]]<br /> # [[غلامحسین ساعدی]]<br /> # [[فریدون مشیری]]<br /> # [[سیمین بهبهانی]]<br /> # [[محمد فرخی یزدی]]<br /> # [[میرزاده عشقی]]<br /> # [[سیدعلی شایگان]]<br /> # [[عبدالعلی معصومی]]<br /> # [[غزاله علیزاده]]<br /> # [[رحمان کریمی]]<br /> # [[جمشید پیمان]]<br /> # [[فروغ فرخزاد]]<br /> # [[ایرج جنتی عطایی]]<br /> # [[فریدون مشیری]]<br /> # [[فرخی یزدی]]<br /> # [[محمد معین]]<br /> # [[صادق چوبک]]<br /> # [[حافظ]]<br /> # [[رهی معیری]]<br /> # [[سعدی]]<br /> # [[عطار نیشابوری]]<br /> # [[شیرکو بیکس]]<br /> # [[جلال آل احمد]]<br /> # [[حسین منزوی]]<br /> # [[احمد کسروی]]<br /> # [[حمید مصدق]]<br /> # [[سهراب سپهری]]<br /> # [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]<br /> # [[بزرگ علوی]]<br /> # [[سیاوش کسرایی]]<br /> <br /> === فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br /> # [[کاظم رجوی]]<br /> # [[محمدحسین نقدی]]<br /> # [[کریم(محراب)رشیدی]]<br /> # [[محسن دکمه‌چی]]<br /> # [[فرزاد کمانگر]]<br /> # [[شیرین علم‌هولی]]<br /> # [[ستار بهشتی]]<br /> # [[ابراهیم رسولی]]<br /> # [[سید ابراهیم رسولی]]<br /> # [[مجید اسدی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[محمدعلی حاج‌آقایی]]<br /> # [[حاج خلیل رضایی]]<br /> # [[احسان فتاحیان]]<br /> # [[ارژنگ داوودی]]<br /> # [[زهرا صفایی]]<br /> # [[محمد کرد زنگنه]]<br /> # [[فاطمه مثنی]]<br /> # [[کیانوش زندی]]<br /> # [[زهرا کاظمی]]<br /> # [[عبدالرحمان قاسملو]]<br /> # [[فروغ تقی‌پور]]<br /> # [[پرستو معینی]]<br /> # [[گلرخ ایرایی]]<br /> # [[سهیل عربی]]<br /> # [[آرش صادقی]]<br /> # [[مریم اکبری منفرد]]<br /> # [[آتنا دائمی]]<br /> # [[حسین سودمند]]<br /> # [[ناصر فهیمی]]<br /> <br /> === سیاست‌مداران ===<br /> # [[کوروش بزرگ]]<br /> # [[رضاشاه پهلوی]]<br /> # [[محمدرضا پهلوی]]<br /> # [[اشرف پهلوی]]<br /> # [[علی امینی]]<br /> # [[اسدالله علم]]<br /> # [[عبدالحسین تیمورتاش]]<br /> # [[دکتر محمد مصدق]]<br /> # [[سیدحسین فاطمی]]<br /> # [[امیرعباس هویدا]]<br /> # [[بی‌بی مریم بختیاری]]<br /> # [[جمشید آموزگار]]<br /> # [[جعفر شریف‌امامی]]<br /> # [[شاهپور بختیار]]<br /> # [[عبدالرحمن قاسملو]]<br /> # [[علی‌اکبر ولایتی]]<br /> # [[سعید شرفکندی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]<br /> # [[مهدی بازرگان]]<br /> # [[داریوش فروهر]]<br /> # [[وحید حقانیان]]<br /> # [[عزت‌الله سحابی]]<br /> # [[یدالله سحابی]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]<br /> # [[محمد ملکی]]<br /> # [[غفور درجزی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]<br /> # [[حسن لاهوتی اشکوری]]<br /> # [[ابراهیم یزدی]]<br /> <br /> <br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === مسئولان رژیم ایران ===<br /> # [[روح‌الله خمینی]]<br /> # [[محسن رضایی]]<br /> # [[علی صیاد شیرازی]]<br /> # [[مجتبی خامنه‌ای]]<br /> # [[غلامحسین محسنی اژه‌ای]]<br /> # [[مرتضی مطهری]]<br /> # [[علی فلاحیان]]<br /> # [[سید علی خامنه ای]]<br /> # [[قاسم سلیمانی]]<br /> # [[مهدی کروبی]]<br /> # [[ابوالحسن بنی‌صدر]]<br /> # [[میرحسین موسوی]]<br /> # [[محمدتقی مصباح یزدی]]<br /> # [[سید محمد خاتمی]]<br /> # [[محمود احمدی‌نژاد]]<br /> # [[حسن روحانی]]<br /> # [[حسین‌علی نیری]]<br /> # [[ابراهیم رئیسی]]<br /> # [[محمدحسین باقری]]<br /> # [[مرتضی اشراقی]]<br /> # [[مصطفی پورمحمدی]]<br /> # [[اسدالله لاجوردی]]<br /> # [[علی لاریجانی]]<br /> # [[صادق لاریجانی]]<br /> # [[محمود هاشمی شاهرودی]]<br /> # [[محمد ری شهری]]<br /> # [[علی فلاحیان]]<br /> # [[قربانعلی دری نجف‌آبادی]]<br /> # [[علی یونسی]]<br /> # [[حسین اشتری]]<br /> # [[ابوالقاسم صلواتی]]<br /> # [[محمدباقر قالیباف]]<br /> # [[حسن شاهوارپور]]<br /> # [[علی باقری کنی]]<br /> # [[صادق قطب‌زاده]]<br /> # [[علیرضا پناهیان]]<br /> # [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]<br /> <br /> === انقلابیون ===<br /> # [[محمدعلی جابرزاده]]<br /> # [[رضا رضایی]]<br /> # [[مهدی رضایی]]<br /> # [[فاطمه امینی]]<br /> # [[امیرپرویز پویان]]<br /> # [[علی میهندوست]]<br /> # [[ناصر صادق]]<br /> # [[اشرف ربیعی]]<br /> # [[موسی خیابانی]]<br /> # [[آذر رضایی]]<br /> # [[اصغر مقدم]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[محمد بازرگانی]]<br /> # [[کاظم ذوالانوار]]<br /> # [[مصطفی جوان خوشدل]]<br /> # [[شکرالله مشکین فام]]<br /> # [[مجید شریف واقفی]]<br /> # [[مرتضی صمدیه لباف]]<br /> # [[طاهر احمدزاده]]<br /> # [[مسعود احمدزاده]]<br /> # [[احمد رضایی]]<br /> # [[محمود عسگری زاده]]<br /> # [[علی باکری]]<br /> # [[محمود قائمشهر]]<br /> # [[بهجت تیفتکچی]]<br /> # [[رسول مشکین‌فام]]<br /> # [[محمود شامخی]]<br /> # [[محمدرضا سعادتی]]<br /> # [[محمد ضابطی]]<br /> # [[مهین رضایی]]<br /> # [[طاهره طلوع]]<br /> # [[غلامرضا خسروی]] {{A-Class-icon}}<br /> # [[گوهر ادب‌آواز]]<br /> # [[معصومه کبیری]]<br /> # [[علی صارمی]]<br /> # [[جعفر کاظمی]]<br /> # [[منیره رجوی]]<br /> # [[حجت زمانی]]<br /> # [[ثریا ابوالفتحی]]<br /> # [[معصومه عضدانلو]]<br /> # [[عبدالرضا رجبی]]<br /> # [[اشرف احمدی]]<br /> # [[سیاوش سیفی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[حسین پویان]]<br /> # [[ندا حسنی]]<br /> # [[ولی‌الله فیض مهدوی]]<br /> # [[فاطمه مصباح]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]<br /> # [[مرتضی شفایی]]<br /> # [[علی‌اکبر اکبری]]<br /> # [[جلیل گادانی]]<br /> # [[زهره قائمی]]<br /> # [[ابراهیم ذاکری]]<br /> # [[محمد سیدی کاشانی]]<br /> # [[حسین مدنی]]<br /> # [[مسعود رجوی]]<br /> # [[مریم رجوی]]<br /> # [[زهرا مریخی]]<br /> # [[مهدی ابریشمچی]]<br /> # [[محمد سید المحدثین]]<br /> # [[محمد علی توحیدی]]<br /> # [[فهیمه اروانی]]<br /> # [[مژگان پارسایی]]<br /> # [[زهره اخیانی]]<br /> # [[صدیقه حسینی]]<br /> # [[مهوش سپهری]]<br /> # [[بهشته شادرو]]<br /> # [[شهرزاد حاج‌سیدجوادی]]<br /> # [[محمد حیاتی]]<br /> # [[محمود عطایی]]<br /> # [[محمود عضدانلو]]<br /> # [[بتول رجایی]]<br /> # [[محمد حنیف نژاد]]<br /> # [[سعید محسن]]<br /> # [[علی اصغر بدیع زادگان]]<br /> # [[حمید اشرف]]<br /> # [[نسرین پارسیان]]<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[بیژن جزنی]]<br /> # [[اسماعیل شریف‌زاده]]<br /> # [[بهروز دهقانی]]<br /> # [[شکرالله پاکنژاد]]<br /> # [[خسرو روزبه]]<br /> # [[امیرپرویز پویان]]<br /> # [[علی‌اکبر صفایی فراهانی]]<br /> # [[خسرو گلسرخی]]<br /> # [[میرزا کوچک‌ خان جنگلی]]<br /> # [[ستارخان]]<br /> # [[چه گوارا]]<br /> # [[نلسون ماندلا]]<br /> # [[سیمون بولیوار]]<br /> # [[مادر ذاکری]]<br /> # [[آراسته قلی‌وند]]<br /> # [[محمود بنی‌هاشمی]]<br /> # [[عباس عمانی]]<br /> # [[احمد رئوف بشردوست]]<br /> # [[داریوش سلحشور]]<br /> # [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br /> # [[ولادیمیر لنین]]<br /> <br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === فیلسوفان و دانشمندان ===<br /> # [[علی شریعتی]]<br /> <br /> === روحانیون ===<br /> # [[سید محمود طالقانی]]<br /> # [[علی گلزاده غفوری]]<br /> # [[محمد امامی کاشانی]]<br /> # [[حبیب‌الله آشوری]]<br /> # [[جلال گنجه‌ای]]<br /> # [[حسینعلی منتظری]]<br /> <br /> === شخصیت‌های خارجی ===<br /> # [[ترور رفیق حریری]]<br /> # [[امه سه‌زر]]<br /> # [[الی ویزل]]<br /> # [[آنی ازبرت]]<br /> # [[سوفان چان]]<br /> # [[هارون هاشمی]]<br /> # [[سمینا اقبال]]<br /> # [[لرد راسل جانسون]]<br /> # [[مولود آئونیت]]<br /> # [[محمود شریف بسیونی]]<br /> # [[آلبرتو نیسمن]]<br /> # [[لرد رابین کوربت]]<br /> # [[لرد اسلین]]<br /> # [[یهودی منوهین]]<br /> # [[یاسر عرفات]]<br /> # [[سالوادور آلنده]]<br /> # [[سیمون دو بووار]]<br /> # [[ژاندارک]]<br /> # [[آبراهام لینکلن]]<br /> <br /> === شناخته شدگان ===<br /> # [[دلارا دارابی]]<br /> # [[حمیدالله اربابی]]<br /> # [[رومینا اشرفی]]<br /> # [[سحر خدایاری]]<br /> # [[عاطفه رجبی]]<br /> # [[حمیدرضا درخشنده]]<br /> # [[سید محمد حسینی]]<br /> # [[مسیح علی‌نژاد]]<br /> # [[روح‌الله زم]]<br /> <br /> === تاریخی ===<br /> # [[یپرم خان]]<br /> # [[یعقوب لیث]]<br /> # [[کیخسرو]]<br /> # [[محمدتقی‌ پسیان]]<br /> # [[امیرکبیر]]<br /> <br /> === جان باختگان تظاهرات ===<br /> # [[نیکتا اسفندانی]]<br /> # [[رامین پوراندرجانی]]<br /> # [[سارو قهرمانی]]<br /> # [[فرشته علیزاده]]<br /> # [[عزت ابراهیم‌نژاد]]<br /> # [[سعید زینالی]]<br /> # [[مصطفی صالحی]]<br /> # [[نوید افکاری]]<br /> # [[نوید بهبودی]]<br /> # [[عبدالله لرستانی]]<br /> # [[مهدی نیکویی]]<br /> # [[حمزه بریهی]]<br /> # [[فرزاد انصاری‌فر]]<br /> # [[محسن محمدپور]]<br /> # [[آرشام ابراهیمی]]<br /> # [[پویا بختیاری]]<br /> # [[محمدجواد عابدی]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == تاریخ ==<br /> {{لنگر|تاریخ}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === انقلاب‌های جهان ===<br /> # [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]<br /> # [[انقلاب ویتنام]]<br /> # [[انقلاب چین]]<br /> # [[انقلاب کوبا]]<br /> # [[انقلاب شوروی]]<br /> # [[انقلاب الجزایر]]<br /> # [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]<br /> # [[انقلاب لیبی]]<br /> # [[انقلاب تونس]]<br /> <br /> === دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br /> # [[قائم‌مقام فراهانی]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br /> # [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br /> # [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br /> # [[نهضت جنگل]]<br /> # [[جمهوری گیلان]]<br /> # [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]<br /> # [[کشف حجاب]]<br /> # [[بلوای نان]]<br /> # [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]<br /> # [[خودمختاری آذربایجان]]<br /> # [[قرارداد گس گلشائیان]]<br /> # [[نهضت ملی‌شدن نفت]]<br /> # [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]]<br /> # [[قیام ۳۰ تیر]]<br /> # [[قیام ۱۵ خرداد]]<br /> # [[فدائیان اسلام]]<br /> # [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br /> # [[پیمان سنتو]]<br /> # [[ساواک]]<br /> # [[اصلاحات ارضی]]<br /> # [[قیام سیاهکل]]<br /> # [[زلزله بوئین زهرا]]<br /> # [[انقلاب سفید]]<br /> # [[جشن‌های دوهزاروپانصدساله]]<br /> # [[جنگ ظفار]]<br /> # [[حزب رستاخیز]]<br /> # [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br /> # [[گارد شاهنشاهی]]<br /> # [[سینما رکس آبادان]]<br /> # [[کنفرانس گوادلوپ]]<br /> # [[سیاست حقوق‌‌ بشر کارتر]]<br /> # [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br /> # [[نهضت تنباکو]]<br /> # [[رئیس‌علی دلواری]]<br /> <br /> === دوران جمهوری اسلامی ===<br /> # [[تظاهرات در ایران]]<br /> # [[رژیم ولایت فقیه]]<br /> # [[سرکوب کردستان]]<br /> # [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]<br /> # [[اولین انتخابات ریاست جمهوری در ایران]]<br /> # [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br /> # [[ماجرای نوار آیت]]<br /> # [[انفجار آمیا]]<br /> # [[مکانیزم ماشه]]<br /> # [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[انتخابات مجلس خبرگان]]<br /> # [[انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۵۷)]]<br /> # [[ایران گیت]]<br /> # [[انقلاب فرهنگی]]<br /> # [[جنگ ایران و عراق]]<br /> # [[عملیات کربلای ۴]]<br /> # [[هیئت مرگ]]<br /> # [[قتل‌عام ۶۷]]<br /> # [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br /> # [[ترور شاپور بختیار]]<br /> # [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br /> # [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br /> # [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br /> {{col-break}}<br /> # [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]<br /> # [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br /> # [[قتل‌های زنجیره‌ای]]<br /> # [[تظاهرات تاسوعا و عاشورای ۱۳۸۸]]<br /> # [[تظاهرات کازرون]]<br /> # [[اعتراضات دی‌‌ماه ۱۳۹۶]]<br /> # [[اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۸]]<br /> # [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه]]<br /> # [[ترور مخالفان جمهوری اسلامی]]<br /> # [[ترور میکونوس]]<br /> # [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br /> # [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران]]<br /> # [[کشتار در نیزار ماهشهر]]<br /> # [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br /> # [[انفجارها و آتش‌سوزی‌های زنجیره‌ای در ایران]]<br /> # [[قتل‌عام در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br /> # [[کشتار مسلمانان]]<br /> # [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br /> <br /> === پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br /> # [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br /> # [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]<br /> # [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br /> <br /> === اپوزیسیون ایران ===<br /> # [[اپوزیسیون]]<br /> # [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]<br /> # [[گردهمایی آزادی، فلسفه‌ی انقلاب]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br /> # [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br /> # [[گردهمایی آینده انقلاب]]<br /> # [[تظاهرات مادران هوادار سازمان مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادی‌ها و حقوق زنان]]<br /> # [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br /> # [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br /> # [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br /> # [[طرح ده ماده‌ای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br /> # [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br /> # [[نهضت عیاران]]<br /> # [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br /> # [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br /> # [[تظاهرات واشینگتن]]<br /> # [[تظاهرات بروکسل]]<br /> # [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[میلیشیا]]<br /> # [[ترور زهرا رجبی]]<br /> # [[۵ مهر ۱۳۶۰]]<br /> # [[عاشورای مجاهدین]]<br /> # [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]<br /> # [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br /> # [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br /> # [[نشریه مجاهد]]<br /> # [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br /> # [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]]<br /> # [[عملیات آفتاب]]<br /> # [[عملیات چلچراغ]]<br /> # [[عملیات فروغ جاویدان]]<br /> # [[عملیات مروارید]]<br /> # [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br /> # [[قرارگاه لیبرتی]]<br /> # [[اشرف ۳]]<br /> # [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br /> # [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br /> <br /> <br /> {{col-break}}<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br /> # [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br /> # [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]<br /> # [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br /> # [[کانون‌های شورشی]]<br /> # [[کمیسیون‌های شورای ملی مقاومت ایران]]<br /> # [[کتاب تشدید تروریسم و جنگ‌افروزی رژیم ایران]]<br /> # [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br /> # [[عملیات جاری]]<br /> # [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br /> # [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br /> # [[جایزه خدمات بشردوستانه بین‌المللی هندوستان]]<br /> # [[بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در کوت و جلولا]]<br /> # [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br /> # [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br /> # [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br /> # [[جنگ آلان]]<br /> # [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]<br /> # [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br /> # [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br /> # [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br /> <br /> === احزاب ===<br /> # [[رهبری ذی‌صلاح]]<br /> # [[جبهه ملی ایران]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br /> # [[حزب کومله]]<br /> # [[حزب توده ایران]]<br /> # [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> # [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[انشعابات سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]]<br /> # [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br /> # [[حزب آزادی کردستان]]<br /> # [[حزب دموکرات کردستان (لاده‌ران)]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br /> # [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br /> # [[حزب کار ایران (توفان)]]<br /> # [[پژاک]]<br /> # [[جنبش دانشجویی]]<br /> # [[الحشد الشعبی]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]<br /> # [[لشکر فاطمیون]]<br /> # [[لشکر زینبیون]]<br /> # [[حزب‌الله لبنان]]<br /> # [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br /> <br /> {{col-end}}<br /> <br /> == هنر و فرهنگ ==<br /> {{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === فرهنگ ایران ===<br /> # [[فرهنگ ایران]]<br /> # [[گاه‌شماری ایرانی]]<br /> # [[جشن‌های ایرانی]]<br /> # [[سفره هفت‌سین]]<br /> # [[نوروز]]<br /> # [[حاجی فیروز]]<br /> # [[مهرگان]]<br /> # [[چهارشنبه‌سوری]]<br /> # [[شب یلدا]]<br /> # [[جشن سده]]<br /> # [[سیزده‌به‌در]]<br /> # [[خوشنویسی ایرانی]]<br /> # [[سینمای ایران]]<br /> # [[موسیقی ایران]]<br /> # [[غذاهای ایران]]<br /> # [[مجسمه‌سازی در ایران]]<br /> # [[قلم‌زنی در ایران]]<br /> # [[میناکاری در ایران]]<br /> # [[مینیاتور در ایران]]<br /> # [[آموزش و پرورش در ایران]]<br /> # [[پرچم ایران]]<br /> # [[سرود ملی ایران]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == جغرافیا و محیط زیست ==<br /> {{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]<br /> # [[جنگل‌های ایران]]<br /> # [[انرژی در ایران]]<br /> # [[محیط زیست ایران]]<br /> # [[تالاب‌های ایران]]<br /> # [[آبشارهای ایران]]<br /> <br /> === سدها ===<br /> # [[سد دز]]<br /> # [[سد کارون]]<br /> # [[سد امیرکبیر]]<br /> # [[سد ارس]]<br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === آب‌ها ===<br /> # [[بحران آب در ایران]]<br /> # [[قنات]]<br /> # [[دریای خزر]]<br /> # [[خلیج فارس]]<br /> # [[دریای عمان]]<br /> # [[دریاچه هامون]]<br /> # [[رود کارون]]<br /> # [[رود ارس]]<br /> # [[هور العظیم]]<br /> # [[هور شادگان]]<br /> # [[زاینده رود]]<br /> # [[دریاچه ارومیه]]<br /> # [[تنگه هرمز]]<br /> # [[تالاب انزلی]]<br /> # [[تالاب گاوخونی]]<br /> # [[تالاب پریشان]]<br /> # [[هیرمند]]<br /> <br /> === کوهستان‌ها، درّه‌ها و بیابان‌ها ===<br /> # [[کویر لوت]]<br /> # [[غار علی صدر]]<br /> # [[بیستون]]<br /> # [[دماوند]]<br /> # [[سبلان]]<br /> # [[زاگرس]]<br /> # [[الوند]]<br /> # [[کرکس]]<br /> # [[تفتان]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === انرژی در ایران ===<br /> # [[نیروی برق در ایران]]<br /> # [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br /> # [[نیروگاه‌های ایران]]<br /> # [[انرژی بادی در ایران]]<br /> # [[انرژی هسته‌ای در ایران]]<br /> # [[میدان‌های نفتی ایران]]<br /> # [[میدان‌های گازی ایران]]<br /> # [[سوخت‌های فسیلی در ایران]]<br /> <br /> === خاک ===<br /> # [[زمین‌شناسی ایران]]<br /> # [[گسل‌های ایران]]<br /> # [[معادن ایران]]<br /> # [[آلودگی هوا در ایران]]<br /> # [[زلزله بم]]<br /> # [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br /> <br /> {{col-end}}<br /> <br /> == ادبیات ==<br /> {{لنگر|ادبیات}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> # [[زبان فارسی]]<br /> # [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br /> # [[مقاله]]<br /> # [[رمان]]<br /> # [[قصه]]<br /> # [[داستان کوتاه]]<br /> # [[روزنامه‌نگاری در ایران]]<br /> # [[شعر]]<br /> # [[شاهنامه]]<br /> # [[دیوان حافظ]]<br /> # [[مثنوی معنوی]]<br /> # [[گلستان سعدی]]<br /> # [[بوستان سعدی]]<br /> # [[رباعیات خیام]]<br /> # [[ساقی‌نامه]]<br /> # [[گنج‌نامه]]<br /> # [[کلیله و دمنه]]<br /> # [[سمک عیار]]<br /> <br /> {{col-break}}<br /> <br /> === اساطیر ===<br /> # [[رستم]]<br /> # [[سهراب]]<br /> # [[سیاوش]]<br /> # [[گردآفرید]]<br /> # [[رودابه]]<br /> # [[آرش کمانگیر]]<br /> # [[پهلوانان شاهنامه]]<br /> <br /> === سرگرمی و تفریحات ===<br /> # [[ورزش در ایران]]<br /> # [[فوتبال در ایران]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == فلسفه ==<br /> {{لنگر|فلسفه}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> ==== فلسفه و جامعه‌شناسی ====<br /> # [[مارکسیسم]]<br /> # [[لائیسیته]]<br /> # [[آتئیستم]]<br /> # [[توتالیتاریزم]]<br /> # [[لیبرالیسم]]<br /> # [[سکولاریسم]]<br /> # [[سرمایه‌داری ملی]]<br /> # [[بنیادگرایی اسلامی]]<br /> # [[پست‌مدرنیسم]]<br /> # [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br /> # [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br /> # [[موقعیت انقلابی]]<br /> # [[تکامل اجتماعی]]<br /> # [[تکامل]]<br /> # [[دینامیزم قرآن]]<br /> # [[طلسم اختناق]]<br /> {{col-end}}<br /> <br /> == جامعه و علوم اجتماعی ==<br /> {{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br /> {{col-begin}}<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === موضوعات اجتماعی ===<br /> # [[تلویزیون من و تو]]<br /> # [[پول‌شویی]]<br /> # [[اختلاس در ایران]]<br /> # [[فرار مغزها از ایران]]<br /> # [[کارتن خوابی]]<br /> # [[گورخوابی]]<br /> # [[کودکان خیابانی]]<br /> # [[فروش اعضای بدن]]<br /> # [[اعتیاد]]<br /> # [[خودکشی]]<br /> # [[سانسور اینترنت در ایران]]<br /> # [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br /> # [[شکنجه]]<br /> # [[اعدام در ایران]]<br /> # [[سانسور در ایران]]<br /> # [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br /> # [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br /> # [[روز جهانی زن]]<br /> # [[روز دانشجو]]<br /> # [[مالباختگان]]<br /> # [[ابرچالش آب]]<br /> # [[اول مهر]]<br /> # [[روز جهانی معلم]]<br /> # [[سیل هرمزگان]]<br /> # [[خصوصی سازی]]<br /> # [[بازار بورس ایران]]<br /> # [[آقازاده]]<br /> # [[آستان قدس رضوی]]<br /> # [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br /> # [[لباس شخصی]]<br /> # [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br /> # [[قاچاق کالا در ایران]]<br /> # [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br /> # [[کولبر]]<br /> # [[بیت کوین]]<br /> # [[سوخت‌بری]]<br /> <br /> === سیاست و حکومت ===<br /> # [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]<br /> # [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br /> # [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br /> # [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br /> # [[بسیج]]<br /> # [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br /> # [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]<br /> # [[برنامه هسته‌ای ایران]]<br /> # [[اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی]]<br /> # [[برجام]]<br /> # [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br /> # [[تفکیک جنسیتی]]<br /> # [[عمق استراتژیک]]<br /> # [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br /> # [[نوشیدن جام زهر]]<br /> # [[کنفرانس لهستان]]<br /> # [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]<br /> # [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br /> # [[معافیت تحریم‌های نفتی ایران]]<br /> # [[ثروت ۲۰۰میلیارد دلاری خامنه‌ای]]<br /> # [[تحریم علی خامنه‌ای]]<br /> # [[دارایی‌های خامنه‌ای]]<br /> # [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br /> # [[قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا]]<br /> # [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br /> # [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br /> # [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]<br /> # [[ائتلاف بین‌المللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[قتل کشیش‌های مسیحی]]<br /> # [[مبارزه مسلحانه]]<br /> # [[مبارزه]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === حقوق ===<br /> # [[روز جهانی کارگر]]<br /> # [[اصل عدم توسل به زور]]<br /> # [[انجمن حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[تعیین سرنوشتت]]<br /> # [[تمامیت ارضی]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل]]<br /> # [[حقوق بین‌الملل بشردوستانه]]<br /> # [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]<br /> # [[قانون پناهندگی]]<br /> # [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br /> # [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br /> # [[کنوانسیون ژنو]]<br /> # [[مداخله بشردوستانه]]<br /> # [[مصونیت دیپلماتیک]]<br /> # [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br /> # [[آزادی]]<br /> # [[آزادی بیان]]<br /> # [[آزادی رسانه]]<br /> # [[آزادی از ترس]]<br /> # [[بازداشت موقت]]<br /> # [[برابری در برابر قانون]]<br /> # [[حریم شخصی]]<br /> # [[حق درخواست]]<br /> # [[حق فراموش‌شدن]]<br /> # [[حقوق بشر (انسان)]]<br /> # [[خانه امن]]<br /> # [[دفاع مشروع]]<br /> # [[روز حقوق بشر]]<br /> # [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br /> # [[سازمان مردم‌نهاد]]<br /> # [[شورای حقوق‌بشر سازمان ملل متحد]]<br /> # [[فعال حقوق بشر]]<br /> # [[گزارشگران ویژه]]<br /> # [[سازمان ملل متحد]]<br /> # [[مهاجرت آزاد]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br /> # [[میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br /> # [[حقوق طبیعی]]<br /> # [[حق انقلاب]]<br /> # [[احکام دینی]]<br /> # [[تفتیش عقاید]]<br /> # [[استرداد]]<br /> # [[شکنجه دولتی]]<br /> # [[استقلال قضایی]]<br /> # [[دادگاه قانون اساسی]]<br /> {{col-break}}<br /> <br /> === زندان‌ها ===<br /> # [[زندان اوین]]<br /> # [[زندان قصر]]<br /> # [[زندان قزل‌حصار]]<br /> # [[زندان گوهردشت]]<br /> # [[زندان کهریزک]]<br /> # [[زندان دیزل‌آباد]]<br /> # [[زندان یونسکو]]<br /> # [[زندان قزل‌قلعه]]<br /> # [[زندان فشافویه]]<br /> # [[زندان قرچک]]<br /> # [[زندان تهران بزرگ]]<br /> # [[زندان حشمتیه]]<br /> # [[زندان سراوان]]<br /> # [[زندان زابل]]<br /> # [[زندان مرکزی مشهد]]<br /> # [[زندان عادل‌آباد شیراز]]<br /> <br /> <br /> {{col-end}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8_%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=54752 2021-04-14T23:10:38Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده | نام =سهراب سپهری | تصویر =سه...