https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Alireza+k+hایران پدیا - مشارکتهای کاربر [fa]2026-06-21T19:31:49Zمشارکتهای کاربرMediaWiki 1.43.0https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF_%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C&diff=89730پیامهای مسعود رجوی2026-06-19T14:31:39Z<p>Alireza k h: درج پیام جدید</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه =<br />
| عنوان =<br />
| نام = مسعود رجوی<br />
| تصویر =پیامهای مسعود رجوی.jpg<br />
<br />
| اندازه تصویر =<br />
| عنوان تصویر =مسعود رجوی<br />
| زادروز = ۱۳۲۷<br />
| زادگاه = طبس<br />
| تاریخ مرگ =<br />
| مکان مرگ =<br />
|عرض جغرافیایی محل دفن=<br />
|طول جغرافیایی محل دفن=<br />
<!-- عرض جغرافیایی به درجه دقیقه و ثانیه و جهت پیشفرض شمال--><br />
|latd=|latm=|lats=|latNS=N<br />
<!-- طول جغرافیایی به درجه دقیقه و ثانیه و جهت پیشفرض غرب--><br />
|longd=|longm=|longs=|longEW=E<br />
| محل زندگی =<br />
| ملیت =ایرانی<br />
| نژاد =<br />
| تابعیت =ایرانی<br />
| تحصیلات =لیسانسیه حقوق<br />
| دانشگاه =دانشگاه تهران<br />
| پیشه =<br />
| سالهای فعالیت =<br />
| کارفرما =<br />
| نهاد =<br />
| نماینده =<br />
| شناختهشده برای =<br />
| نقشهای برجسته = مسئول شورای ملی مقاومت و رهبر سازمان مجاهدین خلق ا یران<br />
| سبک =<br />
| تأثیرگذاران =<br />
| تأثیرپذیرفتگان =اعضاء وهواداران سازمان مجاهدین خلق ایران<br />
| شهر خانگی =<br />
| تلویزیون =<br />
| لقب =<br />
| حزب =سازمان مجاهدین خلق ایران<br />
| جنبش =<br />
| مخالفان =<br />
| هیئت =<br />
| دین =اسلام-شیعه<br />
| مذهب =<br />
| منصب =<br />
| مکتب =<br />
| آثار =<br />
| خویشاوندان سرشناس =<br />
| جوایز =<br />
| امضا =امضاء مسعود رجوی.JPG<br />
| اندازه امضا =<br />
| وبگاه =<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
پیامهای مسعود رجوی طی سالهای پس از سقوط دولت عراق تا کنون در خصوص تحولات عمده و یا تعیینکننده و همچنین شرایط سیاسی ایران و وضعیت ژئوپولتیک خاورمیانه، مشخصا تاثیر گذار در وضعیت حکومت جمهوری اسلامی و یا سرنوشت مردم ایران و یا خطاب به مردم ایران و اعضاء و هواداران سازمان مجاهدین خلق بوده است . این پیامها حاوی موضعگیری در رابطه با وقایع، تحلیلهای سیاسی، فراخوان به عمل و ... بوده است. پیامهای مسعود رجوی اغلب به صورت متنی و گاه با صدای خود او منتشر شده و مجموعهی کاملی است که مواضع سازمان مجاهدین خلق را در این سالها بیان میکند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۸خرداد ۱۴۰۵ (در رابطه با پیام مجتبی خامنهای) ==<br />
'''مجتبی خامنهای:'''<br />
* در مورد تفاهمنامه بین رئیسجمهوران ایران و آمریکا بنده اصولاً نظر دیگری داشتم<br />
* ولی از باب تعهدی که رئیسجمهور محترم بهعنوان رئیس شورای عالی امنیت از طرف خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملّت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازهٔ آن را صادر نمودم<br />
* رئیسجمهور و اعضای شورای عالی امنیت همچنین تصریح کردهاند که اگر طرف آمریکایی بخواهد زیادهخواهی کند زیر بار آن نخواهند رفت<br />
* از این لحظه منتظر تحقّق شروط گفتهشده خواهیم بود<br />
* اما بدیهی است مذاکرات حضوری که در آینده برقرار خواهد شد، بهمعنی پذیرش نظر دشمن نخواهد بود<br />
<br />
'''مسعود رجوی:'''<br />
<br />
* هنوز مرکب امضای یادداشت تفاهم خشک نشده کینگ مجتبی ولیفقیه نورسیده، بالاترین شکاف را بارز و اعلام کرد بهطور اصولی مخالف آن بوده و آن را صرفاً بر اساس تعهد پزشکیان و شورای عالی امنیت نظام اجازه داده است!<br />
* به این ترتیب سر کلاف جنگوجدال در بالاترین نقطهٔ رژیم باز شده و این رشته سر دراز دارد. مسئولیت را هم به گردن پزشکیان انداخته که سند را امضا کرده است<br />
* مسعود رجوی: در جنگ گرگها حرف مجتبی با اصلاحاتیها که زیر سرشان بلند شده این است که پدر و زن و خواهر و دختر خواهر و شوهر خواهر من کشته نشدند که شما جیبتان پر شود و سهم بیشتری از قدرت بخواهید<br />
* قبلاً یکی از نفرات باند مجتبی به اصلاحاتیها گفته بود چگونه است که حتی یکی از شماها را نزدند؟!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ ==<br />
بارها و بارها گفتهایم و تکرار میکنیم که از عقبنشینی و «زهر» خوردن اتمی رژیم همچون زهر آتشبس در جنگ ۸ ساله بهغایت استقبال میکنیم و خواهشمندیم کینگ مجتبی سفاک نیز مانند دیو جماران شاه سلطان خمینی زهر بخورد و واپس بتمرگد.<br />
<br />
سرنگونی رژیم برعهده ما و خلق ما و ارتش آزادیست و هیچ نیازی به دخالت خارجی نیست.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ ==<br />
'''پیام به بچه خامنهای ولیفقیه سفاک موروثی!'''<br />
<br />
در فردای مرگ پدرت که ضحاکی عمامهدار بود به «اخطار» به تو گفتیم «مخصوصاً در وضعیت دهشتناک بمبارانها، زندانیان سیاسی باید همگی بدون استثناء آزاد شوند. این برای خودت هم خوب است». اما تو صرفاً برای حفظ قدرت، سفاکی پیشه کردی و مانند پدرت و خمینی ملعون به طناب دار و اعدام آویختی. یادت باشد که طبق شریعت خودت، با هر اعدام از فرزندان برومند و آزادیخواه این میهن، یک اعدام هم در حق خودت و به حساب خودت نوشته میشود.<br />
<br />
باش تا شام تیره دولت اعدام و قتلعام و سرنگونی محتوم آن فرا برسد و صبح آزادی خلق قهرمان بدمد.<br />
<br />
'''أَلَیْــسَ الصُّبْــحُ بِقَــرِیـبٍ'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۲۱ فروردین ۱۴۰۵ ==<br />
بچهٔ شیـخ روی دست بچهٔ شـاه بلند شد!<br />
<br />
کینگ مجتبی و ادعای ۱۷میلیون «جانفدا»<br />
<br />
'''یادآوری پیشنهاد مقاومت ایران پس از ۳۰سال در مورد انتخابات ریاستجمهوری یا مجلس مؤسسان بر اساس اصل حاکمیت مردم و نه حاکمیت آخوند (ولایتفقیه) تحت نظارت ملل متحد'''<br />
<br />
«کینگ» مجتبی بچهٔ خامنهای در انشانویسی چهلم پدرش ضمن اعلام پیروزی، روی دست بچهٔ شاه بلند شده و بسا فراتر از دعاوی صدا زدنهای میلیونی، از «عدد شگفتآور و رو به افزایش میلیونی پویش جانفدا» سخن میگوید.<br />
<br />
شبکههای تبلیغاتی رژیم در روز ۲۰ فروردین جانفدایان نظام ولایت را تحت عنوان «جانفدا برای ایران» ۱۷میلیون نفر آمار دادند و میگویند روزانه رو به افزایش است!<br />
<br />
به بچهٔ شیخ که از بچهٔ شاه سبق برده میگویم اگر راست میگویی و این همه «جانفدا» داری، یک انتخابات آزاد مؤسسان یا ریاستجمهوری را تحتنظر ملل متحد بر اساس اصل حاکمیت جمهور مردم، و نه حاکمیت آخوند (ولایت فقیه) قبول کن!<br />
<br />
اما تو هم مانند پدرت که از ۳۰سال پیش همین را به او میگفتیم، هرگز قبول نخواهی کرد و به همین دلیل پاسخ در کانونها و شهرهای شورشی و ارتش آزادیبخش ملی است.<br />
<br />
یادآوری میکنم که در ۳۰ مهر ۱۳۷۵ آمادگی شورای ملی مقاومت ایران برای شرکت در انتخابات ریاستجمهوری یا مجلس مؤسسان بر اساس اصل حاکمیت مردم با تضمینهای کافی و تحت نظارت ملل متحد را اعلام کردیم (نشریه ایرانزمین ۱۴ آبان ۱۳۷۵).<br />
<br />
رئیسجمهور برگزیده مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران نیز در پاسخ به ادعای آخوندها که این مقاومت در داخل ایران پایگاهی ندارد، از سالها پیش اعلام کرده است: «آزادی و امنیت اعضا و هواداران این مقاومت را تأمین کنید تا یک راهپیمایی در خیابانهای تهران برگزار کنند آن وقت میبینید که چگونه سراپای رژیمتان را در مینوردند» (ویلپنت ۶ تیر ۱۳۹۳).<br />
<br />
'''استبداد دینی همچون استبداد سلطنتی با قیام خلق به گور میرود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ ==<br />
'''تشت رسوایی و سنگ پا از نوع رضا چلبی!'''<br />
<br />
بچهٔ شاه خطاب به «هممیهنان» میگوید که میداند خبر آتشبس، بسیاری از آنها را «دلسرد» و «نا امید» کرده است! عجبا به آن «هممیهنان» که با بمب و بمباران و زدن زیرساختهایشان دلگرم و امیدوار میشوند.<br />
<br />
با آتشبس تشت رسواییاش از بام جنگطلبی «بشردوستانه» (!) فرو افتاده، پنجاه هزار نفر از عناصر امنیتی و اطلاعاتی رژیم که به او اعلام پیوستگی کرده بودند ظاهراً پشیمان شدهاند. از گارد جاویدانش خبری و اثری نیست. قبل از آتشبس هم دست به دامان ارتش تحتامر ولایت فقیه شد تا به «میدان» بیایند و «ایران را نجات دهند» اما کسی محل نگذاشت و طرح فرود آمدن در نخستین شهر آزاد شده بر باد رفت!<br />
<br />
در حسرت ادامهٔ جنگ و بمباران برای هممیهنان، که خودش هرگز درگیر آن نبوده و طعم آنرا نچشیده، با سیلی صورت خود را سرخ نموده، برای اینکه از تک و تا نیفتد در یک تقلب آشکار ادعا میکند: «ما از آغاز میدانستیم که جمهوری اسلامی... از طریق حملات هوایی سقوط نمیکند»! به این میگویند سنگ پا از نوع رضا چلبی بهخصوص که در همین حال تأکید میکند: «آنچه در این ۴۰ روز رخ داد، دقیقاً در مسیر همان مطالباتی است که ملت ایران از جامعه جهانی خواست»!<br />
<br />
حال اگر بپرسید که تکلیف آن میلیونها نفری که میگفت او را صدا زدهاند و تکلیف گارد جاویدان و آن پنجاه هزار نفر چیست؟<br />
<br />
میگوید: «شکیبا باشید، از خودتان محافظت کنید»!<br />
<br />
طفلکی خیلی هم دلنازک است و بغض کرده و گریان میگوید: «همهٔ هدف من این است که اقدام نهایی برای سرنگون کردن جمهوری اسلامی با کمترین هزینهٔ جانی باشد. جان تکتک شما برای من ارزشمند است»!<br />
<br />
نهایتاً هم رهنمود میدهد: «در انتظار لحظهٔ تعیینکننده بمانید. در این فاصله، من و همهٔ هممیهنانمان در خارج از کشور با تمام توان، خواست شما را که پایان دادن به جمهوری اسلامی است، فریاد خواهیم زد»!<br />
<br />
پس باید منتظر بود تا در این فاصله بچهٔ شاه و دنبالچههای سلطنت و ساواک خواست هممیهنان را در خارجه فریاد بزنند! راستی که ابتذال تا به کجا... ؟<br />
<br />
دیگر بس است. دکانهای شیخ و شاه را که همان بساط استبداد و وابستگی است، باید از اساس گل گرفت و به زبالهدان تاریخ ایران انداخت. شعارهای فاشیستی «جاوید شاه»، «حزب فقط رستاخیز» یا «حزب فقط حزبالله» و «خامنهای رهبر» را باید دور ریخت. مغازههای ارتجاعی و استعماری مداحی شیخ و شاه را باید تحریم کرد.<br />
<br />
'''نفـرین خلـق و تاریـخ بر شیـخ و شـاه خـونریز'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی – ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ ==<br />
۷ نماد از نسل ضد<br />
<br />
رویان و شکوفا، ضد شیخ و شاه<br />
<br />
با آتش و سلاح، خندان و سربدار، مشتاق رؤیت یار<br />
<br />
ای صبح شبنشینان جانم به طاقت آمد...<br />
<br />
خواهم شدن به بستان چون غنچه با دل تنگ<br />
<br />
و آنجا به نیکنامی پیراهنی دریدن<br />
<br />
شرح این قدر کفایت باقی نمیتوان گفت الا به غمگساران<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲فروردین ۱۴۰۵ ==<br />
'''تبریک برای چهل و پنجمین بهار سرخفام مقاومت تاریخی'''<br />
<br />
'''و اینک سال جنگ جنگها و آزمایش آزمایشات که بر قامت وطن نوشت: سال سرنوشت'''<br />
<br />
'''بر خلاف بقایای شیخ و شاه، شورای ملی مقاومت و دولت موقت صلح و آزادی میخواهند'''<br />
<br />
'''هر گونه فاشیسم و دیکتاتوری اعم از دینی و سلطنتی همچون ۱۰۰ سال گذشته جنگ با ملت ایران است'''<br />
<br />
'''جنگ ۶۰ سالهٔ ما با شاه و شیخ برای آزادی و استقلال تا پیروزی انقلاب دموکراتیک ادامه دارد'''<br />
<br />
نوروز پارسال گفتیم که خامنهای از خدای ۴۰۴ بسیار میترسد و بیم آن دارد طوری بشود که به سال ۶۰ غبطه بخورد و چنین شد، آنقدر که جایی برای غبطه نماند.<br />
<br />
همچنین گفتیم که هیچ مذاکرهٔ ”برد-برد“ و موفقیتآمیز برای خامنهای متصور نیست. برخلاف خمینی ”زهر خوردن“ سیاسی هم در ظرفیتش نیست. بر سرکوب و غارت پا میفشارد اما ناخواسته بر ابعاد اشتعال و انفجاری که در تقدیر است، میافزاید. از اینرو سال آتشفشان و قیام در پیش است و چنین شد، آنقدر که نظم و نظام منطقه و تا حدودی وضعیت جهانی آشفته شد.<br />
<br />
در میانهٔ آشفتگی و اینهمه آتش و دود و گرد و غباری که دیدهها را تار میکند، باید رکن رکین و چند اصل راهنما و عاری از ابهام جستجو کرد تا قابل تکیه باشد، ذهن را از پیچ و تاب برهاند تا مانند پر کاه در گردباد به اینسو و آنسو نرود. این نیاز پیشتاز و هر شورشگر انقلابی است. در غیراینصورت به درجات در دام بقایای شیخ و شاه و کاتبان و جارچیان و روضهخوانان آنها میافتد.<br />
<br />
۱-پس از ۳۶ سال و ۹ ماه از سلطنت خامنهای، ولیفقیه جدید ”کینگ مجتبی خامنهای دوم“ بر تخت ولایت نشست. ولایت فقیه هم موروثی شد. حاصل سیاسی آن قبل از هر چیز پس زدن و پرتاب بچهٔ شاه به عقب است. یعنی تا وقتی آن یکی هست و تعیینتکلیف نشده، قیمت این یکی در بازار سیاست داخلی و منطقهیی و بینالمللی کیفاً کمتر است. اگر کسی میخواست بچهٔشاه را بر تخت بنشاند باید او را بلافاصله پس از هلاکت خامنهای ”صدا میزد“ و بهرسمیت میشناخت. اما یک هفته گذشت نه از بالا و نه از پایین خبری از ”صدا و رضا“ نشد و خبرگان، مجتبی را در یک هفته ”آیتالله“ کرد و بر تخت نشاند. در حالیکه یک روز هم نباید به خبرگان فرصت میدادند. این نکته را زودتر از همه حسن روحانی رئیسجمهور اسبق رژیم و شاهزاده حسن خمینی دریافتند و سریع و خاضعانه بیعت کردند.<br />