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br /> | نام =سهراب سپهری<br /> | تصویر =سهرا1.JPG<br /> | توضیح تصویر =<br /> | نام اصلی =<br /> | زمینه فعالیت =شعر و ادبیات و نقاشی<br /> | ملیت =ایرانی<br /> | تاریخ تولد =۱۵ مهرماه ۱۳۰۷<br /> | محل تولد =کاشان<br /> | والدین =اسدالله سپهری، ماه جبین<br /> | تاریخ مرگ =۱ اردیبهشت‌ماه ۱۳۵۹<br /> | محل مرگ =تهران<br /> | علت مرگ =سرطان خون<br /> | محل زندگی =<br /> | مختصات محل زندگی =<br /> | مدفن =تهران<br /> |مذهب =اسلام<br /> |در زمان حکومت =<br /> |اتفاقات مهم =<br /> | نام دیگر =<br /> |لقب =<br /> |بنیانگذار =<br /> | پیشه =<br /> | سال‌های نویسندگی =<br /> |سبک نوشتاری =شعر نو<br /> |کتاب‌ها =مرگ رنگ، آوار آفتاب، حجم سبز، زندگی خواب‌ها، شرق اندوه و…<br /> |مقاله‌ها =<br /> |نمایشنامه‌ها =<br /> |فیلم‌نامه‌ها =<br /> |دیوان اشعار =هشت کتاب<br /> |تخلص =<br /> |فیلم ساخته بر اساس اثر= <br /> | همسر =<br /> | شریک زندگی =<br /> | فرزندان =<br /> |تحصیلات =لیسانس ادبیات<br /> |دانشگاه =دانشگاه تهران<br /> |حوزه =<br /> |شاگرد =<br /> |استاد =<br /> |علت شهرت =<br /> | تأثیرگذاشته بر =<br /> | تأثیرپذیرفته از =<br /> | وب‌گاه =<br /> |گفتاورد =<br /> |امضا =<br /> }}<br /> '''سهراب سپهری'''، (زاده ۱۵ مهرماه ۱۳۰۷، کاشان – در گذشته ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹، تهران) شاعر، نقاش و نویسنده‌ی نامدار ایرانی است. وی فارغ‌التحصیل لیسانس ادبیات از دانشگاه تهران بود. سهراب سپهری در سال ۱۳۳۲، از دانشکده هنرهای زیبا فارغ‌التحصیل شد؛ و نشان درجه اول علمی را دریافت کرد. پدر و مادر سهراب سپهری اهل شعر و ادب بودند و سهراب در در چنین فضای رشد کرد. سهراب سپهری از دوران کودکی در جستجوی شعر و شاعری بود؛ و گاهی شعرهایی زمزمه می‌کرد. او مدتی در اداره کل اطلاعات وزارت کشاورزی با سمت سرپرست سازمان سمعی و بصری در سال ۱۳۳۷، مشغول به کار شد. سهراب سپهری هم‌چنین از مهرماه ۱۳۴۰، به تدریس در هنرکده هنرهای تزیینی تهران پرداخت. سهراب بارها به کشورهای ژاپن، ایتالیا، فرانسه، آمریکا، هندوستان، و بسیاری دیگر از کشورهای شرق و غرب سفر کرد. سفرهای وی در واقع سیر و سلوک عرفانی بود. این بینش ویژه سهراب سپهری از سفر، به ویژه سفر به کشورهای شرق آسیا و آشناییش با ادیان هند و بودا، اشعار او را تحت تأثیر قرار داد. سهراب در این دوره به عنوان شاعری صاحب سبک، از محبوبیت فراوانی برخوردار شد. سهراب سپهری در سال ۱۳۳۰، نخستین مجموعه‌ی شعر خود را به نام ''مرگ رنگ'' منتشر کرد. اشعار او به زبان‌های انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی ترجمه شده است. آثار به جا مانده از سهراب سپهری مجموعاً هشت کتاب است که معروف‌ترین شعر او صدای پای آب و مسافر است. سهراب سپهری در سال ۱۳۵۸، به بیماری سرطان خون مبتلا شد؛ و در همان سال برای درمان عازم انگلستان شد، اما دیگر بیماری وی علاجی نداشت؛ و ناکام از درمان به تهران بازگشت. سهراب سپهری سرانجام در غروب اول اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۵۹، در بیمارستان پارس تهران به علت سرطان خون درگذشت. <br /> <br /> == خانواده و دوران کودکی ==<br /> سهراب سپهری در ۱۵ مهرماه ۱۳۰۷، در کاشان به دنیا آمد؛ اما به روایت دیگر روز تولد او ۱۴ مهرماه است که سهراب سپهری خودش در این باره می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«مادرم می‌داند که من روز چهاردهم مهر به دنیا آمده ام. درست سر ساعت ۱۲. مادرم صدای اذان را می‌شندیده است.»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://bahariran.com/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D9%86-%DA%AF%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A5/ سهراب سپهری: شهر من گم شده است! - سایت بهار ایران]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> [[پرونده:سهرااااااا.JPG|بندانگشتی|200x200پیکسل|جوانی سهراب سپهری]]<br /> پدربزرگ سهراب سپهری، میرزا نصرالله خان سپهری نخستین رئیس تلگراف‌خانه کاشان بود. پدر سهراب، اسدالله و مادرش ماه جبین نام داشتند که هر دو آن‌ها اهل هنر و شعر بودند. پدر سهراب سپهری کارمند اداره پست و تلگراف کاشان بود که در زمان بچگی سهراب به بیماری فلج مبتلا شد و در سال ۱۳۴۱، درگذشت. در اسفند همین سال بود که سهراب از تمامی مشاغل دولتی به کلی کناره‌گیری کرد. پس از این او با حضور بیشتر در زمینه‌ی شعر و نقاشی، آثار بسیاری آفرید و راه خود را پیدا کرد. <br /> <br /> سهراب سپهری درباره‌ی پدرش می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«کوچک بودم که پدرم بیمار شد؛ و تا پایان زندگی بیمار ماند. پدرم تلگرافچی بود. در طراحی دست داشت. خوش خط بود؛ و تار می‌نواخت. او مرا به نقاشی عادت داد.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;مادر سهراب نیز که اهل شعر و ادب هم بود، در خردادماه سال ۱۳۷۳، درگذشت. منوچهر سپهری، برادر ارشد و تنها برادر سهراب که هم‌بازی دوران کودکی‌اش بود، نیز در سال ۱۳۶۹، درگذشت. سهراب سپهری سه خواهر به نام‌های همایون‌دخت، پری‌دخت و پروانه دارد.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.sarpoosh.com/biography/poets-thinkers/biography-sohrabsepehri-32.html زندگی‌نامه سهراب سپهری - سایت سرپوش]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سهراب سپهری همیشه از شاگردان زرنگ، باهوش و نمونه بود. او به گیاهان و حیوانات خانگی علاقه زیادی داشت؛ و صبح‌های زود بیدار می‌شد و در آغوش طبیعت به بازی کودکانه می‌پرداخت و سپس مشعول نقاشی می‌شد.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://lrbook.ir/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA/ بیوگرافی سهراب سپهری شاعر و نقاش برجسته ایران - سایت ال آر بوک]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == نخستین شعر ==<br /> سهراب سپهری از دوران کودکی در جستجوی شعر و شاعری بود؛ و گاهی شعرهایی زمزمه می‌کرد. او در یکی از روزها که به خاطر بیماری نتوانست به مدرسه برود چنین سرود:<br /> <br /> ز جمعه تا سشنبه خفته نالان<br /> <br /> نکردم هیچ یادی از دبستان<br /> <br /> ز درد دل شب و روزم گرفتار&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == تحصیلات و شغل ==<br /> [[پرونده:سهرا19.JPG|بندانگشتی|270x270پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری دوره‌ی ابتدایی را در دبستان خیام کاشان (شهید مدرّس فعلی) و دوره‌ی متوسطه را در دبیرستان پهلوی کاشان گذراند. او پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۱۳۲۲، در دوره‌ی دوساله‌ی دانش‌سرای مقدماتی پسران، استخدام اداره‌ی فرهنگ کاشان شد. در سال ۱۳۲۷، دیپلم دوره‌ی دبیرستان خود را دریافت کرد؛ و سپس عازم تهران شد و دردانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت؛ و هم‌زمان در شرکت نفت تهران مشغول کار شد که پس از ۸ ماه استعفا داد.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://vista.ir/w/a/34/mbru2 بیوگرافی سهراب سپهری - مجله ویستا]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری مدتی نیز در اداره کل اطلاعات وزارت کشاورزی با سمت سرپرست سازمان سمعی و بصری در سال ۱۳۳۷، مشغول به کار شد. وی هم‌چنین از مهرماه ۱۳۴۰، به تدریس در هنرکده هنرهای تزیینی تهران پرداخت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری هرگز ازدواج نکرد. وی به خواهرش پروانه سپهری گفته بود که ازدواج نمی کنم، به خاطر این‌که هر کس زن من بشود بیچاره خواهد شد. در واقع سهراب نمی‌توانست یک‌جا بند شود؛ و می‌گفت با این وضعیت کدام دختری را بدبخت کنم.&lt;ref&gt;[https://photokade.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C/ بیوگرافی سهراب سپهری شاعر و نقاش - سایت فتوکده]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == انتشار نخستین مجموعه شعر ==<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۳۲، از دانشکده هنرهای زیبا فارغ‌التحصیل شد؛ و نشان درجه اول علمی را از آن خود کرد. در همین سال در چند نمایشگاه نقاشی در تهران شرکت نمود؛ و هم‌چنین دومین مجموعه‌ی شعر خود را با نام ''زندگی خواب‌ها'' منتشر کرد. اشعار این مجمعه عبارتند از: خواب تلخ، فانوس خیس، جهنم سرگردان، یادبود، لحظه گمشده، باغی در صدا و مرغ افسانه. سهراب سپهری در این مجموعه، اشعارش را بی‌وزن عروضی سراییده که دارای مضمون‌هایی سورئال و تخیلی است. او در آذر ۱۳۳۳، در اداره‌ی کل هنرهای زیبا -فرهنگ و هنر- در قسمت موزه‌ها مشغول به کار شد؛ و در هنرستان‌های هنرهای زیبا هم به تدریس می‌پرداخت.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == ویژگی های اخلاقی ==<br /> [[پرونده:سهرا16.JPG|بندانگشتی|180x180پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> یکی از ویژگی‌های اخلاقی سهراب سپهری سکوت کردن بود. او ساعت‌ها در یک جمع، خاموش می‌نشست و اغلب فکر می‌کرد. به خاطر همین هیچ‌کس از دوستان وهنرمندان، سخنی را از سهراب به یاد ندارد که در نفی و اثبات کسی بر زبان آورده باشد. سهراب سپهری انسانی پویا و جستجوگر بود که سیر زندگی او دائماً رو به تعالی و ترقی بود. این روحیه پویا و معنوی، یک زمان در شعر و زمانی در نقاشی‌هایش متجلی می‌شد، انگار شعر و نقاشی دو بال پرواز وی برای رسیدن به افق‌های دوردست و زیبا بود. سهراب در این سیرسلوک و پویایی به موفقیت‌های نادری دست یافت.<br /> <br /> رفتار سخاوت‌مندانه سهراب سپهری با خانواده، هنرمندان، دوستان و آشنایان، و همه‌ی کسانی که با آن‌ها در ارتباط بود، نشان از غنای روحی و انسان‌دوستانه وی داشت به عبارتی دیگر: ما در بررسی سبک زندگی سهراب سپهری با عناصری پر از نشاط و عشق و زیبایی روبرو می شویم. ومی توانیم بازتاب این عناصر را در نقاشی و شعر سهراب شپهری، به زیباترین وجه ببینیم. می‌توان گفت: زندگی سهراب سپهری همان نقاشی‌ها و شعرهای اوست که آکنده از عشق و نشاط و زیبایی است؛ و بازتاب این عناصر در آثار او به چشم می‌خورد.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[http://www.irannaz.com/bio-sepehri.html بیوگرافی سهراب سپهری - سایت ایران ناز]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == سفرهای سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:سهرا13.JPG|بندانگشتی|180x180پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری دهه‌ی اول و دوم زندگی خویش را به فراگیری علم و هنر سپری کرد. دهه‌ی سوم زندگی خود را به کسب تجربه و سفر پرداخت؛ و دهه‌ی چهارم زندگی‌اش را بیشتر به سفرهای طولانی اختصاص داد. در این دوره بود که سهراب بارها به کشورهای ژاپن، ایتالیا، فرانسه، آمریکا، هندوستان، و بسیاری دیگر از کشورهای شرق و غرب سفر کرد. سفرهای وی در واقع سیر و سلوک عرفانی بود. این بینش ویژه سهراب سپهری از سفر، به ویژه سفر به کشورهای شرق آسیا و آشناییش با ادیان هند و بودا، اشعار او را تحت تأثیر قرار داد. سهراب در این دوره به عنوان شاعری صاحب سبک، از محبوبیت فراوانی برخوردار شد. هم‌چنین وی را شاعر طبیعت نیز لقب داده‌اند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری به فرهنگ مشرق‌زمین علاقه‌ی ویژه‌ای داشت؛ و سفرهایی به هندوستان، پاکستان، افغانستان، چین و ژاپن داشت. وی مدتی را در ژاپن سپری کرد و هنر حکاکی روی چوب را در آن‌جا فراگرفت. سهراب سپهری هم‌چنین به شعر کهن سایر زبان‌ها هم علاقه داشت؛ و ترجمه‌هایی از شعرهای کهن چینی و ژاپنی نیز انجام داد.<br /> [[پرونده:سهرا12.JPG|بندانگشتی|200x200پیکسل|سهراب سپهری و خواهرش]]<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۳۶، از راه زمینی عازم کشورهای اروپایی شد؛ و به پاریس و لندن رفت. او هم‌چنین در مدرسه‌ی هنرهای زیبای پاریس در رشته‌ی لیتوگرافی مشغول آموختن شد. سهراب در دورانی که در پاریس بود، بورس تحصیلی‌اش قطع شد؛ و برای تأمین مخارج و ماندن بیشتر در فرانسه و ادامه‌ی نقاشی، مجبور به کار شد و به کار پاک کردن شیشه‌ی آپارتمان‌های آسمان‌خراش پرداخت.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> * سفرهای سهراب سپهری به خارج از کشور به ترتیب سال:<br /> * سفر به ژاپن، تکیو (۱۳۳۹)<br /> * سفر به هندوستان (۱۳۴۰) <br /> * سفر مجدد به هندوستان و برخی از شهرهای این کشور (۱۳۴۲)<br /> * سفر به پاکستان، لاهور و پیشاور (۱۳۴۲) <br /> * سفر به افغانستان (۱۳۴۲)<br /> * سفر به اروپا، مونیخ و لندن (۱۳۴۴)<br /> * سفر به اروپا، فرانسه، اسپانیا، هلند، ایتالیا و اتریش (۱۳۴۵)<br /> * سفر به آمریکا (۱۳۴۹)<br /> * سفر به پاریس (۱۳۵۲) <br /> * سفر به مصر و یونان (۱۳۵۳) <br /> * سفر به بریتانیا جهت درمان بیماری سرطان (۱۳۵۸)&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> سهراب سپهری در سال‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۴۱، با داریوش آشوری به کار ترجمه‌ی مقالات و نمایش‌نامه ژاپنی در نسخه‌های فرانسوی پرداخت؛ و در سال ۱۳۴۳، کتابی به نام نمایش در ژاپن بهرام بیضایی منتشر شد.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.topnaz.com/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C/ زندگی‌نامه سهراب سپهری - مجله تاپ ناز]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == سبک شعر ==<br /> [[پرونده:سهرا24.JPG|بندانگشتی|243x243پیکسل]]<br /> سهراب سپهری در آغاز به سبک نیمایی شعر می‌سرود، اما بعدها سبک خودش را باز شناخت. در این رویه‌ی جدید، سهراب بر دیدگاه انسان‌مدارانه و آموزش‌هایی که از فلسفه‌ی ذن فرا گرفته بود، به شیوه‌ی جدیدی دست یافت که مجموعه شعر ''حجم سبز'' شیوه‌ی تکامل یافته‌ی سبکش محسوب می‌شود.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری در عین پیروی از سبک نیما، خود صاحب سبک بود؛ و خلاقیت سهراب بیشتر در استفاده بدیع از رنگ و کلمه بوده است. سهراب سپهری شاعری تصویرگراست و از این لحاظ شعر او با طبیعت‌گرایی او مرتبط است. ضمن این‌که بینش عارفانه دارد و خدا را در طبیعت جستجو می‌کند.<br /> <br /> اشعار سهراب سپهری مانند نقاشی او رنگارنگ است. سهراب در شعرش نگران انسان و سرنوشت او است. وی همه را به نگریستن دقیق‌تر به پیرامون خود و به جهانی برتردعوت می‌کند. تمامی اشیا برای وی دارای حیات و روح و احساس هستند. '''«سایت ایران ناز»'''<br /> <br /> در اشعار سهراب سپهری دو ویژگی اساسی دیده می شود؛ یکی نظام اندیشگی ویژه‌ی او که تمامی اشعار او را در بر می گیرد؛ و دیگر تشخص زبانی شعرهایش.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> شعر سهراب سپهری صمیمی و آکنده از تصویرهای بکر و تازه‌است که همراه با زبانی لطیف، نرم و منسجم، تصویرسازی می‌کند. از معروفترین شعرهای سهراب سپهری می‌توان به: ''صدای پای آب''، ''نشانی'' و ''مسافر'' اشاره کرد که شعر صدای پای آب یکی از بلندترین شعرهای نو زبان فارسی است.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == آثار سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:هشت کتاب2.JPG|بندانگشتی|170x170پیکسل|هشت کتاب شامل مجموعه اشعار]]<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۳۰، نخستین مجموعه‌ی شعر خود را به نام ''مرگ رنگ'' منتشر کرد. مجموعه‌ی شعر ''مرگ رنگ'' به سبک چهارپاره و نیمایی است. این دو سبک شعری جدید هستند؛ و طی سده‌های گذشته شکل گرفته‌اند. عناوین شعرهای این مجموعه عبارت اند از: در قیر شب، دود می‌خیزد، سپیده، مرغ معما، روشن شب و سراب. سهراب سپهری در این مجموعه تحت تأثیر نیما یوشیج بوده؛ و هر مضمون و محتوایی از غنایی تا سیاسی و اجتماعی را در این قالب سروده است.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> آثار به جا مانده از سهراب سپهری مجموعاً هشت کتاب است که معروف‌ترین شعر او صدای پای آب و مسافر است.<br /> [[پرونده:مرگ رنگ1.JPG|بندانگشتی|165x165پیکسل|مرگ رنگ]]<br /> شهرت سهراب سپهری در سال ۱۳۴۴، با انتشار شعر ''در صدای پای آب'' آغاز شد که این شعر همراه با شعر ''مسافر'' جزو معروف‌ترین شعرهای او است. صدای پای آب، کنایه از صدای پای مسافری در سفر زندگی است. این شعر که بر شهرت و محبوبیت او افزود، نخستین بار در فصلنامه‌ی آرش درآبان‌ماه ۱۳۴۴، منتشرشد. در سال ۱۳۴۵، شعر بلند مسافر که بیانگر سیرو سفر و بینش فلسفی زندگیش بود، منتشر شد که از درخشان‌ترین شعرهای فارسی معاصر است. <br /> <br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۵۵، تمام هشت دفتر و منظومه‌ی اشعار خود را در ''هشت کتاب ''گردآورد. هشت کتاب نموداری کامل از سیر معنوی این شاعر جویای حقیقت است؛ و یکی از تأثیرگذارترین مجموعه‌ها، در تاریخ شعر نو ایران است.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:مسافر1.JPG|بندانگشتی|165x165پیکسل|مسافر]]<br /> آثار سهراب سپهری مجموعاً هشت کتاب است که عبارتند از:<br /> * مرگ رنگ<br /> * زندگی خواب‌ها<br /> * آوار آفتاب<br /> * ما هیچ! ما نگاه!<br /> * شرق اندوه<br /> * حجم سبز<br /> * هشت کتاب<br /> * آوار کتاب (مجموع سه کتاب آوار آفتاب، شرق اندوه و زندگی خواب‌ها) <br /> * هنوز در سفرم (شعرها و یادداشت‌های منتشرنشده از سهراب سپهری به کوشش پریدخت سپهری)<br /> * جای پای دوست (گردآوری نامه‌های دوستان سهراب سپهری به کوشش پریدخت سپهری)<br /> * اتاق آبی (نثر)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;[https://www.beytoote.com/scientific/scientist/sohrabsepehri.html زندگی‌نامه سهراب سپهری - سایت بیتوته]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:صدای پای آب1.JPG|بندانگشتی|175x175پیکسل|صدای پای آب]]<br /> <br /> == ترجمه اشعار سهراب سپهری به زبان‌های دیگر ==<br /> کریم امامی که یکی از دوستان نزدیک سهراب سپهری بود، در زمان حیاتش برخی از شعرهای سهراب را به زبان انگلیسی ترجمه کرده است. بعدها نیز مترجمان دیگری اشعار سهراب را به زبان‌های انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی ترجمه کردند. در سال ۱۳۷۱، شعرهای منتخبی از دو کتاب ''حجم سبز'' و ''شرق اندوه'' با نام ''ما هیچ، ما نگاه ،'' توسط ''کلارا خانیس'' به زبان اسپانیایی ترجمه شد. در سال ۱۳۷۵، نیز منتخبی از اشعار سهراب سپهری توسط هنرمند ایرانی، جاوید مقدس صدقیانی، به زبان ترکی استانبولی ترجمه و در ترکیه منتشر گردید.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; <br /> <br /> == سیری در اشعار سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:اتاق آبی1.JPG|بندانگشتی|155x155پیکسل|اتاق آبی (نثر)]]<br /> برخلاف تصور برخی‌ها سهراب سپهری غرق در طبیعت مطلق نبود، او از طبیعتی حرف می‌زند که با انسان<br /> <br /> عجین و آمیخته است؛ و دست انسانی با آن گره خورده است. او درد و اندوه و غم و تنهایی آدمی را احساس می‌کند و در قالب طبیعت آن را به تصویر می‌کشد.<br /> <br /> نیست رنگی که بگوید با من<br /> <br /> اندکی صبر، سحر نزدیک است<br /> <br /> هر دم این بانگ برآرم از دل:<br /> <br /> وای، این شب چقدر تاریک است:<br /> <br /> خنده‌ای کو که به دل انگیزم؟<br /> <br /> قطره‌ای کو که به دریا ریزم؟<br /> <br /> صخره‌ای کو که بدان آویزم؟<br /> <br /> مثل این است که شب نمناک است<br /> <br /> دیگران را هم غم هست به دل<br /> <br /> غم من، لیک، غمی غمناک است<br /> [[پرونده:سهرا18.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری شاهد انقلاب ضدسلطنتی در سال ۱۳۵۷، بود. شاید یکی از دلایل انزوای او در پیچ و خم<br /> <br /> نوسانات تاریخی زمانش نهفته باشد؛ و شاید شرایط سخت و ناهمگون مراحل گوناگون زندگی‌اش، مجال اظهار<br /> <br /> وجود، و درخشش را ازسهراب سپهری گرفته باشد.<br /> <br /> سهراب سپهری می‌گوید:<br /> <br /> اهل کاشانم،<br /> <br /> اما شهر من کاشان نیست، <br /> <br /> سهراب سپهری از وطن فراتر می‌رود؛ و به اعتقاد او می‌توان همه‌جا کاشان و کاشانی بود؛ و می‌توان همه‌جا کاشان‌ها رفت. اما شهری که خود را وابسته به آن بداند، وجود ندارد. او به اقصی نقاط جهان سفر می کند. در باور سهراب همه‌جا کاشان‌ها یافت می‌شوند؛ و او همه‌جا می‌تواند لب به سخن بگشاید. سهراب سپهری نمی‌خواهدذ که فقط از چارچوب پنجره‌ای کوچک به جهان<br /> <br /> پیرامون بنگرد؛ اما شرایط اجتماعی موجود، بال‌هایش را می‌بندد و کلامش را محصور می‌کند. بنابر این وی تنهایی را برمی‌گزیند؛ و به طبیعت پناه می‌برد که شاید به این شیوه، راهی بتوان جست:<br /> <br /> برگی از شاخه ای بالای سرم چیدم، گفتم:<br /> <br /> چشم را باز کنید. آیتی بهتر از این می‌خواهید؟<br /> <br /> و شنیدم که به هم می گفتند: سحر می‌داند، سحر<br /> <br /> کسی نمی‌داند سحر چه می‌داند، ولی می‌داند، <br /> <br /> که سپیده‌دم شگفتن از راه می‌رسد، <br /> <br /> آیتی بهتر از این نخواهید خواست <br /> [[پرونده:سهرا10.JPG|بندانگشتی|191x191پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> سهراب سپهری اگر از روزگار ناامید می‌شود؛ و اگر همه چیز برایش پوچ می‌شوند، منکر صدای نفس پرده نمی‌شود؛ و امیدی می‌کارد و از عبور می‌گوید:<br /> <br /> پنجره‌ام به تهی باز شد<br /> <br /> و من ویران شدم<br /> <br /> پرده نفس می‌کشید<br /> <br /> عبور باید کرد<br /> <br /> صدای باد می آید، عبور باید کرد<br /> <br /> و من مسافرم، ای بادهای همواره<br /> <br /> مرا به وسعت تشکیل برگ‌ها ببرید<br /> <br /> عبوری که سهراب سپهری از آن سخن می‌گوید، بدین معنی است که باید با ناکامی‌ها و تلخی‌ها درافتاد و ناملایمات را شکست داد؛ و فردای روشن جامعه‌ی انسانی را برای نسل‌ها یادآور شد. او می خواهد عازم سرزمین وسعت برگ‌ها<br /> <br /> بشود؛ و هم‌سو با همگان، تاریکی‌ها را به ودای فراموشی بسپارد. در این‌جاست که شخصیت و چهره‌ی واقعی سهراب سپهری نمایان می‌شود:<br /> <br /> من ندیدم دو صنوبر را با هم دشمن<br /> <br /> من ندیدم بیدی، سایه‌اش را بفروشد به زمین<br /> <br /> رایگان می‌بخشد، نارون شاخه خود را به کلاغ<br /> <br /> هر کجا برگی هست، شور من می‌شکفد<br /> <br /> در واقع سهراب سپهری شاعر رنگ‌ها و واژه‌هاست که در چشم‌انداز جهان‌بینی‌اش، می‌شود آموزه‌هایی از این دو را به هم پیوند زد.<br /> <br /> وجه غالب در ذهن و زبان سهراب سپهری، بی‌شک رویکردی به سرچشمه‌های عرفان شرقی است که در فضای جاری و<br /> <br /> لغزنده‌ی آن، همه چیز از زندگی و مرگ سخن می‌گویند. نقطه عزیمت در هنر و زبان سهراب سپهری، نوعی سلوک از معرفت حسی به معرفت شهودی است. در چشم‌انداز اشعار او، آموزه‌های بسیاری ازعرفان هندی تا عرفان مولوی و عطار و… جاری است که مخاطب جهت رسیدن به نوعی خلوت در خود، بین رؤیا و واقعیت، نیمه‌ای از گمشده‌ی خویش را جست و جو می‌کند. در شعر سهراب سپهری رسیدن به هویت انسانی یک اصل شاعرانه است که در قلمرو زبان، دارای کارکردی دو لایه است. پیام شاعر در هر توقف‌گاهی به دور از زمان و مکان خاصی، بیانگر یک اندیشه‌ی همگانی شاعرانه است. اشعار و نقاشی‌های سهراب سپهری از یکدیگر جدایی ناپذیرند؛ و به بیانی می‌توان گفت که مکمل همدیگر هستند. اما در دو شکل بیانی متفاوت، دو شکل کلام و تصویر که با انتخابی صحیح و هوشیارانه از هر دو به مناسبت استفاده شده است. به ویژه در همین طرح‌های سیاه قلمی که این یگانگی نمایان‌تر به چشم می‌آید. انگار این مجموعه طرح، مجموعه شعر دیگری است که به زبانی دیگر، با زبانی سهل و بی‌واسطه بیان شده است؛ و به تعبیری ''صدای پای آب'' دیگری است که این یکی را به عالم خاموش آدم‌ها تقدیم کرده است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> === طبیعت در شعر سپهری ===<br /> [[پرونده:سهرا20.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل]]<br /> قصد سهراب سپهری از توصیف طبیعت، فقط وصف ساده و ارائه‌ی تصا ویری زیبا از طبیعت نیست، بلکه او در این طبیعلت گرایی به دنبال رمز و رازی است که در زندگی شهری نمی‌یابد و به همین خاطر به طبیعت پناه می‌برد:<br /> <br /> می رویید<br /> <br /> در جنگل، خاموشی رؤیا بود<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> یا در جای دیگر می‌گوید:<br /> <br /> باغ ما در طرف سایه دانایی بود<br /> <br /> باغ ما جای گره خوردن احساس و گناه<br /> <br /> باغ ما نقطه بر خورد نگاه و قفس و آینه بود…<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> هم‌چنین او می گوید:<br /> <br /> مرا به وسعت تشکیل برگ‌ها ببرید<br /> <br /> مرا به کودکی شور آب ها برسانید…<br /> <br /> در آثار سهراب سپهری می‌توان به وضوح حضور طبیعت و اشیاء طبیعی را مشاهده کرد. البته با بیان و زبان دیگری:<br /> <br /> آسمان پر شد از خال پروانه‌های تماشا<br /> <br /> عکس گنجشک افتاد در آب‌های رفاقت<br /> <br /> فصل پر پر شد از روی دیوار در امتداد غریزه<br /> <br /> باد می‌آمد از سمت زنبیل کرامت<br /> <br /> شاخه مو به انگور<br /> <br /> مبتلا بود…<br /> <br /> این تصاویر حرکتی است که در جان و ذهن و ضمیر شاعر آغاز شده؛ و ریشه در جهان‌بینی و بینش او دارد. از درون همین تصاویر زیبا که گاهی گنگ و مبهم نیز می‌نماید، می‌توان اثری از دغدغه‌های درونی سهرا ب سپهری را<br /> <br /> دریافت.