<br />
در زورآزماییهای پیشین هم دیدیم که خامنهای در مقام ولایت رقیبان قدرتمندی مانند ”اکبر شاه“ و خاتمی و موسوی و روحانی را که تقاضای رفراندوم هم داشت، یکی پس از دیگری در هم پیچید و کنار گذاشت. اکنون در جنگ شاهزادگان هم دیدیم که مجتبی، حسن و رضا را در هم پیچید! این معنی مشخص انتخاب بچهٔ خامنهای در عرصهٔ سیاسی و جنگ جانشینی در میان ورثهٔ شیخ و شاه است.<br />
<br />
اما آیا این بهمعنی پایان ماجراست؟ خیر، جنگ قدرت پایانی جز مرگ ندارد. مگر اینکه از اساس فکر کسب قدرت را به کناری گذاشته و همچون مقاومت ایران از روز نخست، عاری از هر گونه ابهام و تکلف و تعارف، همچنان که مریم تأکید کرده است، بنا را بر انتقال قدرت و رأی ملت بگذاریم.<br />
<br />
۲- ”جنگ بشردوستانه“ که تکیه کلام بچهٔ شاه است، منتهای ابتذال و دجالیت است. مضحک و حاکی از فقدان بینش سیاسی و تاریخی است. جنگها برای منافع مشخص صورت میگیرند و نقطهٔ عزیمتی جز این ندارند.<br />
<br />
کسی که امروز خواهان ”جنگ بشردوستانه“ و ”حملات استراتژیک“ برای ”فروپاشی“ رژیم است تا دیروز سراپا ”خشونت پرهیز“ بود و قسم و آیه میخورد که ”متد مبارزه“ او همیشه پرهیز از خشونت و ”نافرمانی مدنی“ بوده است. قبل از آن هم دستبند سبز به دست میکرد:<br />
<br />
* «ضمناً اضافه میکنم که از نظر متد مبارزه، من همیشه روش پرهیز از خشونت و کارنافرمانی مدنی رو تشویق کردم» (صدای آمریکا- ۲۲ خرداد ۱۳۹۷)<br />
* «اگه باور نداشتم به خشونتپرهیزی که اصلاً مطرحش نمیکردم، ولی دلیلی داره. برای اینکه شما در اصل اگه بخواین هزینه تغییر رو به حداقل برسونید و بهخصوص که پشت سر حرکتهایی که بر مبنای انتقامجویی و کشت و کشتار پایهریزی بشه، اغلب نتیجه دموکراتیک ازش درنمیاد. یه حکومت دیکتاتوری رو با یه حکومت دیکتاتوری دیگر جایگزین میکنید» (رادیو فردا-۱۹ اسفند ۱۴۰۱)<br />
<br />
۳-جنگ و بمباران، فرصت قیام نمیدهد. حتی برعکس رژیم از آن بهعنوان سپر بلا، برای بستن شکافها و عجالتاً برونرفت از سایر بحرانها یا سرپوش گذاشتن بر آنها، استفاده میکند.<br />
<br />
۴- فرضیه ”فروپاشی“ هوایی و خودبهخودی که عمود خیمهٔ شاهپرستان و مرکز ثقل بافتههای میانتهی بچهٔ شاه است، بهکلی باطل و موهوم است. نشان میدهد که او از مبانی ساختار رژیم ولایت فقیه و تاریخچهٔ آن بیاطلاع است و از آن فهمی ندارد.<br />
<br />
این رژیم از هوا فرو نمیپاشد. از زمین و توسط یک نیروی مشخص، فروپاشانده و سرنگون میشود. فروپاشی خودبهخودی و قیام خودبهخودی جواب ندارد.<br />
<br />
۵-سرنگون کردن رژیم ولایت فقیه نیازمند نیروی جنگنده و رزمآور بر روی زمین است. تشکیلات و سازمان رزم و ایدئولوژی مشخصی هم میخواهد. ”گارد جاویدان“ کاغذی نیست که بتوان آن را یکشبه با پروپاگاند و هوچیگری درست کرد. اگر میشد، چرا با ۴۷ سال تأخیر؟ ما برای تشکیل کانونهای شورشی در فضای اختناق حداکثری ۱۲ سال بیوقفه کار کرده و قیمت دادهایم. آن هم با استفاده از تجارب گرانبهای ارتش آزادیبخش که سابقهٔ آن به ۱۳۶۶ برمیگردد. این با حبابسازی و حباببازی متفاوت است!<br />
<br />
در همینجا این را هم بگویم که اگر ارتش آزادیبخش با ۱۴ قرارگاه و سلاحها و مهماتش در کنار مرزهای خودمان در کمین بود و دست باز میداشت، بدون شک نتایج قیامهای ۸۸ و ۹۶ و ۹۸ و ۴۰۱ و ۴۰۴ سراپا متفاوت بود.<br />
<br />
ما رسیدهای تحویل ۱۹ هزار و ۷۶۱ سلاح سبک و سنگین را به نیروهای آمریکایی در جنگ اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ در اختیار داریم که شامل۸۲۰ خودروی زرهی، هزار و ۱۲۳ تیربار زرهی، ۵۱۰ قبضه توپخانه، ۳۰۸ سلاح پدافندی، ۱۷ هزار قبضه سلاحهای پیاده و ۱۷ هزار و ۳۱۸ تن مهمات است.<br />
<br />
۶- آمار عملیات ضداختناق کانونهای شورشی در ۱۴۰۴ در مهین اشغالشده ۴۰۹۲ فقره و تعداد پراتیکهای انقلابی در ۳۱ استان ۱۳ هزار و ۱۳۳ مورد شامل ۲۴۰ کارزار پیاپی یعنی دو سوم ایام سال بوده و از تلویزیون ملی ایران پخش شده است. کارزارهای بیوقفه در جمعههای زاهدان هم از دیماه ۱۴۰۱ تاکنون۱۷۲ هفته است، ادامه دارد. شرکت و حمایت از کارزار ”سهشنبههای نه به اعدام“ حسابی جداگانه دارد و در این آمار محسوب نشده است.<br />
<br />
تشریح و توضیح آنچه کانونهای شورشی از ۷ تا ۲۱ دیماه در جریان قیام در ۶۳۰ عملیات در مصاف با اهریمن و قوای دشمن ضدبشری در سراسر ایران انجام دادند، مبحث دیگری است. فقط تکرار میکنم که فرزندان رشید وطن درسهای ماندگار و فراموشیناپذیر بر جای گذاشتند که روزگاری به آن خواهیم پرداخت. یادآوری میکنم که چندی پیش گفتم که از کانونهای شورشی در قیام دیماه هنوز بیش از ۲ هزار نفر مفقود و ناپدید داریم که معلوم نیست چه تعداد دستگیر و چه تعداد شهید شدهاند. اسامی و مشخصات همهٔ آنها موجود و قابل ارائه به هر دادگاه و مرجع بینالمللی است.<br />
<br />
اما بر تارک و فراتر از همهٔ اینها، که در آمار و ارقام بالا محسوب نشده و نمیگنجد، عملیات بزرگ و شگفت پتک آتشین در فروغ۲ در حمله به بیتالعنکبوت خامنهای در قلب تهران با شرکت ۲۵۰ نفر از مجاهدین در بامداد ۴ اسفند ۱۴۰۴ میدرخشد و سزاوار کتابی ویژه است. بگذارید دشمن از سر ترس هر چه میخواهد بپوشاند و انکار کند اما اسامی دستگیر شدگان و مفقودین برای مراجع بینالمللی ارسال شده در حالیکه رژیم تا امروز حتی اسم یکی از آنها را (اعم از دستگیری یا شهید) اعلام نکرده است. ما باز هم به درخواستهای خود از گزارشگر ویژهٔ ملل متحد و نمایندگان سازمانهای بینالمللی برای دیدار با نفرات دستگیر شده و رویت پیکرهای شهیدان ادامه میدهیم.<br />
<br />
۷-در سال ۱۴۰۴ عملیات و کارزارهای مقاومت ایران در داخل میهن اشغال شده همچون سالهای پیشین با بیشترین و گستردهترین کارزارهای جهانی و حمایتهای بینالمللی در ۵ قاره به همت و پایداری و وفای بیکران یاران شورشگر و اشرفنشان، ترکیب و تکمیل شد. با کهکشانها و کارزارهای پیاپی که در مجموع ۱۵۸۵ فقره تظاهرات و جلسات و تجمعات و نمایشگاهها در کشورهای مختلف جهان بود.<br />
<br />
<br />
<br />
'''برای عبور مبارک و پیروزمند'''<br />
<br />
'''از جنگ جنگها و آزمایش آزمایشات در سال سرنوشت آماده و برپا شوید'''<br />
<br />
'''رود خروشان خون شهیدان در پرتو مهر تابان مقاومت و آزادی ایران'''<br />
<br />
'''ضامن پیروزی محتوم خلق ماست'''<br />
<br />
'''زنده باد انقلاب دموکراتیک -برقرار باد جمهوری دموکراتیک'''<br />
<br />
'''مسعود رجوی-۲ فروردین ۱۴۰۵'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۲۵ اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
بچه شاه میگوید جنگ را کمک آورده<br />
<br />
و بیصبرانه در انتظار ورود به نخستین شهر آزاد شدهٔ ایران است<br />
<br />
قبلاً گفته بودیم حرف شورشگران و ارتش آزادیستان هم ساده و روشن و فقط دو کلمه است:<br />
<br />
'''بیـا! بیـا!'''<br />
<br />
اکنون باید اضافه کرد که تصرف حتی یک وجب از خاک ایران توسط هر طرف<br />
<br />
و عناصر دستنشانده مانند بچهٔ شاه، مضافاً بر تعارض آشکار با قوانین بینالمللی<br />
<br />
غیرقابل قبول و به سود فاشیسم دینی حاکم بر ایران است<br />
<br />
«کینگ» مجتبی خامنهای ولیفقیه نورسیده، نخستین طرفی است که از آن سود میبرد<br />
<br />
تا مبارزه جبهه متحد خلق در ایران با استبداد دینی را به انحراف بکشاند<br />
<br />
با سوءاستفاده از ناسیونالیسم ایرانی مانند جنگ ۸ ساله با عراق<br />
<br />
خود را درگیر یک جنگ ملی و وطنپرستانه جلوه دهد و در نتیجه رژیم ولایت فقیه جان بدر ببرد<br />
<br />
صد سال است که جنگ اصلی در ایران بین آزادی با استبداد و شاه و شیخ ستمگر است<br />
<br />
بچهٔ شاه میخواهد به مخاطبان خود بگوید بچهٔ خامنهای جای مرا گرفته<br />
<br />
من مانند پدربزرگم یا مانند پدرم با کودتا یا مثل چلپی با بمبها «در نخستین شهر آزاد شده»<br />
<br />
بهزودی فرود میآیم! قبلاً هم گفتم که از سال ۲۰۰۰ با سپاه در ارتباط بودهام<br />
<br />
سرلشگر زاهدی کودتاچی و پسرش اردشیر زاهدی و همچنین شعبان بیمخ تاجبخش، مردهاند<br />
<br />
اما ثابتی سرشکنجهگر ساواک را بر دوش گذاشته برایتان سوغاتی میآورم<br />
<br />
تا دمار از روزگار پنجاه و هفتیها که میلیون میلیون «مرگ بر شاه» میگفتند در بیاوریم<br />
<br />
پاسـخ مـردم و آزادیخواهان ایـران پیوسته این است:<br />
<br />
'''مـرگ بـر ستمگــر، چـه شـاه باشـه چـه رهبــر'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
'''طفلکی «آق مجتبی» پس از یک عمر ولایتعهدی'''<br />
<br />
'''از طریق تلویزیون از ارتقای خودش به مقام ولایت فقیه'''<br />
<br />
'''و قرار گرفتن در موضع «کینگ مجتبی خامنهای دوم» مطلع شده است!'''<br />
<br />
بنگرید شاه سلطان ولایت از راه رسیده را که در «روزگار تلختر از زهر» برای مردم ایران، بیامان با چند فقره چک بیمحل، هم درصدد «دفاع مؤثر و پشیمان کننده» است و هم میخواهد تنگهٔ هرمز را ببندد، کشورهای همسایه را هم وادار به «تعیین تکلیف» کند، از دشمن غرامت بگیرد یا «اگر امتناع کنند» از اموالشان بردارد و «اگر آن هم مقدور نباشد، به همان اندازه از اموال آنها را نابود» نماید! علاوه بر این «در مورد گشودن جبهههای دیگر» هم «مطالعاتی صورت گرفته» که البته چیزی جز تروریسم و گسترش جنگافروزی نیست. اما نصیحت من به بچهٔ خامنهای این است که فعلاً قاچ زین را بچسبد برایش بهتر است.<br />
<br />
آن میر دروغین بین با اسپک و با زینک شنگینک و منگینک سربسته به زرینک<br />
<br />
چون منکر مرگست او گوید که اجل کو کو مرگ آیدش از شش سو گوید که منم اینک<br />
<br />
از سوی دیگر در صحنه سیاسی ایران در داخل کشور بهوضوح میتوان دید که خروجی و ماحصل تمام تشبثات و نمایشهای بچهٔ شاه و سیرکهای «جاویدشاه» و جارچیان دربار مربوطه، به جیب بچهٔ شیخ «کینگ مجتبی خامنهای دوم»! ریخته است. او حالا در مسابقات «صدا زدن» که بچهٔ شاه میپرسید غیر از من چه کسی را صدا میزنند، با فاصلهٔ غیرقابل قیاس، پیش افتاده و میتواند بگوید: در بیعت موروثی با من! وقتی در دوران اختناق که امکان رأی دادن و نظرپرسی آزادانه نیست تنها معیار مشروعیت یعنی مقاومت را کنار بگذاریم، طبعاً بچههای شیخ و شاه در بیعتهای پوشالی و صدا زدنهای برنامهریزی شده از یکدیگر سبقت میگیرند و خوشا مقاومت ایران که از سال ۱۳۶۰ در صدر برنامه شورا و دولت موقت، در ماده ۱ و ۲ تصریح کرده که وظیفهاش «انتقال حاکمیت به مردم ایران» است و «مشروعیت خود را تماماً از مقاومت عادلانهٔ مردم ایران علیه رژیم ارتجاعی خمینی و خونبهای رشیدترین فرزندان مجاهد و مبارز این میهن علیه دیکتاتوری و وابستگی کسب میکند».<br />
<br />
در جمعبندی قیام ۴۰۱ گفتیم که یکی از مهمترین محورها «نقش فوقالعاده مخرب بچهٔ شاه با بوق و کرنای بسیار» بود. شیخ از بازی بقایای شاه بهغایت سود برده است. در قیام دیماه ۴۰۴ هم که از روز ۷ دی شروع شده بود وقتی سر و کلهٔ بچهٔ شاه پیدا شد و برای ۱۸ و ۱۹ دی فراخوان داد، خامنهای فرصت بازگشت سلطنت دستنشاندهٔ ضدتاریخی را برای شلیک بیدنده و ترمز و پهنکردن آن کیسههای سیاه و پرخون قاپید و بهنحوی غیرمعمول در روز ۱۹ دی به صحنه آمد و گفت: «همه بدانند جمهوری اسلامی با خون چندصد هزار انسان شریف روی کار آمده، در مقابل کسانی که تخریبگرند جمهوری اسلامی کوتاه نخواهد آمد».<br />
<br />
تا ۱۷ دی، آمار اعلام شدهٔ شهیدان در همه منابع خبری بدون استثنا، دهها تن بیشتر نبود اما پس از آن خامنهای با استناد به خونهایی که میگفت، شکاف میان باندهای مختلف رژیم را بست تا با دست باز بتواند «آتش به اختیار» کند.<br />
<br />
از آنسو از ۵۰هزار نظامی و امنیتی رژیم که بچهٔ شاه اعلام کرده بود به او پیوستهاند خبری نشد و در صحنه، باز هم جوانان شورشگر و کانونهای شورشی بودند که میجنگیدند و البته درسهای ماندگار و فراموشیناپذیر هم بر جای گذاشتند. همچنین مجاهدین که در روز ۴ اسفند بیمحابا در قلب تهران به بیتالعنکبوت خامنهای زدند و رژیم با تمام توان خود سعی کرد بر آن سرپوش بگذارد تا در قیامهای بعدی مردم و شورشگران به سوی این مکان و رأس نظام سمت و سو نگیرند.<br />
<br />
غیر از مفقودین و شهیدان پتک آتشین در بیتالعنکبوت، کانونهای شورشی جنگنده در قیام دیماه، بیش از ۲ هزار نفر مفقود و ناپدید دارند که معلوم نیست چه تعداد دستگیر و چه تعداد شهید شدهاند. اسامی و مشخصات همهٔ آنها و همچنین عکسها و پیامهای صوتی یا تصویری شماری از آنها موجود است ولی تا امروز یعنی بعد از ۲ ماه بهرغم همهٔ تلاشها، خبری از آنها در دست نیست.<br />
<br />
'''تکرار میکنیم که همچون ۶۰ سال گذشته جنگ ما با ولایت و سلطنت'''<br />
<br />
'''برای آزادی و استقلال تا پیروزی انقلاب دموکراتیک و برپایی جمهوری دموکراتیک ادامه دارد'''<br />
<br />
'''شعار دولت موقت صلح و آزادی است'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۱۷ اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
'''شورشگـران بـرپـا'''<br />
<br />
سرانجام «کینگ مجتبی خامنهای»<br />
<br />
بر تخت سلطنت مطلقه ولایت فقیه نشست<br />
<br />
جنگ ما با ولایت و سلطنت برای آزادی و استقلال<br />
<br />
تا پیروزی انقلاب دموکراتیک مردم ایران<br />
<br />
بیوقفه و بیامان ادامه مییابد<br />
<br />
<br />
'''برقرار باد جمهوری دموکراتیک و دولت موقت'''<br />
<br />
'''بر اساس برنامه ۱۰ مادهیی شورای ملی مقاومت ایران'''<br />
<br />
'''و رئیسجمهور برگزیده برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران'''<br />
<br />
'''از آن ما و خلق ماست پیروزی- از آن ما و خلق ماست فـردا'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
'''جنگ جنگها و آزمایش آزمایشات'''<br />
<br />
'''برای پایان ۱۰۰ سال استبداد و خجسته میـلاد آزادی و جمهوری دموکراتیک'''<br />
<br />
'''خامنـهای مرد، خلق زنـده میشود'''<br />
<br />
'''به شرط اینکه نگذاریم محصول رنج و خون و مقاومت ۴۷ ساله در برابر شیخ خونریز و رژیم ولایت فقیه را'''<br />
<br />
'''دنبالچهٔ شاه ستمگر و فاشیسم سلطنتی سرکوبگر به سرقت ببرد'''<br />
<br />
خمینی در آستانهٔ ۹۰ سالگی حکم قتلعام مجاهدین را نوشت. آخرین آزمایش خامنهای هم در ۸۷ سالگی، آن «کیسههای سیاه» کشتار قیام دیماه بود. رؤیت همان مقدار از اجساد شهیدان در آن کیسهها که خودش از تلویزیون حکومتی برای ارعاب شورشگران به تماشا گذاشت، دل عالمی را ریش میکرد. لرزاننده بود و از قساوتی بیحد و مرز حکایت میکرد. به راستی که دل مادران و پدران شهیدان «خونابهٔ غم بود و جگرگوشهٔ درد بر سر آتش جور». جور ولایت و «سلطنت مطلقهٔ فقیه» را میگویم که ورد زبان خمینی بود. آه که در دههٔ ۶۰ در همین حد هم به گفتهٔ اشرف شهیدان «جهان خبردار نشد» که در ایران چه گذشت.<br />
<br />
بگذریم و به امروز بپردازیم: در ایران اکنون چه میگذرد و موضوع چیست؟<br />
<br />
موضوع این است که پس از ۴۷ سال رنج و خون و فدا، رسیدهایم به جنگ جنگها و آزمایش آزمایشات.<br />
<br />
۱۲۰ سال است که این ملت در قفای آزادی در خروش و در غوغاست. از ستارخان و باقرخان تا کوچکخان و مصدق و فاطمی و پدر طالقانی تا حنیف و خیابانی و اشرف. به موازات و به ترتیب شهادت، باید از دکتر ارانی و خسرو روزبه و پویان و احمدزاده و جزنی و پاکنژاد نام برد، هر چند که فهرستی ناقص است. من محضر ۸ تن از این یاران خاموش اما تابان و پرخروش را درک کرده و با آنها بسیار گفت و شنود داشتهام. سیمای مجسم شرف و حریت تاریخ معاصر ایران بودند.<br />
<br />
مجاهدین ۶۰ سال از این ۱۲۰ سال را بدون یک روز یا حتی یک ساعت وقفه و تعطیل یا مرخصی، دستاندرکار مبارزه و درگیر جنگ و مقاومت بودهاند. وقتی میگویم اکنون به جنگ جنگها رسیدهایم، بسا فراتر از جنبهٔ نظامی و جنگ جاری در میهنمان، یک تمامیت سیاسی اجتماعی و نظامی و ایدئولوژیکی است. در واقع یک تمامیت تاریخی به در ازای ۱۲۰ سال است. جنگ بین ناخدای استبداد با خدای آزادیست. آزادی، خجسته آزادی.<br />
<br />
کشاکش میان «گذشته» و «حال» با «آینده» است. جنگ ارتجاع و ترقی است.<br />
<br />
این سرفصل، که لیلهٔ قدر و تعیین سرنوشت خلق و میهن است در عینحال آزمایش آزمایشهای تمام افراد و گروهها در جبهه خلق است. تاریخ بر ما داوری خواهد کرد که در برابر اژدرهای ۱۰۰ سالهٔ شاه استعماری و سلطنت دینی و انواع اپورتونیسم چه میکنیم و در کجا ایستادهایم.<br />
<br />
دولتها آلترناتیو و ایران آزاد و مستقل را برنمیتابند مگر اینکه چارهٔ دیگری نباشد. آنچه بعضاً در این منطقه برای برگرداندن ما به گذشته میکنند، بر کسی پنهان نیست. پروپاگاند و تحریف تاریخ با «فیک» و تقلب و صحنهسازی و رقمسازیهای شگفت، مضافاً بر سانسور قرن بیداد میکند. گویی ایران باید اسیر و وابسته بماند و کماکان در مدار شیخ و شاه در دور باطل بچرخد.<br />
<br />
ما بر آنیم که این دور باطل را در هم بشکنیم. فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم. طرح دولت موقت برای انتقال قدرت و حاکمیت به جمهور مردم که در تاریخچهٔ مقاومت ایران قدمتی ۴۴ ساله دارد.<br />
<br />
بار خدایا جبهه خلق و یکایک ما را در جنگ جنگها و آزمایش آزمایشات، برای پایان دادن به ۱۰۰ سال استبداد، همزمان با اعلام دولت موقت برای انتقال حاکمیت به مردم ایران و برپایی جمهوری دموکراتیک، بر اساس برنامه ۱۰ مادهیی مریم و شورای ملی مقاومت ایران مدد کن. باشد که توان پرداخت بهای آن را داشته باشیم.<br />
<br />
باشد که جوانان بلندهمت شورشگر تا به آخر عزم جزم کنند و در این آزمایش تاریخی سرفراز شوند.<br />
<br />
باشد که در پایان شب سیه صد ساله سپیدهٔ سحر بدمد و مهر تابان آزادی در ایران طلوع کند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۱۱اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
اخطار به شاهزاده «آق مجتبی»: مخصوصاً در وضعیت دهشتناک بمبارانها، زندانیان سیاسی باید همگی بدون استثنا آزاد شوند. این برای خودت هم خوب است.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۶ اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
'''تهدیدات بچه شاه علیه نیروهای سیاسی کردستان ایران'''<br />
<br />
بچه شاه بار دیگر در یک بحر طویل از اغلاط اضافی، نیروهای سیاسی کردستان ایران را به «تجزیهطلبی» متهم و «اوامر ملوکانه» برای «پاسخ قاطع» به آنها را خطاب به ارتش تحتامر خامنهای صادر کرده است!<br />
<br />
معلوم نیست چرا باید مردم ایران یا بخشی از ایران مانند کردستان بهطور اصولی از حق تعیین سرنوشت خود محروم باشند و همهٔ حقوق از آن شیخ و شاه باشد<br />
<br />
در حالی که بچه شاه پیوسته به مناسبات دیرین خود با سپاه پاسداران بالیده و هماکنون هم بهگفتهٔ خودش جذب در ۵۰ هزار ریزشی نیروهای امنیتی و نظامی همین رژیم است، در پروژه «شکوفایی» سلطنتی خود، گروههای «تجزیهطلب» و «پژاک و جیشالعدل» را در کنار بازماندگان سپاه پاسداران به «اتاق عملیات مرزی مشترک» حواله داده که لابد ریاست آن با امثال ثابتی و لاجوردی است<br />
<br />
همزمان یکی از شاهزادگان رژیم آخوندی در نیروی قدس به نام سعدالله زارعی رئیس سابق اداره سیاسی سپاه پاسداران خواهان «برخورد قاطع و محکم» با کردستان شده و «فرهیختگان» خامنهای هم تأکید کرده است که رژیم «حق خود میداند با ابزارهای مختلف و هر گاه نیاز ببیند به افراد و مراکز آنها هجوم ببرد» (۶ اسفند)<br />
<br />
مواضع ننگین بچه شاه علیه ملیتهای ستمزده ایران باز هم ضرورت این اصل اساسی را برجسته میکند که مقاومت و قیام برای آزادی ایران از چنگال استبداد دینی مستلزم مرزبندی صریح با فاشیسم سلطنتی و تأکید بر اصل راهنمای نه شاه و نه شیخ است<br />
<br />
روزگار جویدن استخوانهای صدام در جنگ ضدمیهنی با شعار قدس از طریق کربلا نیز به پایان رسیده است. جنگی که منتظری جانشین و قائممقام رسمی خمینی به صراحت در مورد آن گفت: «توبه دارد» (کیهان ۲۳ بهمن ۱۳۶۷)<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۱ اسفند ۱۴۰۴ ==<br />
مژدگانی که بچهٔ شاه متولی پس گرفتن دین و مذهب از «دجال زمان» شد<br />
<br />
به قول عبید زاکانی: عابد و زاهد و مسلمانا!<br />
<br />
این خبر چون رسید بر موشان، همه گشتند شاد و خندانا!<br />
<br />
فقط نمیداند با تناقض یک مبارزه سیاسی برای «پس گرفتن دین و مذهب» در عین مخالفت با «اسلام سیاسی» چه کند؟!<br />
<br />
بیچاره تفاوت جدایی دین و «دولت» را از «سیاست» نمیداند<br />
<br />
از آنجا که در رویکرد شاهپرستان «حزب فقط رستاخیز» است، نه فقط مجاهدین «فاسد» و مفسد «مارکسیست اسلامی»<br />
<br />
بلکه احزاب دمکرات مسیحی در اروپا و مسلم لیگ در هند و پاکستان هم باید منحل شوند<br />
<br />
تناقض دیگر این است که بچهٔ شاه به همان قانون اساسی سوگند خورده که در اصل اول متمم آن<br />
<br />
شاه باید دارای «طریقهٔ حقهٔ جعفریه اثنی عشریه» و «مروج» آن باشد<br />
<br />
بچه شاه «برادران و خواهران سنی و پیروان سایر ادیان، مذاهب و باورها» را هم با هذیان و پارانویای سلطنتی در جیب گذاشته<br />
<br />
و از موضع تولیت آنها به «شیعیان مؤمن» اندرز میدهد که اگر «دغدغهٔ دین» دارند و میخواهند در آینده ایران<br />
<br />
«در آرامش و در قالبی غیرسیاسی و شخصی، مناسک دینی خود را دنبال کنند، در صف مقدم مبارزه» قرار بگیرند!<br />
<br />
از اینرو، شیعیان عزیز که دغدغهٔ دین دارید، با در دست داشتن یک جلد قرآن چاپ «خدایگان شاهنشاه آریامهر»<br />
<br />
در مصلای تهران با پرچم تاجنشان «به این مبارزه مقدس» بپیوندید و با شعارهای جاوید شاه و کینگ رضا پهلوی<br />
<br />
آرامش پیدا کنید و مناسک دینی خود را با «فیک» های شاهپرستانه انجام دهید! از ابتذال و ذبح کلمه مقدس هم چیزی نپرسید<br />
<br />
فقط یادتان باشد که اگر مثل روز عید فطر و ۱۷ شهریور سال ۵۷در میدان ژاله مرگ بر شاه بگویید<br />
<br />
آنوقت مسئولیت قتلعام با خودتان است که قدر نظام شاهنشاهی را ندانستید و به آن کافر شدید<br />
<br />
اگر هم مثل فداییها و مجاهدین به فکر براندازی افتادید، شلاق و آپولو در اوین و «فلکهٔ ثابتی» در انتظار است!<br />
<br />
آخر، بیشترین نبرد و بیشترین خون در یک مبارزه سازمانیافتهٔ سیاسی و ایدئولوژیک در تاریخ ایران<br />
<br />
بین همین مجاهدین شیعه با دیکتاتوری دینی جریان داشته و کتاب قطور شهیدان و قتلعام سربداران گواه آن است<br />
<br />
یونسی وزیر اطلاعات قبلی رژیم میگفت: «مجاهدین خلق اکثرشان یا همهشان شیعه هستند به ظاهر، و اکثرشان هم فارساند<br />
<br />
ولی بیشترین شرارت را هم مرتکب شدند» (۱۴ مهر ۱۳۹۷)<br />
<br />
راستی، اصل موضوع چیست؟ و مگر در تاریخ ایران شاه و شیخ ستمگر همراه و همزاد و دو روی یک سکه نبودهاند؟<br />
<br />
اصل موضوع این است که بچهشاه با هر ایدئولوژی که حاصل آن سازمانیافتگی و برانداختن آتشین شیخ و شاه ستمگر از ریشه باشد<br />
<br />
از اساس مخالف است و آن را در شریعت دیکتاتوری و وابستگی برنمیتابد<br />
<br />
با یک نگاه به مسابقهٔ عدد و رقمسازیهای میلیونی خامنهای و بچه شاه در حمایتهای موهوم ملت ایران از خودشان<br />
<br />
بهروشنی میتوان دریافت که در سرقت انقلاب و غصب حق حاکمیت جمهور مردم نیز مشابه یکدیگرند<br />
<br />
آن یکی انقلاب ضدسلطنتی را ربود و این یکی برای ربودن انقلاب دموکراتیک و رود خروشان خون شهیدانش خیز برداشته است<br />
<br />
ادا و اطوار خمینی را در میآورد اما در واقع کاریکاتور خمینی است چون فاصله در تعادلقوای اجتماعی و سیاسی نجومی است<br />
<br />
حرف شورشگران این روزگار هم ساده و روشن است. فقط دو کلمه است:<br />
<br />
بیـا! بیـا!<br />
<br />
مـرگ بـر ستمگـر، چـه شـاه باشـه چـه رهبــر<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ ==<br />
<br />
* خامنهای میگوید در ۲۲ بهمن ۲۶میلیون در حمایت از او به صحنه آمدند. بچهٔ شاه در ۲۵ بهمن میگوید ۲۵۰هزار نفر در مونیخ خدمت رسیدند!<br />
* فرض میکنیم دعاوی و رؤیاهای شاه و شیخ درست باشد، اما دوباره باید پرسید: ایرانیان را چه میشود که از شاه استعماری و شیخ ارتجاعی با آنهمه سرکوب و خونریزی، اینقدر حمایت میکنند اما بعد این رژیمها را به زبالهدان تاریخ میاندازند؟! بزک نمیر بهار میاد، سلطنت و ساواک میاد!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی -۱۱ بهمن ۱۴۰۴ ==<br />
'''بهتر است اصلاحگران نظام در اسرع وقت'''<br />
<br />
'''آنچنانکه گفتهاند «تعلیق فعالیتهای خود» را به اجرا بگذارند'''<br />
<br />
'''بهتر است رفع حصر موسوی را بخواهند تا «رفراندوم» پیشنهادی خود را عملی کند'''<br />
<br />
بیانیه جبهه اصلاحات با اذعان به اینکه اصلاحطلبی در دولت پزشکیان هم «با بنبست» مواجه شده، اعلام کرده است: «در صورتی که حاکمیت همچنان بر نشنیدن مطالبات ملت و تداوم روشهای تباهیآفرین گذشته اصرار ورزد ناگزیر تعلیق فعالیتهای خود را در دستور کار قرار خواهد داد»<br />
<br />
۱-چهل و چهار سال به عرض رسید که از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تنها جواب شیخ آتش است والا بهگفتهٔ مهندس بازرگان باید به حیات «خفیف و خائنانه» با همین رژیم تن داد<br />
<br />
۲-بهتر است «تعلیق» را در اسرع وقت به اجرا بگذارید والا حریف پیشدستی میکند و بهطور مضاعف ملاخور میشوید<br />
<br />
۳-برای خودتان میگویم که در این شرایط بهتر است رفع حصر موسوی را بخواهید و از او حمایت کنید تا «رفراندوم» پیشنهادی خود را عملی کند. اما این خط و این نشان که:<br />
<br />
'''با خامنهای و سلطنت مطلقهٔ فقیه جز قیـام آتشیـن خلق راهی نیست'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۹ بهمن ۱۴۰۴ ==<br />
لیستگذاری تروریستی سپاه پاسداران ولایت فقیه توسط اتحادیه اروپا<br />
<br />
کلان ضربه به خامنهای و یک نقطهٔ عطف در مسیر سرنگونی<br />
<br />
محصول بلافصل خون شهیدان و برآمد ۳دهه کارزار مقاومت ایران و دیگر آزادیخواهان<br />
<br />
راستی که بیشتر از این نمیشد کش داد و این پا و آن پا و مماشات کرد<br />
<br />
اما جوشش خون شهیدان قیام دیماه بر اینهمه نقطهٔ پایان گذاشت<br />
<br />
آه که چه سنگین و خونین، با کهکشانی از فرزندان رزمنده و رشید میهن<br />
<br />
اما اکنون جهان به حقانیت مبارزه ما با فاشیسم دینی و حق دفاع از خود این خلق ستمدیده<br />
<br />
و تسلیح فرزندانش در صفوف ارتش آزادی گواهی میدهد<br />
<br />
بچهٔشاه که همیشه مجاهدین و رزمآوران ارتش آزادی را «بخشی از مشکل» و سپاه و بسیج را «بخشی از راهحل» میدانست، اکنون بور شده و سرمایهگذاریاش بر روی سپاه سوخته است<br />
<br />