<br /> [[پرونده:سهرا23.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> '''[[سیمین بهبهانی]]''' شاعر برجسته‌ی معاصر ایران درباره‌ی سهراب سپهری می‌گوید:&lt;blockquote&gt;«سپهری شاعری با کلامی بسیار ساده و روان. این شعر در عین سادگی و روانی دارای یک زبان کنایه‌ای هم هست. او بیشتر مایل است تا با کنایه سخن گوید مثلاً این شعر که می‌گوید: من قطاری دیدم، که سیاست می‌برد، و چه خالی می‌رفت؛ این واقعاً یک جور کنایه است. این کلام به حد محاوره نزدیک می‌شود، اما در عین حال در پشت سر خود عمقی را هم دارد. آشنایی او با خاور دور، مسافرتش به ژاپن و آشناییش به بودیزم موجب شد تا در شعر سپهری ما به نوعی عرفان برخورد کنیم. آرامشی که او دارد&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;استفاده‌ای که از لحظه لحظه زندگی می‌کند و نهراسیدن از مرگ به شعرهای سپهری خصوصیتی عارفانه&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;می‌دهد. اندیشه در شعر سپهری جای خاصی دارد که بیشتر از آن‌که مادی باشد ماورای طبیعی است. او از محسوسات به معقولات متوجه می‌شد؛ و می‌توان گفت که از این جهت شاعر بسیار خوبی است. باید دانست که او یک نقاش بود و در شعرهای اولیه‌اش، شما با تصاویری سطحی آشنا می‌شوید که عمقی را در پشت سر خود ندارند. او همان‌طور که در تابلوهایش اناری، گل و یا بوته‌ای را نشان می‌داد در شعرهای اولیه‌اش هم سعی داشت تا چنین کند، اما در اشعار بعدیش این تصاویر بعد دیگری پیدا می کند؛ به طوری‌که شما می‌توانید در پشت آن تصاویر پیام‌های دیگری را ببینید. البته برای پاسخ به این چنین پر سش‌هایی نیاز به مطالعه‌ای دقیق برای پاسخ گفتن هست و به صورت گفت وگویی که اکنون ما داریم بی شک آن فرصت لازم وجود ندارد، اما اگر بخواهیم تحول را در کار سپهری مورد بررسی قرار بدهیم تنها می‌توانیم این اشاره را بکنیم که تصاویرش از سطح گذشته و به عمق دست یافتند اما اندیشه کم و بیش در اشعار اولیه سپهری هم نقش قابل توجهی دارد.»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == نقاشی‌های سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:سهرا9.JPG|بندانگشتی|221x221پیکسل|سهراب سپهری درحال نقاشی]]<br /> سهراب سپهری در نقاشی از دستاوردهای زیبایی شناختی شرق و غرب بهره گرفته بود که این تأثیرها در آثارش به چشم می‌خورد. سهراب در آثار نقاشی‌اش رویکرد نوین و متفاوتی داشت، به طوری‌که فرم‌های هندسی نخودی و خاکستری رنگش با تمامی نقاشان سبک فیگوراتیو هم‌زمانش متفاوت بود. وی در هنر نقاشی به شیوه‌ای موجز، نیمه انتزاعی دست یافت که برای بیان مکاشفه‌های شاعرانه‌اش در طبیعت کویری کارگشا بود. <br /> <br /> از از آثار نقاشی او می‌توان به ''طبیعت بیجان، سال'' ۱۳۳۶، ''شقایق‌ها''، ''جویبار'' ''و تنه درخت''، درسال ۱۳۳۹، ''علف‌ها و تنه درخت'' درسال ۱۳۴۱، ''ترکیب‌بندی با نوارهای رنگی'' درسال ۱۳۴۹، ''ترکیب بندی با مربع‌ها'' درسال ۱۳۵۱، و ''منظره کویری'' درسال ۱۳۵۷، اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری استعداد ویژه‌ای در نقاشی شرقی و هم غربی داشت که این استعدادها در اشعارش نمایان هستند. نقاشی‌های سهراب جلوه‌هایی ویژه و متفاوت و رویکردی نوین دارند؛ و می‌توان در آثارش تجلی از شعرهایش را دید.<br /> <br /> سهراب سپهری هم‌چنین رکورددار قیمت نقاشی مدرن ایرانی است. دو تابلوی او به نام‌های تابلو ''تنه درختان '' و تابلوی ''انتزاعی'' به قیمت یک میلیارد و هشتصد میلیون تومان به فروش رسید. یکی دیگر از نقاشی‌های سهراب سپهری در سال ۱۳۹۷، به قیمت پنج میلیارد و صد میلیون تومان در حراج تهران به فروش رسید.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:سهرا15.JPG|بندانگشتی|227x227پیکسل|سهراب با تابلو نقاشی‌اش]]<br /> سهراب سپهری در طول عمر خود بیش از ۳۰ نمایشگاه نقاشی برگزار کرد. نقاش‌های سهراب متمرکز بر طبیعت است که اکنون در برخی موزهای مشهور جهان نگهداری می‌شود. یکی از نقاشی‌های او در سال ۱۳۹۷، به قیمت پنج میلیارد و صد میلیون تومان در حراج تهران به فروش رسید.<br /> <br /> از آثار نقاشی سهراب سپهری می‌توان اشاره کرد به:<br /> * طبیعت بیجان – (سال ۱۳۳۶)<br /> * شقایقها، جویبار و تنه درخت (سال ۱۳۳۹)<br /> * علف‌ها و تنه درخت (سال ۱۳۴۱)<br /> * ترکیب‌بندی با نوارهای رنگی (سال ۱۳۴۹)<br /> * ترکیب‌بندی با مربع‌ها (سال ۱۳۵۱)<br /> * منظره کویری (سال ۱۳۵۷)<br /> برخی از آثار سهراب سپهری در نزد مجموعه‌داران و دوستان وی قرار دارد؛ و پروانه سپهری خواهر سهراب، آثاری که از برادرش در اختیار داشت، به موزه کرمان اهدا نمود.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://parvaresheafkar.com/biography/sepehri-poet/ بیوگرافی سهراب سپهری - سایت پرورش افکار]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === نمایشگاه‌های نقاشی سهراب سپهری ===<br /> سهراب سپهری در طول عمر خود بیش از ۳۰ نمایشگاه نقاشی برگزار کرد. نقاش‌های سهراب متمرکز بر طبیعت است که اکنون در برخی موزهای مشهور جهان نگهداری می‌شود. <br /> [[پرونده:سهرا4.JPG|بندانگشتی|سهراب با تابلوهای نقاشی‌اش|جایگزین=|214x214پیکسل]]<br /> نمایشگاه‌های نقاشی که سهراب سپهری در آن‌ها شرکت داشت، شامل نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی بودند که به ترتیب سال و مکان عبارتند از:<br /> [[پرونده:سهرا11.JPG|بندانگشتی|215x215پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> * نخستین دوسالانه‌ی تهران (فروردین‌ماه ۱۳۳۷)<br /> * دوسالانه‌ی ونیز (خردادماه ۱۳۳۷)<br /> * دو سالانه‌ی دوم تهران، برندهٔ جایزه‌ی اول هنرهای زیبا (فروردین‌ماه ۱۳۳۹)<br /> * نمایشگاه انفرادی، تالار عباسی تهران (اردیبهشت‌ماه ۱۳۴۰)<br /> * نمایشگاه انفرادی، تالار فرهنگ تهران (خردادماه ۱۳۴۱، دی‌ماه ۱۳۴۱)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه گیل گمش تهران (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه انفرادی، استودیو فیلم گلستان تهران (تیرماه ۱۳۴۲)<br /> * دوسالانه‌ی سان پاولو برزیل (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه گروهی هنرهای معاصر ایران، موزه بندر لوهار، فرانسه (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه نیالا، تهران (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه صبا، تهران (۱۳۴۲)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه بورگز، تهران (۱۳۴۴)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه بورگز، تهران (۱۳۴۴)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون، تهران (بهمن‌ماه ۱۳۴۶)<br /> * نمایشگاه گروهی، نگارخانه مس، تهران (۱۳۴۷) <br /> * نمایشگاه جشنواره‌ی روایان، فرانسه (۱۳۴۷)<br /> * نمایشگاه هنر معاصر ایران، باغ مؤسسه گوته، تهران (خردادماه ۱۳۴۷)<br /> <br /> * نمایشگاه دانشگاه شیراز (شهریورماه ۱۳۴۷)<br /> <br /> * جشنواره‌ی بین‌المللی نقاشی، دریافت امتیاز ویژه، فرانسه (۱۳۴۸)<br /> * نمایشگاه گروهی، ربریج همپتن، آمریکا (۱۳۴۹) <br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه بنسن نیویورک (۱۳۵۰) <br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه لیتو، تهران (۱۳۵۰)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیروس، پاریس (۱۳۵۱)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون تهران (۱۳۵۱) <br /> * نخستین نمایشگاه هنری بین‌المللی تهران (دی‌ماه ۱۳۵۳)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون تهران (۱۳۵۴<br /> * نمایشگاه هنر معاصر ایران در بازار هنر، سوییس، بال (خردادماه ۱۳۵۵)<br /> * نمایشگاه انفرادی، نگارخانه سیحون تهران (۱۳۵۷)&lt;ref&gt;[https://namnak.com/%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C.p51230#back بیوگرافی سهراب سپهری - سایت نمناک]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> == درگذشت سهراب سپهری ==<br /> سهراب سپهری در سال ۱۳۵۸، به بیماری سرطان خون مبتلا شد؛ و در همان سال برای درمان عازم انگلستان شد، اما دیگر بیماری وی علاجی نداشت؛ و ناکام از درمان به تهران بازگشت. سهراب سپهری سرانجام در غروب اول اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۵۹، در بیمارستان پارس تهران به علت سرطان خون درگذشت.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> آرامگاه سهراب سپهری در صحن امام‌زاده سلطان علی بن محمدباقر، روستای مشهد اردهال، واقع در اطراف کاشان است.<br /> [[پرونده:سهرا5.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|مزار سهراب سپهری]]<br /> در آغاز یک کاشی فیروزه‌ای بر مزار سهراب سپهری نصب شد؛ و سپس با حضور خانواده‌ی او سنگ سفیدرنگی جایگزین آن گردید که بر روی آن قسمتی از شعر ''واحه‌ای در لحظه'' از کتاب حجم سبز حکاکی شده بود:<br /> <br /> به سراغ من اگر می‌آیید<br /> <br /> نرم و آهسته بیایید<br /> <br /> مبادا که ترک بردارد<br /> <br /> چینی نازک تنهایی من<br /> <br /> این سنگ در مهرماه ۱۳۸۴، به علت سقوط مصالح ساختمانی بر روی آن شکسته شد؛ و با سنگ سفیدرنگ دیگری که با سنگ قبلی شباهت داشت، تعویض گردید؛ و در ۲۹ اسفندماه ۱۳۸۷، سنگ بزرگتر سیاه‌رنگی بر روی سنگ سفید نصب شد.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; <br /> <br /> == سهراب سپهری از نگاه دیگران ==<br /> سهراب سپهری هنرمندی تنها، جستجوگر، فروتن، کمال‌طلب و خجول بود که بینش انسان گونگی‌اش بسیار گسترده و فراگیر بود. به همین خاطر آثار او همیشه با نقد و بررسی‌هایی همراه بوده‌اند.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> سهراب سپهری که یکی از شاعران نامدار و برجسته‌ی ایرانی محسوب می‌شود؛ شاعران و نویسندگان پس از خودش را تحت تأثیر قرار داده است. درباره‌ی سهراب نویسندگان و منتقدان بسیاری صحبت کرده‌اند؛ و از او علاوه بر اشعارش، دست نوشته‌های مختلفی به جا مانده است. کتاب ''باغ تنهایی'' توسط حمید سیاهپوش گردآوری شده که حاوی مقالات، یادداشت‌ها، گفتارها و اظهارنظرهای کوتاه و بلند از منتقدان، هنرمندان، شاعران و نویسندگان درباره‌ی سهراب سپهری است، که این کتاب توسط انتشارات نگاه چاپ شده است. کتاب ''زن شبانه‌ی موعود''، نیز اثر پوران فرخزاد شاعر و نویسنده‌ی معاصر ایران درباره‌ی نشان زن در آثار سهراب سپهری است. ''کتاب صدای پای آب''، اثر بهروز ثروتیان نیز شرح و نقدی بر اشعار سهراب سپهری است که منتشر شده است.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> هم‌چنین کتاب‌های دیگری درباره‌ی سهراب سپهری منتشر شده است که عبارتند از: تا انتها حضور، سهراب مرغ مهاجر، هنوز در سفرم،بیدل، سپهری و سبک هندی-، تفسیر حجم سبز،حافظ پدر، سهراب سپهری پسر، حافظان کنگره-، نیلوفر خاموش: نظری به شعر سهراب سپهری، و نگاهی به سهراب سپهری.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; <br /> <br /> == منتخبی از اشعار سهراب سپهری ==<br /> [[پرونده:سهرا17.JPG|بندانگشتی|196x196پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> چه کسی می داند<br /> <br /> که تو در پیله ی تنهایی خود، تنهایی؟<br /> <br /> چه کسی می داند<br /> <br /> که تو در حسرت یک روزنه در فردایی؟<br /> <br /> پیله ات را بگشا،<br /> <br /> تو به اندازه ی پروانه شدن زیبایی!!<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === قایقی خواهم ساخت ===<br /> قایقی خواهم ساخت<br /> <br /> خواهم انداخت به آب<br /> <br /> دور خواهم شد از این خاک غریب<br /> <br /> که در آن هیچ‌کسی نیست که در بیشه عشق<br /> <br /> قهرمانان را بیدار کند<br /> <br /> قایق از تور تهی<br /> <br /> و دل از آروزی مروارید،<br /> <br /> همچنان خواهم راند<br /> <br /> نه به آبی‌ها دل خواهم بست<br /> <br /> نه به دریا ـ پریانی که سر از آب بدر می آرند<br /> <br /> و در آن تابش تنهایی ماهی گیران<br /> <br /> می‌فشانند فسون از سر گیسوهاشان<br /> <br /> هم‌چنان خواهم راند<br /> <br /> هم‌چنان خواهم خواند<br /> <br /> دور باید شد، دور<br /> <br /> مرد آن شهر، اساطیر نداشت<br /> <br /> زن آن شهر به سرشاری یک خوشه انگور نبود<br /> <br /> هیچ آئینه تالاری، سرخوشی‌ها را تکرار نکرد<br /> <br /> چاله آبی حتی، مشعلی را ننمود<br /> <br /> دور باید شد، دور<br /> <br /> شب سرودش را خواند،<br /> <br /> نوبت پنجره‌هاست<br /> <br /> هم‌چنان خواهم راند<br /> <br /> هم‌چنان خواهم خواند<br /> <br /> پشت دریاها شهری‌ست<br /> <br /> که در آن پنجره‌ها رو به تجلی باز است<br /> <br /> بام‌ها جای کبوترهایی است، که به فواره هوش بشری می‌نگرند<br /> <br /> دست هر کودک ده ساله شهر، شاخه معرفتی است<br /> <br /> مردم شهر به یک چینه چنان می‌نگرند<br /> <br /> که به یک شعله، به یک خواب لطیف<br /> <br /> خاک موسیقی احساس تو را می‌شنود<br /> <br /> و صدای پر مرغان اساطیر می‌آید در باد<br /> <br /> پشت دریا شهری‌ست<br /> <br /> که درآن وسعت خورشید به اندازه چشمان سحرخیزان است<br /> <br /> شاعران وارث آب و خرد و روشنی‌اند<br /> <br /> پشت دریاها شهری‌ست<br /> <br /> قایقی باید ساخت<br /> <br /> این قطعه شعر سهراب سپهری توسط خوانندگان پاپ موسیقی ایران، محمد نوری و محمد اصفهانی، آهنگسازی و اجرا شده است.<br /> [[پرونده:سهرا14.JPG|بندانگشتی|181x181پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> '''***'''<br /> <br /> === خانه دوست کجاست؟ ===<br /> در فلق بود که پرسید سوار<br /> <br /> آسمان مکثی کرد<br /> <br /> رهگذر شاخه نوری که به لب داشت<br /> <br /> به تاریکی شن‌ها بخشید و به انگشت<br /> <br /> نشان داد سپیداری و گفت<br /> <br /> نرسیده به درخت<br /> <br /> کوچه باغی است که از خواب خدا<br /> <br /> سبزتر است<br /> <br /> و در آن عشق به اندازه پرهای صداقت آبی است<br /> <br /> می‌روی تا ته آن کوچه<br /> <br /> که از پشت بلوغ سر به در می‌آرد<br /> <br /> پس به سمت گل تنهایی می‌پیچی<br /> <br /> دو قدم مانده به گل<br /> <br /> پای فواره جاوید اساطیر زمین می‌مانی<br /> <br /> و تو را ترسی شفاف فرا می‌گیرد<br /> <br /> در صمیمیت سیال فضا، خش‌خشی می‌شنوی:<br /> <br /> کودکی می‌بینی<br /> <br /> رفته از کاج بلندی بالا<br /> <br /> جوجه بردارد از لانه نور<br /> <br /> از او می‌پرسی<br /> <br /> خانه دوست کجاست؟<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> [[پرونده:سهرا8.JPG|بندانگشتی|200x200پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> <br /> === زندگی ===<br /> زندگی رسم خوشایندی است<br /> <br /> زندگی بال و پری دارد با وسعت مرگ<br /> <br /> پرشی دارد اندازه عشق<br /> <br /> زندگی چیزی نیست که لب طاقچه عادت از یاد من و تو برود<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === کو؟ ===<br /> نیست رنگی که بگوید با من<br /> <br /> اندکی صبر، سحر نزدیک است<br /> <br /> هر دم این بانگ برآرم از دل:<br /> <br /> وای، این شب چقدر تاریک است<br /> <br /> خنده‌ای کو که به دل انگیزم؟<br /> <br /> قطره‌ای کو که به دریا ریزم؟<br /> <br /> صخره‌ای کو که بدان آویزم؟<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === افسردگی ===<br /> شاخه ها پژمرده است<br /> <br /> سنگ ها افسرده است<br /> <br /> رود می‌نالد<br /> <br /> جغد می‌خواند<br /> <br /> غم بیاویخته با رنگ غروب<br /> <br /> می‌تراود ز لبم قصه سرد<br /> <br /> دلم افسرده در این تنگ غروب<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> === روشنی من گل آب ===<br /> ابری نیست<br /> <br /> بادی نیست<br /> <br /> می‌نشینم لب حوض<br /> <br /> گردش ماهی‌ها روشنی من گل آب<br /> <br /> پاکی خوشه زیست<br /> <br /> مادرم<br /> <br /> ریحان می‌چیند<br /> <br /> نان و ریحان و پنیر آسمانی بی‌ابر اطلسی‌هایی تر<br /> <br /> رستگاری نزدیک لای گل‌های حیاط<br /> <br /> نور در کاسه مس چه نوازش‌ها می‌ریزد<br /> <br /> نردبان از سر دیوار بلند صبح را روی زمین می‌آرد<br /> <br /> پشت لبخندی پنهان هر چیز<br /> <br /> روزنی دارد دیوار زمان که از آن چهره من پیداست<br /> <br /> چیزهایی هست<br /> <br /> که نمی‌دانم<br /> <br /> می‌دانم سبزه‌ای را بکنم خواهم مرد<br /> <br /> می‌روم بالا تا اوج، من پر از بال و پرم<br /> <br /> راه می‌بینم در ظلمت، من پر از فانوسم<br /> <br /> من پر از نورم و شن<br /> <br /> و پر از دار و درخت<br /> <br /> پرم از راه، از پل، از رود، از موج<br /> <br /> پرم از سایه برگی در آب<br /> <br /> چه درونم تنهاست<br /> [[پرونده:سهرا01.JPG|بندانگشتی|221x221پیکسل|سهراب سپهری]]<br /> '''***'''<br /> <br /> شب آرامی بود<br /> <br /> می‌روم در ایوان، تا بپرسم از خود<br /> <br /> زندگی یعنی چه؟<br /> <br /> مادرم سینی چایی در دست<br /> <br /> گل لبخندی چید، هدیه‌اش داد به من<br /> <br /> خواهرم تکه نانی آورد، آمد آن‌جا<br /> <br /> لب پاشویه نشست<br /> <br /> پدرم دفتر شعری آورد، تکیه بر پشتی داد<br /> <br /> شعر زیبایی خواند، و مرا برد، به آرامش زیبای یقین<br /> <br /> با خودم می‌گفتم:<br /> <br /> زندگی، راز بزرگی است که در ما جاریست<br /> <br /> زندگی فاصله آمدن و رفتن ماست<br /> <br /> رود دنیا جاریست<br /> <br /> زندگی، آبتنی کردن در این رود است<br /> <br /> وقت رفتن به همان عریانی؛ که به هنگام ورود آمده‌ایم<br /> <br /> دست ما در کف این رود به دنبال چه می‌گردد؟<br /> <br /> هیچ!<br /> <br /> زندگی، وزن نگاهی است که در خاطره‌ها می‌ماند<br /> <br /> شاید این حسرت بیهوده که بر دل داری<br /> <br /> شعله گرمی امید تو را، خواهد کشت<br /> <br /> زندگی درک همین اکنون است<br /> <br /> زندگی شوق رسیدن به همان<br /> <br /> فردایی است، که نخواهد آمد<br /> <br /> تو نه در دیروزی، و نه در فردایی<br /> <br /> ظرف امروز، پر از بودن توست<br /> <br /> شاید این خنده که امروز، دریغش کردی<br /> <br /> آخرین فرصت همراهی با، امید است<br /> <br /> زندگی یاد غریبی است که در سینه خاک<br /> <br /> به جا می‌ماند<br /> <br /> زندگی، سبزترین آیه، در اندیشه برگ<br /> <br /> زندگی، خاطر دریایی یک قطره، در آرامش رود<br /> <br /> زندگی، حس شکوفایی یک مزرعه، در باور بذر<br /> <br /> زندگی، باور دریاست در اندیشه ماهی، در تنگ<br /> <br /> زندگی، ترجمه روشن خاک است، در آیینه عشق<br /> <br /> زندگی، فهم نفهمیدن‌هاست<br /> <br /> زندگی، پنجره ای باز، به دنیای وجود<br /> <br /> تا که این پنجره باز است، جهانی با ماست<br /> <br /> آسمان، نور، خدا، عشق، سعادت با ماست<br /> <br /> فرصت بازی این پنجره را دریابیم<br /> <br /> در نبندیم به نور، در نبندیم به آرامش پر مهر نسیم<br /> <br /> پرده از ساحت دل برگیریم<br /> <br /> رو به این پنجره، با شوق، سلامی بکنیم<br /> <br /> زندگی، رسم پذیرایی از تقدیر است<br /> <br /> وزن خوشبختی من، وزن رضایتمندی ست<br /> <br /> زندگی، شاید شعر پدرم بود که خواند<br /> <br /> چای مادر، که مرا گرم نمود<br /> <br /> نان خواهر، که به ماهی ها داد<br /> <br /> زندگی شاید آن لبخندی‌ست، که دریغش کردیم<br /> <br /> زندگی زمزمه پاک حیات‌ست، میان دو سکوت<br /> <br /> زندگی، خاطره آمدن و رفتن ماست<br /> <br /> لحظه آمدن و رفتن ما، تنهایی‌ست<br /> <br /> من دلم می‌خواهد<br /> <br /> قدر این خاطره را دریابیم<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B5&diff=54723 2021-04-12T14:05:01Z

<p>Ehsan: /* یادکردها */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[میلیشیا]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین خلق ایران وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ مسعود رجوی تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) سازمان مجاهدین خلق ایران به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از آزادی از زندانهای شاه تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها مسعود رجوی بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری شاه سپری کرده بودند. مجاهدین خلق برای گسترش فعالیت‌های خود تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی را در دستور کار خود قرار دادند.[[میلیشیا|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> <br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B5&diff=54722 2021-04-12T14:04:05Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات |تصویر = 200px |عنوان تصویر...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[میلیشیا]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین خلق ایران وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ مسعود رجوی تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) سازمان مجاهدین خلق ایران به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از آزادی از زندانهای شاه تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها مسعود رجوی بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری شاه سپری کرده بودند. مجاهدین خلق برای گسترش فعالیت‌های خود تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی را در دستور کار خود قرار دادند.[[میلیشیا|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> <br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B5&diff=54720 2021-04-11T21:52:02Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات |تصویر = 200px |عنوان تصویر...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[میلیشیا]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین خلق ایران وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ مسعود رجوی تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) سازمان مجاهدین خلق ایران به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از آزادی از زندانهای شاه تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها مسعود رجوی بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری شاه سپری کرده بودند. مجاهدین خلق برای گسترش فعالیت‌های خود تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی را در دستور کار خود قرار دادند.[[میلیشیا|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> <br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.<br /> <br /> *۲۴ فروردین۱۳۵۸- هجرت آیت‌الله [[سید محمود طالقانی]] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی]]<br /> <br /> *۲۵ فروردین۱۳۶۵(۱۴ آوریل) درگذشت [[سیمون دوبوار]]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> *۲۵ فروردین- گرامیداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری]].<br /> <br /> *۲۷ فروردین- بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد و متهم کردن [[مجاهدین خلق]] هرچند بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که طرح [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] بوده است.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B7_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=54719 2021-04-11T21:51:49Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۲۷ فروردین''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۲۷ روز گذشته و به پایان آن ۳۳۸ روز (در سال عادی) یا ۳۳۹ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * 465 (پیش از میلاد) - روزی كه تخت جمشيد پايتخت ايران اعلام شد.<br /> * ۱۶۱۳ - قرارداد صلح ایران و عثمانی در پی یک جنگ ۳ ساله.<br /> * ۱۹۰۸ - اوج ذلت و بدبختی ایران در دوران محمدعلی شاه قاجار.<br /> * ۱۹۴۷ - مصطلح شدن عبارت جنگ سرد بين بلوك شرق و غرب.<br /> * ۱۳۷۳ - بمبگذاری در حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد. نظام جمهوری اسلامی مدعی شد که کار [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''مجاهدین''']] است، اما بعدها برخی از مسئولان نظام فاش کردند که کار [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|'''وزارت اطلاعات''']] رژیم ایران بوده است.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۷۱۵ - تیمور گورکانی، نخستین شاه سلسله تیموریان (درگذشته ۷۸۳)<br /> <br /> * ۱۲۴۰ - عمادالکتاب، استاد خوشنویس، شاعر و عضو کمیته مجازات (درگذشته ۱۳۱۵).<br /> * ۱۸۴۴ - آناتول فرانس، نویسندهٔ فرانسوی برندهٔ جایزه نوبل ادبیات.<br /> * ۱۸۸۹ - چارلی چاپلین (به انگلیسی: Charlies Chaplin)، کمدین معروف سینما.<br /> <br /> * ۱۳۲۱ - محمدعلی بهمنی، شاعر.<br /> <br /> * ۱۳۴۸ - هومن خلعتبری، نوازنده پیانو، رهبر ارکستر و اپرا.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۸۹ - شجاع‌الدین شفا، نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی در پاریس (زاده ۱۲۹۷).<br /> <br /> * ۱۳۸۷ - پروین دولت‌آبادی، شاعر و از بنیان‌گذاران شورای کتاب کودک (زاده ۱۳۰۳).<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * روز جهانی صدا<br /> * روز بیولوژیست‌ها (زیست‌شناس ها)<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B5_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=54718 2021-04-11T21:48:49Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۲۵ فروردین''' - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۲۵ روز گذشته و به پایان آن ۳۴۰ روز (در سال عادی) یا ۳۴۱ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۳۰۷ - خط کشتیرانی در دریای خزر میان بنادر ایران و شوروی آغاز به کار کرد.<br /> <br /> * ۱۳۶۷ - اعلام خروج ارتش سرخ شوروی از افغانستان با امضای موافقت‌نامه ژنو در مورد پایان مداخلهٔ نظامی شوروی در این کشور.<br /> <br /> * ۱۳۶۷ - برخورد ناو سامویل بی. رابرتز با مین دریایی ایرانی.<br /> <br /> * ۱۳۸۱ - بازگشت هوگو چاوز، رئیس‌جمهور ونزوئلا به قدرت در پی کودتایی که دو روز قبل باعث برکناری وی شده بود.<br /> * ۱۹۰۹- تاسيس شركت نفت انگلستان و ايران - امتیاز «دارسی».<br /> * ۱۹۱۲ - کشتی تايتانیک غرق شد.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۲۷۹ - محمد حجازی، نویسنده، رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، مترجم، سیاست‌مدار و روزنامه‌نگار ایرانی (درگذشته ۱۳۵۲)<br /> <br /> * ۱۳۳۸ - مجید مجیدی، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و بازیگر ایرانی.<br /> * ۲۱۶ - زادروز مانی يكی از مدعيان پيامبری در ايران.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۶۴ - مروان پسر حکم، چهارمین خلیفهٔ اموی و موسس شعبه مروانیان، پس از حدود ۱۰ ماه خلافت در حدود ۶۲ سالگی.<br /> * ۱۳۴۰ - سلیمان سیاح سپانلو نوازنده تار و از شاگردان مدرسه عالی موسیقی وزیری در ۶۳ سالگی.<br /> * ۱۲۴۴ - قتل آبراهام لینکلن، شانزدهمین رئیس‌جمهور آمریکا.<br /> <br /> * ۱۳۵۷ - اسدالله علم، سیاستمدار ایرانی، ۴۰مین نخست‌وزیر ایران (زاده ۱۲۹۸)<br /> * ۱۳۹۱ - علی مودت، پیشکسوت فوتبال ایران و روزنامه‌نگار.<br /> * ۱۳۶۵ -(۱۴ آوریل- [[سیمون دو بووار|'''سیمون دو بوار''']]، نویسنده، فیلسوف، فمینیست شهیر فرانسوی.<br /> <br /> == مناسبت‌ها ==<br /> * بزرگداشت ادیب و عارف شهیر ایرانی، شیخ فریدالدین [[عطار نیشابوری|'''عطار نیشابوری''']].<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%B2%DB%B4_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=54717 2021-04-11T21:43:54Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{فروردین}}<br /> '''۲۴ فروردین''' - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۲۴ روز گذشته و به پایان آن ۳۴۱ روز (در سال عادی) یا ۳۴۲ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.<br /> <br /> == رویدادها ==<br /> * ۱۹۴۵ - ارتش شوروی شهر وین را تصرف کرد.<br /> * ۱۲۸۸- آغاز دومین دوره مشروطه یا تجدید حیات مشروطیت.<br /> * ۱۳۰۵ - قانون آیین دادرسی کیفری به مرحله اجرا در آمد.<br /> * ۱۳۳۹ - روزی که ایران دارای جت جنگنده شد.<br /> * ۱۳۴۹ - مدرسه عالی تلویزیون و سینما در تهران گشایش یافت.[[پرونده:سید محمود طالقانی.JPG|بندانگشتی|150x150پیکسل|پدر طالقانی]]<br /> * ۱۹۸۰ - تحريم المپيک مسکو با هدف اعتراض به عمليات نيروهايی نظامی شوروي در افغانستان.<br /> * ۱۳۵۸ - هجرت [[سید محمود طالقانی|'''آیت‌الله سید محمود طالقانی''']] (پدر طالقانی) از تهران به کرج، در اعتراض به انحصارطلبی [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله خمینی''']]. پدر طالقانی می‌گفت: استبداد زير پرده‌ی دين، خطرناكترين نوع استبداد است.<br /> <br /> == زادروزها ==<br /> * ۱۷۴۳ - توماس جِفِرسون سیاست‏مدار و نظریه ‏پرداز معروف امریکایی.<br /> * ۱۸۰۴ - خانم ژرژ سانْدْ نویسنده معروف فرانسوی.<br /> <br /> == درگذشت‌ها==<br /> * ۱۳۸۸ - رضا فاضلی، بازیگر و فعال سیاسی ملی‌گرا، مجری و مدیر تلویزیون سیاسی مخالف حکومت جمهوری اسلامی ایران (زاده ۱۳۱۴)<br /> * ۱۶۹۵ - ژان لافونتن شاعر و افسانه نويس معروف فرانسوی.<br /> * ۱۳۴۹- درگذشت استاد علامه حاج سید محمد فرزان بیرجندی از مشاهیر و دانشمندان.<br /> * ۱۳۹۲ - درگذشت مجاهد خلق حسين برزمهری در [[کمپ لیبرتی|'''کمپ ليبرتی''']] بر اثر سكتة مغزی.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{ماه‌های خورشیدی}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%E2%80%8C_%D9%82%D9%84%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=54712 2021-04-06T05:36:36Z