به صراحت میگفت: «من تکیهگاهم روی همین نیروهای انتظامی است. روی همین سپاهیها، روی همین پاسدارها. روی همین بسیجیها، روی همین نظامیهایمان»!<br />
<br />
راستی تکلیف آن ۵۰هزار نفر موهوم که میگفت از سپاه پاسداران به او اعلام پیوستگی کردهاند حالا پس از این لیستگذاری چه میشود؟!<br />
<br />
اما واقعیت سرسخت روی زمین که در یککلام در قیام و سرنگونی خلاصه میشود<br />
<br />
با شیخ و شاه شوخی ندارد. بهتر است خامنهای در اسرع وقت به شاه ملحق شود<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۷بهمن ۱۴۰۴ ==<br />
'''درسهای قیام'''<br />
<br />
۱- از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تنها جواب شیخ آتش، آتش شعله برکش<br />
<br />
تنها ره رهایی سلاح و سرنگونی - زنده باد کانون شورشی و ارتش آزادی<br />
<br />
۲- والا به گفتهٔ مهندس بازرگان باید به حیات «خفیف و خائنانه» با همین رژیم تن داد<br />
<br />
۳- راه موهوم دیگر همچون بچهٔ شاه سر بر دامن اجنبی گذاشتن است که بیایید مرا هم مثل پدرم در ۱۳۳۲ و پدربزرگم در ۱۲۹۹ بر تخت سلطنت بنشانید و از مزایای آن هم برخوردار شوید!<br />
<br />
اما خلق قهرمان و فرزندان رشید ایران میگویند هیهات مناالذله<br />
<br />
خدا میگوید روزگار هیچ قوم و ملتی تغییر نمیکند مگر خود به تغییر آن قیام کنند<br />
<br />
کس نخارد پشت ما جز ناخن انگشت ما. انگشتانی بر ماشهها<br />
<br />
== مسعود رجوی - ۳۰ دی ۱۴۰۴ ==<br />
در مصاف با دیکتاتوری و وابستگی<br />
<br />
برای آزادی و استقلال ایران شاه و شیخ گزیده<br />
<br />
هیچ نیازی به دخالت خارجی و مداخلهٔ نظامی نیست<br />
<br />
سلاحهای مجاهدین خلق را برگردانید کفایت است<br />
<br />
سلاحهایی که در ۱۰۰رشته عملیات ارتش آزادیبخش ملی ایران<br />
<br />
از رژیم خمینی در جنگ ضدمیهنی با شعار فتح قدس از طریق کربلا<br />
<br />
به غنیمت گرفته شده و در واقع متعلق به مردم ایران است<br />
<br />
بقیه سلاحها و تجهیزات را هم با پول و کمکهای هموطنان<br />
<br />
خریداری کردیم و اسناد آن موجود و منتشر شده است<br />
<br />
== مسعود رجوی - ۲۲ دی ۱۴۰۴ ==<br />
سلام بر خلق - سلام بر شهیدان<br />
<br />
آفرین بر شورشگران فرزندان رشید ملت ایران<br />
<br />
آنان که با بهای سنگین و خونین از ۷ تا ۲۱ دی<br />
<br />
در مصاف با اهریمن و قوای دشمن ضدبشر در سراسر ایران<br />
<br />
درسهای ماندگار و فراموشیناپذیر بر جای گذاشتند<br />
<br />
درود، درود، درود<br />
<br />
خامنهای روسیاه، گمشو برو پیش شاه<br />
<br />
تجلیل و تقدیر از آدمکشان دیگر اثر ندارد<br />
<br />
از آن ما و خلق ماست پیروزی - از آن ما و خلق ماست فردا<br />
<br />
انقلاب و جمهوری دموکراتیک ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۶دی ۱۴۰۴ ==<br />
درود بر جوانان شورشگر و قهرمان آبدانان و ملکشاهی که پرچم یک شهر شورشی را در برابر خامنهای و رژیم ضدبشری برافراشتند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۲ دی ۱۴۰۴ ==<br />
خامنهای ضحاک بهخوبی میداند که دیکتاتوری ولایت فقیه<br />
<br />
به دست کاوههای شورشگر سرنگون و انقلاب دموکراتیک مردم ایران پیروز میشود<br />
<br />
گفته بودیم که بهتر است هر چه سریعتر به بشار اسد ضمیمه شود<br />
<br />
مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۹ دی ۱۴۰۴ ==<br />
شنیدن صدای قیام و انقلاب توسط رئیسجمهور خامنهای همچون شاه<br />
<br />
اعلام آمادگی برای شنیدن مطالبات بر حق معترضان و رفع مشکلات<br />
<br />
رئیسجمهور خامنهای دیروز (دوشنبه ۸ دی) از سر استیصال نوشت به وزیر کشورش ”مأموریت“ داده است تا “از مسیر گفتگو با نمایندگان معترضان، مطالبات برحق آنها را بشنود تا دولت با تمام توان برای رفع مشکلات و پاسخگویی مسئولانه عمل کند“. مطالبهٔ برحق خلق اسیر ما پس از ۴۷ سال یککلام بیشتر نیست:<br />
<br />
'''تا دیر نشده مثل شاه گم شوید!'''<br />
<br />
'''مردم ایران در قیامهای پیاپی پیوسته خروشیدهاند'''<br />
<br />
'''آخوند (آخوند خمینیگرا و تحتامر خامنهای)'''<br />
<br />
'''باید کشته یا گم شود'''<br />
<br />
حکایت همان کریهالمنظری است که طفل را در بغل و به چنگال گرفته بود. طفل میگریست و ساکت نمیشد حاضر به گفتگو و مذاکره هم نبود! عاقبت عاقلی سر رسید و گفت مشکل خودت هستی، راهش این است که طفل را بر زمین بگذاری و پی کار خود بروی والا ساکت نمیشود.<br />
<br />
چه خوب که سخنگوی پزشکیان امروز توضیح داد دولت مربوطه ”اعتراضات را بهرسمیت میشناسد، نه فقط تنگناها بلکه بحرانها را هم میشنود و میداند که ناشی از فشار معیشت بر جامعه است. از اینرو بر آن است با معترضان، سازوکار گفتگو فراهم کند و حرفهای آنها را چه تلخ و چه شیرین و حتی تند و گزنده، بشنود تا ثبات و آرامش به جامعه و به اقتصاد بازگردد“.<br />
<br />
تکرار میکنم که حرف ساده و روشن ملت ما این است که هر چه زودتر در تمامیت رژیمتان گم شوید والا آتشفشان خشم خلق در انتظار است.<br />
<br />
وانگهی، ما این حرفها را باور کنیم یا بیش از ۴۲ هزار نیروی سپاه و بسیج و انتظامی را که هماکنون در تهران گسترده و به خط کردهاید؟<br />
<br />
به پاسداران و بسیج گفتهاند ۴ روز آینده را تعطیل و این بساط را جمع میکنیم: چهارشنبه را تعطیل میکنیم، پنجشنبه را با جمعه پل میزنیم و تعطیل میکنیم، شنبه هم ولادت حضرت علی و تعطیل است!<br />
<br />
جواب فرزندان شرف و شورش وطن این است که با تعطیل و بیتعطیل، آنقدر میجنگیم تا میهن اشغالشده را پس بگیریم:<br />
<br />
'''با الهام از فرزندان ستار و حنیف و خیابانی'''<br />
<br />
'''ایرانی با شرفدی، شیخ و شاه بیشرفدی'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۷ دی ۱۴۰۴ ==<br />
صدای پای قیام<br />
<br />
و اعلام آمادهباش ۱۰۰درصد سپاه خامنهای در نواحی ۲۲گانه تهران<br />
<br />
امروز در نقاط مختلف تهران همگان صدای پای قیام را شنیدند<br />
<br />
در آمادهباش به نیروهای رزمنده انقلاب دموکراتیک در جبهه خلق<br />
<br />
گفته بودیم که ماشه کشیده شده و در موقعیت انقلابی «یک گام تا قیام» قرار داریم<br />
<br />
یکشنبه شب سپاه خامنهای در نواحی ۲۲گانه تهران اعلام آمادهباش ۱۰۰درصد کرده است<br />
<br />
اما اگر مقاومت و ایستادگی پیشه کنیم و قیمت بدهیم دیگر اثر ندارد!<br />
<br />
پیش به سوی الحاق و اتصال نقاط مختلف قیام در تهران و شهرستانها به یکدیگر<br />
<br />
مرگ بر دیکتاتور، مرگ بر خامنهای و اصل ولایت فقیه<br />
<br />
زنده باد ارتش آزادی و جمهوری دموکراتیک<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۶ دی ۱۴۰۴ ==<br />
به خامنهای باید گفت<br />
<br />
اگر سخن از مقابله با نظام سلطه در جهان کنونی است<br />
<br />
فقط یک سؤال باقیست که خلیفهٔ ارتجاع باید جواب بدهد:<br />
<br />
بگو ببینیم<br />
<br />
چه کسی بود که برای لیستگذاری و بمباران و خلعسلاح مجاهدین<br />
<br />
دست به دامان ”نظام سلطه“ شد؟!<br />
<br />
و بگو ببینیم<br />
<br />
۱۲ دولتی که به درخواست رژیم ولایت بر سر مجاهدین ریختند<br />
<br />
و کودتای نافرجام ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳ را برای سربریدن مجاهدین و مقاومت ایران<br />
<br />
با شما در تهران برنامهریزی و هماهنگ کردند از ”نظام سلطه“ بودند یا نبودند؟!<br />
<br />
همچنین بگو ببینیم<br />
<br />
سیلاب لجنپراکنیهای بیدریغ در رسانههای استعماری و ”نظام سلطه“<br />
<br />
و مزدوران مربوطه علیه مجاهدین به درخواست چه کسی؟ با پول چه کسی؟<br />
<br />
و با معاملات و بدهو بستانهای پنهان چه کسی صورت میگیرد؟<br />
<br />
سخن از سرنگونی فاشیسم دینی و برپایی جمهوری دموکراتیک مردم ایران است<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۷ آذر ۱۴۰۴ ==<br />
آذربایجان با ستارخان و فرزندان دلیرش<br />
<br />
در تبریز و ارومیه بپا میخیزد<br />
<br />
نقش تاریخی خود را علیه دیکتاتوری و وابستگی برعهده میگیرد<br />
<br />
و خط قرمز بین شرافت و بیشرافتی را ترسیم میکند<br />
<br />
سلام بر مظاهر شرف و ایستادگی ستار و حنیف و خیابانی<br />
<br />
نه شاهچیام نه شیخچی، ملتچیام ملتچی<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۵ آذر ۱۴۰۴ ==<br />
محمدعلی شیخی استاد مجاهد وارسته و والا<br />
<br />
آموزگار و مثال غیرت و وفا<br />
<br />
از برجستهترین پیشتازان و پرچمداران انقلاب ضدسلطنتی<br />
<br />
در دانشگاه و در جمع استادان راهگشا و راهنما<br />
<br />
نام سرخ مجاهدین همواره سرخترین بخش وجودش بود<br />
<br />
با شهیدان و صدیقین محشور میشود. جاودانه و رستگار شد<br />
<br />
ای نفس سرشار و آرمیده به پروردگارت بازگرد خشنود و پسندیده<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۷ آبان ۱۴۰۴ ==<br />
آفـریـن و درود<br />
<br />
به قهـرمانان کـانـونهای شـورشـی در ارتـش آزادی<br />
<br />
بهخاطر ۶ رشته کارزار سراسری قیام آبان با ۱۶۷ عملیات ضداختناق و پراتیک انقلابی<br />
<br />
با پذیرش دستگیری و شکنجه و شهادت و اعدام در راه آزادی خلق و میهن<br />
<br />
سرکردهٔ لشگر ۲۷ سپاه خامنهای که حفاظت تهران را برعهده دارد، پس از اعلام نخستین کارزار شما<br />
<br />
در آبانماه، به پاسداران و بسیجیان تحتامر گفت برای هر گونه اغتشاش آماده باشند و هر حرکتی باید<br />
<br />
بهشدت سرکوب شود. سپس «نواحی و حوزههای» بسیج و سپاه به رفع کمبودها و آمادهسازی مجدد<br />
<br />
تسلیحات و تجهیزات خود روی آوردند و در میدانهای تیر به تمرین تیراندازی پرداختند<br />
<br />
در تهران در روز ۲۴ آبان نزدیک به ۳۰ هزار نفر برای کنترل اوضاع و امنیت شهر به کار گرفته شدند<br />
<br />
نیمی از سپاه و بسیج و نیمی از نیروی سرکوبگر انتظامی بودند. قرار بر این بود که تمرکز را<br />
<br />
بر گشتهای موتوری در محلات بگذارند. لباس شخصیها و مأموران اطلاعات هم در همه جا با قوای<br />
<br />
نظامـی و انتظامـی دشمـن همکاسـه و همـراه بودنـد<br />
<br />
اما ارادهٔ فرزندان رشید میهن با یاد ۱۵۰۰شهید قیام آبان شعلهها را برافروخت<br />
<br />
و ثابت کرد آبان تا سرنگونی ضحاک ولایت با تهاجم حداکثر و جنگ صد برابر ادامه دارد<br />
<br />
ماشهها اکنون در جمیع جهات کشیده شده و جبهه خلق در وضعیت «یک گام تا قیام» است<br />
<br />
مسعود رجوی<br />
<br />
۲۷ آبان ۱۴۰۴<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۱ آبان ۱۴۰۴ ==<br />
رژیم پس از خودسوزی قهرمانانهٔ احمد بالدی در اهواز<br />
<br />
از بالاگرفتن اعتراضات و الگوی قیام در تونس وحشت دارد<br />
<br />
خودسوزی طارق بوعزیزی دستفروش ۲۶ساله در برابر شهرداری<br />
<br />
در ۲۶ آذر ۱۳۸۹ جرقه قیام شد و بن علی را سرنگون کرد<br />
<br />
استعفای شهردار و برکناری چند مأمور دیگر کافی نیست<br />
<br />
سید علی باید از بن علی درس بگیرد و برود<br />
<br />
والا شورشگران و مردم ایران او و رژیمش را به آتش میکشند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۷ آبان ۱۴۰۴ ==<br />
اکنون خامنهای در حضیض درماندگی و شکست<br />
<br />
به شاپور اول دخیل بسته و صورت خود را<br />
<br />
با اسارت امپراتور روم سرخ میکند<br />
<br />
و با لودگی آخوندی وعده میدهد که<br />
<br />
غربیان دوباره در مقابل رژیم «زانو میزنند»<br />
<br />
خواب روزگار مماشات میبیند و با شهردارش در تهران<br />
<br />
”کنسرت درمانی“ پیشه کرده است!<br />
<br />
اما مشکل این است که با ابتذال حداکثری در این نمایشها<br />
<br />
نمیتوان جای آب و نان و برق و گاز را برای مردم پر کرد<br />
<br />
تهـران روزی برمیخیزد آنگاه آخوندها و پاسداران زانو میزنند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۶ آبان ۱۴۰۴ در پاسخ به پزشکیان که گفته بود: «اگر باران نبارد باید تهران را خالی کنند» ==<br />
تهران را البته باید خالی کرد ولی از این رژیم<br />
<br />
با قیام و آتشباران، بدون باران یا باران!<br />
<br />
راهحل، خلع ید از پیمانکاران نظام و سارقان آب<br />
<br />
در سپاه و بیتالعنکبوت است.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۳ آبان ۱۴۰۴ ==<br />
پزشکیان بیهوده آب در هاون میکوبد.<br />
<br />
در انقلاب دموکراتیک ایران نسل Z با پس زدن شاه و شیخ ستمگر، همان نسل آتش است.<br />
<br />
نسل Z که در حاکمیت همین رژیم متولد شده و پیوسته در معرض تبلیغات علیه مجاهدین و مقاومت ایران بوده است، هستهٔ مرکزی قیامهای آینده است.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۱۱ مهر ۱۴۰۴ ==<br />
'''ثابت شد که سر مار در ایران است'''<br />
<br />
'''و خامنهای تنها طرفی است که جنگ میخواهد'''<br />
<br />
مضمون پیامها بین رئیسجمهور آمریکا و حماس و تصریح رئیسجمهور ترامپ بر اینکه معتقد است حماس برای «صلح پایدار» آمادگی دارد، بهروشنی نشان میدهد که آنچه مقاومت ایران از آغاز در مورد خامنهای ضحاک بهعنوان سر مار جنگافروزی و تروریسم میگفت، صحت دارد.<br />
<br />
رئیس محمود عباس سالیان با تلخکامی، تفرقهاندازی رژیم ولایت فقیه و سنگاندازی آن در مسیر صلح و توطئههای تروریستی این رژیم را تجربه کرده است. فاشیسم دینی حاکم بر ایران تنها طرفی است که خواهان ادامهٔ جنگ و ادامهٔ وضعیت گروگانها و رنج و محنت بیپایان مردم و کودکان غزه و عموم مردم بیگناه فلسطین و اسراییل است.<br />
<br />
دیروز پنجشنبه ۱۰ مهر، دفتر خامنهای در سرمقالهٔ روزنامهاش از زبان خامنهای نوشته بود «طرح صلح ترامپ، طرح نجات نتانیاهو از باتلاق غزه» است. واقعیت این است که صلح همچنانکه در جنگ ۸ سالهٔ خمینی با عراق میگفتیم، طنابدار خلیفهٔ ارتجاع است که جز با اعدام و قتلعام و جنگافروزی و سلاح اتمی بر سر پا نمیماند.<br />
<br />
'''زمان برخاستن مردم ایران فرا رسیده است'''<br />
<br />
== مسعود رجوی به خامنهای (۱مهر ۱۴۰۳) ==<br />
«به قول ما ایرانیها» مثل شاه به سقوط و سرنگونی سلام کن!<br />
<br />
ماموریت و وضعیت پزشکیان در نیویورک هم پیشاپیش روشن شد.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۸ شهریور ۱۴۰۴ ==<br />
'''کلان ضربه استراتژیک به فاشیسم ولایتفقیه، رژیم اعدام و قتلعام'''<br />
<br />
'''یک گـام تا قیـام'''<br />
<br />
'''آماده باش به همهٔ نیروهای رزمندهٔ انقلاب دموکراتیک در جبهه خلق'''<br />
<br />
در ابتدای امسال گفتیم: «وارد مهمترین، حساسترین، خطیرترین و پرالتهابترین فاز شدهایم. فاز تعیینتکلیف و تعیین سرنوشت خلق ما با رژیم ولایت فقیه و همدستان و مزدوران».<br />
<br />
این در ۶ماه گذشته به اثبات رسید و نقطهعطف امروز مؤید آن است. به خامنهای هم با الگوبرداری معکوس از خود او میگویم که خدا همان خدای۵۷ است!<br />
<br />
چه خوب بود اگر خامنهای واپس میتمرگید و زهر میخورد. اما ظرفیت و ثقل خمینی را ندارد. اگر زهر بخورد سریعتر از خمینی دقمرگ و چه بسا که قبل از آن کلهپا و سرنگون شود. با اینحال ما به او میگوییم که تا فردای ۵ مهر هم فرصت زهر باقیست. عمد دارم ۵ مهر و قتلعام دانشجویان و دانشآموزان در آن حماسهٔ فروزان را بگویم. اسامی ۱۱۴۲ نفر از آنها ۳دهه پیش منتشر شده است. اما شاهدان عینی آمار تیربارانها فقط در اوین را ۱۸۱۰نفر میگویند.<br />
<br />
این فقط شمهای از خونبهای آزادی است. همیشه گفتهایم که آزادی را به رایگان به کسی نمیدهند. شورای امنیت هم به کسی آزادی نمیدهد والا کرسی ایران را به شاه و شیخ نمیداد.<br />
<br />
از اینرو طبق اصل «کس نخارد» باید قیمت آزادی را به تمام و کمال پرداخت و از گلوی آزادیستیزان و آزادیکشان، بیرون کشید. گفتهایم که «رژیم هر سال و هر بار باید شانس بیاورد تا سرنگون نشود اما برای ما یکبار کافیست. مانند مورچهای که جلوی چشم امیر تیمور ۷۰ بار از دیوار سخت بالا رفت تا سرانجام یک بار عبور کرد».<br />
<br />
وقتی آمریکاییها خواسته خامنهای و خاتمی را اجابت کردند و تانکهای ما را گرفتند، آنها با عمامهٔ خود گردو میشکستند. خامنهای قبل از آن تا بهمن ۱۳۷۹ از ترس ارتش آزادیبخش به سران رژیم و مسئولان امنیتی هشدار میداد «عمده آن چیزی که باید آماج ذهن و فکر و عمل شما قرار بگیرد، مسأله براندازی است».<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
رژیم باعث شد که تانکهای ما را بگیرند. متقابلاً ما هم کاری کردیم که بمب اتم از دست و از دسترس آنها گرفته شود. اگر مقاومت ایران با سلسله افشاگریهای خود راه رژیم را نمیبست، مدتها بود که مانند پاکستان و کره شمالی جهان را در برابر عمل انجام شده قرار داده و اکنون بمب اتمی در دست داشت.<br />
<br />
در بیانیه چهل و چهارمین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت ایران (مرداد ۱۴۰۴) یادآوری شده است:<br />
<br />
مقاومت ایران در اردیبهشت ۱۴۰۱ اظهارات علی مطهری نایبرئیس پیشین مجلس ارتجاع را منتشر کرد که به صراحت درباره هدف فعالیتهای هستهیی رژیم از روز اول، میگفت: «ببینید ما اول که وارد این فعالیت هستهیی شدیم واقعاً هدفمان ساخت بمب بود دیگه ما تعارف که نداریم لو رفت دیگه، منافقین [مجاهدین] گزارش دادند و لو رفت». مطهری در مورد فتوای خامنهای افزود: «برای اینکه بترسونیم. عرض کنم که منتهی نتونستم حفظش کنیم یعنی نتونستیم محرمانهبودن اون رو حفظ کنیم. لو رفت دیگه، حالا منافقین گزارش دادند و لو رفت. والا هدف این بود که بسازیم. گزارشهای محرمانه را منافقها [مجاهدین] دادند به آژانس».<br />
<br />
خبرنگار پرسید: «چه جوری داشتند اون گزارشها رو، نفوذ داشتند یا مثلاً با بعضی از مسئولان در ارتباط بودند؟»<br />
<br />
مطهری جواب داد: «دیگه اینها [مجاهدین] همه جا هستند دیگه بالاخره همه جا اینها نفوذ دارند. اون کاری که شروع کرده بودیم و دیگه میخواستیم این کار را بکنیم اگر میتوانستیم این را حفظش بکنیم و بمب را آزمایش میکردیم کار تمام شده بود مثل پاکستان...» . خبرنگار در ادامه میپرسد: «خب حالا مثلاً همین پاکستان یا کره شمالی اینهایی که دارند مگه اوضاع خوبی دارند؟» مطهری جواب میدهد: «خب بالاخره رویشان حساب میکننددیگه...» (سیمای آزادی ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱).<br />
<br />
احمدینژاد رئیسجمهور اسبق خامنهای هم در برابر این سؤال که «چی شد که ما الآن تو بحث هستهیی به اینجا رسیدیم؟» با افسوس گفت: «این ماجرا از تیر۸۱ شروع شد. یک گروهی آمدند یک گزارشاتی منتشر کردند از نطنز و اراک و این حرفها، حساسیت درست شد، آژانس وارد شد بعد قطعنامههای شورای حکام پیدرپی، پیدرپی» (تلویزیون رژیم، ۴ اسفند ۱۳۸۶).<br />
<br />
آخوند روحانی، رئیسجمهور پیشین و دبیر شورای عالی امنیت ملی رژیم در زمان افشاگری نطنز، در کتاب «امنیت ملی و دیپلوماسی هستهیی» نوشته است: «در سال۱۳۸۱ فعالیتها در فضایی آرام پیش میرفت ولی به ناگاه مجاهدین با ترتیبدادن یک مصاحبهٔ مطبوعاتی و وارد کردن اتهامات واهی سر وصدای زیادی بهراه انداختند... نظر سازمان انرژی اتمی این بود که تأسیسات نطنز تکمیل و سپس به آژانس اطلاع داده شود تا آنها در برابر عمل انجام شده قرار گیرند» (ایسنا، ۵ بهمن ۱۳۹۷).<br />
<br />
اخیراً یک عضو کمیسیون امنیت مجلس ارتجاع هم به صراحت گفت: «باید خیلی وقت پیش بمب اتم میساختیم. ما الآن ۲۵سال است گرفتار پرونده هستهیی هستیم» (بخشایش، ۲۰ شهریور ۱۴۰۴).<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
در مورد جنگ ضدمیهنی هم مقاومت ایران تنها طرفی بود که در برابر جنگافروزی خمینی سینه سپر کرد.<br />
<br />
وقتی خمینی با شعار «فتح قدس از طریق کربلا» بر تنور جنگ ضدمیهنی میدمید و یک میلیون کشته و ۲میلیون معلول و مجروح و ۴میلیون آواره و هزار میلیارد دلار خسارت روی دست مردم ایران گذاشت، کاری کردیم که ناگزیر بهقول خودش «جرعهٔ زهر» سر بکشد! خمینی جنگ را برای حفظ نظام که «اوجب واجبات» او بود «نعمت الهی» خواند. همان جنگی که منتظری در بهمن ۱۳۶۷ که هنوز در موضع جانشین و قائممقام خمینی بود میگفت: «توبه دارد».<br />
<br />
منتظری در مورد جنگ ۸ساله با عراق گفت:<br />
<br />
«چقدر نیرو از ایران و از دست ما رفت و چقدر جوانهایی را از دست دادیم که هر کدام یک دنیا ارزش داشتند و چه شهرهایی از ما خراب شد، باید اینها بررسی شود و ببینیم اگر اشتباهی کردهایم اینها توبه دارد و اقلاً متنبه شویم که بعداً تکرار نکنیم. چقدر در این مدت شعارهایی دادیم که غلط بوده و خیلی از آنها ما را در دنیا منزوی کرد و مردم دنیا را به ما بدبین کرد و هیچ لزومی هم برای این شعارها نداشتیم...» .<br />
<br />
اینجاست که روشن میشود در جنگ ضدمیهنی گناه بزرگ مقاومت ایران و مجاهدین، شعار صلح و آزادی و برپا کردن ارتش آزادیبخش ملی بود.<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
در زمینهٔ شیطانسازی و لجنپراکنیهای شبانهروزی از فردای انقلاب ضدسلطنتی تا همین امروز، نیازی به شرح و بسط و اینکه رژیم علیه ما چه کرده و چه میکند، نیست. اما تا پایان سال ۲۰۲۴ میلادی این رژیم ۷۱ بار در مجمع عمومی و دیگر ارگانهای ملل متحد بهخاطر نقض وحشتناک حقوقبشر محکوم شده و همیشه با سیلی از ناسزا و رگبار وقفهناپذیر دشنامها، مقاومت ایران را مسبب و عامل اصلی آن اعلام کرده است.<br />
<br />
دادگاه آخوندی ۱۰۴نفر هم در جریان است و رژیم آمار هلاکشدگان خود را در آنچه خامنهای به صراحت جنگ داخلی خواند، از ۱۷هزار به ۲۵هزار افزایش داده است. خامنهای در تیر ۱۴۰۱ گفت «در داخل کشور، در خود این خیابانهای تهران، جنگ داخلی بود».<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
اینها را برای این گفتم تا مخصوصاً برای نسل جوان روشن و روشنتر باشد که جنگ اصلی در ایران از آغاز بین مردم و مقاومت و جبهه خلق از یکطرف و دیکتاتوری دینی از طرف دیگر بوده و تا مقصد آزادی ادامه دارد. جوانان جنگاور و شورشگر باید برای این جنگ آماده و آمادهتر شوند.<br />
<br />
سخنگوی پزشکیان بیهیچ خویشتنداری و تعارف «با ۳ خط تأکید» میگوید: «همه ما مکلف هستیم، زیر کلمه مکلف سه تا خط میکشم، مکلف هستیم پشت سر مقام معظم رهبری بایستیم و کلامی بالاتر از کلام ایشان نداشته باشیم. ایشان هر چه فرمودند باید بگوییم سمعاً و طاعتا...» .<br />
<br />
ما هم با صدای بلند گفتهایم و میگوییم که سرنگونی و گسستن بند از بند استبداد دینی و رژیم ضدبشری را میخواهیم.<br />
<br />
بله ما ایران را میخواهیم. میخواهیم وطن خود را پس بگیریم. میخواهیم خلق اسیرمان آزاد شود. تهران، شورشیترین شهر جهان را میخواهیم. برای آن بیتاب و بیقرارانیم.<br />
<br />
یک گـام تا قیـام مانده، شتابان و با چنگ و ناخن و دندان، به سوی آن روانیم. نقشهمسیر خامنهای را قبلاً شاه و بشار اسد ترسیم کردهاند. اگر نپذیرد، بدتر از آن در تقدیر اوست.<br />
<br />
'''انقـلاب دمـوکراتیـک ایـران پیـروز میشـود'''<br />
<br />
'''مسعود رجوی'''<br />
<br />
'''۲۸ شهریور ۱۴۰۴'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ ==<br />
'''گناه بزرگ زن انقلابی مجاهد خلق، روسری یا اوج رزمندگی؟'''<br />
<br />
وقتی هزار هزار، بهنحوی بیسابقه در تاریخ ایران<br />
<br />
به جوخههای تیرباران یا چوبههای دار و اتاقهای شکنجه و «قبر» و «قفس» میروند<br />
<br />
وقتی مانند گوهر (ادبآواز) آیتالشیطان عمامه بزرگی را<br />
<br />
به بهای جان خود به سزایش میرسانند<br />
<br />
وقتی برای نخستین بار در تاریخ ایران در چارچوب یک ارتش آزادیبخش ملی<br />
<br />
در یکانهای پیاده و زرهی، اوج رزمندگی را نشان میدهند<br />
<br />
و مانند فرمانده سارا در حالیکه مجروح و بر زمین افتاده، گروهی از پاسداران را<br />
<br />
با رگبار از پا در میآورد و او را با دشنهای در قلبش از پا به درختی در صخره میآویزند<br />
<br />
وقتی علاوه بر همه زندانها و شکنجههای پیشین<br />
<br />
پس از اشغال عراق هدف مهیبترین بمبارانها قرار میگیرد،<br />
<br />
وقتی ۱۴ سال در قرارگاه در محاصره و حبس خانگی دوام میآورد<br />
<br />
و ۲۹ حملهٔ زمینی و زرهی و موشکی را تحمل میکند<br />
<br />
'''نه شاه و نه شاهقلی از حجابش نمیپرسند. تا اینجا همه چیز اختیاری است'''<br />
<br />
'''اما به روسری و طلاق که میرسد «اجباری» است!'''<br />
<br />
راستی گناه بزرگ زن انقلابی مجاهد خلق چیست، روسری یا اوج رزمندگی و آزادگی؟<br />
<br />
برای آنها که میدانند یا میخواهند بدانند، اصل موضوع در این شرایط مشخص تاریخی<br />
<br />
در مصاف با ارتجاع و استعمار، سربریدن مجاهدین<br />
<br />
و تنها جایگزین دموکراتیک و مستقل است. یاد مصدق بخیر<br />
<br />
وانگهی هر کس الفبای سیاست و خصایص رژیم ولایت را بداند بهروشنی میفهمد<br />
<br />
که برنده برداشتن روسری در مورد خاص مجاهدین، رژیم آخوندی است<br />
<br />
و این کادوی بزرگ به خمینی و خامنهای است<br />
<br />
اصل دعوا نه روسری و حجاب بلکه سرنگونی و انقلاب است<br />
<br />
'''چه با حجاب، چه بیحجاب، پیش به سوی انقلاب'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
'''با درود به ژینا امینی جرقه قیام ۱۴۰۱ و بزرگداشت ۷۵۰شهید قیام خلق'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۳شهریور ۱۴۰۴ ==<br />
اژهای سردژخیم قضاییه جلادان با «گرامی» داشتن «یاد و خاطره» قدوسی و لاجوردی<br />
<br />
که در شهریورماه به هلاکت رسیدند، به سیم آخر زد و به دستور خامنهای<br />
<br />
حتی برخلاف قانون اساسی همین رژیم گفت: «ما یک وظیفه و مسئولیت بسیار مهم و خطیر داریم<br />
<br />
که عبارت است از مقابله با توطئههای دشمنان و خنثی کردن دسایس آنها»<br />
<br />
خوب شد که بالاخره فهمیدیم وظیفهٔ قضاییه و دستگاه دادگستری ولایتفقیه<br />
<br />
چیزی جز مقابله با «توطئهها و دسایس» علیه نظام نیست!<br />
<br />
حتی اصلاحگران نظام را هم که خواهان انتخابات آزاد و عدم مداخلهٔ شورای نگهبان شدهاند<br />
<br />
تهدید میکند که یا از این خواسته ندامت کنند و برائت بجویند یا هم که لولوخرخره<br />
<br />
که دادستان دژخیم تهران باشد به وظیفهٔ قانونیاش عمل خواهد کرد...<br />
<br />
ما هم «یاد و خاطره» کیفر یافتن قدوسی و لاجوردی را گرامی میداریم!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- جمعهشب ۳۱ مرداد ۱۴۰۴ ==<br />
'''به جوانان سلحشـور در سراسر میهـن'''<br />
<br />
'''شیـراز و کازرون را تنها نگذارید. زمان برخاستـن و قیـام است'''<br />
<br />