<p>Ehsan: تغییرمسیر به الله‌قلی خان جهانگیری</p> <hr /> <div>#تغییرمسیر[[الله‌قلی خان جهانگیری]]</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=54711 2021-04-06T05:35:44Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه زندگینامه<br /> | اندازه جعبه =<br /> | عنوان =<br /> | نام = الله قلی خان جهانگیری<br /> | تصویر = الله قلی خان ج.JPG<br /> | اندازه تصویر =<br /> | عنوان تصویر = الله قلی خان جهانگیری<br /> | زادروز = ۱۳۲۷<br /> | زادگاه = دیزجان سمیرم<br /> | تاریخ درگذشت = ۲۵ بهمن ۱۳۶۲<br /> | مکان درگذشت = اصفهان - شاه‌کوه<br /> <br /> | علت درگذشت = درگیری با نیروهای سپاه پاسداران<br /> |آرامگاه = اصفهان<br /> <br /> | ملیت =ایرانی<br /> | نژاد =<br /> | تابعیت =ایرانی<br /> |تحصیلات = دانشجوی حقوق<br /> |دانشگاه =دانشگاه اصفهان<br /> | پیشه =<br /> | سال‌های فعالیت = از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۶۲<br /> <br /> | شناخته‌شده برای = مردم استان فارس و ایران<br /> | نقش‌های برجسته = رهبر گروه الله قلی خان، بنیانگذار جنبش دهقانی و بنیانگذار کوهنوردی دانشجویی<br /> <br /> | سبک =<br /> | تأثیرگذاران =<br /> <br /> | تأثیرپذیرفتگان =<br /> | شهر خانگی =<br /> | تلویزیون =<br /> | لقب =<br /> | حزب = <br /> | دین =<br /> | همسر = <br /> || پانویس =<br /> }}<br /> '''الله‌قلی خان جهانگیری'''، (زاده‌ی سال ۱۳۲۷، دیزجان، منطقه‌ی وردشت سمیرم – درگذشته ۲۵ بهمن‌ماه ۱۳۶۲، شاه‌کوه در نزدیکی اصفهان) از نوادگان میرزا جهانگیرخان قشقائی بود. او در دوران دبیرستان به فعالیت سیاسی پرداخت. او در رشته‌ی حقوق وارد دانشگاه اصفهان شد.الله‌قلی خان جهانگیری یکی از بنیانگذاران گروه‌های کوهنوردی دانشجویی در ایران بود. او همچنین از سازمان‌دهندگان جنبش دانشجویی بود و به خاطر نقش بارز و مؤثری که در اعتراضات دانشگاهی داشت، در اواخر سال ۱۳۴۸، دستگیر شد؛ و تا سال ۱۳۵۱، در زندان ماند. الله قلی خان جهانگیری در جنبش دهقانی اوایل سال‌های دهه‌ی ۱۳۵۰، بنیان‌گذاری و رهبری هسته‌های مسلح قیام علیه رژیم [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا شاه''']] در بین ایلات قشقایی را به عهده داشت؛ و طرح گسترده‌ای برای [[مبارزه مسلحانه|'''قیام مسلحانه''']] ریخت. اما این طرح با امکانات وسیعی که '''[[ساواک]]''' داشت، منجر به شکست و دستگیری گسترده‌ی مبارزان محلی شد. الله قلی خان جهانگیری در دادگاه رژیم شاه به دفاع از اصول مبارزاتی و آرمان انقلابی خود برخاست؛ و سرانجام با توصیه‌ی مشاوران شاه، از ترس واکنش مردم منطقه، از اعدام الله قلی خان صرف نظر کرده و وی را به ده سال زندان محکوم کردند. الله قلی خان جهانگیری در جریان [[انقلاب ضد سلطنتی|'''انقلاب ضدسلطنتی''']]، جزو آخرین گروه زندانیانی بود که در اثر اعتراضات مردم از زندان آزاد شد. او بی‌درنگ به میان مردم در منطقه خودش باز گشت؛ و اقدام به سازمان‌دهی مجدد گروه کرد و حملات مسلحانه‌ی مردم به نهادهای رژیم شاه در جریان قیام ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷، را هدایت کرد. الله قلی خان جهانگیری در همان دوران زندان بود که با [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''مجاهدین خلق''']] آشنا شد. او از جمله مبارزانی بود که دوستی محکمی با مجاهدین خلق داشت؛ و از هر کمک و اقدامی برای یاری رساندن به آن‌ها دریغ نمی‌کرد. در زمان یورش حزب‌اللهی‌ها به خانه‌ی بهائیان و آتش زدن آن‌ها در شیراز در سال ۱۳۵۷، الله قلی خان و هم‌رزمانش آن‌ها به دفاع از حقوق بهاییان برخاستند. سرانجام در ۲۴ بهمن‌ماه ۱۳۶۲، رژیم ایران با بسیج عظیم نیروها و با استفاده از هم‌کاری خائنین سازمان‌هایی که با گروه ارتباط داشتند، به محل استقرار رهبران گروه پی برده و آن‌ها را محاصره کردند. الله قلی خان به همراه سایر هم رزمان خود، از غروب ۲۴ بهمن‌ماه، تا غروب روز بعد، تا آخرین گلوله با [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''پاسداران''']] و مأموران رژیم ایران جنگیدند و همگی جان باختند.<br /> <br /> == تحصیلات و زندگی مبارزاتی ==<br /> الله قلی خان جهانگیری در سال ۱۳۲۶، به دنیا آمده و نخستین فرزند خانواده است. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شهرضا و یک سال نیز در شهر اهواز گذراند؛ و در دوران دبیرستان به فعالیت سیاسی پرداخت. او در رشته‌ی حقوق وارد دانشگاه اصفهان شد؛ و در دانشگاه نیز از سازمان‌دهندگان جنبش دانشجویی بود. به همین خاطر تحت تعقیب قرار گرفت و فراری شد. وی در بهار سال ۱۳۵۱، از زندان اصفهان آزاد شد و مجدداً به دانشگاه رفت.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.pezhvakeiran.com/maghaleh-320.html مسیح باز مصلوب - سایت پژواک ایران]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> الله قلی خان جهانگیری برای تحصیل دوران ابتدایی به روستاهای دوردست غربی استان اصفهان، کوه‌های بختیاری و شهرضا رفت، زیرا در محل زندگی خود مدرسه نداشتند. او در دوران دبیرستان به دفاع از دانش‌آموزان مهاجر قشقایی و لُر برخاست که به خاطر گرایش‌های مذهبی مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند. الله قلی خان در میدان بزرگ شهرضا، در یک گردهمایی مبادرت به قرائت قطع نامه‌ای از طرف دانش‌آموزان قشقایی و لُر و مهاجر کرد؛ و خواهان پایان دادن به این بی‌عدالتی‌ها شد. وی در دبیرستان به محافل آزادی‌خواه و دمکرات پیوست؛ و به مبارزه‌ی علنی با رژیم شاهنشاهی پرداخت.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://janbakhteghanerahekargar.wordpress.com/2009/10/20/192/ شهدای گروه رفیق شهید، الله قلی خان جهانگیری - سایت جانباختگان راه کارگر]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نخستین فعالیت سیاسی ===<br /> [[پرونده:الله قلی2.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|الله قلی خان جهانگیری]]<br /> نخستین اقدام سیاسی الله قلی خان در برگزاری مراسم بزرگداشت '''[[دکتر محمد مصدق]]''' در شهرضا در سال ۱۳۴۵، و سپس در تابستان ۱۳۴۶، بود که الله قلی خان طی یک سخرانی در یک گردهمایی محلی به افشای نقش محمدرضا شاه و سیستم سرمایه‌داری وابسته در تحمیل زندگی دردآور به زحمتکشان منطقه و شهر و روستاها و مسئولیت رژیم شاه در گسترش فقر پرداخت. <br /> <br /> تیمسار زندی که به عنوان ناظر در دادگاه حضور داشت، درباره‌ی ضرورت لغوحکم اعدام الله قلی خان جهانگیری گفت: &lt;blockquote&gt;«با نظر به وسعت عظیم این مسئاله مطرح شدن آن در شهرها و مناطق وسیعی از ایران و طرفداری مردم بخش‌هایی از استان‌های فارس، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد از این حرکت و… مجموعه‌ی این عوامل با اعدام او تحت تأثیر قرار گرفته و مشتی از آن‌ها را به طرف مبارزه قهرآمیز می‌کشاند….»&lt;/blockquote&gt;الله قلی خان جهانگیری در دوران دانشگاه در اصفهان به محافل مبارز دانشجویی ملحق شد؛ و در جلسات و میتینگ‌ها، اعتصابات و راه پیمایی‌ها علیه رژیم شاه شرکت می‌کرد. در یکی از راه پیمایی‌ها علیه رژیم شاه، در سی و سه پل اصفهان به محاصره‌ی نیروهای رژِیم درآمد اما او با انداختن خود به داخل آب زاینده‌رود موفق به فرار شد؛ و خود را به شهرضا رساند که پس از این بود که به زندگی مخفی روی آورد؛ و تحت پوش کارگر و بنای ساختمان به مبارزه‌ی خود ادامه داد.&lt;ref&gt;[https://rahekargar1358.wordpress.com/2018/02/16/mary-9820/ به یاد مقاومت حماسی الله قلی خان جهانگیری و هم‌رزمانش - سایت راه کارگر]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نخستین دستگیری و زندان ==<br /> الله قلی خان جهانگیری یکی از بنیانگذاران گروه‌های کوهنوردی دانشجویی در ایران بود؛ و به خاطر نقش بارز و مؤثری که در اعتراضات دانشگاهی داشت، در اواخر سال ۱۳۴۸، دستگیر شد؛ و تا سال ۱۳۵۱، در زندان ماند.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[http://asre-nou.net/php/view.php?objnr=33718 الله قلی خان جهانگیری و واقعهٔ کوه حاجیلو - سایت عصر نو]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> وی توسط مأموران [[ساواک]] و شهربانی در یک خانه‌ی تیمی دستگیر و بلافاصله تحت شکنجه‌های زیادی قرار گرفت. ناخن‌هایش را کشیدند، و آویزانش کردند اما او لب از لب باز نکرد. الله قلی خان را به اتهام نقشه‌ی ترور ولیعهد و شرکت در ترور یکی از مشاوران آمریکایی شاه، به اعدام محکوم شد. اما به خاطر ترس از محبوبیتی که او بین عشایر زحمت کش قشقایی داشت، از اعدام او صرف نظر کردند، نخست او را به حبس ابد محکوم کرده و پس از یک سال و نیم، در بهار سال ۱۳۵۱، با گرفتن تعهد مبنی براین‌که فعالیت نداشته باشد، او را آزاد کردند. الله قلی خان جهانگیری پس از آزادی از زندان بلافاصله فعالیت خود را آغاز کرد. این بار فعالیت خود را میان زحمت‌کشان و روستائیان قشقایی و روشن فکران محلی متمرکز کرد؛ و فعالیت مستقل محلی را از طریق مبارزان و روشن فکران منطقه به پیش برده و بنیاد گروه مبارزان محلی قشقایی را پایه‌گذاری کرد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> پیش از آن‌که الله قلی خان از زندان اول آزاد شود، ساواک شاه برای تطمیع او پیشنهاد کرده بود که بیا ما تو را به عنوان گوینده‌ی خبر در رادیو تلویزیون با حقوق ماهیانه بالا معرفی کنیم و آن‌جا کار کن. اما الله قلی خان قاطعانه رد می‌کند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> == بنیانگذاری جنبش دهقانی ==<br /> الله قلی خان جهانگیری در جنبش دهقانی اوایل سال‌های دهه‌ی ۱۳۵۰، بنیان‌گذاری و رهبری هسته‌های مسلح قیام علیه رژیم شاه در بین ایلات قشقایی را به عهده داشت؛ و تحت تأثیر افکار چریکی رایج در آن سال‌ها، طرح گسترده‌ای برای قیام مسلحانه ریخت. اما این طرح با امکانات وسیعی که ساواک داشت، منجر به شکست و دستگیری گسترده‌ی مبارزان محلی شد. با محاصره کوهای آلمالوخ وردشت، چند تن از دوستان الله قلی خان توسط پلیس دستگیر شدند؛ و الله قلی خان و دوستان دیگرش با حمایت وسیع زحمت‌کشان منطقه حلقه محاصره را شکستند و در کوه‌های بختیاری و اصفهان مخفی ماندند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == دومین دستگیری و زندان ==<br /> سرانجام پس از دو ماه، پلیس و ساواک با هزاران نیرو و بستن راه‌های ارتباطی، الله قلی خان را دستگیر کردند.<br /> <br /> الله قلی خان جهانگیری در دادگاه رژیم شاه به دفاع از اصول مبارزاتی و آرمان انقلابی خود برخاست؛ و سرانجام با توصیه‌ی مشاوران شاه، از ترس واکنش مردم منطقه، از اعدام الله قلی خان صرف نظر کرده و وی را به ده سال زندان محکوم کردند.<br /> <br /> الله قلی خان جهانگیری در زندان‌های اصفهان و پس از آن، زندان اهواز و زندان عادل‌آباد شیراز، به مبارزه‌ی گسترده و وسیع برای مقابله با زندانبانان رژیم شاه و اِعمال فشار این مأموران بر زندانیان سیاسی و تحمیل شرایط بهتر برای ملاقات کنندگان و بستگان زندانیان، دست زد؛ و در جریان این مبارزات، مستمر مورد شکنجه قرار گرفت. به خاطر این‌که الله قلی خان از همان اوایل اسارت، خواهان انتقال به زندان اوین تهران جهت برقراری ارتباط با رهبران جنبش چریکی بود، مأموران رژیم شاه او را به زندان عادی منتقل کردند. اما الله قلی خان که در میان توده‌های مردم بزرگ شده بود، به سرعت اقدام به سازمان‌دهی زندانیان عادی کرده، و با تشکیل کلاس‌های درس اقدام به روشن‌گری کرد؛ و هم‌زمان با اعتصاب زندانیان سیاسی در زندان عادل آباد شیراز، زندانیان را به اعتصاب سمت داد. زندانبانان که وحشت‌زده شده بودند، او را به بند سیاسی بازگرداندند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:الله قلی8.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|مه‌لقا مادر الله قلی خان جهانگیری]]<br /> <br /> === دستگیری مادر الله قلی خان ===<br /> ماه لقا مادر الله قلی خان در سال ۱۳۵۲، به اتهام حمایت از زندانیان سیاسی دستگیر و به مدت دو ماه ونیم در زندان به سر برد؛ و در واقع برای تحت فشار قرار دادن الله قلی خان، گروگان گرفته شده بود.<br /> <br /> مادر الله قلی خان تا سال ۱۳۶۲، بارها دستگیر شد؛ و یکبار هم نیروهای سرکوبگر حکومتی سعی کردند با موتور زیرش بگیرند. این مادر چهار فرزندش یعنی مهین، جعفر، محمدقلی و الله قلی خان را از دست داده است.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> === آزادی از زندان و ادامه مبارزه ===<br /> الله قلی خان جهانگیری در جریان [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضدسلطنتی]]، جزو آخرین گروه زندانیانی بود که با همت مردم از زندان آزاد شد. او بی‌درنگ به میان مردم در منطقه خودش باز گشت؛ و اقدام به سازمان‌دهی مجدد گروه کرد و حملات مسلحانه‌ی مردم به نهادهای رژیم شاه در جریان قیام ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷، را هدایت کرد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> در بهمن‌ماه سال ۱۳۵۷، الله قلی خان جهانگیری و یارانش در تسخیر شهربانی شهرضا (قمشه سابق) که یکی از نخستین شهرهای ایران است که مجسمه محمدرضا شاه را در آن به زیر کشیدند، شرکت داشتند. الله قلی خان و دوستانش همان شب عازم تهران شده و در درگیری مراکز نظامی تهران، در شمار نخستین افرادی بودند که وارد پادگان سلطنت آباد شدند؛ و پس از تسخیر پادگان سلطنت آباد، ساختمان [[ساواک]] تهران را نیز تسخیر کردند.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == پس از انقلاب ضدسلطنتی ==<br /> الله قلی‌خان جهانگیری پس از انقلاب ضدسلطنتی، با دیدن ماهیت نظام جمهوری اسلامی، فعالیت‌های خود را برای احقاق حقوق کشاورزان و عشایرستم‌کشیده و محروم منطقه ادامه داد؛ و اقدام به تشکیل ستادی در منطقه سمیرم در جهت اصلاحات ارضی کرد.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://news.mojahedin.org/i/ الله قلی خان عقاب سرفراز کوه‌های سمیرم - سایت سازمان مجاهدین خلق ایران]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:الله قلی1.JPG|بندانگشتی|247x247پیکسل|الله قلی خان و همرزمانش]]<br /> او در همه‌ی مبارزات زحمت‌کشان منطقه برای دفاع از دست‌آوردهای انقلاب، در کنار مردم قرار گرفت؛ و در تمامی نبردهای که خوانین محلی و نظام جمهوری اسلامی به مردم زحمت‌کش منطقه تحمیل می‌کرد، شخصاً فرماندهی عملیات را به عهده گرفت و بارها نیز مجروح شد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> گروه الله قلی خان تلاش می‌کرد تا انضباط کار در کشاورزی و قانونمندی‌های کار دسته‌جمعی، با رعایت اصول پیشرفته و مترقی حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی را از طریق شوراها به زحمت‌کشان بیاموزد. در سراسر منطقه، شوراهای کارگران و زحمت‌کشان سازماندهی شدند. زمین‌های خوانین بزرگ که به صورت بایر نگهداری می‌شد، مصادره و به زیر کشت جمعی از زحمتکشان که زمینی نداشتند درآمد. در چراگاه‌های ییلاق و قشلاق که هر ساله دهقانان باید با هزینه‌های گزاف اجاره کنند، دهقانان به طور مستقل مسئولیت کشت، داشت و برداشت را بر عهده گرفتند؛ ولی این اوضاع دیری نپایید… <br /> <br /> الله قلی خان در سخنرانی‌ای که به مناسبت سالگرد جان باختن علی‌باز جانبازلو، در شهریور ۱۳۶۰ ایراد کرد، ضد دمکراتیک حکومت ایران را بشدت محکوم نمود؛ و گفت تنها راه رهایی زحمتکشان ایران، پیوستن به حزب طبقه کارگر، تشکیل جبهه گسترده‌ی انقلابی جهت کسب دمکراسی، سازماندهی مبارزات زحمت‌کشان و کارگران و نیروهای دمکراتیک و مترقی، خاتمه دادن به نظام سرمایه‌داری و تصاحب قدرت سیاسی توسط کارگران است؛ و بدین ترتیب بود که راه ادامه‌ی مبارزه و وظایف گروه را به وضوح ترسیم کرد.&lt;ref&gt;[http://www.iran-chabar.de/article.jsp?essayId=50965 یادی از الله قلی خان جهانگیری و یارانش - سایت ایران خبر]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در سیزدهم شهریور سال ۱۳۶۰، نیروها و مأموران حکومتی، منطقه‌ی وردشت سمیرم را محاصره کردند؛ و ده‌ها نفر به اسارت درآمدند. رهبران محلی جنبش، دهقانانی چون فاضل رضائی، اکبر محمدی، نصرت سلیمانی، بهروز سلوکی و…، دستگیر و در آبان‌ماه ۱۳۶۰، همراه با خواهر و برادر الله قلی خان یعنی مهین جهانگیری و محمدقلی تیرباران شدند.<br /> <br /> بقیه گروه که این محاصره‌ی سنگین را با پشتیبانی مردم شکستند، امیدشان این بود که با بازماندگان گروه‌ها و سازمان‌های انقلابی دست اتحاد بدهند. اما به خاطر سرکوب عریان حکومت جمهوری اسلامی و عدم اتحاد جریان‌های مبارز، تلاش برای ارتباط به جایی نرسید و تنها منجر به پناهندگی تعدادی از بازماندگان جریانات چپ به گروه الله قلی خان شد؛ بنابراین رهبران گروه در محاصره کامل تنها ماندند؛ و مجبور شدند با جابه‌جا شدن در شهرها و روستاها و کوههای فارس، اصفهان، بویراحمد و چهارمحال بختیاری به مبارزه و مقاومت ادامه دهند. <br /> <br /> در واقع گروه الله قلی خان جهانگیری به دنبال ایجاد درگیری‌های نظامی نبود؛ و به جز دفاع از دستاوردهای مردم و جان اعضا گروه، دست به سلاح نمی‌بردند. هرچند که به شرایط کوهستانی آشنایی داشتند و به اقدامات نظامی مسلط بودند اما از رویارویی و اتقام‌جویی خودداری می‌کردند. <br /> <br /> الله قلی خان پیش از هر اقدام سیاسی، یا پس از هر درگیری نظامی که در واقع به او تحمیل می‌شد، یا به او و همرزمانش نسبت می‌دادند، شرح ماجرا را مکتوب می‌کرد؛ و برای سران رژیم نسخه‌ای می‌فرستاد و کپی آن‌ها را نیز به مادرش می‌سپرد که گویا در اشغال منزلشان در سال ۱۳۶۰، همه از بین می‌رود. گفته می‌شود که مجموعه‌ی این اسناد به قدری زیاد بوده که برای حمل آن، مأموران از وانت‌بار استفاده می‌کردند.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> === حمایت از [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین خلق]] ===<br /> الله قلی خان جهانگیری در همان دوران زندان بود که با مجاهدین خلق آشنا شد. او از جمله مبارزانی بود که دوستی محکمی با مجاهدین خلق داشت؛ و از هر کمک و اقدامی برای یاری رساندن به آن‌ها دریغ نمی‌کرد. او در این‌باره به عشایر منطقه توصیه می‌کرد و می‌گفت: &lt;blockquote&gt;«خانه هر فرد دهقان و چادر هر عشایر از فارس و اصفهان و کهگیلویه و بویر احمدی و چهارمحال بختیاری باید به‌صورت خانه امنی برای مجاهدین و مبارزین مسلح خلق درآید. امروز حمایت از مجاهدین خلق و کمک به چریک‌های مسلح این سازمان و دیگر همرزمانش در شهرها و روستاهای ایران، وظیفه‌ی هر فردی است که خود را متعلق به این آب و خاک می‌داند.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;زمانی که الله قلی خان به کردستان می‌رفت، هم در میان پیشمرگان [[حزب کومله|'''کومله''']] بود؛ و هم در میان اعضای [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان''']] ایران و هم با رفقای اکثریت [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|'''سازمان چریک‌های فدایی خلق''']] دیدار داشت و هم با رفقای اقلیت. به هنگام زیر ضرب رفتن مجاهدین خلق علی‌رغم دشواری‌های خود، بخش عظیمی از امکاناتش را صرف پناه دادن به مجاهدین نمود.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://kar-online.com/node/192 یادی از الله قلی خان جهانگیری - سایت کار آنلاین]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === دوستی با [[مسعود رجوی]] ===<br /> الله قلی‌خان جهانگیری ارادت ویژه‌ای نسبت به مسعود رجوی و مجاهدین خلق داشت. او در این باره می‌گفت: &lt;blockquote&gt;«تنها کسی که به مردم پشت نکرد و دروغ نگفت، [[مسعود رجوی]] بود… از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، به بعد مجاهدین مشت خالی خیلی‌ها را باز کردند؛ و نشان دادند که بسیاری از مدعیان مبارزه و چپ‌نماهایی که کباده قیام و شورش و… را می‌کشیدند در واقع اهل تجارت هستند و دکان باز کرده‌اند؛ و با شرایط سخت دکان‌هایشان را بستند. آن‌ها اهل مبارزه نیستند، فقط مجاهدین هستند که به یمن وجود مسعود رجوی مقاومت می‌کنند؛ و مطمئن هستم این راه را تا به آخر ادامه می‌دهند.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == دفاع از حقوق بهائیان ==<br /> در زمان یورش حزب‌اللهی‌ها به خانه‌ی بهائیان و آتش زدن آن‌ها در شیراز در سال ۱۳۵۷، الله قلی خان و هم‌رزمانش تنها کسانی بودند که به دفاع از حقوق انسانی بهائیان برخاستند.<br /> <br /> در آن‌زمان افراد زیادی از بهائیان، در منطقه ابیوردی شیراز زندگی می‌کردند. از آن‌جا که بخشی از جوانان آن منطقه نسبت به گروه الله قلی خان گرایش هواداری داشتند، الله قلی خان اقدام به سازماندهی آنان می‌کند تا در مقابل یورش مرتجعین دفاع کرده و از آزار و اذیت و حمله به بهائیان جلوگیری کنند. آن‌ها در این امر موفق می‌شوند؛ و به همین خاطر تنها منطقه‌ی شیراز که از حمله و هجوم حزب‌اللهی‌ها به بهائیان جلوگیری شد، محله‌ی ابیوردی بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> در جریان حملات مأموران نظام جمهوری اسلامی به محل استقرار گروه در اردیبهشت سال ۱۳۶۲، الله قلی خان هنگام شکستن محاصره، از ناحیۀ قلب و ریه مورد اصابت گلوله‌ی یکی از مأموران قرار گرفت. او به خاطر این‌که روحیه‌ی نیروهایش تضعیف نشود، مجروح شدنش را مخفی نمود؛ و ۵ کیلومتر، بدون این‌که حتی هم‌رزمانش متوجه حادثه شوند، از محل درگیری دور می‌شود. وی را به اصفهان منتقل کرده و توسط یکی از پزشکان سازمان راه کارگر تحت معالجه قرار گرفته و پس از بهبودی نسبی مجدداً مبارزه را ادامه می‌دهد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> === توجه به نقش زنان ===<br /> [[پرونده:الله قلی7.JPG|بندانگشتی|226x226پیکسل|الله قلی خان در میان عشایر منطقه]]<br /> یکی از ویژگی‌های الله قلی خان جهانگیری و همرزمانش، تأکید بر ضرورت اتحاد و پیوند مبارزه‌ی روشنفکران و دانشجویان با کارگران و دهقانان و دیگر قشرها زحمت‌کش بود، آنان معتقد بودند که بدون این پیوند مبارزه علیه ستمگران و ظالمان به نتیجه نمی‌رسد. الله قلی خان هم‌چنین به نقش فعال زنان در امر مبارزه بها و اهمیت می‌داد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == محبوبیت الله قلی خان ==<br /> با وجود این‌که الله قلی‌خان جهانگیری خودش از یک خانواده‌ی مرفه بود، زندگیش را وقف محرومان و زحمت‌کشان منطقه کرده بود. به خاطر همین عشایر و کشاورزان مناطق کوهستانی بین اصفهان و فارس علاقه‌ی بسیار زیادی به او داشتند.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> گروه الله قلی خان در عین اعتقاد به اتحاد عمل با سایر نیروهای انقلابی، جریان مستقلی بود؛ و نه تنها در منطقه خود، بلکه در شیراز و اصفهان و کهگیلویه و جنوب، از دیگر جریانات، شناخته شده‌تر، محبوب‌تر و از پایگاه توده‌ای گسترده‌تری برخوردار بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == نبرد آخر و جان باختن ==<br /> رژیم ایران با بسیج عظیم نیروها و با استفاده از هم‌کاری خائنین سازمان‌هایی که با گروه ارتباط داشتند، به محل استقرار رهبران گروه پی برده و آن‌ها را محاصره کردند. الله قلی خان به همراه سایر هم رزمان خود، از غروب ۲۴ بهمن‌ماه ۱۳۶۲، تا غروب روز بعد، تا آخرین گلوله با مأموران رژیم جنگید.