شورشگران و کانونهای شورشی هوشیار باشند که رژیم از ۲۸مرداد برای مقابله با قیام به نیروهایش آمادهباش صددرصد اعلام کرده و لااقل تا پایان هفته آینده ادامه دارد. مرخصیهای سپاه و ارتش و فراجا لغو شده است. برای کنترل تهران بیش از ۲۳هزار نفر از سپاه و بسیج و نزدیک به ۱۹هزار نفر از وحوش انتظامی در آمادهباش هستند. سپاه تهران بزرگ از ۲۷مرداد مبادرت به مانور سراسری در سطح تهران با هدف مقابله با اعتراضات و آمادگی نیروهای بسیج کرده است. مانور کماکان ادامه دارد. از شهرستانها برای سپاه در تهران نیروی کمکی و ذخیره آوردهاند.<br />
<br />
مانور شامل تورهای ایست و بازرسی مخصوصاً از ساعت ۲۰ تا ۲۴ در میدانهای اصلی شهر و ورودی و خروجی محلات و گشتهای امنیتی و اطلاعاتی گردانهای بسیج در سطح محلات است.<br />
<br />
محل «جمعباش» (تجمع اولیه) مزدوران برای مقابله با اعتراضها و قیام مردم پایگاههای بسیج است.<br />
<br />
فرماندهان بالا و حتی میانی سپاه در اماکن غیرعلنی بهسر میبرند. جلسات عمومی تعطیل شده و به مقرها هشدار دادهاند که در آمادهباش تجمع نکنند.<br />
<br />
بهجای ساختن پناهگاه برای مردم، ساختن پناهگاه و تونل به دستور خامنهای برای سرکردگان سپاه و نمایندگان ولیفقیه در ارتفاعات شرقی قصر فیروزه با سرعت و هزینهٔ بسیار در دست اجراست. ترددات سرکردگان سپاه با عادیسازی صورت میگیرد و اقدام به تغییر پلاک خودروهای سپاه از سبز به سفید کردهاند.<br />
<br />
صنایع نظامی سپاه و وزارت دفاع رژیم قویاً در حال ساختن و تأمین انواع تسلیحات و مهمات هستند تا رژیم برای مقابله با قیام مردم کمبودی نداشته باشد.<br />
<br />
'''هر چند چنگال دشمن تیز و نیرویش آماده سرکوب باشد'''<br />
<br />
'''رژیم اکنون گـرگ کاغـذی است'''<br />
<br />
'''شیـران شورشگـر بند از بند رژیـم میگسلنـد'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۳۰ مرداد ۱۴۰۴ ==<br />
در سالگرد کودتای سیاه ۲۸ مرداد، جادوگر بار دیگر از کلاه شعبده، خرگوش بیرون کشیده و بچه شاه را طبق نظرسنجیاش در ۱۵ ماه پیش، در میان ملت ایران دارای «بیشترین میزان محبوبیت» معرفی کرده است!<br />
<br />
در ابتدای سال ۱۴۰۱ نیز با همین ترفند ارتجاعی و استعماری در پوشش علمی و آکادمیک، از جعبهٔ مارگیری نظرسنجی این نتیجه بیرون آمد که اگر در ایران انتخاباتی آزاد برگزار شود ۳۹.۵درصد به بچهشاه و ۱۷.۴درصد به ابراهیم رئیسی جلاد قتلعام رأی میدهند. معنیاش این بود که ۵۷درصد مردم ایران در عقبماندگی مفرط شاهی و شیخی هستند!<br />
<br />
اکنون طبق نظرسنجی خرداد ۱۴۰۳ «۲۰درصد ایرانیان حامی تداوم جمهوری اسلامیاند» و «حدود ۲۱درصد نیز از نظام پادشاهی حمایت میکنند»! علاوه بر این «حدود نیمی از جامعه (۴۳درصد) پذیرای حکمرانی اقتدارگرای فردی هستند»!<br />
<br />
پیدا کنید «پرتقال فروش» را که چگونه تحت حاکمیت فاشیسم دینی در ایران و با این درجه از اختناق، به چنین نظرسنجی که دموکراسیهای غربی را تداعی میکند، دست یافته است! شاید هم آزادی بیان و نظرسنجی در ایران برقرار شده و ما بیخبرانیم!<br />
<br />
در دیماه ۱۴۰۲ که بحثهای انتخابات مجلس رژیم بالا گرفته بود، یک کارشناس حکومتی در گفتگو با تلویزیون رژیم ناپرهیزی کرد و بر سرخترین نام یعنی مجاهدین در رابطه با رد یا تأیید صلاحیتها در شورای نگهبان ارتجاع انگشت گذاشت. او گفت: «من اگر که یکی از اقوام درجه ۴ من، یکی از عناصر سازمان منافقین از کنار خانهاش رد شده باشد، تأیید صلاحیت نمیشوم ببخشید خیلی شفاف (گفتم)...» (مهدی نیکخواه-۱۸ دی ۱۴۰۲).<br />
<br />
در ۱۹ تیر ۱۴۰۳ نیز در بیدادگاه قضاییه جلادان برای محاکمه مجاهدین و ۱۰۴ تن اعضای مقاومت ایران بهخاطر «بغی و محاربه» که حکم آن اعدام است، آخوندک رئیس دادگاه، حتی به ایرانیان خارج کشور اعلام کرد: دادگاه «از دادستان محترم کل کشور میخواهد، از وزیر امور خارجه میخواهد از این پس چنانچه ایرانیانی در خارج از کشور به دعوت متهمین این پرونده در هر کجایی حاضر شوند بهمعنای هواداری از تشکیلات سازمان مجاهدین خلق قابل تعقیب در این دادگاه میباشند... هر نوع هواداری و حمایت از این متهمین از سوی این دادگاه بهمعنای مواجهه با جرم جدیدی بوده... لذا از این پس شرکت در میتینگ آنها در هر نقطهای در خارج از ایران... دادگاه مکلف به اقدام قانونی در برابر آن میباشد».<br />
<br />
خوشا مقاومت ایران که از روز اول در سال ۱۳۶۰ یگانه معیار مشروعیت را مقاومت شناخت. در سال ۱۳۹۲ هم تکرار کردیم که «مقاومت تنها ملاک و شاخص و سرچشمهٔ مشروعیت در دوران استبداد و اختناق است. ارزش و اعتبار هر فرد یا جریان سیاسی در دوران اختناق با مقاومت و ایستادگی او در برابر فاشیسم دینی و در جنگ با آن سنجیده میشود».<br />
<br />
مانند خرداد ۱۴۰۲ تکرار میکنیم: ماحصل تمام نمایشهای بچهشاه و حاجبان و جارچیان «دربار» مربوطه به جیب «شیخ» میریزد و بس. به اربابان کارفرما میگوییم:<br />
<br />
'''مقاومت ایران بر پایه «نه شاه نه شیخ» بر جبهه خلق و آزادی و استقلال میهن به هر قیمت پا میفشارد'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ ==<br />
چه کسی نمیداند که منظور خامنهای از بین بردن آثار جنایت علیه بشریت و نسل کشی<br />
<br />
در قطعه ۴۱ بهشت زهرا پس از افشای جهانی رژیم اعدام و قتلعام توسط مقاومت ایران<br />
<br />
و مخصوصاً پس از گزارش جاوید رحمان گزارشگر ویژه ملل متحد در ۲۷ تیر ۱۴۰۳<br />
<br />
درباره این جنایتهای سبعانه است<br />
<br />
اما حسابرسـی در پیـش اسـت...<br />
<br />
آنکه کشتستم پی مادون من مینداند، مینخسبد، خون من<br />
<br />
بر من است امروز و فردا بر وی است خون چون من کس چنین ضایع کی است؟<br />
<br />
گر چه دیوار افکند سایه دراز باز گردد سوی او آن سایه باز<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۷مرداد ۱۴۰۴ ==<br />
'''کودتای سیاه ۲۸ مرداد و برگرداندن شاه به سلطنت با دیکتاتوری و وابستگی'''<br />
<br />
'''خواب و خیالهای بچه شاه برای تکرار تاریخ و بازگشت به گذشتهٔ استبدادی و استعماری'''<br />
<br />
'''بر روی رود خروشان خون شهیدان در ۶۰سال نبرد بیوقفه با شاه و شیخ با فدای بیکران'''<br />
<br />
'''چکیدهٔ برنامهٔ بچه شاه و «دفترچه» او در یککلام دیکتاتوری و وابستگی است'''<br />
<br />
<br />
مصدق بزرگ در بهمن ۱۳۳۱ گفت ملت ایران یا باید «این ذلت و استعمار را تحمل کند و بتدریج تمام خصوصیات ملی، اجتماعی و نژادی و مفاخر سی، چهل قرن تاریخ سربلند خود را از دست بدهد و... یا اینکه از افتخارات دینی و ملی خود استعانت جسته، صفحه تقدیر شوم را عوض کند و راه جهاد و مبارزه افتخارآمیزی را انتخاب نماید. ملت شرافتمند و قهرمان ایران طریق دوم را برگزید و مردم ایران بهخوبی درک کردهاند که این جهاد عظیم ملی بر سر هست و نیست و مرگ و بقای یک مملکت شروع شده...» .<br />
<br />
مصدق در بیدادگاه نظامی شاه گفت: «به حس و عیان» میبیند که «این نهال برومند» به ثمر خواهد رسید. منظورش نهال برومند استقلال و آزادی بود که با خون «شهید راه وطن دکتر حسین فاطمی» آبیاری شد. این عنوانی بود که مصدق پس از شهادت فاطمی به او داد.<br />
<br />
بیتردید اگر آن کودتای سیاه نمیبود، تاریخ ایران و حیات یکایک ما، مسیر متفاوتی داشت و شیخ به جای شاه بر تخت ولایت نمینشست. اما بهای آزادی بسا گزافتر است. پیشوای نهضت ملی در ۳۰ تیر ۱۳۴۰ با اشاره به تجربهٔ ارتش آزادیبخش الجزایر، پیام خود را با صراحت به نسلهای بعد رساند و نوشت: «ملتی هم هست که در راه آزادی و استقلال از همه چیز میگذرد و دیگران هم اگر علاقه به وطن دارند باید از همین راه بروند و آن را انتخاب نمایند».<br />
<br />
این وصیت تاریخی از همان درد وطن و غیرت ملی و میهنی مایه میگیرد و مصدق را از ورای حبس و حصر شاه با نسلهای بعــدی پیوند میزند. او بهخــوبی میدانست کــــه چنین انتخابی مستلزم فداکاری و از خودگذشتگی است. در همان یادداشت کوتاهش در مورد کتاب «الجزایر و مردان مجاهد» ادامه داد «باری، حرف زیاد است و مستمع به تمام معنی فداکار کم. چه میشود کرد، بلکه خدا بخواهد که این نقیصه در ما رفع شود و ما هم بتوانیم بگوییم مملکت و وطنی داریم و در راه آزادی و استقلال آن، از همه چیز میگذریم». و چنین شد.<br />
<br />
چند سالی نگذشت که مجاهد و چریک فدایی به میدان آمدند. چنانکه پدر طالقانی گفت از خون حنیف و یاران و همسنگرانش سیلابها برخاست و دفتر حسابهای ارتجاعی و استعماری را در هم پیچید. خلقی برخاست و با پرداخت قیمت دیکتاتوری دستنشانده سلطنتی را سرنگون کرد.<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
حالا ۷۲سال از آن کودتای سیاه گذشته که ۶۰سال آن را مجاهدین بیوقفه در میدانند. یا هم که در زندان و تیرباران و سربدارانند. پیوند سیاست با شرافت همین است. شتابان با زورق جان در دریای خون به سوی آزادی روانند.<br />
<br />
همچنانکه رئیسجمهور برگزیدهٔ مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت گفت: هدف شورای ملی مقاومت نه کسب قدرت بلکه انتقال آن به مردم ایران است.<br />
<br />
همه میگویند که آخر خط رژیم است و به همین دلیل بقایای شاه هم در جولانند. نمونهٔ آن، دفترچهٔ مشق «مرحله اضطراری» بچه شاه است که در ۱۶۸ صفحه منتشر شده و در بسیاری صفحات به فکاهیات شانه میساید (از قبیل تقسیم کار مضحک مرد میهن آبادی که تکیهکلام سخنگوی دولت رئیسی در دانشگاه خواجه نصیر در آبان ۱۴۰۱ بود)!<br />
<br />
اما در برنامه و دفترچهٔ بچه شاه، قبل از هر چیز معلوم نیست که زنگولهٔ سرنگونی را چه کسی به گردن گربهٔ ولایت میبندد تا بعداً طبق گاهشمار دقیق و اوامر ملوکانه، در روز اول از هفتهٔ اول و در روز دوم و سوم از هفتههای بعد... چنین و چنان گردد! از قرار، مسئولیت سرنگونی و بر تخت نشاندن ایشان در تهران بر عهدهٔ اجانب است.<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
شاه قبل از کودتای ۲۸ مرداد ابتدا به بغداد و سپس به رم رفت تا اگر کودتا شکست خورد، خطری متوجهٔ او نشود. بعد که فاتحانه به تهران برگشت، بارها به صراحت قول داد که اگر ۱۰سال به او وقت بدهند، ایران را «بهشت» خواهد کرد.<br />
<br />
بعداً بهشت موعودش را کنار گذاشت و بیدریغ «تمدن بزرگ» وعده میداد. اما در گذر ایام از آن هم عقب نشست و گفت: «شنیدم بعضیها گفتند تمدن بزرگ همین خاموشیهاست؟ ما گفتیم تازه ۱۱ سال دیگر میرسیم به دروازههای تمدن بزرگ یعنی زیربنای مملکت را باید طوری بسازیم که از هر لحاظ قوام و استحکام مملکت برقرار بشود. »... .<br />
<br />
سرانجام به جای «تمدن بزرگ» قیامی بزرگ در پیش داشت با شعاری که بهطور شبانهروزی در سراسر ایران طنینانداز بود. حتی ما هم از پشت دیوارهای زندان میشنیدیم: «بگو مرگ بر شاه، مرگ بر شاه، مرگ بر شاه».<br />
<br />
حالا کسی که با ژست دموکراتیک میگوید رأی بگیریم که ایران آینده شاهی باشد یا جمهوری، قبل از هر چیز به یک تقلب ضدتکاملی و ضدتاریخی با پز دموکراتیک مبادرت میکند. سرمایه و پشتوانه و اعتبار و استدلالی جز خرابکاری و جنایتهای رژیم آخوندی ندارد. آن را پله میکند تا از آن بالا برود و خود را موجه و مشروع و حق بجانب جلوه دهد. انقلاب ضدسلطنتی مردم ایران و انقلاب مشروطه را انکار و اهانت میکند. ضددموکراتیک و ارتجاعی است. میخواهد ایران را به گذشته برگرداند. این، جاده خاکی، انحراف از سرنگونی و خدمت به خامنهای است.<br />
<br />
در این دستگاه محمدعلی شاه و شیخفضلالله هم میتوانند قزاقها و طلبههایی مانند کاشانی و خمینی را بیاورند و برای مشروعه و به توپ بستن مجلس رأی بگیرند! آیا باید ۱۲۰ سال به عقب برگردیم و رأی بگیریم سلطنت مطلقه یا انقلاب مشروطه؟ بعد هم نوبت به رضاخان میرسد که در روزهای تاسوعا و عاشورا گل بر سر و روی مالیده در جلوی قزاقان با پای برهنه از عشرتآباد تا باغملی شعار «حسین، حسین» میدهد. قزاقها هم دم میگیرند: «اگر در کربلا قزاق بودی، حسین بییاور و تنها نبودی»!<br />
<br />
حالا هم نوبت به بچه شاه رسیده است و در «دفترچه» اش نوشته ما باید ۴۷ سال به عقب برگردیم و رأی بگیریم شاه یا جمهوری؟! این، خدمت به خمینی و خامنهای سارقان انقلاب ضدسلطنتی و پاک کردن صورتمسأله یعنی انقلاب و جمهوری دموکراتیک است.<br />
<br />
خمینی و دار و دستهٔ ولایت فقیه جنایتهای بیحد و حصر مرتکب شدهاند. در عرصهٔ سیاسی پیش از همه و بیش از همه، چماق و تیغ و تبر و گلوله و طنابهای دار آنها دامنگیر مجاهدین شده است. حالا بچه شاه سر رسیده و میگوید ۴۵ سال است در ینگه دنیا مبارزه میکرده آن هم در ارتباط با پاسداران و حالا بیایید زیر کنترل من رأی بدهید که شاه میخواهید یا جمهوری؟ یادش رفته که در روز ۹ آبان ۱۳۵۹ خود را در یک مراسم طبق قانون اساسی سلطنت، شاه جدید ایران اعلام کرد! پس به جای زحمت رأیگیری پرتناقض طبق دفترچهٔ بچه شاه، آیا بهتر نیست مستقیم نزد انگلیس رفته و بگوییم با شرکاء مانند روزگار سیدضیاء و رضاخان برای ما نخستوزیر و شاه منصوب و خلاصمان کند؟! محاکمهٔ ما هم که در قضاییه جلادان ولایت در جریان است. شاهپرستان میتوانند حضور بهم رسانده و شعار مرگ بر مجاهد و منافق سر دهند!<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
بگذریم و نظری به برنامه منتشر شدهٔ بچه شاه بیاندازیم:<br />
<br />
۱-چه خوب شد که بچه شاه برنامهاش را در ۱۶۸ صفحه بهعنوان «پروژه شکوفایی» و «مرحله اضطراری» ارائه داد و ماهیت خود را عیان کرد.<br />
<br />
۲-چکیدهٔ برنامهٔ بچه شاه و «دفترچه» او عاری از هر گونه ابهام و در یککلام، همانا دیکتاتوری و وابستگی است.<br />
<br />