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> نیروهای ضربت زندان اوین به سرپرستی '''[[اسدالله لاجوردی]]'''، گروه‌های ضربت اصفهان، شیراز، شهرضا، گروه ویژه عشایر و نیروهای پادگان غدیر و هوانیروز اصفهان، کوه حاجی‌لو (شاهکوه) در نزدیکی شهر اصفهان که محل استقرار گروه الله قلی خان بود، به محاصره درآوردند؛ و از زمین و هوا با انواع سلاح‌ها و تمامی امکانات از هیلکوپتر تا بمب و راکت، محل استقرار گروه الله قلی خان را زیر آتش گرفتند. الله قلی خان (با خوردن سیانور)، ایاز رضایی، قدرالله رضایی، رضی طاهری، قربان گرگی، غلامعلی ذیلاپور و… همان‌روز ۲۵ بهمن‌ماه در کوه حاجیلو پس از یک نبرد ۲۰ ساعته جان باختند و به زندگی مبارزات خود پایان دادند. سردار رضایی و فریدون جوانی، جزو دستگیرشدگان بودند که هر دو آن‌ها نیز در اواخر تابستان ۱۳۶۴، در زندان اوین تیرباران شدند.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> از فردای جان باختن الله قلی خان، آوازه‌ی دلاوری‌هایش تا روستاهای دوردست و تا شهرهای برازجان، بوشهر و نقاط دیگر، دهن به دهن نقل و الگویی برای جوانان میهن شد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> یکی ازاعضا مجاهدین خلق که مدتی در کنار الله قلی خان و در چندین نبرد همراهش بوده، ماجرای آشنایی‌اش با او و نبرد الله قلی خان را تا شهادت این‌طور تعریف می‌کند:<br /> [[پرونده:الله قلی6.JPG|بندانگشتی|239x239پیکسل|محل درگیری گروه الله قلی خان جهانگیری]]<br /> &lt;blockquote&gt;«در فروردین ۱۳۶۱، همراه ۱۰ مجاهد دیگر از جمله مجاهدان شهید جواد ایزدی، پرویز توحیدی، غلامرضا جانملکی، کرامت‌الله سیوندانی، جواد فرصت، عبدالحمید مختاری، سعید مختاری و مجید نیکنام موفق شدیم از زندان کازرون فرار کنیم. قبل از اقدام به فرار از زندان، توانسته بودیم با رزمندگان عشایر مستقر در کوه‌های فارس و اصفهان ارتباط برقرار کنیم. برای روزهای اول و دوم فروردین قرار گذاشته بودیم. ما طبق طرح توانستیم از زندان خارج شویم و با کمک تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین در بیرون زندان، به منطقه کوهستانی بین کازرون و نورآباد ممسنی برویم. بعد از آشنایی اولیه، الله قلی خان جهانگیری گفت: بچه‌ها باید این‌جا را هرچه سریعتر ترک کنیم و به محل مناسب‌تری برویم. می‌دانم که همه شما از زندان فرار کرده‌اید و حتماً رژیم از دیروز به‌شدت همه‌جا را به‌دنبال شما زیر و رو کرده و الآن هم سخت به‌دنبال شماست، پس بجنبید…&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;صمیمت و صراحت الله قلی خان در همان چند برخورد اول به دل همه‌مان نشست. در اردیبهشت ۱۳۶۲، از کوه‌های آباده به سمت کوه‌های کازرون و نورآباد ممسنی در حرکت بودیم. باید یک مسیر بسیار طولانی را طی می‌کردیم. وضعیت آذوقه و تدارکاتمان هم خوب نبود. ۱۰ روز بود که غذایی نداشتیم و تنها غذایمان برگ درختان کوهی و علفهای وحشی بود. باید به هر ترتیب خودمان را برای اجرای یک قرار به کوه‌های نورآباد ممسنی می‌رساندیم. در اواسط خرداد ۱۳۶۲، توانستیم طبق طرح، خودمان را به محل اجرای قرار برسانیم. الله قلی خان به‌همراه ۶ نفر دیگر از بچه‌ها به محل اجرای قرار رفتند و بقیه در محل دیگری به استراحت پرداختیم. حوالی ساعت ۲ نیمه‌شب بود که نگهبان همه را بیدار کرد و اعلام آماده‌باش کرد و گفت: الله قلی‌خان درگیر شده است، دقایقی بعد دو نفر از بچه‌هایی که همراه با الله قلی خان رفته بودند نفس زنان آمدند و گفتند که در محل قرار درگیر شده‌اند و الله قلی‌خان زخمی شده و برای انتقال او نیاز به کمک دارند. یک تیم ۴ نفره به کمکشان رفت. با آن‌که گلوله به سینه‌اش اصابت کرده و از پشتش خارج شده بود، اما او بخش مهمی از مسیر را با پای خودش پیموده بود. محل قرار برای دشمن لو رفته بود و پاسداران به‌صورت گله‌یی آن‌جا را محاصره کرده بودند. اما در همان آغاز درگیری به‌محض روبه‌رو شدن با آتش بچه‌ها، زمین‌گیر شده و جرأت نکرده بودند حتی در حد چند قدم هم که شده آن‌ها را دنبال کنند. در هر حال الله قلی خان به چنگ پاسداران نیفتاد و به‌رغم جراحت سختی که داشت، به‌خاطر روحیه و جسارت و آمادگی خودش، با آن‌که منطقه کاملاً آلوده بود، توانستیم او را از منطقه خارج کنیم. حوالی ساعت ۸ صبح، هنوز در حال راهپیمایی و دور شدن از منطقه درگیری بودیم که، نگهبان فریاد زد: هلیکوپتر! همه به سرعت در محل‌های مناسب شکاف کوه و زیر درختان مخفی شدیم و آن‌قدر بی‌حرکت ماندیم تا هلیکوپترها بعد از گشت زدن‌های متوالی، تصور کردند که ما در آن منطقه نیستیم و از آن جا دور شدند. وضعیت الله قلی خان چندان رضایت‌بخش نبود و زخم او نیاز به جراحی و مداوای اساسی داشت. چون دیگر نمی‌توانست تحرک داشته باشد و زخم گلوله به‌شدت آزارش می‌داد. او را به خانه یکی از هواداران در گچساران منتقل کردیم و با کمک پزشکان هوادار مجاهدین بعد از یک عمل جراحی در شرایط بسیار سخت، دوباره بهبود یافت و به کوه بازگشت.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === پیکر مصلوب ===<br /> [[پرونده:الله قلی4.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|پیکر مصلوب الله قلی خان جهانگیری]]<br /> از روز بعد از کشته شدن الله قلی خان جهانگیری، پیکر بی‌جان او را در چند زندان به نمایش گذاشتند. اما به این کار کفایت نکردند. مآموران حکومتی برای تضعیف روحیه و زهر چشم گرفتن از مردم محروم منطقه و جهت قدرت‌نمایی، پیکر او را هرروز در شهرها و روستاهای منطقه‌ی عشایرنشین استان‌های اصفهان، فارس و کهگلویه و بویراحمد، به صلیب کشیده و اهالی را برای مشاهده‌ی او به صف می‌کردند. حاضر نشدن در کنار پیکر به صلیب کشیده شده‌ی الله قلی خان از سوی مأموران جرم محسوب شده و موجب دستگیری و اذیت و آزار مردم می‌شد. پس از مدتی سر انجام آدرس محل دفن الله قلی خان که واقع در دارالرحمه شهر شیراز، قسمت اعدامی‌ها است، به خانواده وی داده شد.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; <br /> <br /> [[اسدالله لاجوردی]] که معروف به دژخیم اوین بود، در پایان عملیات بر بالای سر پیکر الله قلی خان جهانگیری گفت:&lt;blockquote&gt;«الله قلی ضد خدا و ضد بشر و معجونی از شرارت و شقاوت و کفر بود… ما یکی از بزرگترین دشمنان
نظام را از پای درآوردیم و گروهکی که خطرش بیشتر از منافقین بود از بین رفت…»&lt;/blockquote&gt;فرمانده سپاه منطقه ۲ نیز با اشاره به گروه الله قلی خان گفت: &lt;blockquote&gt;«قدرت عملیاتی کوهستانی آن‌ها به مراتب قوی‌تر از منافقین بود. مخفیگاهشان هم کاملاً حساب شده بود؛ و از نظر استراتژیکی دسترسی به آن مشکل به نظر می‌رسید… نفرات تمام شیارهای منتهی به پناهگاه را مسدود کردند؛ و از ساعت دو و نیم بعد از نصف شب سلاح‌های نیمه‌سنگین از کوه بالا برده شد و با روشن شدن هوا عملیات آغاز گردید… آتش سنگین طرفین تا غروب آفتاب ادامه داشت و از آن‌جا که آن‌ها در غار مأوی داشتند می‌بایست غار مزبور منفجر می‌شد…»&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === پیام مسعود رجوی ===<br /> '''[[مسعود رجوی]]''' مسئول شورای ملی مقاومت ایران به‌مناسبت جان باختن مبارز برجسته‌ی عشایری ایران، الله قلی خان جهانگیری، طی پیامی گفت:<br /> <br /> «هموطنان عزیز، عشایر دلیر و رزمنده فارس؛ برحسب اطلاعیه دادستانی دشمن ضدبشری در تهران که شب گذشته انتشار یافت. الله قلی خان جهانگیری، شخصیت محبوب و برجسته عشایری که به حق از سرداران مقاومت خونین توده‌های محروم عشایر فارس در سمیرم و یاسوج و نورآباد و ممسنی بود، همراه با تعدادی از یاران خود و گروهی از خواهران و برادران مجاهد ما که در کوهستان‌های فارس مستقر بودند، در تاریخ ۲۵ بهمن به‌شهادت رسیده است. الله قلی خان و رزمندگان دلیر همراه او طی دو و نیم سال گذشته به اتفاق برادران مجاهدشان در کوهستان‌های مرکزی و جنوبی میهنمان در برابر یورش‌های سبعانه مزدوران خمینی به گونه‌ای تمام‌عیار مقاومت نموده و چندین بار درس‌های فراموش ناکردنی به پاسداران مزدور خمینی دادند. در اوایل سال گذشته نیز ۱۲ تن از زندانیان مجاهد خلق که حلقه محاصره زندان خمینی را در کازرون شکسته و فرار کرده بودند در منطقه استقرار الله قلی خان به برادران مجاهد خود پیوستند.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == اسامی جان باختگان گروه الله قلی خان خان ==<br /> [[پرونده:الله قلی5.JPG|بندانگشتی|440x440پیکسل|جعفر جهانگیری، محمدقلی جهانگیری]]<br /> اسامی جان باختگان گروه الله قلی خان جهانگیری به ترتیب بر اساس اطلاعات موجود عبارتند از:<br /> * حاجی رضایی «علیباز جانبازلو» (۲ شهریور ۱۳۵۹)<br /> * محمدقلی جهانگیری (۲ آبان ۱۳۶۰)<br /> * نصرت سلیمانی (۲ آبان ۱۳۶۰)<br /> * مهین جهانگیری (۳ آبان ۱۳۶۰)<br /> * اکبر محمدی (۳ آبان ۱۳۶۰)<br /> * فاضل طاهری «رضایی» (۱۹ آبان ۱۳۶۰)<br /> * بهروز سلوکی (۱۹ آبان ۱۳۶۰)<br /> * بگراس رضایی (پاییز سال ۱۳۶۱)<br /> * ابولقاسم جهانگیرپور (پاییز سال ۱۳۶۱دستگیر شد و کمی بعد تیربارانش کردند)<br /> * بهروز آباده‌ای (سال ۱۳۶۲)<br /> * ایاز رضایی، قربان گرگی، قدرالله رضایی، رضی طاهری، غلامعلی ذیلاپور، عباس قره‌جیلو و الله قلی جهانگیری (۲۵ بهمن ۱۳۶۲)<br /> * فیض‌الله یوسفی (اوایل فروردین ۱۳۶۳)<br /> * سردار رضایی و فریدون جوانی (اواخر سال ۱۳۶۴)<br /> * جعفر جهانگیری (قتل‌عام سال ۱۳۶۷)<br /> * قربان گرگی<br /> * علی اکبر وفاق نعمت‌اللهی معروف به حسین کرد (به مجاهدین پیوست و در سال ۶۷، در عملیات فروغ جاویدان جان باخت)<br /> هم‌چنین تعدادی نیز که به گروه‌ها و سازمانهای مختلف مانند سازمان مجاهدین و پیکار و چریک‌ها فدایی خلق و… مرتبط بودند، به اتهام هم‌کاری با گروه الله قلی خان جهانگیری بازداشت و اعدام شدند؛ و یا در کنار آنان در درگیری‌های مختلف جان باختند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%82%D9%84%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=54710 2021-04-06T05:31:07Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | اندازه جعبه = | عنوان = | نام = الله قلی خان ج...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه زندگینامه<br /> | اندازه جعبه =<br /> | عنوان =<br /> | نام = الله قلی خان جهانگیری<br /> | تصویر = الله قلی خان ج.JPG<br /> | اندازه تصویر =<br /> | عنوان تصویر = الله قلی خان جهانگیری<br /> | زادروز = ۱۳۲۷<br /> | زادگاه = دیزجان سمیرم<br /> | تاریخ درگذشت = ۲۵ بهمن ۱۳۶۲<br /> | مکان درگذشت = اصفهان - شاه‌کوه<br /> <br /> | علت درگذشت = درگیری با نیروهای سپاه پاسداران<br /> |آرامگاه = اصفهان<br /> <br /> | ملیت =ایرانی<br /> | نژاد =<br /> | تابعیت =ایرانی<br /> |تحصیلات = دانشجوی حقوق<br /> |دانشگاه =دانشگاه اصفهان<br /> | پیشه =<br /> | سال‌های فعالیت = از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۶۲<br /> <br /> | شناخته‌شده برای = مردم استان فارس و ایران<br /> | نقش‌های برجسته = رهبر گروه الله قلی خان، بنیانگذار جنبش دهقانی و بنیانگذار کوهنوردی دانشجویی<br /> <br /> | سبک =<br /> | تأثیرگذاران =<br /> <br /> | تأثیرپذیرفتگان =<br /> | شهر خانگی =<br /> | تلویزیون =<br /> | لقب =<br /> | حزب = <br /> | دین =<br /> | همسر = <br /> || پانویس =<br /> }}<br /> '''الله قلی خان جهانگیری'''، (زاده‌ی سال ۱۳۲۷، دیزجان، منطقه‌ی وردشت سمیرم – درگذشته ۲۵ بهمن‌ماه ۱۳۶۲، شاه‌کوه در نزدیکی اصفهان) از نوادگان میرزا جهانگیرخان قشقائی بود. او در دوران دبیرستان به فعالیت سیاسی پرداخت. او در رشته‌ی حقوق وارد دانشگاه اصفهان شد؛ و در دانشگاه نیز از سازمان‌دهندگان جنبش دانشجویی بود. الله قلی خان جهانگیری یکی از بنیانگذاران گروه‌های کوهنوردی دانشجویی در ایران بود؛ و به خاطر نقش بارز و مؤثری که در اعتراضات دانشگاهی داشت، در اواخر سال ۱۳۴۸، دستگیر شد؛ و تا سال ۱۳۵۱، در زندان ماند. الله قلی خان جهانگیری در جنبش دهقانی اوایل سال‌های دهه‌ی ۱۳۵۰، بنیان‌گذاری و رهبری هسته‌های مسلح قیام علیه رژیم [[محمدرضا پهلوی|'''محمدرضا شاه''']] در بین ایلات قشقایی را به عهده داشت؛ و تحت تأثیر افکار چریکی رایج در آن سال‌ها، طرح گسترده‌ای برای [[مبارزه مسلحانه|'''قیام مسلحانه''']] ریخت. اما این طرح با امکانات وسیعی که '''[[ساواک]]''' داشت، منجر به شکست و دستگیری گسترده‌ی مبارزان محلی شد. الله قلی خان جهانگیری در دادگاه رژیم شاه به دفاع از اصول مبارزاتی و آرمان انقلابی خود برخاست؛ و سرانجام با توصیه‌ی مشاوران شاه، از ترس واکنش مردم منطقه، از اعدام الله قلی خان صرف نظر کرده و وی را به ده سال زندان محکوم کردند. الله قلی خان جهانگیری در جریان [[انقلاب ضد سلطنتی|'''انقلاب ضدسلطنتی''']]، جزو آخرین گروه زندانیانی بود که با همت مردم از زندان آزاد شد. او بی‌درنگ به میان مردم در منطقه خودش باز گشت؛ و اقدام به سازمان‌دهی مجدد گروه کرد و حملات مسلحانه‌ی مردم به نهادهای رژیم شاه در جریان قیام ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷، را هدایت کرد. الله قلی خان جهانگیری در همان دوران زندان بود که با [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''مجاهدین خلق''']] آشنا شد. او از جمله مبارزانی بود که دوستی محکمی با مجاهدین خلق داشت؛ و از هر کمک و اقدامی برای یاری رساندن به آن‌ها دریغ نمی‌کرد. در زمان یورش حزب‌اللهی‌ها به خانه‌ی بهائیان و آتش زدن آن‌ها در شیراز در سال ۱۳۵۷، الله قلی خان و هم‌رزمانش تنها کسانی بودند که به دفاع از حقوق انسانی بهائیان برخاستند. سرانجام در ۲۴ بهمن‌ماه ۱۳۶۲، رژیم ایران با بسیج عظیم نیروها و با استفاده از هم‌کاری خائنین سازمان‌هایی که با گروه ارتباط داشتند، به محل استقرار رهبران گروه پی برده و آن‌ها را محاصره کردند. الله قلی خان به همراه سایر هم رزمان خود، از غروب ۲۴ بهمن‌ماه، تا غروب روز بعد، تا آخرین گلوله با [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|'''پاسداران''']] و مأموران رژیم ایران جنگیدند و همگی جان باختند.<br /> <br /> == تحصیلات و زندگی مبارزاتی ==<br /> الله قلی خان جهانگیری در سال ۱۳۲۶، به دنیا آمده و نخستین فرزند خانواده است. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شهرضا و یک سال نیز در شهر اهواز گذراند؛ و در دوران دبیرستان به فعالیت سیاسی پرداخت. او در رشته‌ی حقوق وارد دانشگاه اصفهان شد؛ و در دانشگاه نیز از سازمان‌دهندگان جنبش دانشجویی بود. به همین خاطر تحت تعقیب قرار گرفت و فراری شد. وی در بهار سال ۱۳۵۱، از زندان اصفهان آزاد شد و مجدداً به دانشگاه رفت.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.pezhvakeiran.com/maghaleh-320.html مسیح باز مصلوب - سایت پژواک ایران]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> الله قلی خان جهانگیری برای تحصیل دوران ابتدایی به روستاهای دوردست غربی استان اصفهان، کوه‌های بختیاری و شهرضا رفت، زیرا در محل زندگی خود مدرسه نداشتند. او در دوران دبیرستان به دفاع از دانش‌آموزان مهاجر قشقایی و لُر برخاست که به خاطر گرایش‌های مذهبی مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند. الله قلی خان در میدان بزرگ شهرضا، در یک گردهمایی مبادرت به قرائت قطع نامه‌ای از طرف دانش‌آموزان قشقایی و لُر و مهاجر کرد؛ و خواهان پایان دادن به این بی‌عدالتی‌ها شد. وی در دبیرستان به محافل آزادی‌خواه و دمکرات پیوست؛ و به مبارزه‌ی علنی با رژیم شاهنشاهی پرداخت.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://janbakhteghanerahekargar.wordpress.com/2009/10/20/192/ شهدای گروه رفیق شهید، الله قلی خان جهانگیری - سایت جانباختگان راه کارگر]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === نخستین فعالیت سیاسی ===<br /> [[پرونده:الله قلی2.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|الله قلی خان جهانگیری]]<br /> نخستین اقدام سیاسی الله قلی خان در برگزاری مراسم بزرگداشت '''[[دکتر محمد مصدق]]''' در شهرضا در سال ۱۳۴۵، و سپس در تابستان ۱۳۴۶، بود که الله قلی خان طی یک سخرانی در یک گردهمایی محلی به افشای نقش محمدرضا شاه و سیستم سرمایه‌داری وابسته در تحمیل زندگی دردآور به زحمتکشان منطقه و شهر و روستاها و مسئولیت رژیم شاه در گسترش فقر پرداخت. <br /> <br /> تیمسار زندی که به عنوان ناظر در دادگاه حضور داشت، درباره‌ی ضرورت لغوحکم اعدام الله قلی خان جهانگیری گفت: &lt;blockquote&gt;«با نظر به وسعت عظیم این مسئاله مطرح شدن آن در شهرها و مناطق وسیعی از ایران و طرفداری مردم بخش‌هایی از استان‌های فارس، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد از این حرکت و… مجموعه‌ی این عوامل با اعدام او تحت تأثیر قرار گرفته و مشتی از آن‌ها را به طرف مبارزه قهرآمیز می‌کشاند….»&lt;/blockquote&gt;الله قلی خان جهانگیری در دوران دانشگاه در اصفهان به محافل مبارز دانشجویی ملحق شد؛ و در جلسات و میتینگ‌ها، اعتصابات و راه پیمایی‌ها علیه رژیم شاه شرکت می‌کرد. در یکی از راه پیمایی‌ها علیه رژیم شاه، در سی و سه پل اصفهان به محاصره‌ی نیروهای رژِیم درآمد اما او با انداختن خود به داخل آب زاینده‌رود موفق به فرار شد؛ و خود را به شهرضا رساند که پس از این بود که به زندگی مخفی روی آورد؛ و تحت پوش کارگر و بنای ساختمان به مبارزه‌ی خود ادامه داد.&lt;ref&gt;[https://rahekargar1358.wordpress.com/2018/02/16/mary-9820/ به یاد مقاومت حماسی الله قلی خان جهانگیری و هم‌رزمانش - سایت راه کارگر]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نخستین دستگیری و زندان ==<br /> الله قلی خان جهانگیری یکی از بنیانگذاران گروه‌های کوهنوردی دانشجویی در ایران بود؛ و به خاطر نقش بارز و مؤثری که در اعتراضات دانشگاهی داشت، در اواخر سال ۱۳۴۸، دستگیر شد؛ و تا سال ۱۳۵۱، در زندان ماند.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[http://asre-nou.net/php/view.php?objnr=33718 الله قلی خان جهانگیری و واقعهٔ کوه حاجیلو - سایت عصر نو]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> وی توسط مأموران [[ساواک]] و شهربانی در یک خانه‌ی تیمی دستگیر و بلافاصله تحت شکنجه‌های زیادی قرار گرفت. ناخن‌هایش را کشیدند، و آویزانش کردند اما او لب از لب باز نکرد. الله قلی خان را به اتهام نقشه‌ی ترور ولیعهد و شرکت در ترور یکی از مشاوران آمریکایی شاه، به اعدام محکوم شد. اما به خاطر ترس از محبوبیتی که او بین عشایر زحمت کش قشقایی داشت، از اعدام او صرف نظر کردند، نخست او را به حبس ابد محکوم کرده و پس از یک سال و نیم، در بهار سال ۱۳۵۱، با گرفتن تعهد مبنی براین‌که فعالیت نداشته باشد، او را آزاد کردند. الله قلی خان جهانگیری پس از آزادی از زندان بلافاصله فعالیت خود را آغاز کرد. این بار فعالیت خود را میان زحمت‌کشان و روستائیان قشقایی و روشن فکران محلی متمرکز کرد؛ و فعالیت مستقل محلی را از طریق مبارزان و روشن فکران منطقه به پیش برده و بنیاد گروه مبارزان محلی قشقایی را پایه‌گذاری کرد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> پیش از آن‌که الله قلی خان از زندان اول آزاد شود، ساواک شاه برای تطمیع او پیشنهاد کرده بود که بیا ما تو را به عنوان گوینده‌ی خبر در رادیو تلویزیون با حقوق ماهیانه بالا معرفی کنیم و آن‌جا کار کن. اما الله قلی خان قاطعانه رد می‌کند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; <br /> <br /> == بنیانگذاری جنبش دهقانی ==<br /> الله قلی خان جهانگیری در جنبش دهقانی اوایل سال‌های دهه‌ی ۱۳۵۰، بنیان‌گذاری و رهبری هسته‌های مسلح قیام علیه رژیم شاه در بین ایلات قشقایی را به عهده داشت؛ و تحت تأثیر افکار چریکی رایج در آن سال‌ها، طرح گسترده‌ای برای قیام مسلحانه ریخت. اما این طرح با امکانات وسیعی که ساواک داشت، منجر به شکست و دستگیری گسترده‌ی مبارزان محلی شد. با محاصره کوهای آلمالوخ وردشت، چند تن از دوستان الله قلی خان توسط پلیس دستگیر شدند؛ و الله قلی خان و دوستان دیگرش با حمایت وسیع زحمت‌کشان منطقه حلقه محاصره را شکستند و در کوه‌های بختیاری و اصفهان مخفی ماندند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> == دومین دستگیری و زندان ==<br /> سرانجام پس از دو ماه، پلیس و ساواک با هزاران نیرو و بستن راه‌های ارتباطی، الله قلی خان را دستگیر کردند.<br /> <br /> الله قلی خان جهانگیری در دادگاه رژیم شاه به دفاع از اصول مبارزاتی و آرمان انقلابی خود برخاست؛ و سرانجام با توصیه‌ی مشاوران شاه، از ترس واکنش مردم منطقه، از اعدام الله قلی خان صرف نظر کرده و وی را به ده سال زندان محکوم کردند.<br /> <br /> الله قلی خان جهانگیری در زندان‌های اصفهان و پس از آن، زندان اهواز و زندان عادل‌آباد شیراز، به مبارزه‌ی گسترده و وسیع برای مقابله با زندانبانان رژیم شاه و اِعمال فشار این مأموران بر زندانیان سیاسی و تحمیل شرایط بهتر برای ملاقات کنندگان و بستگان زندانیان، دست زد؛ و در جریان این مبارزات، مستمر مورد شکنجه قرار گرفت. به خاطر این‌که الله قلی خان از همان اوایل اسارت، خواهان انتقال به زندان اوین تهران جهت برقراری ارتباط با رهبران جنبش چریکی بود، مأموران رژیم شاه او را به زندان عادی منتقل کردند. اما الله قلی خان که در میان توده‌های مردم بزرگ شده بود، به سرعت اقدام به سازمان‌دهی زندانیان عادی کرده، و با تشکیل کلاس‌های درس اقدام به روشن‌گری کرد؛ و هم‌زمان با اعتصاب زندانیان سیاسی در زندان عادل آباد شیراز، زندانیان را به اعتصاب سمت داد. زندانبانان که وحشت‌زده شده بودند، او را به بند سیاسی بازگرداندند.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;<br /> [[پرونده:الله قلی8.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|مه‌لقا مادر الله قلی خان جهانگیری]]<br /> <br /> === دستگیری مادر الله قلی خان ===<br /> ماه لقا مادر الله قلی خان در سال ۱۳۵۲، به اتهام حمایت از زندانیان سیاسی دستگیر و به مدت دو ماه ونیم در زندان به سر برد؛ و در واقع برای تحت فشار قرار دادن الله قلی خان، گروگان گرفته شده بود.<br /> <br /> مادر الله قلی خان تا سال ۱۳۶۲، بارها دستگیر شد؛ و یکبار هم نیروهای سرکوبگر حکومتی سعی کردند با موتور زیرش بگیرند. این مادر چهار فرزندش یعنی مهین، جعفر، محمدقلی و الله قلی خان را از دست داده است.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> === آزادی از زندان و ادامه مبارزه ===<br /> الله قلی خان جهانگیری در جریان [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضدسلطنتی]]، جزو آخرین گروه زندانیانی بود که با همت مردم از زندان آزاد شد. او بی‌درنگ به میان مردم در منطقه خودش باز گشت؛ و اقدام به سازمان‌دهی مجدد گروه کرد و حملات مسلحانه‌ی مردم به نهادهای رژیم شاه در جریان قیام ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷، را هدایت کرد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> در بهمن‌ماه سال ۱۳۵۷، الله قلی خان جهانگیری و یارانش در تسخیر شهربانی شهرضا (قمشه سابق) که یکی از نخستین شهرهای ایران است که مجسمه محمدرضا شاه را در آن به زیر کشیدند، شرکت داشتند. الله قلی خان و دوستانش همان شب عازم تهران شده و در درگیری مراکز نظامی تهران، در شمار نخستین افرادی بودند که وارد پادگان سلطنت آباد شدند؛ و پس از تسخیر پادگان سلطنت آباد، ساختمان [[ساواک]] تهران را نیز تسخیر کردند.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == پس از انقلاب ضدسلطنتی ==<br /> الله قلی‌خان جهانگیری پس از انقلاب ضدسلطنتی، با دیدن ماهیت نظام جمهوری اسلامی، فعالیت‌های خود را برای احقاق حقوق کشاورزان و عشایرستم‌کشیده و محروم منطقه ادامه داد؛ و اقدام به تشکیل ستادی در منطقه سمیرم در جهت اصلاحات ارضی کرد.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://news.mojahedin.org/i/ الله قلی خان عقاب سرفراز کوه‌های سمیرم - سایت سازمان مجاهدین خلق ایران]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:الله قلی1.JPG|بندانگشتی|247x247پیکسل|الله قلی خان و همرزمانش]]<br /> او در همه‌ی مبارزات زحمت‌کشان منطقه برای دفاع از دست‌آوردهای انقلاب، در کنار مردم قرار گرفت؛ و در تمامی نبردهای که خوانین محلی و نظام جمهوری اسلامی به مردم زحمت‌کش منطقه تحمیل می‌کرد، شخصاً فرماندهی عملیات را به عهده گرفت و بارها نیز مجروح شد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> گروه الله قلی خان تلاش می‌کرد تا انضباط کار در کشاورزی و قانونمندی‌های کار دسته‌جمعی، با رعایت اصول پیشرفته و مترقی حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی را از طریق شوراها به زحمت‌کشان بیاموزد. در سراسر منطقه، شوراهای کارگران و زحمت‌کشان سازماندهی شدند. زمین‌های خوانین بزرگ که به صورت بایر نگهداری می‌شد، مصادره و به زیر کشت جمعی از زحمتکشان که زمینی نداشتند درآمد. در چراگاه‌های ییلاق و قشلاق که هر ساله دهقانان باید با هزینه‌های گزاف اجاره کنند، دهقانان به طور مستقل مسئولیت کشت، داشت و برداشت را بر عهده گرفتند؛ ولی این اوضاع دیری نپایید… <br /> <br /> الله قلی خان در سخنرانی‌ای که به مناسبت سالگرد جان باختن علی‌باز جانبازلو، در شهریور ۱۳۶۰ ایراد کرد، ضد دمکراتیک حکومت ایران را بشدت محکوم نمود؛ و گفت تنها راه رهایی زحمتکشان ایران، پیوستن به حزب طبقه کارگر، تشکیل جبهه گسترده‌ی انقلابی جهت کسب دمکراسی، سازماندهی مبارزات زحمت‌کشان و کارگران و نیروهای دمکراتیک و مترقی، خاتمه دادن به نظام سرمایه‌داری و تصاحب قدرت سیاسی توسط کارگران است؛ و بدین ترتیب بود که راه ادامه‌ی مبارزه و وظایف گروه را به وضوح ترسیم کرد.&lt;ref&gt;[http://www.iran-chabar.de/article.jsp?essayId=50965 یادی از الله قلی خان جهانگیری و یارانش - سایت ایران خبر]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> در سیزدهم شهریور سال ۱۳۶۰، نیروها و مأموران حکومتی، منطقه‌ی وردشت سمیرم را محاصره کردند؛ و ده‌ها نفر به اسارت درآمدند. رهبران محلی جنبش، دهقانانی چون فاضل رضائی، اکبر محمدی، نصرت سلیمانی، بهروز سلوکی و…، دستگیر و در آبان‌ماه ۱۳۶۰، همراه با خواهر و برادر الله قلی خان یعنی مهین جهانگیری و محمدقلی تیرباران شدند.<br /> <br /> بقیه گروه که این محاصره‌ی سنگین را با پشتیبانی مردم شکستند، امیدشان این بود که با بازماندگان گروه‌ها و سازمان‌های انقلابی دست اتحاد بدهند. اما به خاطر سرکوب عریان حکومت جمهوری اسلامی و عدم اتحاد جریان‌های مبارز، تلاش برای ارتباط به جایی نرسید و تنها منجر به پناهندگی تعدادی از بازماندگان جریانات چپ به گروه الله قلی خان شد؛ بنابراین رهبران گروه در محاصره کامل تنها ماندند؛ و مجبور شدند با جابه‌جا شدن در شهرها و روستاها و کوههای فارس، اصفهان، بویراحمد و چهارمحال بختیاری به مبارزه و مقاومت ادامه دهند. <br /> <br /> در واقع گروه الله قلی خان جهانگیری به دنبال ایجاد درگیری‌های نظامی نبود؛ و به جز دفاع از دستاوردهای مردم و جان اعضا گروه، دست به سلاح نمی‌بردند. هرچند که به شرایط کوهستانی آشنایی داشتند و به اقدامات نظامی مسلط بودند اما از رویارویی و اتقام‌جویی خودداری می‌کردند. <br /> <br /> الله قلی خان پیش از هر اقدام سیاسی، یا پس از هر درگیری نظامی که در واقع به او تحمیل می‌شد، یا به او و همرزمانش نسبت می‌دادند، شرح ماجرا را مکتوب می‌کرد؛ و برای سران رژیم نسخه‌ای می‌فرستاد و کپی آن‌ها را نیز به مادرش می‌سپرد که گویا در اشغال منزلشان در سال ۱۳۶۰، همه از بین می‌رود. گفته می‌شود که مجموعه‌ی این اسناد به قدری زیاد بوده که برای حمل آن، مأموران از وانت‌بار استفاده می‌کردند.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> === حمایت از [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین خلق]] ===<br /> الله قلی خان جهانگیری در همان دوران زندان بود که با مجاهدین خلق آشنا شد. او از جمله مبارزانی بود که دوستی محکمی با مجاهدین خلق داشت؛ و از هر کمک و اقدامی برای یاری رساندن به آن‌ها دریغ نمی‌کرد. او در این‌باره به عشایر منطقه توصیه می‌کرد و می‌گفت: &lt;blockquote&gt;«خانه هر فرد دهقان و چادر هر عشایر از فارس و اصفهان و کهگیلویه و بویر احمدی و چهارمحال بختیاری باید به‌صورت خانه امنی برای مجاهدین و مبارزین مسلح خلق درآید. امروز حمایت از مجاهدین خلق و کمک به چریک‌های مسلح این سازمان و دیگر همرزمانش در شهرها و روستاهای ایران، وظیفه‌ی هر فردی است که خود را متعلق به این آب و خاک می‌داند.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;زمانی که الله قلی خان به کردستان می‌رفت، هم در میان پیشمرگان [[حزب کومله|'''کومله''']] بود؛ و هم در میان اعضای [[حزب دموکرات کردستان ایران|'''حزب دموکرات کردستان''']] ایران و هم با رفقای اکثریت [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|'''سازمان چریک‌های فدایی خلق''']] دیدار داشت و هم با رفقای اقلیت. به هنگام زیر ضرب رفتن مجاهدین خلق علی‌رغم دشواری‌های خود، بخش عظیمی از امکاناتش را صرف پناه دادن به مجاهدین نمود.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://kar-online.com/node/192 یادی از الله قلی خان جهانگیری - سایت کار آنلاین]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> === دوستی با [[مسعود رجوی]] ===<br /> الله قلی‌خان جهانگیری ارادت ویژه‌ای نسبت به مسعود رجوی و مجاهدین خلق داشت. او در این باره می‌گفت: &lt;blockquote&gt;«تنها کسی که به مردم پشت نکرد و دروغ نگفت، [[مسعود رجوی]] بود… از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، به بعد مجاهدین مشت خالی خیلی‌ها را باز کردند؛ و نشان دادند که بسیاری از مدعیان مبارزه و چپ‌نماهایی که کباده قیام و شورش و… را می‌کشیدند در واقع اهل تجارت هستند و دکان باز کرده‌اند؛ و با شرایط سخت دکان‌هایشان را بستند. آن‌ها اهل مبارزه نیستند، فقط مجاهدین هستند که به یمن وجود مسعود رجوی مقاومت می‌کنند؛ و مطمئن هستم این راه را تا به آخر ادامه می‌دهند.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> == دفاع از حقوق بهائیان ==<br /> در زمان یورش حزب‌اللهی‌ها به خانه‌ی بهائیان و آتش زدن آن‌ها در شیراز در سال ۱۳۵۷، الله قلی خان و هم‌رزمانش تنها کسانی بودند که به دفاع از حقوق انسانی بهائیان برخاستند.<br /> <br /> در آن‌زمان افراد زیادی از بهائیان، در منطقه ابیوردی شیراز زندگی می‌کردند. از آن‌جا که بخشی از جوانان آن منطقه نسبت به گروه الله قلی خان گرایش هواداری داشتند، الله قلی خان اقدام به سازماندهی آنان می‌کند تا در مقابل یورش مرتجعین دفاع کرده و از آزار و اذیت و حمله به بهائیان جلوگیری کنند. آن‌ها در این امر موفق می‌شوند؛ و به همین خاطر تنها منطقه‌ی شیراز که از حمله و هجوم حزب‌اللهی‌ها به بهائیان جلوگیری شد، محله‌ی ابیوردی بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> در جریان حملات مأموران نظام جمهوری اسلامی به محل استقرار گروه در اردیبهشت سال ۱۳۶۲، الله قلی خان هنگام شکستن محاصره، از ناحیۀ قلب و ریه مورد اصابت گلوله‌ی یکی از مأموران قرار گرفت. او به خاطر این‌که روحیه‌ی نیروهایش تضعیف نشود، مجروح شدنش را مخفی نمود؛ و ۵ کیلومتر، بدون این‌که حتی هم‌رزمانش متوجه حادثه شوند، از محل درگیری دور می‌شود. وی را به اصفهان منتقل کرده و توسط یکی از پزشکان سازمان راه کارگر تحت معالجه قرار گرفته و پس از بهبودی نسبی مجدداً مبارزه را ادامه می‌دهد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> === توجه به نقش زنان ===<br /> [[پرونده:الله قلی7.JPG|بندانگشتی|226x226پیکسل|الله قلی خان در میان عشایر منطقه]]<br /> یکی از ویژگی‌های الله قلی خان جهانگیری و همرزمانش، تأکید بر ضرورت اتحاد و پیوند مبارزه‌ی روشنفکران و دانشجویان با کارگران و دهقانان و دیگر قشرها زحمت‌کش بود، آنان معتقد بودند که بدون این پیوند مبارزه علیه ستمگران و ظالمان به نتیجه نمی‌رسد. الله قلی خان هم‌چنین به نقش فعال زنان در امر مبارزه بها و اهمیت می‌داد.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == محبوبیت الله قلی خان ==<br /> با وجود این‌که الله قلی‌خان جهانگیری خودش از یک خانواده‌ی مرفه بود، زندگیش را وقف محرومان و زحمت‌کشان منطقه کرده بود. به خاطر همین عشایر و کشاورزان مناطق کوهستانی بین اصفهان و فارس علاقه‌ی بسیار زیادی به او داشتند.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> گروه الله قلی خان در عین اعتقاد به اتحاد عمل با سایر نیروهای انقلابی، جریان مستقلی بود؛ و نه تنها در منطقه خود، بلکه در شیراز و اصفهان و کهگیلویه و جنوب، از دیگر جریانات، شناخته شده‌تر، محبوب‌تر و از پایگاه توده‌ای گسترده‌تری برخوردار بود.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> == نبرد آخر و جان باختن ==<br /> رژیم ایران با بسیج عظیم نیروها و با استفاده از هم‌کاری خائنین سازمان‌هایی که با گروه ارتباط داشتند، به محل استقرار رهبران گروه پی برده و آن‌ها را محاصره کردند. الله قلی خان به همراه سایر هم رزمان خود، از غروب ۲۴ بهمن‌ماه ۱۳۶۲، تا غروب روز بعد، تا آخرین گلوله با مأموران رژیم جنگید.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> نیروهای ضربت زندان اوین به سرپرستی '''[[اسدالله لاجوردی]]'''، گروه‌های ضربت اصفهان، شیراز، شهرضا، گروه ویژه عشایر و نیروهای پادگان غدیر و هوانیروز اصفهان، کوه حاجی‌لو (شاهکوه) در نزدیکی شهر اصفهان که محل استقرار گروه الله قلی خان بود، به محاصره درآوردند؛ و از زمین و هوا با انواع سلاح‌ها و تمامی امکانات از هیلکوپتر تا بمب و راکت، محل استقرار گروه الله قلی خان را زیر آتش گرفتند. الله قلی خان (با خوردن سیانور)، ایاز رضایی، قدرالله رضایی، رضی طاهری، قربان گرگی، غلامعلی ذیلاپور و… همان‌روز ۲۵ بهمن‌ماه در کوه حاجیلو پس از یک نبرد ۲۰ ساعته جان باختند و به زندگی مبارزات خود پایان دادند. سردار رضایی و فریدون جوانی، جزو دستگیرشدگان بودند که هر دو آن‌ها نیز در اواخر تابستان ۱۳۶۴، در زندان اوین تیرباران شدند.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; <br /> <br /> از فردای جان باختن الله قلی خان، آوازه‌ی دلاوری‌هایش تا روستاهای دوردست و تا شهرهای برازجان، بوشهر و نقاط دیگر، دهن به دهن نقل و الگویی برای جوانان میهن شد.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; <br /> <br /> یکی ازاعضا مجاهدین خلق که مدتی در کنار الله قلی خان و در چندین نبرد همراهش بوده، ماجرای آشنایی‌اش با او و نبرد الله قلی خان را تا شهادت این‌طور تعریف می‌کند:<br /> [[پرونده:الله قلی6.JPG|بندانگشتی|239x239پیکسل|محل درگیری گروه الله قلی خان جهانگیری]]<br /> &lt;blockquote&gt;«در فروردین ۱۳۶۱، همراه ۱۰ مجاهد دیگر از جمله مجاهدان شهید جواد ایزدی، پرویز توحیدی، غلامرضا جانملکی، کرامت‌الله سیوندانی، جواد فرصت، عبدالحمید مختاری، سعید مختاری و مجید نیکنام موفق شدیم از زندان کازرون فرار کنیم. قبل از اقدام به فرار از زندان، توانسته بودیم با رزمندگان عشایر مستقر در کوه‌های فارس و اصفهان ارتباط برقرار کنیم. برای روزهای اول و دوم فروردین قرار گذاشته بودیم. ما طبق طرح توانستیم از زندان خارج شویم و با کمک تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین در بیرون زندان، به منطقه کوهستانی بین کازرون و نورآباد ممسنی برویم. بعد از آشنایی اولیه، الله قلی خان جهانگیری گفت: بچه‌ها باید این‌جا را هرچه سریعتر ترک کنیم و به محل مناسب‌تری برویم. می‌دانم که همه شما از زندان فرار کرده‌اید و حتماً رژیم از دیروز به‌شدت همه‌جا را به‌دنبال شما زیر و رو کرده و الآن هم سخت به‌دنبال شماست، پس بجنبید…&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;صمیمت و صراحت الله قلی خان در همان چند برخورد اول به دل همه‌مان نشست. در اردیبهشت ۱۳۶۲، از کوه‌های آباده به سمت کوه‌های کازرون و نورآباد ممسنی در حرکت بودیم. باید یک مسیر بسیار طولانی را طی می‌کردیم. وضعیت آذوقه و تدارکاتمان هم خوب نبود. ۱۰ روز بود که غذایی نداشتیم و تنها غذایمان برگ درختان کوهی و علفهای وحشی بود. باید به هر ترتیب خودمان را برای اجرای یک قرار به کوه‌های نورآباد ممسنی می‌رساندیم. در اواسط خرداد ۱۳۶۲، توانستیم طبق طرح، خودمان را به محل اجرای قرار برسانیم. الله قلی خان به‌همراه ۶ نفر دیگر از بچه‌ها به محل اجرای قرار رفتند و بقیه در محل دیگری به استراحت پرداختیم. حوالی ساعت ۲ نیمه‌شب بود که نگهبان همه را بیدار کرد و اعلام آماده‌باش کرد و گفت: الله قلی‌خان درگیر شده است، دقایقی بعد دو نفر از بچه‌هایی که همراه با الله قلی خان رفته بودند نفس زنان آمدند و گفتند که در محل قرار درگیر شده‌اند و الله قلی‌خان زخمی شده و برای انتقال او نیاز به کمک دارند. یک تیم ۴ نفره به کمکشان رفت. با آن‌که گلوله به سینه‌اش اصابت کرده و از پشتش خارج شده بود، اما او بخش مهمی از مسیر را با پای خودش پیموده بود. محل قرار برای دشمن لو رفته بود و پاسداران به‌صورت گله‌یی آن‌جا را محاصره کرده بودند. اما در همان آغاز درگیری به‌محض روبه‌رو شدن با آتش بچه‌ها، زمین‌گیر شده و جرأت نکرده بودند حتی در حد چند قدم هم که شده آن‌ها را دنبال کنند. در هر حال الله قلی خان به چنگ پاسداران نیفتاد و به‌رغم جراحت سختی که داشت، به‌خاطر روحیه و جسارت و آمادگی خودش، با آن‌که منطقه کاملاً آلوده بود، توانستیم او را از منطقه خارج کنیم. حوالی ساعت ۸ صبح، هنوز در حال راهپیمایی و دور شدن از منطقه درگیری بودیم که، نگهبان فریاد زد: هلیکوپتر! همه به سرعت در محل‌های مناسب شکاف کوه و زیر درختان مخفی شدیم و آن‌قدر بی‌حرکت ماندیم تا هلیکوپترها بعد از گشت زدن‌های متوالی، تصور کردند که ما در آن منطقه نیستیم و از آن جا دور شدند. وضعیت الله قلی خان چندان رضایت‌بخش نبود و زخم او نیاز به جراحی و مداوای اساسی داشت. چون دیگر نمی‌توانست تحرک داشته باشد و زخم گلوله به‌شدت آزارش می‌داد. او را به خانه یکی از هواداران در گچساران منتقل کردیم و با کمک پزشکان هوادار مجاهدین بعد از یک عمل جراحی در شرایط بسیار سخت، دوباره بهبود یافت و به کوه بازگشت.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === پیکر مصلوب ===<br /> [[پرونده:الله قلی4.JPG|بندانگشتی|220x220پیکسل|پیکر مصلوب الله قلی خان جهانگیری]]<br /> از روز بعد از کشته شدن الله قلی خان جهانگیری، پیکر بی‌جان او را در چند زندان به نمایش گذاشتند. اما به این کار کفایت نکردند. مآموران حکومتی برای تضعیف روحیه و زهر چشم گرفتن از مردم محروم منطقه و جهت قدرت‌نمایی، پیکر او را هرروز در شهرها و روستاهای منطقه‌ی عشایرنشین استان‌های اصفهان، فارس و کهگلویه و بویراحمد، به صلیب کشیده و اهالی را برای مشاهده‌ی او به صف می‌کردند. حاضر نشدن در کنار پیکر به صلیب کشیده شده‌ی الله قلی خان از سوی مأموران جرم محسوب شده و موجب دستگیری و اذیت و آزار مردم می‌شد. پس از مدتی سر انجام آدرس محل دفن الله قلی خان که واقع در دارالرحمه شهر شیراز، قسمت اعدامی‌ها است، به خانواده وی داده شد.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; <br /> <br /> [[اسدالله لاجوردی]] که معروف به دژخیم اوین بود، در پایان عملیات بر بالای سر پیکر الله قلی خان جهانگیری گفت:&lt;blockquote&gt;«الله قلی ضد خدا و ضد بشر و معجونی از شرارت و شقاوت و کفر بود… ما یکی از بزرگترین دشمنان
نظام را از پای درآوردیم و گروهکی که خطرش بیشتر از منافقین بود از بین رفت…»&lt;/blockquote&gt;فرمانده سپاه منطقه ۲ نیز با اشاره به گروه الله قلی خان گفت: &lt;blockquote&gt;«قدرت عملیاتی کوهستانی آن‌ها به مراتب قوی‌تر از منافقین بود. مخفیگاهشان هم کاملاً حساب شده بود؛ و از نظر استراتژیکی دسترسی به آن مشکل به نظر می‌رسید… نفرات تمام شیارهای منتهی به پناهگاه را مسدود کردند؛ و از ساعت دو و نیم بعد از نصف شب سلاح‌های نیمه‌سنگین از کوه بالا برده شد و با روشن شدن هوا عملیات آغاز گردید… آتش سنگین طرفین تا غروب آفتاب ادامه داشت و از آن‌جا که آن‌ها در غار مأوی داشتند می‌بایست غار مزبور منفجر می‌شد…»&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> === پیام مسعود رجوی ===<br /> '''[[مسعود رجوی]]''' مسئول شورای ملی مقاومت ایران به‌مناسبت جان باختن مبارز برجسته‌ی عشایری ایران، الله قلی خان جهانگیری، طی پیامی گفت:<br /> <br /> «هموطنان عزیز، عشایر دلیر و رزمنده فارس؛ برحسب اطلاعیه دادستانی دشمن ضدبشری در تهران که شب گذشته انتشار یافت. الله قلی خان جهانگیری، شخصیت محبوب و برجسته عشایری که به حق از سرداران مقاومت خونین توده‌های محروم عشایر فارس در سمیرم و یاسوج و نورآباد و ممسنی بود، همراه با تعدادی از یاران خود و گروهی از خواهران و برادران مجاهد ما که در کوهستان‌های فارس مستقر بودند، در تاریخ ۲۵ بهمن به‌شهادت رسیده است. الله قلی خان و رزمندگان دلیر همراه او طی دو و نیم سال گذشته به اتفاق برادران مجاهدشان در کوهستان‌های مرکزی و جنوبی میهنمان در برابر یورش‌های سبعانه مزدوران خمینی به گونه‌ای تمام‌عیار مقاومت نموده و چندین بار درس‌های فراموش ناکردنی به پاسداران مزدور خمینی دادند. در اوایل سال گذشته نیز ۱۲ تن از زندانیان مجاهد خلق که حلقه محاصره زندان خمینی را در کازرون شکسته و فرار کرده بودند در منطقه استقرار الله قلی خان به برادران مجاهد خود پیوستند.»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; <br /> <br /> == اسامی جان باختگان گروه الله قلی خان خان ==<br /> [[پرونده:الله قلی5.JPG|بندانگشتی|440x440پیکسل|جعفر جهانگیری، محمدقلی جهانگیری]]<br /> اسامی جان باختگان گروه الله قلی خان جهانگیری به ترتیب بر اساس اطلاعات موجود عبارتند از:<br /> * حاجی رضایی «علیباز جانبازلو» (۲ شهریور ۱۳۵۹)<br /> * محمدقلی جهانگیری (۲ آبان ۱۳۶۰)<br /> * نصرت سلیمانی (۲ آبان ۱۳۶۰)<br /> * مهین جهانگیری (۳ آبان ۱۳۶۰)<br /> * اکبر محمدی (۳ آبان ۱۳۶۰)<br /> * فاضل طاهری «رضایی» (۱۹ آبان ۱۳۶۰)<br /> * بهروز سلوکی (۱۹ آبان ۱۳۶۰)<br /> * بگراس رضایی (پاییز سال ۱۳۶۱)<br /> * ابولقاسم جهانگیرپور (پاییز سال ۱۳۶۱دستگیر شد و کمی بعد تیربارانش کردند)<br /> * بهروز آباده‌ای (سال ۱۳۶۲)<br /> * ایاز رضایی، قربان گرگی، قدرالله رضایی، رضی طاهری، غلامعلی ذیلاپور، عباس قره‌جیلو و الله قلی جهانگیری (۲۵ بهمن ۱۳۶۲)<br /> * فیض‌الله یوسفی (اوایل فروردین ۱۳۶۳)<br /> * سردار رضایی و فریدون جوانی (اواخر سال ۱۳۶۴)<br /> * جعفر جهانگیری (قتل‌عام سال ۱۳۶۷)<br /> * قربان گرگی<br /> * علی اکبر وفاق نعمت‌اللهی معروف به حسین کرد (به مجاهدین پیوست و در سال ۶۷، در عملیات فروغ جاویدان جان باخت)<br /> هم‌چنین تعدادی نیز که به گروه‌ها و سازمانهای مختلف مانند سازمان مجاهدین و پیکار و چریک‌ها فدایی خلق و… مرتبط بودند، به اتهام هم‌کاری با گروه الله قلی خان جهانگیری بازداشت و اعدام شدند؛ و یا در کنار آنان در درگیری‌های مختلف جان باختند.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%B1%DB%8C&diff=54707 2021-04-04T16:15:38Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;width:100%; border: 0px solid white; background-color:#white; text-align:center&quot;&gt;<br /> &lt;big&gt;'''[[ایران‌پدیا:مقاله‌های حیاتی|همه نوشتارها]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> <br /> [[ایران‌پدیا:پنج بنیاد|پنج بنیاد]] • [[ایران‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]] • [[ایران‌پدیا:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]]•<br /> [[ایران‌پدیا:فهرست_سریع|فهرست الفبایی مقاله‌ها]]• [[ایران‌پدیا:آشنایی با دانشنامه|درباره ایران پدیا]] • [[راهنما:فهرست|راهنما]] • [[ایران‌پدیا:حق_تکثیر|حق تکثیر]]<br /> <br /> [https://twitter.com/iranpediawiki twitter] • [https://www.instagram.com/iranpediawiki/ instagram] • [https://t.me/iranpediawiki telegram]</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C/%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%B1%DB%8C&diff=54706 2021-04-04T11:04:30Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;width:100%; border: 0px solid white; background-color:#white; text-align:center&quot;&gt;<br /> &lt;big&gt;'''[[ایران‌پدیا:مقاله‌های حیاتی|همه نوشتارها]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> <br /> [[ایران‌پدیا:پنج بنیاد|پنج بنیاد]] • [[ایران‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]] • [[ایران‌پدیا:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]]•<br /> [[ایران‌پدیا:فهرست_سریع|فهرست الفبایی مقاله‌ها]]• [[ایران‌پدیا:آشنایی با دانشنامه|درباره ایران پدیا]] • [[راهنما:فهرست|راهنما]] • [[ایران‌پدیا:حق_تکثیر|حق تکثیر]]<br /> <br /> [https://twitter.com/iranpediawiki twiter] • [https://www.instagram.com/iranpediawiki/ instagram] • [https://t.me/iranpediawiki telegram]</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B4&diff=54705 2021-04-04T10:43:20Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[میلیشیا]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط سازمان مجاهدین خلق ایران وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ مسعود رجوی تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) سازمان مجاهدین خلق ایران به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از آزادی از زندانهای شاه تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها مسعود رجوی بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری شاه سپری کرده بودند. مجاهدین خلق برای گسترش فعالیت‌های خود تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی را در دستور کار خود قرار دادند.[[میلیشیا|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۰۲- زادروز &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt; بانوی آواز ایران<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۴۴- درگذشت مرتضی محجوبی، نوازندهٔ ایرانی و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها<br /> <br /> * ۲ فروردین ۱۳۸۶- درگذشت [[ابراهیم ذاکری]] از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت]].<br /> <br /> * ۴ فروردین ۱۳۱۲- زادروز &lt;big&gt;[[حبیب‌الله بدیعی]]&lt;/big&gt;، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۵ فروردین ۱۳۱۲- صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به &lt;big&gt;[[نهضت تنباکو]]&lt;/big&gt; در ایران انجامید<br /> <br /> * ۷ فروردین ۱۳۶۷- سالروز یکی از عملیات‌های بزرگ مجاهدین خلق علیه رژیم ایران به نام &lt;big&gt;[[عملیات آفتاب]]&lt;/big&gt;<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> <br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A7&diff=54704 2021-04-04T10:42:04Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات نیروی نظامی<br /> |نام بخش=میلیشیا<br /> |تصویر=[[پرونده:رژه ی میلیشیا.jpg]]<br /> |کشور=ایران<br /> |وفاداری=سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> |فرمانده ۱=مسعود رجوی<br /> |فرماندهان برجسته= مریم رجوی-اشرف رجوی-موسی خیابانی- محمد ضابطی-<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی مردم ایران، واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ [[مسعود رجوی]] تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بعد از آزادی از زندانهای [[محمدرضا پهلوی|شاه]] تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها [[مسعود رجوی]] بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری [[محمدرضا پهلوی|شاه]] سپری کرده بودند. مجاهدین خلق برای گسترش فعالیت‌های خود تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی را در دستور کار خود قرار دادند. آنها توانستند با سازماندهی نیروهای جوان فعالیت‌های گسترده‌ای انجام دهند. طول عمر این مبارزهٔ سیاسی و افشاگرانهٔ هواداران [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] و میلیشیا از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا [[۳۰ خرداد ۱۳۶۰]] بود. البته فعالیت‌های سیاسی میلیشیا مستمرا با حملات نیروهای حامی خمینی مشهور به چماقداران مواجه می شد. در طول این دو سال ونیم تعداد زیادی از میلیشیا مجروح و حتی در اثر جراحات وارده جان خود را از دست دادند. [[شریه ی مجاهد|نشریهٔ مجاهد]] ارگان رسمی [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] که با ۶۰۰هزار تیراژ در سراسر کشور منتشر می‌شد، توسط میلیشیای مجاهد خلق به میان مردم برده می‌شد. همچنین نیروهای میلیشیا با برپایی دکه‌های و با بحثهای خیابانی؛ کتابها و نشریات [[سازمان مجاهدین]] را به فروش می‌رساندند.<br /> <br /> از دیگر فعالیتهای سیاسی میلیشیا در صحنهٔ سیاسی جامعهٔ ایران فعالیت‌های گستردهٔ میلیشیا در انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای ملی بود.<br /> <br /> روز ۲۰ فروردین ۱۳۵۹ میلیشیای مجاهد خلق با یک [[رژه ی میلیشیا|رژه]] سراسری در شهرهای مختلف ایران، حضور تشکیلاتی و نظم و انضباط آهنین میلیشیا را به نمایش گذاشت.<br /> <br /> در ۳۰ خرداد۱۳۶۰، [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] برای استیفای حقوق مردم به ویژه آزادیهای مردمی با میلیشیای مجاهد خلق تظاهرات مسالمت آمیز ۵۰۰هزار نفره را در تهران سازمان داد اما پاسداران رژیم به دستور [[خمینی]] با به رگبار بستن این تظاهرات یک جنگ گسترده را علیه مجاهدین خلق ایران آغاز کرد. بعد از آن دیگر امکان هر گونه فعالیت سیاسی مسالمت‌آمیز از بین رفت و به این ترتیب میلیشیای مجاهد خلق وارد دوران مقاومت مسلحانه در مقابل رژیم [[خمینی]] شد.<br /> <br /> == معنی واژهٔ میلیشیا Militia ==<br /> میلیشیا“ یک نیروی سازمان یافته مردمی (از شهروندان عادی) است که بدون اینکه مانع فعالیتهای تولیدی و کار و تحصیل گردد آنها را با آمادگی و قابلیت دفاع و رزمندگی تمام مردم تلفیق می‌کند. هدف از تشکیل این‌گونه نیروها دفاع یا اجرای قوانین اضطراری یا خدمات شبه نظامی در مواقع اضطراری است و به این‌گونه نیروها مزد دائمی داده نمی‌شود و مدت خدمت رسمی ندارند.<br /> [[پرونده:تندیس میلیشیا برگرفته شده از ویکی پدیا.JPG|alt=تندیس میلیشیا - مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|تندیس میلیشیا - ویکی‌پدیا]]<br /> <br /> === میلیشیا ویکی‌پدیا ===<br /> میلیشیا می‌تواند به صورت تشکیلات نظامی یا شبه نظامی باشد. برخی از مواردی که در آن واژهٔ &quot;militia&quot; استفاده می‌شود عبارتند از:<br /> * نیروهای درگیر فعالیت یا خدمات دفاعی، برای محافظت از جامعه، قلمرو آن، مالکیت و قوانین.<br /> * حمعیت یک جامعه که توان استفاده از سلاح را در شرایط اضطراری دارند<br /> * یک نیروی مسلح نامنظم که رهبر آن را قادر به کنترل نظامی، اقتصادی و سیاسی بر یک قلمرو فرامنطقه ای در یک حکومت مستقل می‌کند<br /> <br /> === میلیشیا فرهنگ نامهٔ کولین ===<br /> میلیشیا نهاد و یا سازمانی است که همانند یک نیروی نظامی عمل می‌کند که اعضا و کادرهای آن سرباز نظامی حرفه ای نیستند.&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/militia فرهنگ نامه کولین]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === میلیشیا فرهنگ آکسفورد ===<br /> یک نیروی نظامی است که از جمعیت شهروندان به منظور ارتقاء ارتش منظم در شرایط اضطراری تشکیل یافته‌است.<br /> <br /> همچنین یک نیروی نظامی که درگیر فعالیت‌های شورشی یا تروریستی در مخالفت با یک ارتش منظم است.<br /> <br /> از اواخر قرن ۱۶میلادی؛ برگرفته شده از واژهٔ لاتین، به معنای واقعی کلمه «خدمات نظامی»، از مایل، milit- «سرباز».&lt;ref&gt;[https://en.oxforddictionaries.com/definition/militia فرهنگ آکسفورد]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:میلیشیا-برگرفته شده از فرهنگ بریتانیکا.jpg|alt=میلیشیا - مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|میلیشیا - فرهنگ بریتانیکا]]<br /> <br /> === فرهنگ بریتانیکا ===<br /> یک سازمان نظامی شامل شهروندان با آموزش نظامی محدود، که برای خدمات در شرایط اضطراری در دسترس است، معمولاً برای دفاع محلی است. در بسیاری از کشورها واژهٔ میلیشیا به گذشته‌های بسیار دور برمیگردد. به طور مثال مقدونیه تحت فرماندهی فیلیپ دوم (۳۳۶ سال قبل از میلاد) دارای یک نیروی نظامی میلیشیا از اقوام مختلف در مناطق مرزی بود که می‌توانست به ارتش فراخوانده شود. در فرانسه در قرن هجدهم، یک هجدهم از میلیشیا مجبور بودند هر ساله وارد ارتش عادی شوند.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/topic/militia فرهنگ بریتانیکا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === میلیشیا :آمریکا ===<br /> در دوران استعمار آمریکا، تمام مردان بیکار که از سن خاصی بودند، اعضای میلیشیا بودند. شهرهای جداگانه میلیشیای مستقل محلی را برای دفاع از خود تشکیل دادند. سال قبل از تصویب قانون اساسی ایالات متحده، مقالات فدرالیست، دیدگاه بنیانگذاران میلیشیا را روشن کرد. قانون اساسی جدید کنگره را قادر به «سازماندهی، تسلیح و نظم و انضباط» این نیروی نظامی ملی و کنترل قابل توجهی در دست دولت، هر دولتی؛ می‌داند.<br /> <br /> امروزه، همان‌طور که توسط قانون ملیت‌ها ۱۹۰۳ بیان شده‌است، اصطلاح «میلیشیا» عمدتاً به توصیف دو گروه درون ایالات متحده تعلق دارد:<br /> <br /> میلیشیای سازمان یافته - شامل نیروهای شبه نظامی دولتی؛ به ویژه، گارد ملی و نیروی دریایی.