۳- فعلاً قدرت انحصاری سیاسی و نظامی و قضائی و پارلمانی را بسا بیشتر از شاه یکتنه به دست میگیرد و اعضای مجلسش را هم خودش تعیین میکند. به هیچ مرجعی پاسخگو نیست و برای آینده ایران هم مهمترین ثمرهٔ انقلاب مشروطه، مجلس شورای ملی را حذف و یک خبرگان ارتجاعی بهاسم مهستان یعنی مجلس مهتران (بزرگان و اشراف قوم) را جایگزین میکند. برای اینکه ما فقرای «سیلیخورده» نگران نشویم بلافاصله خاطرنشان میکند که واژهٔ مهستان را «در راستای جایگزینی و به کارگیری صحیح واژگان پارسی... جایگزین مجلس شورا» کرده است! خدا را شکر که مشکلات «واژگان پارسی» هم پیشاپیش حل شد و دیگر نیازی به مؤسسان برای تعیینتکلیف مجلس شورای ملی نیست! بازگشت به روزگار اشکانیان مسأله را حل کرد و همین کافیست!<br />
<br />
۴-بدنه نظامی و اطلاعاتی و امنیتی رژیم ولایت فقیه سفیدشویی میشوند و بر جای خود میمانند تا از «اشتباهات تاریخی مانند بعث زدایی عراق پرهیز» شود، مبادا سپاه و اطلاعاتیها و بسیج نگران شوند! اما هر چقدر به آنها اطمینان میدهد با ملیتهای ایران خصمانه حرف میزند و چماق تجزیهطلبی بلند میکند.<br />
<br />
۵-آگاهانه و به عمد حتی یک بار از «اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر» و التزام به آن حرفی نیست. به جایش نام «ساواک» (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) را به «ساوام» (سازمان اطلاعات و امنیت ملی) تغییر داده و میگوید ایرانیهای متخصص برای این کار را از خارج کشور با خود به ایران میآورد. منظورش تتمهٔ ساواکیهای شکنجهگر مانند پرویز ثابتی یا دستپروردگان دژخیم هستند.<br />
<br />
فراتر از اختیارات شاه و ولیفقیه، اداره ساواک جدید را هم خودش برعهده میگیرد و طبق دفترچه «در ۲۰ شهر بحرانی و پرخطر» در دوران گذار حکومت نظامی برقرار میکند.<br />
<br />
عجبا که در برنامه بچه شاه هیچ حرفی از مجرم شناختن و محاکمهٔ شکنجهگران و بازجویان و دستاندرکاران اعدام و قتلعام در زمان شاه (مانند قتلعام در میدان ژاله در ۱۷ شهریور ۱۳۵۷) در میان نیست. هیچ اشارهیی هم در مورد کلان دزدیها و دهها میلیارد دلاری که شاه و خانواده سلطنتی سرقت و از ایران خارج کردهاند، در کار نیست.<br />
<br />
۶-در غربت مونیخ خود را «پدر» ملت ایران هم خوانده است! این پاترنالیسم فئودالی و قرونوسطایی کپیبرداری از رضاخان قزاق، نخستوزیر و سردار سپه در سال ۱۳۰۳ است.<br />
<br />
الگو و کپیبرداری بسیار مهم دیگری هم هست که بچه شاه آن را فراموش کرده و باید سرلوحهٔ دفترچهاش میکرد. آنجا که شاه در سال ۱۳۵۳ مجدداً به خبرنگاران به صراحت و بدون هیچ رودربایستی گفت: «من اپوزیسیون و اولین مخالف خودم هستم»!<blockquote>خبرنگار: اعلیحضرت، جمله شگفتآوری از شما خواندم در کتابی که مصاحبهیی است طولانی با یکی از همکاران ما به نام «اولویه ورن» که در آن گفته اید: «اپوزیسیون من، خودم هستم»، معنی این سخن چیست؟<br />
<br />
شاه: معنی آن این است که از شبکه و امکانات اطلاعات درباره همه فعالیتهای کشور برخوردار هستم و اگر اطلاع بدهند که در فلان جا کارها بهخوبی پیش نمیرود من خودم بحث را با مسئولان دربارهٔ مشکل طرح شده آغاز میکنم به همین خاطر من اپوزیسیون و اولین مخالف خودم هستم.</blockquote>میبینید که چه شاهی داشتیم؟! قدرش را نشناختیم که خودش اپوزیسیون و اولین مخالف، خودش است! ما (زندانیان آن روزگار) بیخودی سر به مخالفت برداشتیم. پس شلاق و شکنجه و اعدام حقمان بود!<br />
<br />
<nowiki>***</nowiki><br />
<br />
نکته و گفتنی درباره برنامه و دفترچه بچه شاه بسیار است و فرصت دیگری میخواهد. فعلاً به پیام اول اسفند ۱۴۰۱ ارجاع میدهم:<blockquote>دوبلهخوری خمینی و خامنهای در جمع فوقمتناقض جمهوری و ولایت فقیه با یکدیگر در قانون اساسی رژیم بود که ۴۴ سال است آن را با نعرههای «مرگ بر ضد ولایت فقیه» میپوشانند. به همین خاطر ما قانون اساسی این رژیم را تحریم کردیم و به آن رأی ندادیم. خشت کج از همانجا کار گذاشته شد. هر شخص و جریان سیاسی که به قانون اساسی ولایت فقیه رأی مثبت داد به حاکمیت جمهور مردم خیانت کرد و خنجر زد. امروز دم زدن از هر گونه سلطنت همان خشت خیانت است. بالا بردن عکس سردژخیم ساواک در کنار عکس شاه و بچهاش در تجمع بقایای سلطنت در مونیخ علامت آشکار همین حقیقت است...<br />
<br />
اگر دیکتاتوری و غصب و سرقت حاکمیت مردم ملاک و معیار است، در این صورت اول «خود» باید هر گونه دست دادن و گفتگو و مذاکره با شیخ و شاه و بقایای آنها را تحریم کنید.<br />
<br />
از این شاکی و ملولند که چرا مجاهدین و شورای ملی مقاومت ایران با آنان صحبت و دیالوگ نمیکنند. یادشان رفته که بهشتی و کیانوری تا کجا و چقدر و چگونه به عبث تلاش کردند ما را در «خط امام» به گفتگو و مذاکره و نیز مناظره در تلویزیون بکشانند. هیهات...<br />
<br />
بگذارید بار دیگر تصریح کنم که دست دادن با شیخ و شاه و بقایای آنها کار ما نیست. برای پرهیز از دیکتاتوری و وابستگی که خط قرمز عبورناپذیر جبهه خلق و ضدخلق است و برای حاکمیت جمهور مردم میخواهیم دستهایمان پاکیزه بماند و آلوده نشود.<br />
<br />
جبهه خلق با شاخص حاکمیت جمهور مردم ابداع ما نیست. من درآوردی نیست. زیر حاکمیت رژیمهای استبدادی یا وابسته، نمیتوان و نباید مانند دموکراسیهای غربی طیفی از راست به چپ یا از چپ به راست ترسیم و تقسیم کرد.<br />
<br />
تا فاشیسم و دیکتاتوری حاکم است، تا زمانی که حق حاکمیت مردم غصب شده و به سرقت رفته است، ابتدا باید جبهه خلق و ضدخلق تعیینتکلیف شود.<br />
<br />
در دنیای واقعی، اشیاء با ضدشان شناخته و تعریف میشوند «جنگ اضداد است این عمر جهان». سخن گفتن و دم زدن صوری از آزادی و استقلال کافی نیست. نباید در سطح درجا زد و توقف کرد. باید خط قرمز و مرزبندی سرخ و آتشین با دیکتاتوری و وابستگی را شناخت و پاس داشت و برای آن قیمت داد. بدون تعیینتکلیف جبهه خلق و خط قرمز آن با ضدش، راه برای «همه با هم» باسمهای که در واقع همان «همه با من» شاه و خمینی است، باز میشود و به «حزب فقط رستاخیز» یا «حزب فقط حزبالله» میانجامد. ۷۸ سال پس از جنگ جهانی دوم و سقوط فاشیسم هیتلری هنوز در آلمان استفاده از نمادهای نازی از قبیل صلیب شکسته جرم است. حتی انکار هولوکاست هم جرم است.<br />
<br />
قسم به درد و رنج بیکران خلق اسیرمان، قسم به خون یاران و رود خروشان خون شهیدان که در ایران هم، فاشیسم دینی و فاشیسم سلطنتی و نمادهای آن و همچنین انکار جنایتهای شاه و شیخ و ساواک و اطلاعات و سپاه، جرم است.</blockquote>'''انقـلاب دموکراتیک نویـن ایـران پیـروز میشود'''<br />
<br />
'''مسعود رجوی'''<br />
<br />
'''۲۷ مرداد ۱۴۰۴'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۷ مرداد ۱۴۰۴ ==<br />
ضحاک زمان در اولین ظهور خود پس از اعدام بهروز و مهدی<br />
<br />
آمده است تا به مبتذلترین صورت دوباره قدرتنمایی کند و باد و بلوف آخوندی<br />
<br />
درباره غنیسازی و مؤسسات و شرکتهای «دانشبنیان» خود را از سر بگیرد.<br />
<br />
کیست که نداند فاشیسم دینی جز بر بنیان شکنجه و اعدام «غنی» شده، سر پا نیست.<br />
<br />
در بهمن ۹۷ در بیانیهٔ گام دوم انقلابش از «هزاران شرکت دانشبنیان، هزاران طرح زیرساختی و ضروری برای کشور در حوزههای عمران و حمل و نقل و نیرو و سلامت و کشاورزی و آب» سخن میگفت!<br />
<br />
اکنون بحرانهای کشندهٔ آب و برق و فرو نشست زمین را همه به چشم میبینند.<br />
<br />
راستی آن آب و برق و نیرو و عمران که میگفتی چه شد؟ هزاران شرکت دانشبنیان کجا رفتند؟<br />
<br />
آیا مانند فرو نشست زمینها بهخصوص در پایتخت، فرو نشستند؟!<br />
<br />
با دجالیت و وقاحت بیمانند میگوید «اصل قضیه آن است که ملت ایران دین خود را و دانش خود را<br />
<br />
رها نخواهد کرد». منظورش غنیسازی برای حفظ نظام و سلطنتمطلقهٔ ولیفقیه است.<br />
<br />
اصل موضوع و اوجب واجبات خامنهای همین است.<br />
<br />
گفته بودیم که «فاشیسم دینی تا زمان سرنگونی هرگز دست از سرکوب برنمیدارد»<br />
<br />
و «خامنهای تا زنده است هرگز از هژمونی انحصاری دست بر نمیدارد». چه باید کرد؟<br />
<br />
ب'''اید بند از بند دیکتاتوری دینی گسست'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۳۰ تیر ۱۴۰۴ ==<br />
'''لگد و نیش زدن به موسوی در این شرایط مشخص و در این مورد مشخص به نفع خامنهای است'''<br />
<br />
در سالروز قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱ علیه شاه با شعار «یا مرگ یا مصدق» و در سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت ایران در سال ۱۳۶۰ که طبق نخستین ماده اساسنامهاش «برای سرنگونی رژیم خمینی و استقرار دولت موقت» تشکیل شده است، بهعنوان کسی مینویسم که داغ شعلهور فراق یاران تیرباران شده و سربدار در دهه ۶۰ را بر سینه دارد.<br />
<br />
اکنون میرحسین موسوی در پانزدهمین سال حصر در پیام خود پس از جنگ ۱۲روزه خواهان «برگزاری رفراندوم برای تأسیس مجلس مؤسسان قانون اساسی» شده تا «راه را برای تحقق حق تعیین سرنوشت مردم هموار» کند.<br />
<br />
از این پیشتر در بهمن ۱۴۰۱ نیز اعلام کرده بود که شعار پیشین او درباره «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» رژیم دیگر کارساز نیست و خواستار «برگزاری همهپرسی» و تشکیل مجلس مؤسسان و تدوین قانون اساسی جدید شده بود.<br />
<br />
قبل از آن هم در مرداد ۱۴۰۱ در مورد گمانهزنیها درباره جانشینی بچهٔ خامنهای بهعنوان رهبر بعدی رژیم نوشت: «زبانشان لال! مگر سلسلههای ۲۵۰۰ساله بازگشتهاند که فرزندی پس از پدرش به حکومت برسد؟».<br />
<br />
حال میتوان از جهات مختلف سیاسی و حقوقی و اجرایی هزار و یک ایراد از پیام اخیر موسوی درباره رفراندوم گرفت و آن را از اساس زیر سؤال برد. آخر، استراتژی انقلابی قیام و سرنگونی قهرآمیز کجا و استراتژی رفرمیستی گذار خشونتپرهیز از فاشیسم دینی و قانون اساسی ولایت فقیه کجا؟!<br />
<br />
اما نیش و لگد زدن به موسوی در این شرایط مشخص و در این مورد مشخص، هنری نیست و به نفع خامنهای است. ضربهای را که پیام موسوی به بساط «وحدت» خامنهای در داخل رژیم زده نمیتوان و نباید کتمان کرد. همچنانکه خدمات بچهٔ شاه به رژیم و مشخصاً تفرقهاندازی با شاهپرستی ارتجاعی و استعماری به سود خامنهای و سپاه پاسداران و نیروهای امنیتی و اطلاعاتی، قابل انکار نیست.<br />
<br />
همچون شانزده سال گذشته بر حقوق موسوی در برابر ستم خامنهای تأکید میکنم و خواهان حفاظت او و همسرش از گزند ولیفقیه و آزادی آنها از بازداشت خانگی طولانی هستم.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۵ تیر ۱۴۰۴ ==<br />
خامنهای دلش خوش است که سرنگون نشده<br />
<br />
از این بهتر و بیشتر نمیشد به تهدید موجودیت و سرنگونی رژیم اذعان کرد<br />
<br />
بهرغم شکست مفتضح سیاسی و نظامی، میگوید هر وقت وارد بشویم<br />
<br />
هم در دیپلماسی و هم در زمینه نظامی دست پر وارد خواهیم شد<br />
<br />
ببینیم و تعریف کنیم!<br />
<br />
از اینرو باز هم میگوییم شب دراز است و قلندر قیام بیدار و در انتظار<br />
<br />
تا آنجا که به ملت ایران و شورشگران برای آزادی مربوط است<br />
<br />
سرنگونی محتوم رژیم ولایت فقیه در پیش است<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۳ تیر ۱۴۰۴ ==<br />
صحنههای دلخراش انفجار و پرتاب شدن خودروها به هوا در خیابان و جان باختن<br />
<br />
عابران و هموطنان بیگناه در تجریش در روز ۲۵ خرداد لرزاننده و تکاندهنده<br />
<br />
است و آدمی را میخکوب میکند.<br />
<br />
اما خامنهای برای سدبستن در برابر قیام مردم ایران خوشحال میشود و استفاده میکند<br />
<br />
از چنین فجایعی رژیمیها و بقایای شاه سود میبرند<br />
<br />
از ۴۴سال پیش با شعار صلح و آزادی گفته بودیم و تکرار میکنیم<br />
<br />
سرنگونی و هدف قرار دادن سر مار ولایت خواسته اصلی ملت ایران است<br />
<br />
در این صورت دیگر به بمباران و حملات موشکی نیازی نیست<br />
<br />
خامنهای، با اتمی، بیاتمی، سرنگون سرنگون...!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی به خامنهای- ۵ تیر ۱۴۰۴ ==<br />
هم اسراییل را «له» کردهای و هم به آمریکا «سیلی سخت» زدهای!<br />
<br />
خود گویی و خود خندی، عجب خلیفهٔ هنرمندی!<br />
<br />
شب دراز است و قلنـدر قیـام هشیـار و بیـدار<br />
<br />
تا آنجا که به ملت ایران و شورشگران برای آزادی مربوط است<br />
<br />
بحث تسلیم نیست و پیوسته گفتهایم:<br />
<br />
سرنگونی، سرنگونی، سرنگونی<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ ==<br />
ناگفتـهٔ خامنـهای<br />
<br />
سرنگونی و هدف قرار دادن «سر مار» ولایت فقیه خواسته اصلی ملت ایران<br />
<br />
در این صورت دیگر به بمباران و حملات موشکی نیازی نیست<br />
<br />
«مرگ بر خامنهای» در دیکتاتوری دینی<br />
<br />
آن روی سکهٔ «مرگ بر شاه» در دیکتاتوری سلطنتی است<br />
<br />
خامنهای هر چه میخواست از قول «ملت ایران» گفت الا خواسته اصلی را<br />
<br />
راستی «امت اسلام» چه شد؟ سر و کلهٔ «ملت ایران» چرا و از کجا پیدا شد؟<br />
<br />
پس چرا با آنهمه تقاضای ما در سال ۵۸ و ۵۹ برای اینکه لااقل<br />
<br />
اسم مجلس شورای ملی را عوض نکنید، برچسب «منافق» زدید و مخالفت کردید؟<br />
<br />
پیش به سوی قیام، سرنگونی و انقلاب دموکراتیک<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۶ خرداد ۱۴۰۴ ==<br />