<br /> <br /> میلیشیای غیر سازمان یافته: شامل نیروهای احتیاط. افراد حداقل ۱۷ و زیر ۴۵ سال با قدرت بدنی بالا که عضو نیروی گارد ملی یا نیروی دریایی نباشند&lt;ref&gt;[[wikipedia:Militia_(United_States)|آمریکا]]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پیدایی واژهٔ میلیشیا؛ ایران ==<br /> [[پرونده:میلیشیای مردمی.jpg|alt=میلیشیا ی مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|میلیشیا ی مردمی]]<br /> واژهٔ میلیشیا برای اولین بار توسط [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بکار گرفته شد. کاربرد این واژه پیش از آن مرسوم نبود. مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران ارتش میلیشیا را در ۲ آذر سال ۱۳۵۸ تأسیس کرد. اصلی‌ترین نقش میلیشیا در سالهای بعد از سقوط دیکتاتوری سلطنتی در ایران فعالیت‌های تبلیغی و آگاهی بخشی در میان مردم بود. آنها توانستند در مدت زمان بسیار کوتاهی پیام سازمان مجاهدین خلق را به میان مردم ببرند و نقش مهمی در راستای ارتقاء فهم و آگاهی سیاسی مردم داشته باشند.<br /> <br /> === مفهوم کاربردی میلیشیا ===<br /> میلیشیا یک نیروی غیر حرفه ای سازمان یافته‌است که می‌توانست در کنار تحصیل و کار خود به فعالیت‌های سازمانی خود هم پاسخ دهد. انجمن‌های دانش آموزی؛ دانشجویی؛ کارگری؛ بازاریان و … علاوه بر کار و مشاغل روزانهٔ خود به عنوان یک نیروی غیر حرفه ای تحت عنوان میلیشیا می‌توانست به فعالیتهای سیاسی هم بپردازد.<br /> <br /> میلیشیا را باید «حضور نیمه‌وقت»، «چریک نیمه‌وقت»، «رزم‌آور نیمه‌وقت» یا «فعال نیمه‌وقت» نامید.<br /> <br /> اطلاعیه دربارهٔ میلیشیا در روز ۵ آذر ۵۸ در نشریه مجاهد منتشر شد. هدف میلشیا را «نگاهبانی از دستاوردهای انقلاب و ترویج آگاهی و آزادی» معرفی نمود. در ادامه هم توضیح و تشریحی بود از تاریخچهٔ آن در جنبش‌های سیاسی و آزادیبخش در گوشه و کنار دنیا به‌علاوهٔ شیوه‌های فعالیت و تقسیم وقت برای کار هم‌زمان در کلاس یا کارخانه یا مزرعه به‌همراه فعالیت سیاسی، مدنی، اجتماعی و فرهنگی. بنیانگذار و سازمان‌دهنده و تربیت و تعلیم نسل میلیشیا بر عهدهٔ سازمان مجاهدین خلق ایران بود.&lt;ref&gt;نشریه‌ی مجاهد - اطلاعیه‌ی درباره‌ی میلیشیا ۵ آذر ۱۳۵۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === اقتباس واژهٔ میلیشیا در ایران ===<br /> نبرد کرامه نقطه تحول بزرگی برای [[جنبش فتح]] و مقاومت فلسطین به حساب می‌آید. بعد از جنگ کرامه و عقب‌نشینی نیروهای نظامی ارتش اسرائیل جنبش الفتح به پیروزی بزرگی دست یافت. این پیروزی موجب سرازیر شدن درخواست عضویت در مقاومت فلسطین به خصوص از طرف روشنفکران و دارندگان مدارک دانشگاهی گردید. جنبش الفتح برای به خدمت گرفتن این نیروی عظیم ملی مردمی آنها را در نهادهای میلیشیا سازماندهی کرد. این نیروها در کنار آموزشهای رزمی و دفاعی می‌توانستند به کارهای روزانهٔ خود هم بپردازند. به همین خاطر به آنها چریک نیمه وقت هم گفته می‌شد. میلیشیا یعنی نیروی رزمندهٔ نیمه وقت که هنوز حرفه ای رزم و نبرد نشده‌است.&lt;ref&gt;[http://zien.maarefefelestin.com/index.php?title=کرامه،_نبرد_ـ_1968 دانشنامه اسرائیل]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آینده انقلاب ایران و نقش میلیشیا ==<br /> بعد از پیروزی انقلاب ضد سلطنتی در سال ۱۳۵۷[[سازمان مجاهدین خلق ایران]] به مدت ۲ سال و نیم به فعالیت گستردهٔ تبلیغی و سیاسی دست زد. آنها برای پیشبرد اهداف انقلابی در جامعه توانستند با روشهای سیاسی مبارزهٔ خود را به پیش ببرند. در این راستا میلیشیای مردمی نقش تعیین‌کننده ای درپیاده کردن آن اهداف داشت. من باب مثال وقتی امکانات عمومی تبلیغات (رادیو- تلویزیون وتربیون‌های همگانی) دراختیار نیروهای انقلابی گذاشته نمی‌شد، وامکانات مالی و فنی گسترده‌ای هم وجود نداشت، آنها توانستند از طریق سازماندهی میلیشیایی بهترین واصولی‌ترین تبلیغات را در راستای آگاهی بخشی سیاسی توده ای جامعه داشته باشند.<br /> <br /> == ضرورت تشکیل میلیشیا ==<br /> ضرورت سازمان دهی مردمی درشکل میلیشیا از آنجا ناشی می‌شود که درعین پرداختن به کارها و فعالیتهای سازمانی و روشنگری و ایجاد آمادگی‌های لازم و روحیات متناسب با آن فعالیت‌های روزمرهٔ تولید ی و اقتصادی و فرهنگی به روال عادی ادامه می‌یابد و به این ترتیب این آمادگی‌ها لطمه ای به اقتصاد وتولید و مناسبات اجتماعی وارد نمی‌آورد.[[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|alt=تشکیل میلشیا های دانش آموزی|بندانگشتی|تشکیل میلشیاهای دانش آموزی]]از زمان شکل‌گیری میلیشیا، فعالیتهای میلیشیا را می‌توان در حضور فعال آنان در صحنة مبارزات سیاسی جامعه از قبیل انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای ملی و حفاظت از میتینگهای سخنرانی [[مسعود رجوی]] و ستادهای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] خلق ایران فروش [[نشریات]] و [[کتابهای]] سازمان مجاهدین خلق جمع‌آوری کمک مالی فعالیتهای سازندگی و عمرانی در مناطق محروم کشور نام برد. عمده‌ترین این فعالیتها را در چهار محور می‌توان تقسیم‌بندی کرد:<br /> # '''فعالیتهای سیاسی میلیشیا'''<br /> # '''فعالیتهای تبلیغی میلیشیا'''<br /> # '''فعالیتهای عمرانی و سازندگی میلیشیا'''<br /> # '''فعالیتهای نظامی میلیشیا'''<br /> <br /> == فعالیتهای سیاسی میلیشیا ==<br /> هر نیروی انقلابی و از جمله میلیشیا درشرایط مختلف نمی‌تواند صرفاً کار نظامی را پیشه کرده و مبارزه اش را فقط درارتباط با سلاح جامه عمل بپوشاند. از آنجا که اساساً کار نظامی هم با هدف سیاسی صورت می‌گیرد و رابطه نزدیکی بین کار نظامی و کار سیاسی وجود دارد: میلیشیا نیز بایستی تحرک سیاسی لازم را دررابطه با عملکردهای انقلابی اش و دررابطه با سایر نیروهای اجتماعی و شرایط محیطی پیرامونش و . . . داشته باشد.<br /> <br /> نیروهای مردمی میلیشیا باید درتمام زمینه‌ها تحرک و آمادگی و سازمان یافتگی داشته باشند. فعالیت انتخاباتی برای پشتیبانی از یک کاندیدای انقلابی مناسب‌ترین زمینه مبارزه سیاسی میلیشیا درچارچوب یک مبارزه گستردهٔ مردمی است. همان طورکه میلیشیا، درس می‌خواند و یا درکارخانه تولید می‌کند، می‌تواند به موقع هم تحرک سیاسی نشان دهد و به طورارگانیک درارتباطی نزدیک و تنگاتنگ با سازمان انقلابی درمیدان جدید حاضر به مبارزه شود.<br /> <br /> میلیشیا کارش را از اواخر تابستان ۵۸ شروع کرد. تکاپوی او ترویج آگاهی و آزادی و دموکراسی و افشای تمامیت‌خواهان بود که خیال داشت سلطه سیاه خود را تثبیت کند. اینان دختران و پسرانی جوان بودند که یا دانش‌آموز دبیرستان بودند و یا جوانان غیردانش‌آموز. معمولاً صبح تا ظهر سر کلاس و کارشان بودند. بعدازظهر که پا به عرصهٔ فعالیت اجتماعی و سیاسی می‌گذاشتند، چهرهٔ کوی و برزن و کوچه و خیابان و میدانهای شهر هم تغییر می‌کرد و جلوه‌ای نو به خود می‌گرفت. با اینان چهره‌ای از ایران را می‌دیدی که هرگز هیچ نسلی از بازماندگان مشروطه و دورهٔ مصدق و سن و سال دارهای آن موقع ایران، ندیده بودند. خاطره‌های سیاسی و اجتماعی آنها اصلاً چنین تصاویری از شهرها و روستاها را قد نمی‌داد: نسلی جوان، شورمند، پرانگیزه، پرتکاپو، خلاق، صمیمی، منضبط، با شخصیت، شکیبا، مؤمن به آزادی و عاشق عدالت برای همگان.&lt;ref&gt;وبسایت [https://www.mojahedin.org/i/%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%BE%D9%88%DB%8C-%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C سازمان مجاهدین خلق ایران] &lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:فعالیتهای میلیشیا در مدارس.jpg|alt=فعالیتهای میلیشیا مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|فعالیتهای میلیشیا در مدارس]]<br /> <br /> === فعالیت‌های میلیشیا در مدارس ===<br /> اولین هستهٔ میلیشیا از طرف [[سازمان مجاهدین]] خلق ایران دربین دانش آموزان شکل گرفته و تشکیل شد و به تدریج دربین قشرها مختلف خلق گسترش پیداکرد. دانش آموزان مدارس در کنار درس و تحصیل می‌توانستند به فعالیتهای سازمانی هم بپردازند. آنها در خیابانها و یا سر چهارراه‌ها دکه‌های کتاب و یا فروش [[نشریه سازمان مجاهدین خلق ایران|نشربه]] برپا می‌کردند. همچنین برای سازمان کار بهتر اقدام به تشکیل انجمن‌های مدارس هم کرده بودند. عمده فعالیتهای این انجمن‌ها تبلیغ [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان]] مجاهدین خلق ایران و شناساندن اهداف آن در میان دانش آموزان بود.<br /> <br /> === فعالیتهای میلیشیا در دانشگاه‌ها ===<br /> [[پرونده:میلیشیا در دانشگاه.jpg|جایگزین=میلیشیا در دانشگاه|بندانگشتی|میلیشیا در دانشگاه]]<br /> دانشگاه‌ها و مراکز علمی یکی دیگر از مهمترین مکانهای فعالیتهای سیاسی میلیشیا بود. برگزاری جلسات و کلاسهای مختلف ایدئولوژیک در دانشگاه‌ها توسط میلیشیا سازماندهی و اجرا می‌شد. برگزاری کلاس‌های [[کتاب شعائر موسی خیابانی|شعائر]] و [[کتاب عاشورا فلسفه ی آزادی موسی خیابانی|عاشورا فلسفهٔ آزادی]] توسط موسی خیابانی در مسجد دانشگاه تهران یکی از این فعالیتها است. این کلاسها گام بسیار مهمی در شناساندن مبانی ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق ایران به نسل جوان بود. شرکت کنندگان در این جلسات طیفهای گسترده‌ای از دانشجویان و اساتید دانشگاه‌ها و روحانیون بودند.<br /> <br /> === میلیشیا در اولین دور انتخابات ریاست جمهوری ===<br /> در جریان اولین دور انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۵۸ میلیشیا نقش مهمی در شناساندن کاندیداتوری [[مسعود رجوی]] به عنوان کاندیدای نسل جوان داشت. آنها در یک جنگ سیاسی و تبلیغی فشرده توانستند مردم جامعه را با اهداف انقلابی [[مسعود رجوی]] برای ریاست جمعهوری آیندهٔ ایران آگاه سازند.<br /> [[پرونده:فعالیتهای سیاسی میلیشیا.jpg|alt=فعالیتهای سیاسی میلیشیا مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|فعالیتهای سیاسی میلیشیا]]<br /> انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۵۸ اجرا گردید. این انتخابات فرصتی حساس به دست آمده برای آمادگی میلیشیا بود که بتواند با تحرک سیاسی لازم وبا معرفی کاندیدای مطلوب نسل جوان نقش روشنگرانه و تأثیرگذار خود را در روند سیاسی جامعه نشان دهد. حضورفعال میلیشیای سازمان یافته مردمی درصحنه مبارزات انتخاباتی زمینه‌های تشکیل یک جبهه و ثقل انقلابی را درجامعه فراهم کرد. تیمهای میلیشیائی مسئولیت انتقال پیام و برنامهٔ انقلابی ”کاندیدای مجاهدین خلق “ [[مسعود رجوی]] را بعهده داشتند. این فعالیت پراتیک برای میلیشیا یک جنگ سیاسی دشوار بود. در ۲سال و نیم مبارزهٔ افشاگرانه که فاز سیاسی نامیده می‌شود [[سازمان مجاهدین]] خلق ایران از رسانه‌های تبلیغی و عمومی محروم بودند. آنها نمی‌توانستند پیام و حرفهای خودشان را از طریق تلویزیون یا رادیو و حتی تریبون آزاد به گوش مردم جامعه برسانند. این رسالت به عهدهٔ میلیشیا بود. برجسته‌ترین ویژگی میلیشیا در این فعالیتها نظم و انضباط تشکیلاتی و آهنین آنها بود. آنها با اتکاء بر انتخاب آگاهانه و مشتاقانهٔ خود حاضر بودند کشته شوند اما درمقابل حمله و هچوم پاسداران عکس العمل نشوند. آنها ۲ سال و نیم مبارزهٔ سیاسی را بدون کوچکترین خدشه در اصول انضباط تشکیلاتی طی کردند.<br /> === رژهٔ میلیشیا ===<br /> میلیشیای هوادار [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] در روز چهارشنبه بیستم فروردین ماه به دعوت انجمن دانشجویان مسلمان دانشگاه تهران با برگزاری یک رژهٔ بزرگ از دانشگاه تهران تا مقابل سفارت آمریکا قدرت و توان تشکیلاتی خود را به نمایش گذاشت. زمین چمن دانشکاه تهران وبرخی خیابان‌های اطراف زمین از هزاران نفر میلیشیای دانش آموز، دانشجو، کارگر، کارمند، بازاری و سایر قشرها خلق که از محلات محتلف تهران آمده بودند موج می‌زد. رژة واحدهای منظم میلیشیا که صف طویلی را تشکیل می‌داد، همراه با حرکات نظامی و نیز خواندن [[لیست سرودهای سازمان مجاهدین خلق ایران|سرودهای مجاهدین خلق]] مردم نظاره گر را که در اطراف خیابان‌ها بودند غرق در شادی کرده بود<br /> <br /> === حفاظت از میتینگها ===<br /> طی ۲ سال و نیم فعالیت سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران جلسات و میتینگهای بسیاری را در شهرهای ایران برگزار کرد. در اکثر این میتینگها که مسعود رجوی سخنرانی می‌کرد میلیشیا عهده‌دار حفاظت و امنیت این میتینگها بود. آنها با زنجیر انسانی در اطراف محوطهٔ میتینگها مانع حمله و هجوم نیروهای حاکمیت رژیم خمینی به مردمی می‌شدند که برای شرکت در این میتینگها آمده بودند. در برزگترین میتینگ مجاهدین که مسعود رجوی تحت عنوان چه باید کرد؟ سخنرانی می‌کرد نیروهای میلیشیا در اطراف استادیوم امجدیه مانع ورود نیروهای رژیم خمینی می‌شدند. انضباط تشکیلاتی و آهنین میلیشیا مانع هرگونه عکس العمل در قبال ضربات پاسداران می‌شد. آنها می‌خواستند تا جاییکه امکان فعالیت سیاسی و مسالمت آمیز وجود دارد برای افشای ماهیت ارتجاعی حاکمیت بهره ببرند. حتی نه تنها به قیمت کتک خوردن بلکه به قیمت فدا کردن خود. در این روز میلیشیای مجاهد خلق [[مصطفی ذاکری]] جان خود را از دست داد.<br /> <br /> == فعالیتهای تبلیغی میلیشیا ==<br /> === فروش نشریهٔ مجاهد خلق ===<br /> [[نشریه مجاهد]] ارگان رسمی سازمان مجاهدین خلق ایران بود. این نشریه با تیراژ ۶۰۰ هزار نسخه در ایران به چاپ می‌رسید که در تاریخ ایران بی‌سابقه بود. این نشربه به سرعت جای خود را در صحنهٔ سیاسی و اجتماعی ایران باز کرد و به ارگانی کارآمد جهت تبلیغ خطوط و مواضع انقلابی مجاهدین و افشای سیاستهای ارتجاع حاکم تبدیل می‌شود. نشریهٔ مجاهد به مهمترین نشریهٔ سیاسی کشور تبدیل شده بود آنهم در شرایطی که انتشار آن از جانب رژیم ممنوع اعلام گردیده بود که به صورت مخفیانه چاپ و توزیع می‌شد. توزیع و فروش [[نشریه مجاهد]] در سراسر ایران بر عهدهٔ میلیشیا بود. نشریهٔ مجاهد در شرایطی چاپ و توزیع می‌شد که هر روز ستادهای تبلیغی و میتینگهای مجاهدین خلق ایران مورد هجوم و حمله قرار می‌گرفت. در شرایط نظامی و پلیسی و سرکوب مسئولیت تدوین و چاپ و توزیع نشریهٔ مجاهد بر دوش میلیشیا بود که [[نشریه ی مجاهد]] را بتوانند به اقصی نقاط ایران برسانند.<br /> <br /> === کلاسهای تبین جهان ===<br /> کلاسهای [[تببین جهان]] توسط [[مسعود رجوی]] هر هفته در روزهای جمعه در مسجد دانشگاه صنعتی شریف برگزار می‌شد. برگزاری و حفظ نظم و امنیت این جلسات تماماً بر عهدهٔ میلیشیا بود. [[مسعود رجوی]] در این کلاسها مبانی اسلام انقلابی و توحیدی را در مقابل اسلام ارتجاعی آموزش می‌داد. این کلاسها ۱۰ هزار نفر شرکت کننده داشت که شامل اساتید دانشگاه‌ها دانشجویان رشته‌های مختلف دانش آموزان و دیگر قشرها مختلف جامعه بود. بلافاصله بعد از این کلاسها متون این سخنرانی توسط میلیشیا تایپ شده و در جزوات مختلف به اقصی نقاط ایران ارسال می‌شد. به طوریکه طی یک هفته (تا جلسهٔ بعدی) این سخنرانی به صورت [[سری کتابهای تبیین جهان|کتاب]] و یا جزوه و حتی فیلم ویدئو در دسترس مردم قرار می‌گرفت.[[پرونده:فروش نشریه ی مجاهد توسط میلیشیا.jpg|جایگزین=فروش نشریه مجاهد توسط میلیشیا|بندانگشتی|فروش نشریهٔ مجاهد توسط میلیشیا]]<br /> <br /> مسعود رجوی در این کلاسها که به طور منظم در روزهای جمعه تشکیل می‌شد مبانی توحیدی اسلام و تبیین فلسفی توحید را آموزش می‌داد. کلاسهای تبیین جهان نقطهٔ عطفی در فهم جهان و هستی از دیدگاه توحیدی بود. مسعود رجوی با مقایسهٔ مکاتب مختلف جهان؛ اسلام انقلابی را بطور علمی تبیین می‌کرد. این کلاسها دیدگاه‌ها و نقطه نظرات عقیدتی و ایدئولوژیک و سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران را روشن می‌کرد.<br /> <br /> == فعالیتهای عمرانی میلیشیا ==<br /> میلیشیای مجاهد خلق در کنار فعالیتهای تحصیلی خود به کارهایی از قبیل کمک در مناطق محروم؛ تشکیل انجمن‌های محلات برای کمک مردم بی بضاعت؛ کمک در روستاها و مزارع؛ کمک به جمع‌آوری اعانه و دیگر کارهای عمرانی در مناطق روستایی و شهری می‌پرداخت. ناصر محمدی یکی از میلیشیای‌های جوان است که در انجمن میثاق در سال ۱۳۵۹ توسط پاسداران جان باخت.<br /> <br /> == فاز نظامی ==<br /> === سرفصل ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ ===<br /> [[پرونده:سازماندهی میلیشیا.jpg|alt=سازماندهی میلیشیا ی مجاهدین خلق|بندانگشتی|سازماندهی میلیشیا]]<br /> بعد از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ هرگونه راه مبارزهٔ مسالمت آمیز در مقابل رژیم خمینی بسته شد و سازمان مجاهدین وارد مرحلهٔ رویارویی نظامی با حاکمیت شد. از این پس میلیشیای مجاهد خلق یک نیروی مدافع نبود که در مقابل ضربات و شلیک پاسداران سکوت کند. در فردای ۳۰ خرداد دادستانی انقلاب تعدادی از میلیشیای مجاهد خلق را که در راهپیمایی مسالمت آمیز مردم تهران دستگیرشده بودند را حتی بدون اظهار هویت به جوخهٔ تیرباران سپرد و تصاویر آنها را در روزنامهٔ اطلاعات به چاپ رساند. هر روز ده‌هاو صدها میلیشیا اعدام می‌شدند و در گورهای جمعی دفن می‌شدند. هر روز خانه‌های تیمی میلیشیا مورد حمله قرار می‌گرفت. میلیشیا با تمام توان به مقابله برمی‌خواست. یا کشته می‌شد و یا دستگیر می‌شد. زندان اوین پذیرای روزانهٔ هرازان میلیشیا بود. طی مدت نزدیک به ۳ دهه از شروع فاز نظامی تقریباً ۱۲۰ هزار تن از میلیشیاها جان خود را از دست داده بودند. (کتاب لیست شهدا) بزرگترین و مهیب‌ترین قتل‌عام میلیشیا در سال ۱۳۶۷ صورت گرفت که طی چند ماه بیش از ۳۰ هزار میلیشیا در سراسر ایران به دار آویخته شدند. بسیاری از این میلیشیاها دورهٔ محکومیت خود را تمام کرده بودند.<br /> <br /> === حماسهٔ ۵ مهر ۱۳۶۰ ===<br /> میلیشیای مجاهد خلق در ۵ مهر ۱۳۶۰ یکبار دیگر قدرت تشکیلاتی و فرمان پذیری خود را به اثبات رساند. در شرایطی که امکان هیچ تجمع و یا فعالیتی وجود نداشت و خانه‌های تیم‌های میلیشیاها مورد حملات مسلحانه قرار می‌گرفت میلیشیا بار دیگر به خیابانها ریختند و شعار شاه سلطان ولایت مرگت فرا رسیده را سر دادند. در این روز مشروعیت سیاسی خمینی به کلی از میان رفت و خط سرنگونی نظام خمینی به خط سیاسی روز تبدیل شد.<br /> <br /> == کتاب شهیدان مقاومت ==<br /> [[کتاب شهیدان مقاومت]] حاوی اسامی شهدای میلیشیای مجاهد خلق است که تا به الان به دست آمده‌است. <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۳|اندازه=ریز}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A7&diff=54703 2021-04-04T10:34:18Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات نیروی نظامی<br /> |نام بخش=میلیشیا<br /> |تصویر=[[پرونده:رژه ی میلیشیا.jpg]]<br /> |کشور=ایران<br /> |وفاداری=سازمان مجاهدین خلق ایران<br /> |فرمانده ۱=مسعود رجوی<br /> |فرماندهان برجسته= مریم رجوی-اشرف رجوی-موسی خیابانی- محمد ضابطی-<br /> }}<br /> بعد از انقلاب ضدسلطنتی مردم ایران، واژهٔ ملیشیا در ایران برای اولین بار توسط [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] وارد فرهنگ جامعه گردید. روز ۲ آذر ۱۳۵۸ [[مسعود رجوی]] تشکیل میلیشیا را اعلام کرد. بعد از انقلاب ضد سلطنتی در ایران در سال۱۳۵۷ (۱۹۷۹ میلادی) [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] به طور گسترده‌ای وارد فعالیت‌های سیاسی در عرصهٔ اجتماع شد. رهبران [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بعد از آزادی از زندانهای [[محمدرضا پهلوی|شاه]] تعدادی معدود و انگشت شمار بودند که در رأس آنها [[مسعود رجوی]] بود و سالهای زیادی را در زندانهای دیکتاتوری [[محمدرضا پهلوی|شاه]] سپری کرده بودند. برای سازمان مجاهدین روشن بود که بعد از آزادی از زندانهای [[محمد رضا شاه پهلوی|شاه]] گسترش سازمان و تربیت کادرهای همه‌جانبه که بتوانند بار انقلاب را به دوش بکشند در ارتباط تنگاتنگ با نیروهای آمادهٔ مردمی است که در نتیجه انقلاب ضدسلطنتی، در بهار آزادی به دنبال آزادی کامل مردم بودند. به عبارت دیگر یک سازمان انقلابی همگام با رشد آگاهی‌های مردمی است که می‌تواند از شکل سازمانی و محدود خود به عرصهٔ اجتماعی و فراگیر قدم بگذارد. به همین خاطر تشکیل میلیشیا و سازماندهی میلیشیای مردمی از ضروری‌ترین کارهایی بود که [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] انجام داد. آنها توانستند با سازماندهی نیروهای جوانی که در انقلاب علیه نظام دیکتاتوری [[محمد رضا شاه پهلوی|شاه]] آزاد شده بودند [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] را با یک فعالیت گسترده و عظیم به یک نیرو و سازمان توده ای تأثیر گذار در روند سیاسی و اجتماعی ایران تبدیل کنند. این نیروها در کسوت میلیشیای مجاهد خلق از روز تأسیس آن با فعالیت سیاسی روشن گرانه و مسالمت‌آمیز مشعل آگاهی و آزادی را به میان مردم بردند و درخشانترین ویژگیهای انقلابی، نظیر مسئولیت پذیری، انضباط‌آگاهانه، جسارت انقلابی، سخت‌کوشی و فداکاری را به نمایش گذاشتند و آرمانها و مواضع سیاسی [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] را درسراسر ایران ترویج کردند.<br /> <br /> طول عمر مبارزهٔ سیاسی و افشاگرانهٔ هواداران [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] و میلیشیا از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا [[۳۰ خرداد ۱۳۶۰]] طول کشید. این مدت همراه با تحمل و صبر شگفت‌انگیز در برابر حمله و هجوم نیروهای انحصارطلب و چماقداران و پاسداران رژیم [[خمینی]]، به مردم و مراکز احزاب و سخنرانیهای روشنگرانه و کتابفروشی‌ها بود. مهمترین ویژگی میلیشیای مجاهد خلق در این شرایط انضباط پذیری تشکیلاتی آن بود.<br /> <br /> شرکت فعال در پراتیک سیاسی روز با حداکثر استفاده از فضای فعالیت سیاسی و دموکراتیک موجود برای ایجاد ارتباط هرچه بیشتر با توده‌های مردم؛ عدم درگیری قهرآمیز با اتخاذ اصل بردباری و انضباط انقلابی در برابر فشارها و تهاجمات حاکمیت؛ افشای مداوم ماهیت انحصار طلبی در تمام رویکردهایش اعم از سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ایدئولوژیکی بر عهدهٔ نیروهای میلیشیای مجاهد خلق بود. [[شریه ی مجاهد|نشریهٔ مجاهد]] ارگان رسمی [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] که با ۶۰۰هزار تیراژ در سراسر کشور منتشر می‌شد، توسط میلیشیای مجاهد خلق به میان مردم برده می‌شد. همچنین نیروهای میلیشیا با برپایی دکه‌های و با بحثهای خیابانی؛ کتابها و نشریات [[سازمان مجاهدین]] را به فروش می‌رساندند.<br /> <br /> از دیگر فعالیتهای سیاسی میلیشیا در صحنهٔ سیاسی جامعهٔ ایران فعالیت‌های گستردهٔ میلیشیا در انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای ملی بود.<br /> <br /> روز ۲۰ فروردین ۱۳۵۹ میلیشیای مجاهد خلق با یک [[رژه ی میلیشیا|رژه]] سراسری در شهرهای مختلف ایران، حضور تشکیلاتی و نظم و انضباط آهنین میلیشیا را به نمایش گذاشت.<br /> <br /> در ۳۰ خرداد۱۳۶۰، [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] برای استیفای حقوق مردم به ویژه آزادیهای مردمی با میلیشیای مجاهد خلق تظاهرات مسالمت آمیز ۵۰۰هزار نفره را در تهران سازمان داد اما پاسداران رژیم به دستور [[خمینی]] با به رگبار بستن این تظاهرات یک جنگ گسترده را علیه مجاهدین خلق ایران آغاز کرد. بعد از آن دیگر امکان هر گونه فعالیت سیاسی مسالمت‌آمیز از بین رفت و به این ترتیب میلیشیای مجاهد خلق وارد دوران مقاومت مسلحانه در مقابل رژیم [[خمینی]] گردید.<br /> <br /> حماسهٔ مقاومت میلیشیای مجاهد خلق در زندانهای خمینی و در برابر شکنجه‌های وحشیانه صفحهٔ دیگری از مقاومت درخشان مردم ایران برای آزادی بود. لیست ۱۲۰ هزار [[لیست شهیدان مقاومت|شهیدان مقاومت]] که اکثر آنان از نسل میلیشیای مجاهد خلق است اثبات این حماسه و مقاومت است.<br /> <br /> == معنی واژهٔ میلیشیا Militia ==<br /> میلیشیا“ یک نیروی سازمان یافته مردمی (از شهروندان عادی) است که بدون اینکه مانع فعالیتهای تولیدی و کار و تحصیل گردد آنها را با آمادگی و قابلیت دفاع و رزمندگی تمام مردم تلفیق می‌کند. هدف از تشکیل این‌گونه نیروها دفاع یا اجرای قوانین اضطراری یا خدمات شبه نظامی در مواقع اضطراری است و به این‌گونه نیروها مزد دائمی داده نمی‌شود و مدت خدمت رسمی ندارند.<br /> [[پرونده:تندیس میلیشیا برگرفته شده از ویکی پدیا.JPG|alt=تندیس میلیشیا - مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|تندیس میلیشیا - ویکی‌پدیا]]<br /> <br /> === میلیشیا ویکی‌پدیا ===<br /> میلیشیا می‌تواند به صورت تشکیلات نظامی یا شبه نظامی باشد. برخی از مواردی که در آن واژهٔ &quot;militia&quot; استفاده می‌شود عبارتند از:<br /> * نیروهای درگیر فعالیت یا خدمات دفاعی، برای محافظت از جامعه، قلمرو آن، مالکیت و قوانین.<br /> * حمعیت یک جامعه که توان استفاده از سلاح را در شرایط اضطراری دارند<br /> * یک نیروی مسلح نامنظم که رهبر آن را قادر به کنترل نظامی، اقتصادی و سیاسی بر یک قلمرو فرامنطقه ای در یک حکومت مستقل می‌کند<br /> <br /> === میلیشیا فرهنگ نامهٔ کولین ===<br /> میلیشیا نهاد و یا سازمانی است که همانند یک نیروی نظامی عمل می‌کند که اعضا و کادرهای آن سرباز نظامی حرفه ای نیستند.&lt;ref&gt;[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/militia فرهنگ نامه کولین]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === میلیشیا فرهنگ آکسفورد ===<br /> یک نیروی نظامی است که از جمعیت شهروندان به منظور ارتقاء ارتش منظم در شرایط اضطراری تشکیل یافته‌است.<br /> <br /> همچنین یک نیروی نظامی که درگیر فعالیت‌های شورشی یا تروریستی در مخالفت با یک ارتش منظم است.<br /> <br /> از اواخر قرن ۱۶میلادی؛ برگرفته شده از واژهٔ لاتین، به معنای واقعی کلمه «خدمات نظامی»، از مایل، milit- «سرباز».&lt;ref&gt;[https://en.oxforddictionaries.com/definition/militia فرهنگ آکسفورد]&lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:میلیشیا-برگرفته شده از فرهنگ بریتانیکا.jpg|alt=میلیشیا - مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|میلیشیا - فرهنگ بریتانیکا]]<br /> <br /> === فرهنگ بریتانیکا ===<br /> یک سازمان نظامی شامل شهروندان با آموزش نظامی محدود، که برای خدمات در شرایط اضطراری در دسترس است، معمولاً برای دفاع محلی است. در بسیاری از کشورها واژهٔ میلیشیا به گذشته‌های بسیار دور برمیگردد. به طور مثال مقدونیه تحت فرماندهی فیلیپ دوم (۳۳۶ سال قبل از میلاد) دارای یک نیروی نظامی میلیشیا از اقوام مختلف در مناطق مرزی بود که می‌توانست به ارتش فراخوانده شود. در فرانسه در قرن هجدهم، یک هجدهم از میلیشیا مجبور بودند هر ساله وارد ارتش عادی شوند.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/topic/militia فرهنگ بریتانیکا]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === میلیشیا :آمریکا ===<br /> در دوران استعمار آمریکا، تمام مردان بیکار که از سن خاصی بودند، اعضای میلیشیا بودند. شهرهای جداگانه میلیشیای مستقل محلی را برای دفاع از خود تشکیل دادند. سال قبل از تصویب قانون اساسی ایالات متحده، مقالات فدرالیست، دیدگاه بنیانگذاران میلیشیا را روشن کرد. قانون اساسی جدید کنگره را قادر به «سازماندهی، تسلیح و نظم و انضباط» این نیروی نظامی ملی و کنترل قابل توجهی در دست دولت، هر دولتی؛ می‌داند.<br /> <br /> امروزه، همان‌طور که توسط قانون ملیت‌ها ۱۹۰۳ بیان شده‌است، اصطلاح «میلیشیا» عمدتاً به توصیف دو گروه درون ایالات متحده تعلق دارد:<br /> <br /> میلیشیای سازمان یافته - شامل نیروهای شبه نظامی دولتی؛ به ویژه، گارد ملی و نیروی دریایی.<br /> <br /> میلیشیای غیر سازمان یافته: شامل نیروهای احتیاط. افراد حداقل ۱۷ و زیر ۴۵ سال با قدرت بدنی بالا که عضو نیروی گارد ملی یا نیروی دریایی نباشند&lt;ref&gt;[[wikipedia:Militia_(United_States)|آمریکا]]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پیدایی واژهٔ میلیشیا؛ ایران ==<br /> [[پرونده:میلیشیای مردمی.jpg|alt=میلیشیا ی مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|میلیشیا ی مردمی]]<br /> واژهٔ میلیشیا برای اولین بار توسط [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بکار گرفته شد. کاربرد این واژه پیش از آن مرسوم نبود. مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران ارتش میلیشیا را در ۲ آذر سال ۱۳۵۸ تأسیس کرد. اصلی‌ترین نقش میلیشیا در سالهای بعد از سقوط دیکتاتوری سلطنتی در ایران فعالیت‌های تبلیغی و آگاهی بخشی در میان مردم بود. آنها توانستند در مدت زمان بسیار کوتاهی پیام سازمان مجاهدین خلق را به میان مردم ببرند و نقش مهمی در راستای ارتقاء فهم و آگاهی سیاسی مردم داشته باشند.<br /> <br /> === مفهوم کاربردی میلیشیا ===<br /> میلیشیا یک نیروی غیر حرفه ای سازمان یافته‌است که می‌توانست در کنار تحصیل و کار خود به فعالیت‌های سازمانی خود هم پاسخ دهد. انجمن‌های دانش آموزی؛ دانشجویی؛ کارگری؛ بازاریان و … علاوه بر کار و مشاغل روزانهٔ خود به عنوان یک نیروی غیر حرفه ای تحت عنوان میلیشیا می‌توانست به فعالیتهای سیاسی هم بپردازد.<br /> <br /> میلیشیا را باید «حضور نیمه‌وقت»، «چریک نیمه‌وقت»، «رزم‌آور نیمه‌وقت» یا «فعال نیمه‌وقت» نامید.<br /> <br /> اطلاعیه دربارهٔ میلیشیا در روز ۵ آذر ۵۸ در نشریه مجاهد منتشر شد. هدف میلشیا را «نگاهبانی از دستاوردهای انقلاب و ترویج آگاهی و آزادی» معرفی نمود. در ادامه هم توضیح و تشریحی بود از تاریخچهٔ آن در جنبش‌های سیاسی و آزادیبخش در گوشه و کنار دنیا به‌علاوهٔ شیوه‌های فعالیت و تقسیم وقت برای کار هم‌زمان در کلاس یا کارخانه یا مزرعه به‌همراه فعالیت سیاسی، مدنی، اجتماعی و فرهنگی. بنیانگذار و سازمان‌دهنده و تربیت و تعلیم نسل میلیشیا بر عهدهٔ سازمان مجاهدین خلق ایران بود.&lt;ref&gt;نشریه‌ی مجاهد - اطلاعیه‌ی درباره‌ی میلیشیا ۵ آذر ۱۳۵۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === اقتباس واژهٔ میلیشیا در ایران ===<br /> نبرد کرامه نقطه تحول بزرگی برای [[جنبش فتح]] و مقاومت فلسطین به حساب می‌آید. بعد از جنگ کرامه و عقب‌نشینی نیروهای نظامی ارتش اسرائیل جنبش الفتح به پیروزی بزرگی دست یافت. این پیروزی موجب سرازیر شدن درخواست عضویت در مقاومت فلسطین به خصوص از طرف روشنفکران و دارندگان مدارک دانشگاهی گردید. جنبش الفتح برای به خدمت گرفتن این نیروی عظیم ملی مردمی آنها را در نهادهای میلیشیا سازماندهی کرد. این نیروها در کنار آموزشهای رزمی و دفاعی می‌توانستند به کارهای روزانهٔ خود هم بپردازند. به همین خاطر به آنها چریک نیمه وقت هم گفته می‌شد. میلیشیا یعنی نیروی رزمندهٔ نیمه وقت که هنوز حرفه ای رزم و نبرد نشده‌است.&lt;ref&gt;[http://zien.maarefefelestin.com/index.php?title=کرامه،_نبرد_ـ_1968 دانشنامه اسرائیل]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آینده انقلاب ایران و نقش میلیشیا ==<br /> بعد از پیروزی انقلاب ضد سلطنتی در سال ۱۳۵۷[[سازمان مجاهدین خلق ایران]] به مدت ۲ سال و نیم به فعالیت گستردهٔ تبلیغی و سیاسی دست زد. آنها برای پیشبرد اهداف انقلابی در جامعه توانستند با روشهای سیاسی مبارزهٔ خود را به پیش ببرند. در این راستا میلیشیای مردمی نقش تعیین‌کننده ای درپیاده کردن آن اهداف داشت. من باب مثال وقتی امکانات عمومی تبلیغات (رادیو- تلویزیون وتربیون‌های همگانی) دراختیار نیروهای انقلابی گذاشته نمی‌شد، وامکانات مالی و فنی گسترده‌ای هم وجود نداشت، آنها توانستند از طریق سازماندهی میلیشیایی بهترین واصولی‌ترین تبلیغات را در راستای آگاهی بخشی سیاسی توده ای جامعه داشته باشند.<br /> <br /> == ضرورت تشکیل میلیشیا ==<br /> ضرورت سازمان دهی مردمی درشکل میلیشیا از آنجا ناشی می‌شود که درعین پرداختن به کارها و فعالیتهای سازمانی و روشنگری و ایجاد آمادگی‌های لازم و روحیات متناسب با آن فعالیت‌های روزمرهٔ تولید ی و اقتصادی و فرهنگی به روال عادی ادامه می‌یابد و به این ترتیب این آمادگی‌ها لطمه ای به اقتصاد وتولید و مناسبات اجتماعی وارد نمی‌آورد.[[پرونده:میلیشیا در فاز سیاسی.jpg|alt=تشکیل میلشیا های دانش آموزی|بندانگشتی|تشکیل میلشیاهای دانش آموزی]]از زمان شکل‌گیری میلیشیا، فعالیتهای میلیشیا را می‌توان در حضور فعال آنان در صحنة مبارزات سیاسی جامعه از قبیل انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای ملی و حفاظت از میتینگهای سخنرانی [[مسعود رجوی]] و ستادهای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] خلق ایران فروش [[نشریات]] و [[کتابهای]] سازمان مجاهدین خلق جمع‌آوری کمک مالی فعالیتهای سازندگی و عمرانی در مناطق محروم کشور نام برد. عمده‌ترین این فعالیتها را در چهار محور می‌توان تقسیم‌بندی کرد:<br /> # '''فعالیتهای سیاسی میلیشیا'''<br /> # '''فعالیتهای تبلیغی میلیشیا'''<br /> # '''فعالیتهای عمرانی و سازندگی میلیشیا'''<br /> # '''فعالیتهای نظامی میلیشیا'''<br /> <br /> == فعالیتهای سیاسی میلیشیا ==<br /> هر نیروی انقلابی و از جمله میلیشیا درشرایط مختلف نمی‌تواند صرفاً کار نظامی را پیشه کرده و مبارزه اش را فقط درارتباط با سلاح جامه عمل بپوشاند. از آنجا که اساساً کار نظامی هم با هدف سیاسی صورت می‌گیرد و رابطه نزدیکی بین کار نظامی و کار سیاسی وجود دارد: میلیشیا نیز بایستی تحرک سیاسی لازم را دررابطه با عملکردهای انقلابی اش و دررابطه با سایر نیروهای اجتماعی و شرایط محیطی پیرامونش و . . . داشته باشد.<br /> <br /> نیروهای مردمی میلیشیا باید درتمام زمینه‌ها تحرک و آمادگی و سازمان یافتگی داشته باشند. فعالیت انتخاباتی برای پشتیبانی از یک کاندیدای انقلابی مناسب‌ترین زمینه مبارزه سیاسی میلیشیا درچارچوب یک مبارزه گستردهٔ مردمی است. همان طورکه میلیشیا، درس می‌خواند و یا درکارخانه تولید می‌کند، می‌تواند به موقع هم تحرک سیاسی نشان دهد و به طورارگانیک درارتباطی نزدیک و تنگاتنگ با سازمان انقلابی درمیدان جدید حاضر به مبارزه شود.<br /> <br /> میلیشیا کارش را از اواخر تابستان ۵۸ شروع کرد. تکاپوی او ترویج آگاهی و آزادی و دموکراسی و افشای تمامیت‌خواهان بود که خیال داشت سلطه سیاه خود را تثبیت کند. اینان دختران و پسرانی جوان بودند که یا دانش‌آموز دبیرستان بودند و یا جوانان غیردانش‌آموز. معمولاً صبح تا ظهر سر کلاس و کارشان بودند. بعدازظهر که پا به عرصهٔ فعالیت اجتماعی و سیاسی می‌گذاشتند، چهرهٔ کوی و برزن و کوچه و خیابان و میدانهای شهر هم تغییر می‌کرد و جلوه‌ای نو به خود می‌گرفت. با اینان چهره‌ای از ایران را می‌دیدی که هرگز هیچ نسلی از بازماندگان مشروطه و دورهٔ مصدق و سن و سال دارهای آن موقع ایران، ندیده بودند. خاطره‌های سیاسی و اجتماعی آنها اصلاً چنین تصاویری از شهرها و روستاها را قد نمی‌داد: نسلی جوان، شورمند، پرانگیزه، پرتکاپو، خلاق، صمیمی، منضبط، با شخصیت، شکیبا، مؤمن به آزادی و عاشق عدالت برای همگان.&lt;ref&gt;وبسایت [https://www.mojahedin.org/i/%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%BE%D9%88%DB%8C-%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C سازمان مجاهدین خلق ایران] &lt;/ref&gt;<br /> [[پرونده:فعالیتهای میلیشیا در مدارس.jpg|alt=فعالیتهای میلیشیا مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|فعالیتهای میلیشیا در مدارس]]<br /> <br /> === فعالیت‌های میلیشیا در مدارس ===<br /> اولین هستهٔ میلیشیا از طرف [[سازمان مجاهدین]] خلق ایران دربین دانش آموزان شکل گرفته و تشکیل شد و به تدریج دربین قشرها مختلف خلق گسترش پیداکرد. دانش آموزان مدارس در کنار درس و تحصیل می‌توانستند به فعالیتهای سازمانی هم بپردازند. آنها در خیابانها و یا سر چهارراه‌ها دکه‌های کتاب و یا فروش [[نشریه سازمان مجاهدین خلق ایران|نشربه]] برپا می‌کردند. همچنین برای سازمان کار بهتر اقدام به تشکیل انجمن‌های مدارس هم کرده بودند. عمده فعالیتهای این انجمن‌ها تبلیغ [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان]] مجاهدین خلق ایران و شناساندن اهداف آن در میان دانش آموزان بود.<br /> <br /> === فعالیتهای میلیشیا در دانشگاه‌ها ===<br /> [[پرونده:میلیشیا در دانشگاه.jpg|جایگزین=میلیشیا در دانشگاه|بندانگشتی|میلیشیا در دانشگاه]]<br /> دانشگاه‌ها و مراکز علمی یکی دیگر از مهمترین مکانهای فعالیتهای سیاسی میلیشیا بود. برگزاری جلسات و کلاسهای مختلف ایدئولوژیک در دانشگاه‌ها توسط میلیشیا سازماندهی و اجرا می‌شد. برگزاری کلاس‌های [[کتاب شعائر موسی خیابانی|شعائر]] و [[کتاب عاشورا فلسفه ی آزادی موسی خیابانی|عاشورا فلسفهٔ آزادی]] توسط موسی خیابانی در مسجد دانشگاه تهران یکی از این فعالیتها است. این کلاسها گام بسیار مهمی در شناساندن مبانی ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق ایران به نسل جوان بود. شرکت کنندگان در این جلسات طیفهای گسترده‌ای از دانشجویان و اساتید دانشگاه‌ها و روحانیون بودند.<br /> <br /> === میلیشیا در اولین دور انتخابات ریاست جمهوری ===<br /> در جریان اولین دور انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۵۸ میلیشیا نقش مهمی در شناساندن کاندیداتوری [[مسعود رجوی]] به عنوان کاندیدای نسل جوان داشت. آنها در یک جنگ سیاسی و تبلیغی فشرده توانستند مردم جامعه را با اهداف انقلابی [[مسعود رجوی]] برای ریاست جمعهوری آیندهٔ ایران آگاه سازند.<br /> [[پرونده:فعالیتهای سیاسی میلیشیا.jpg|alt=فعالیتهای سیاسی میلیشیا مجاهدین خلق ایران|بندانگشتی|فعالیتهای سیاسی میلیشیا]]<br /> انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۵۸ اجرا گردید. این انتخابات فرصتی حساس به دست آمده برای آمادگی میلیشیا بود که بتواند با تحرک سیاسی لازم وبا معرفی کاندیدای مطلوب نسل جوان نقش روشنگرانه و تأثیرگذار خود را در روند سیاسی جامعه نشان دهد. حضورفعال میلیشیای سازمان یافته مردمی درصحنه مبارزات انتخاباتی زمینه‌های تشکیل یک جبهه و ثقل انقلابی را درجامعه فراهم کرد. تیمهای میلیشیائی مسئولیت انتقال پیام و برنامهٔ انقلابی ”کاندیدای مجاهدین خلق “ [[مسعود رجوی]] را بعهده داشتند. این فعالیت پراتیک برای میلیشیا یک جنگ سیاسی دشوار بود. در ۲سال و نیم مبارزهٔ افشاگرانه که فاز سیاسی نامیده می‌شود [[سازمان مجاهدین]] خلق ایران از رسانه‌های تبلیغی و عمومی محروم بودند. آنها نمی‌توانستند پیام و حرفهای خودشان را از طریق تلویزیون یا رادیو و حتی تریبون آزاد به گوش مردم جامعه برسانند. این رسالت به عهدهٔ میلیشیا بود. برجسته‌ترین ویژگی میلیشیا در این فعالیتها نظم و انضباط تشکیلاتی و آهنین آنها بود. آنها با اتکاء بر انتخاب آگاهانه و مشتاقانهٔ خود حاضر بودند کشته شوند اما درمقابل حمله و هچوم پاسداران عکس العمل نشوند. آنها ۲ سال و نیم مبارزهٔ سیاسی را بدون کوچکترین خدشه در اصول انضباط تشکیلاتی طی کردند.<br /> === رژهٔ میلیشیا ===<br /> میلیشیای هوادار [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] در روز چهارشنبه بیستم فروردین ماه به دعوت انجمن دانشجویان مسلمان دانشگاه تهران با برگزاری یک رژهٔ بزرگ از دانشگاه تهران تا مقابل سفارت آمریکا قدرت و توان تشکیلاتی خود را به نمایش گذاشت. زمین چمن دانشکاه تهران وبرخی خیابان‌های اطراف زمین از هزاران نفر میلیشیای دانش آموز، دانشجو، کارگر، کارمند، بازاری و سایر قشرها خلق که از محلات محتلف تهران آمده بودند موج می‌زد. رژة واحدهای منظم میلیشیا که صف طویلی را تشکیل می‌داد، همراه با حرکات نظامی و نیز خواندن [[لیست سرودهای سازمان مجاهدین خلق ایران|سرودهای مجاهدین خلق]] مردم نظاره گر را که در اطراف خیابان‌ها بودند غرق در شادی کرده بود<br /> <br /> === حفاظت از میتینگها ===<br /> طی ۲ سال و نیم فعالیت سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران جلسات و میتینگهای بسیاری را در شهرهای ایران برگزار کرد. در اکثر این میتینگها که مسعود رجوی سخنرانی می‌کرد میلیشیا عهده‌دار حفاظت و امنیت این میتینگها بود. آنها با زنجیر انسانی در اطراف محوطهٔ میتینگها مانع حمله و هجوم نیروهای حاکمیت رژیم خمینی به مردمی می‌شدند که برای شرکت در این میتینگها آمده بودند. در برزگترین میتینگ مجاهدین که مسعود رجوی تحت عنوان چه باید کرد؟ سخنرانی می‌کرد نیروهای میلیشیا در اطراف استادیوم امجدیه مانع ورود نیروهای رژیم خمینی می‌شدند. انضباط تشکیلاتی و آهنین میلیشیا مانع هرگونه عکس العمل در قبال ضربات پاسداران می‌شد. آنها می‌خواستند تا جاییکه امکان فعالیت سیاسی و مسالمت آمیز وجود دارد برای افشای ماهیت ارتجاعی حاکمیت بهره ببرند. حتی نه تنها به قیمت کتک خوردن بلکه به قیمت فدا کردن خود. در این روز میلیشیای مجاهد خلق [[مصطفی ذاکری]] جان خود را از دست داد.<br /> <br /> == فعالیتهای تبلیغی میلیشیا ==<br /> === فروش نشریهٔ مجاهد خلق ===<br /> [[نشریه مجاهد]] ارگان رسمی سازمان مجاهدین خلق ایران بود. این نشریه با تیراژ ۶۰۰ هزار نسخه در ایران به چاپ می‌رسید که در تاریخ ایران بی‌سابقه بود. این نشربه به سرعت جای خود را در صحنهٔ سیاسی و اجتماعی ایران باز کرد و به ارگانی کارآمد جهت تبلیغ خطوط و مواضع انقلابی مجاهدین و افشای سیاستهای ارتجاع حاکم تبدیل می‌شود. نشریهٔ مجاهد به مهمترین نشریهٔ سیاسی کشور تبدیل شده بود آنهم در شرایطی که انتشار آن از جانب رژیم ممنوع اعلام گردیده بود که به صورت مخفیانه چاپ و توزیع می‌شد. توزیع و فروش [[نشریه مجاهد]] در سراسر ایران بر عهدهٔ میلیشیا بود. نشریهٔ مجاهد در شرایطی چاپ و توزیع می‌شد که هر روز ستادهای تبلیغی و میتینگهای مجاهدین خلق ایران مورد هجوم و حمله قرار می‌گرفت. در شرایط نظامی و پلیسی و سرکوب مسئولیت تدوین و چاپ و توزیع نشریهٔ مجاهد بر دوش میلیشیا بود که [[نشریه ی مجاهد]] را بتوانند به اقصی نقاط ایران برسانند.<br /> <br /> === کلاسهای تبین جهان ===<br /> کلاسهای [[تببین جهان]] توسط [[مسعود رجوی]] هر هفته در روزهای جمعه در مسجد دانشگاه صنعتی شریف برگزار می‌شد. برگزاری و حفظ نظم و امنیت این جلسات تماماً بر عهدهٔ میلیشیا بود. [[مسعود رجوی]] در این کلاسها مبانی اسلام انقلابی و توحیدی را در مقابل اسلام ارتجاعی آموزش می‌داد. این کلاسها ۱۰ هزار نفر شرکت کننده داشت که شامل اساتید دانشگاه‌ها دانشجویان رشته‌های مختلف دانش آموزان و دیگر قشرها مختلف جامعه بود. بلافاصله بعد از این کلاسها متون این سخنرانی توسط میلیشیا تایپ شده و در جزوات مختلف به اقصی نقاط ایران ارسال می‌شد. به طوریکه طی یک هفته (تا جلسهٔ بعدی) این سخنرانی به صورت [[سری کتابهای تبیین جهان|کتاب]] و یا جزوه و حتی فیلم ویدئو در دسترس مردم قرار می‌گرفت.[[پرونده:فروش نشریه ی مجاهد توسط میلیشیا.jpg|جایگزین=فروش نشریه مجاهد توسط میلیشیا|بندانگشتی|فروش نشریهٔ مجاهد توسط میلیشیا]]<br /> <br /> مسعود رجوی در این کلاسها که به طور منظم در روزهای جمعه تشکیل می‌شد مبانی توحیدی اسلام و تبیین فلسفی توحید را آموزش می‌داد. کلاسهای تبیین جهان نقطهٔ عطفی در فهم جهان و هستی از دیدگاه توحیدی بود. مسعود رجوی با مقایسهٔ مکاتب مختلف جهان؛ اسلام انقلابی را بطور علمی تبیین می‌کرد. این کلاسها دیدگاه‌ها و نقطه نظرات عقیدتی و ایدئولوژیک و سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران را روشن می‌کرد.<br /> <br /> == فعالیتهای عمرانی میلیشیا ==<br /> میلیشیای مجاهد خلق در کنار فعالیتهای تحصیلی خود به کارهایی از قبیل کمک در مناطق محروم؛ تشکیل انجمن‌های محلات برای کمک مردم بی بضاعت؛ کمک در روستاها و مزارع؛ کمک به جمع‌آوری اعانه و دیگر کارهای عمرانی در مناطق روستایی و شهری می‌پرداخت. ناصر محمدی یکی از میلیشیای‌های جوان است که در انجمن میثاق در سال ۱۳۵۹ توسط پاسداران جان باخت.<br /> <br /> == فاز نظامی ==<br /> === سرفصل ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ ===<br /> [[پرونده:سازماندهی میلیشیا.jpg|alt=سازماندهی میلیشیا ی مجاهدین خلق|بندانگشتی|سازماندهی میلیشیا]]<br /> بعد از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ هرگونه راه مبارزهٔ مسالمت آمیز در مقابل رژیم خمینی بسته شد و سازمان مجاهدین وارد مرحلهٔ رویارویی نظامی با حاکمیت شد. از این پس میلیشیای مجاهد خلق یک نیروی مدافع نبود که در مقابل ضربات و شلیک پاسداران سکوت کند. در فردای ۳۰ خرداد دادستانی انقلاب تعدادی از میلیشیای مجاهد خلق را که در راهپیمایی مسالمت آمیز مردم تهران دستگیرشده بودند را حتی بدون اظهار هویت به جوخهٔ تیرباران سپرد و تصاویر آنها را در روزنامهٔ اطلاعات به چاپ رساند. هر روز ده‌هاو صدها میلیشیا اعدام می‌شدند و در گورهای جمعی دفن می‌شدند. هر روز خانه‌های تیمی میلیشیا مورد حمله قرار می‌گرفت. میلیشیا با تمام توان به مقابله برمی‌خواست. یا کشته می‌شد و یا دستگیر می‌شد. زندان اوین پذیرای روزانهٔ هرازان میلیشیا بود. طی مدت نزدیک به ۳ دهه از شروع فاز نظامی تقریباً ۱۲۰ هزار تن از میلیشیاها جان خود را از دست داده بودند. (کتاب لیست شهدا) بزرگترین و مهیب‌ترین قتل‌عام میلیشیا در سال ۱۳۶۷ صورت گرفت که طی چند ماه بیش از ۳۰ هزار میلیشیا در سراسر ایران به دار آویخته شدند. بسیاری از این میلیشیاها دورهٔ محکومیت خود را تمام کرده بودند.<br /> <br /> === حماسهٔ ۵ مهر ۱۳۶۰ ===<br /> میلیشیای مجاهد خلق در ۵ مهر ۱۳۶۰ یکبار دیگر قدرت تشکیلاتی و فرمان پذیری خود را به اثبات رساند. در شرایطی که امکان هیچ تجمع و یا فعالیتی وجود نداشت و خانه‌های تیم‌های میلیشیاها مورد حملات مسلحانه قرار می‌گرفت میلیشیا بار دیگر به خیابانها ریختند و شعار شاه سلطان ولایت مرگت فرا رسیده را سر دادند. در این روز مشروعیت سیاسی خمینی به کلی از میان رفت و خط سرنگونی نظام خمینی به خط سیاسی روز تبدیل شد.<br /> <br /> == کتاب شهیدان مقاومت ==<br /> [[کتاب شهیدان مقاومت]] حاوی اسامی شهدای میلیشیای مجاهد خلق است که تا به الان به دست آمده‌است. <br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس|۳|اندازه=ریز}}</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B4&diff=54702 2021-04-04T10:32:26Z

<p>Ehsan: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات |تصویر = 200px |عنوان...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:مرضیه در لباس ارتش آزادی بخش.JPG|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> [[مرضیه]]، اشرف‌السادات مرتضایی (زاده‌ی ۱ فروردین ۱۳۰۳ - درگذشت ۲۱ مهر ۱۳۸۹) خواننده‌ی موسیقی سنتی و کلاسیک ایرانی است. مرضیه به اعتقاد بسیاری مشهورترین و به عقیده‌ی برخی محبوب‌ترین خواننده‌ی تاریخ موسیقی ایران است. مرضیه در تهران در خانواده‌ای روشنفکر بدنیا آمد. مادر او تار می‌نواخت و از کودکی وی را با موسقی آشنا کرد[[مرضیه|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۰۲- زادروز &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt; بانوی آواز ایران<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۴۴- درگذشت مرتضی محجوبی، نوازندهٔ ایرانی و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها<br /> <br /> * ۲ فروردین ۱۳۸۶- درگذشت [[ابراهیم ذاکری]] از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت]].<br /> <br /> * ۴ فروردین ۱۳۱۲- زادروز &lt;big&gt;[[حبیب‌الله بدیعی]]&lt;/big&gt;، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۵ فروردین ۱۳۱۲- صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به &lt;big&gt;[[نهضت تنباکو]]&lt;/big&gt; در ایران انجامید<br /> <br /> * ۷ فروردین ۱۳۶۷- سالروز یکی از عملیات‌های بزرگ مجاهدین خلق علیه رژیم ایران به نام &lt;big&gt;[[عملیات آفتاب]]&lt;/big&gt;<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> <br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰|حمله‌ی خونین سپاه پاسداران به قرارگاه اشرف]] که در اثر آن ۳۶ نفر از مجاهدین جان باخته و صدها نفر مجروح شدند.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B3&diff=54701 2021-04-04T10:30:21Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:مرضیه در لباس ارتش آزادی بخش.JPG|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> [[مرضیه]]، اشرف‌السادات مرتضایی (زاده‌ی ۱ فروردین ۱۳۰۳ - درگذشت ۲۱ مهر ۱۳۸۹) خواننده‌ی موسیقی سنتی و کلاسیک ایرانی است. مرضیه به اعتقاد بسیاری مشهورترین و به عقیده‌ی برخی محبوب‌ترین خواننده‌ی تاریخ موسیقی ایران است. مرضیه در تهران در خانواده‌ای روشنفکر بدنیا آمد. مادر او تار می‌نواخت و از کودکی وی را با موسقی آشنا کرد[[مرضیه|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۰۲- زادروز &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt; بانوی آواز ایران<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۴۴- درگذشت مرتضی محجوبی، نوازندهٔ ایرانی و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها<br /> <br /> * ۲ فروردین ۱۳۸۶- درگذشت [[ابراهیم ذاکری]] از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت]].<br /> <br /> * ۴ فروردین ۱۳۱۲- زادروز &lt;big&gt;[[حبیب‌الله بدیعی]]&lt;/big&gt;، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۵ فروردین ۱۳۱۲- صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به &lt;big&gt;[[نهضت تنباکو]]&lt;/big&gt; در ایران انجامید<br /> <br /> * ۷ فروردین ۱۳۶۷- سالروز یکی از عملیات‌های بزرگ مجاهدین خلق علیه رژیم ایران به نام &lt;big&gt;[[عملیات آفتاب]]&lt;/big&gt;<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> <br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-کشته شدن &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.</div>

Ehsan https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1_%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87/%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B1/%DB%B1%DB%B3&diff=54700 2021-04-04T10:27:45Z

<p>Ehsan: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات<br /> |تصویر = [[پرونده:مرضیه در لباس ارتش آزادی بخش.JPG|200px]]<br /> |عنوان تصویر = &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt;<br /> }}<br /> [[مرضیه]]، اشرف‌السادات مرتضایی (زاده‌ی ۱ فروردین ۱۳۰۳ - درگذشت ۲۱ مهر ۱۳۸۹) خواننده‌ی موسیقی سنتی و کلاسیک ایرانی است. مرضیه به اعتقاد بسیاری مشهورترین و به عقیده‌ی برخی محبوب‌ترین خواننده‌ی تاریخ موسیقی ایران است. مرضیه در تهران در خانواده‌ای روشنفکر بدنیا آمد. مادر او تار می‌نواخت و از کودکی وی را با موسقی آشنا کرد[[مرضیه|بیشتر بخوانید...]]<br /> == &lt;sup&gt;&lt;big&gt; یادکردها &lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; ==<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۰۲- زادروز &lt;big&gt;[[مرضیه]]&lt;/big&gt; بانوی آواز ایران<br /> <br /> * ۱ فروردین ۱۳۴۴- درگذشت مرتضی محجوبی، نوازندهٔ ایرانی و آهنگساز بسیاری از برنامه‌های گل‌ها<br /> <br /> * ۲ فروردین ۱۳۸۶- درگذشت [[ابراهیم ذاکری]] از فرماندهان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادی‌بخش]] و مسئول كميسيون امنيت و ضد تروريزم [[شورای ملی مقاومت]].<br /> <br /> * ۴ فروردین ۱۳۱۲- زادروز &lt;big&gt;[[حبیب‌الله بدیعی]]&lt;/big&gt;، موسیقی‌دان و نوازندهٔ ویلن (درگذشته ۱۳۷۱)<br /> <br /> * ۵ فروردین ۱۳۱۲- صدور فتوای تحریم تنباکوی میرزای شیرازی که به &lt;big&gt;[[نهضت تنباکو]]&lt;/big&gt; در ایران انجامید<br /> <br /> * ۷ فروردین ۱۳۶۷- سالروز یکی از عملیات‌های بزرگ مجاهدین خلق علیه رژیم ایران به نام &lt;big&gt;[[عملیات آفتاب]]&lt;/big&gt;<br /> <br /> * ۸ فروردین ۱‍۳۶۲ - قتل‌عام روستای پیران‌جیق کردستان توسط &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> * ۹ فروردین۱۳۹۰ - درگذشت زندانی سیاسی &lt;big&gt;[[محسن دگمه‌چی]]&lt;/big&gt; در زندان گوهردشت <br /> {{فروردین}}<br /> * ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ - اعدام &lt;big&gt;[[قاضی محمد]]&lt;/big&gt; و یارانش در مهاباد کردستان.<br /> <br /> * ۱۰ فروردین۱۳۱۳ - قتل جعفرقلی‌خان اسعد بختیاری از فعال‌های قیام مشروطه در زندان به دستور &lt;big&gt;[[رضاخان]]&lt;/big&gt; <br /> <br /> * ۱۲ فروردین۱۳۷۰ - &lt;big&gt;[[عملیات مروارید]]&lt;/big&gt; ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در حمله رژیم ایران<br /> <br /> * ۱۳ فروردین۱۳۰۰ - قیام &lt;big&gt;[[محمدتقی‌ پسیان|کلنل محمد تقی خان پسیان]]&lt;/big&gt; در خراسان.<br /> <br /> *۱۴ فروردین۱۲۸۲ - &lt;big&gt;[[ابوالحسن صبا]]&lt;/big&gt;، آهنگ‌ساز و نوازنده ویولن و سه‌تار (درگذشته ۱۳۳۶)<br /> <br /> *۱۵ فروردین۱۳۲۰ - &lt;big&gt;[[پروین اعتصامی]]&lt;/big&gt;، شاعر شهیر ایرانی (زاده ۱۲۸۵)<br /> <br /> *۱۶ فروردین ۱۲۹۹ - قیام &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt;.<br /> <br /> *۱۷ فروردین ۱۳۷۸ - قتل سهراب اکبری، پدر &lt;big&gt;[[علی‌اکبر اکبری]]&lt;/big&gt;، کسی که [[اسدالله لاجوردی]] را از پای درآورد.<br /> <br /> *۱۸ فروردین۱۲۹۹ - تصرف شهربانی تبریز به دست پیروان &lt;big&gt;[[شیخ محمد خیابانی]]&lt;/big&gt; و فرار کلنل بیورلینگ سوئدی.<br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۸۵ - حكم جلب &lt;big&gt;[[علی فلاحیان|علی فلاحيان]]&lt;/big&gt; وزير اطلاعات سابق رژيم ایران و ۱۳تروريست ديگر به جرم دست داشتن در ترور [[کاظم رجوی|دكتر كاظم رجوی]] توسط دادگاه سوئيس <br /> <br /> *۱۹ فروردین۱۳۹۸ - قرارگرفتن &lt;big&gt;[[سپاه پاسداران]]&lt;/big&gt; در لیست تروریستی آمریکا.<br /> <br /> *۲۰ فروردین۱۳۵۹ - رژه‌ی &lt;big&gt;[[میلیشیای مجاهد خلق|ميليشيای مجاهدین خلق]]&lt;/big&gt; در تهران و مراكز برخی استان‌ها.<br /> <br /> *۲۱ فروردین۱۳۷۸-هلاکت &lt;big&gt;[[صیاد شیرازی]]&lt;/big&gt;، فرمانده‌ی نیروی زمینی ارتش رژیم ایران توسط واحدهای عملیاتی مجاهدین خلق.</div>

Ehsan