'''بذلهگویی زنجیرهیی بچه شاه ادامه دارد...'''<br />
<br />
در میان آتش و خون در جنگ اسراییل و ایران میگوید نقش او خیلی حیاتی است چون باید وحدت ایجاد کند و از آنهایی که به او میپیوندند استقبال کند تا بخشی از راهحل باشند و نه بخشی از مشکل!<br />
<br />
بوالعجب اینکه مجدداً میگوید عناصری از داخل بهویژه از میان نیروهای نظامی دارند با او تماس میگیرند و این تحول بسیار مهمی است! تو گویی «سردار مدحی» مدفون دیگر بار به فرموده «شاهزاده آق مجتبی» از گور سپاه برون جسته و در یک «تحول بسیار مهم» دوباره خدمت رسیده است!<br />
<br />
''«نقش من خیلی حیاتیه چون باید تا اونجا که میتونم وحدت ایجاد کنم تا بتونیم با همدیگه برای این هدف تلاش کنیم و از اونایی که به ما میپیوندند استقبال کنم تا بتونن بخشی از راهحل باشند و نه مانع و بخشی از مشکل. من دارم میبینم که این داره اتفاق میافته عناصری از داخل بهویژه الآن از میان نیروهای نظامی دارن با من تماس میگیرن و این تحول بسیار مهمیه»''<br />
<br />
در مهرماه پارسال میگفت اجازه نخواهد داد پس از سقوط رژیم خلأ قدرت بهوجود بیاید و میگفت که «'''برای نظارت بر این گذار مسالمتآمیز''' به دموکراسی و بازگشت ایران به جامعه ملل قدم به پیش» خواهد گذاشت!<br />
<br />
اکنون اما، چرخشمداری پیشه کرده و از گذار مسالمتآمیز دست برداشته و میانهاش با کشتن سران نظامی رژیم و موشک زدن و بمباران بهگفته خودش «مثبت» شده است. آن هم آتشباری سنگین از هوا و زمین نه به میزانی که «تروریستهای منافق» انجام میدادند و بچه شاه خواهان ادامه لیستگذاری آنان بود!<br />
<br />
گفته بودیم که پروژههای رهبرتراشی آن هم با شعار دیوانهوار «خدای هر ایرانی، کینگ رضا پهلوی» در خدمت استبداد و استعمار، بر ضد جبهه خلق و انقلاب و جمهوری دموکراتیک است.<br />
<br />
مسعود رجوی<br />
<br />
۲۶ خرداد ۱۴۰۴<br />
<br />
== '''پ'''یام مسعود رجوی- ۲۵ خرداد ۱۴۰۴ ==<br />
رژیم تجهیزات اتمی را در اعماق زمین حفظ و نگهداری میکند<br />
<br />
اما مردم بیپناه را به مساجد و مدارس و مترو احاله میدهد<br />
<br />
آیا راهی جز قیام و سرنگونی هست؟<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی در پاسخ به خامنهای- ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ ==<br />
ملت ایران با فرزندان رشیدش درصدد جنـگ اصلی با قیـام و سرنگونی است<br />
<br />
مگر اینکه مانند جنگ ۸ ساله رژیم و عراق «واپس بتمرگید» و «جامزهر» بخورید!<br />
<br />
پس از سقوط بشار اسد بار دیگر گفتیم بفرمائید مذاکره کنید و زهر میل کنید!<br />
<br />
راستی نتیجه ۵ دور مذاکره جز غافلگیری بزرگ چه بود؟!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۲۲ خرداد ۱۴۰۴ ==<br />
'''پ'''س از ۲۰سال تأخیر و مماشات و اینپا و آنپا کردن، رژیم به تله افتاد<br />
<br />
کلان ضربه و شکستی دیگر در استراتژی تضمین بقای دیکتاتوری دینی با بمب اتمی<br />
<br />
پس از ۱۳۳رشته افشای تأسیسات و تجهیزات پنهان اتمی و موشکی رژیم<br />
<br />
در کارزار ۳۴سال گذشته به پشتوانه قیام خلق قهرمان و شورشگران آزادیستان<br />
<br />
تکرار میکنیم<br />
<br />
خامنهای، با اتمی، بیاتمی، سرنگون سرنگون... !<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ ==<br />
هر کس که نان میخورد و از دست نانوا نان میگیرد<br />
<br />
اکنون باید دست نانوا را بگیرد و به حمایت از نانوایان برخیزد<br />
<br />
نان قوت لایموت اکثریت عظیم مردم ایران است<br />
<br />
که زیر خط فقر بهسر میبرند<br />
<br />
بازی رژیم با نان مردم تحملکردنی نیست<br />
<br />
تکرار میکنیم: باید نان و آب غارت شدهٔ خلق در زنجیر<br />
<br />
را بر سر این رژیم آجر و آتش کرد<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی -۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ ==<br />
اگر خامنهای به فکر مردم و درد و رنج آنهاست، راهحل بسیار سادهای وجود دارد<br />
<br />
برق سپاه و اطلاعات و بسیج و نیروهای سرکوبگر انتظامی را قطع کنید<br />
<br />
و برق آنها را به مردم بدهید<br />
<br />
اما خامنهای هرگز چنین نخواهد کرد و به یک ارتش رضایت نمیدهد<br />
<br />
اوجب واجبات حفظ رژیم و ولایت خود اوست<br />
<br />
'''چاره کار در قیـام و آتـش بر سـرتاپای نظـام است'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۵ فروردین ۱۴۰۴ ==<br />
'''تبریک برای چهل و چهارمین بهار سرخفام مقاومت تاریخی'''<br />
<br />
'''سر مار ولایت در سوریه و لبنان به سختی به سنگ خورد اکنون در ایران باید درهم کوبیده شود'''<br />
<br />
'''وارد مهمترین، حساسترین، خطیرترین و پر التهابترین فاز شدهایم'''<br />
<br />
'''فاز تعیینتکلیف و تعیین سرنوشت خلق ما با رژیم ولایت فقیه و همدستان و مزدوران'''<br />
<br />
'''کثـرت، شـدت و سـرعت حوادث در دریای طوفانی ویژگی موقعیت پرالتهاب انقلابی است'''<br />
<br />
'''«سیلی سخت» خامنهای، دروغ سخت سیزده است!'''<br />
<br />
<br />
خامنهای هنگام تحویل سال جدید، سال ”پرماجرای“ ۱۴۰۳ را با سال ۱۳۶۰ شبیه دانست. اما نخواست تکرار کند که خدا همان خدای سال ۶۰ است. از خدای ۴۰۴ بسیار میترسد و بیم آن دارد طوری بشود که به سال ۶۰ غبطه بخورد! قهرمان سال مردم ایران، فرهیختهترین ”آبدارچی“ جهان لرزه بر اندامش میاندازد.<br />
<br />
شعار پوشالی ”سرمایهگذاری برای تولید“ هم چیزی جز چپاول بیشتر و بیشتر و ریختن به جیب سپاه و اطلاعات و تولید ”مالباختگان“ جدید نیست. میخواهد سفرهٔ مردم را هر چه کوچکتر و آنها را زمینگیر کند تا کسی قیام نکند.<br />
<br />
میگوید آمریکاییها بدانند که در مواجهه با استبداد دینی در ایران با تهدید به جایی نخواهند رسید و اگر هم کاری بکنند، سیلی سخت خواهند خورد. اما این دروغ سخت سیزده است!<br />
<br />
۱-مواجهه و رویارویی با این رژیم کار مردم ایران، جوانان شورشگر، شهرهای شورشی و ارتش آزادیبخش ملی است.<br />
<br />
۲-برای خامنهای اوجب واجبات، حفظ نظام و سلطنت مطلقهٔ ولیفقیه به هر قیمت است. باقی فریب و فسانه است.<br />
<br />
۳-هر روزنهای در ولایت انحصاری به شکاف و شقه در ساختار نظام و باز شدن در و دروازه میانجامد و آنگاه نه از تاک نشان ماند و نه تاکنشان.<br />
<br />
۴-خامنهای از سرنوشت شاه و قذافی درس گرفته. نه مانند آن یکی به شکستن طلسم اختناق تن میدهد و نه مانند این یکی اتمی خود را دو دستی تقدیم خواهد کرد.<br />
<br />
۵-زهر خوردن مانند خمینی در جنگ ضدمیهنی ۸ ساله همراه با قتلعام زندانیان ما و نسلکشی مجاهدین در ظرفیت و قد و قواره خامنهای نیست.<br />
<br />
۶-هیچ مذاکرهٔ ”برد-برد“ و موفقیتآمیز هم برای خامنهای متصور نیست زیرا آمریکای امروز“ زهر“ اتمی در دست خامنهای را نخواهد خورد.<br />
<br />
۷-نتیجه اینکه تا آنجا که در وسع و توان خامنهای است، بر سرکوب و غارت پامیفشارد اما ناخواسته بر ابعاد اشتعال و انفجاری که در تقدیر است، میافزاید.<br />
<br />
۸-آمار عملیات ضداختناق و پراتیکهای انقلابی کانونهای شورشی در ۱۴۰۳ گویای همین حقیقت است: ۳۰۷۷عملیات و بیش از ۳۹هزار پراتیک در ۳۱ استان شامل ۱۳۵شهر و ۲۸۱۳پراتیک در چهارشنبهسوری، با کارزارهای بیوقفه در جمعههای زاهدان که بهرغم دستگیری و سرکوب از دیماه ۱۴۰۱ تاکنون۱۲۰هفته است ادامه دارد.<br />
<br />
این با بیشترین و گستردهترین کارزارهای جهانی و حمایتهای بینالمللی از مقاومت ایران در ۵ قاره ترکیب و تکمیل میشود شامل ۱۲۹۱فقره تظاهرات و جلسات و تجمعات و نمایشگاهها در کشورهای مختلف جهان.<br />
<br />
'''آنکه به سود شیخ و شاه و ارتجاع و استعمار میگوید آلترناتیوی ”در این وادی خاموش و سیاه“ وجود ندارد برود شرم کند!'''<br />
<br />
'''سال آتشفشـان و قیـام مبـارک'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
'''رود خروشان خون شهیدان در پرتو مهر تابان مقاومت و آزادی ایران ضامن پیروزی محتوم خلق ماست'''<br />
<br />
'''مسعود رجوی-۵ فروردین ۱۴۰۴'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۳۰بهمن ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای میخواهد خواستهها و خیزش دانشجویان و اقشار مختلف مردم ایران را<br />
<br />
در دایره صنفی محدود کند و آنها را در بند ولایت و حاکمیت سیاسی خود نگهدارد<br />
<br />
میخواهد بر سرقت نخستین و بالاترین حق که حق حاکمیت جمهور مردم است، سرپوش بگذارد<br />
<br />
در قیام دیماه ۱۳۹۶ بر طبل ”تفکیک“ مطالبات صنفی و اقتصادی با ”حرکات تخریبگرانه“ مجاهدین میکوبید<br />
<br />
تا کسی وارد سیاست نشود، ”مرگ بر دیکتاتور“ و ”مرگ بر خامنهای“ نگوید<br />
<br />
به ”آتش جواب آتش“ برنخیزد و از قیـام و سرنگونـی و انقلاب دموکراتیک سخن نگوید<br />
<br />
پزشکیان هم برای خامنهای فقط مصرف تخدیری و ضدقیام<br />
<br />
و صرفاً ”آرزوی طول عمر با عزت و برکت برای مقام معظم رهبری“ دارد!<br />
<br />
اما هیهـات که مردم ایران بهویژه دانشجویان انقلابی<br />
<br />
به کمتر از سرنگونی و جمهوری دموکراتیک رضایت نمیدهند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۷بهمن ۱۴۰۳ ==<br />
دانشجویان دانشگاه تهران و کوی دانشگاه را تنها نگذارید آفرین به دانشجویان امیرکبیر که بلادرنگ به حمایت همکلاسان و همرزمانشان در دانشگاه تهران شتافتند و بپاخاستگان کوی دانشگاه را تنها نگذاشتند.<br />
<br />
همه میدانند که در دیکتاتوری استعماری شاه، دانشگاه در همه جای ایران در کنار مجاهدین و چریکهای فدایی، شهادتگاه آزادی و پیشتاز جنبش انقلابی برای سرنگونی آن رژیم با شعار فراگیر «مرگ بر شاه» بود.<br />
<br />
خلق ستمدیده اکنون از فرزندانش در دانشگاههای سراسر کشور همین انتظار را دارد: «مرگ بر خامنهای»<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی به دانشجویان سراسر کشور- ۲۶بهمن ۱۴۰۳ ==<br />
دانشجویان دانشگاه تهران و کوی دانشگاه را تنها نگذارید<br />
<br />
به حمایت از آنها برخیزید. زمان برخاستن و قیام است<br />
<br />
هر کوی و هر کلاس و هر دانشکده و دانشگاه را<br />
<br />
باید به یک کانون شورشی و پایگاه انقلاب ارتقا داد<br />
<br />
دانشجـو پیشتـاز اسـت<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۶بهمن ۱۴۰۳ ==<br />
مسعود رجوی به خامنهای: بفرمایید مذاکره کنید! خواهش میکنیم مذاکره و زهر میل کنید! راهحل دیگر این است که هر چه زودتر به بشار اسد ملحق شوی!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۱۶ بهمن ۱۴۰۳ ==<br />
با درود به بازاریان و کسبه و اقشار به جان آمده در تهران<br />
<br />
در برابر این رژیم بستن مغازهها کافی نیست<br />
<br />
باید آن را در خیابانها در راستای خیزش و قیام خلق<br />
<br />
با بانگ رسای «مرگ بر خامنهای» و «مرگ بر دیکتاتور»<br />
<br />
و «گورت را گم کن خامنهای» تکمیل کرد<br />
<br />
این رژیم در تمامیت خود باید برود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۴ بهمن ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای و پزشکیان در «استفاده ابزاری» از نهجالبلاغه و قرآن روی دست هم بلند شدهاند!<br />
<br />
کیست که نداند خامنهای در زمانهٔ ما نخستین مصداق تبهکاری در زمین و هلاک حرث و نسل است<br />
<br />
انهدام اقتصاد و کشت و تولید و هلاک نسل بهویژه نسل جوان خصلت ویژهٔ ولایت خامنهای است<br />
<br />
وَإِذَا تَوَلَّی سَعَی فِی الأَرْضِ لِیُفْسِدَ فِیِهَا وَیُهْلِکَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ<br />
<br />
و آنگاه که ولایت و حکومت یابد در زمین به تباهکاری برخیزد و حرث و نسل را هلاک کند<br />
<br />
با حداکثر ابتذال میگوید فرق ملت ایران با سایر ملتها در این است که جرأت دارند<br />
<br />
مرگ بر آمریکا بگویند!<br />
<br />
این که چیزی نیست! بچههای ایران زیر تیرباران از ۵ مهر سال ۶۰ شعار میدادند<br />
<br />
«شاه سلطان ولایت مرگت فرا رسیده»<br />
<br />
در قیامهای ۹۶ و ۹۸ و ۴۰۱ هم همه جا پر از شعارهای مرگ بر دیکتاتور و مرگ بر خامنهای بود<br />
<br />
جرأت ملت ایران در سرنگونی شاه و شیخ و در آتش کانونها و فرزندان رشیدش<br />
<br />
از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تا همین امروز شعلهور است<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۷ دی ۱۴۰۳ ==<br />
'''نگفتم سیاهدانه است!'''<br />
<br />
'''حکایت در باب پیروزینمایی «چندوجهی» خامنهای و سپاهش تحت عنوان فتح مبین'''<br />
<br />
'''در وانفسای سرشکستگی و خوردن سر مار ولایت در جمیع جهات بر زمین'''<br />
<br />
یکی باروت قاچاق میکرد. در دروازهٔ شهر پاسبان او را گرفت و پرسید این چیست و به کجا میبری؟ گفت سیاهدانه است و به نانوایی میبرم! داروغه سر رسید و گفت باروت را زیر ریش دراز او بگیرند و آتش بزنند! دود و دم برخاست و ریش بسوخت! با این حال با صدای بلند گفت: نگفتم سیاهدانه است!<br />
<br />
موتور ژئوپلیتیک که سالیان در مورد جنگ ضدمیهنی خمینی با شعار «فتح قدس از طریق کربلا» میگفتیم، با شدت و حدت به کار افتاده و دوران مماشات و استمالت رو به پایان است. سوریه و لبنان از دست رفته و زمین در عراق هم زیر پای ولایت فقیه میلرزد. رئیسجمهور رژیم هم «بهفرموده» دیپلماسی التماسی پیشه کرده تا شاید از آمریکا آب و برق بگیرد! با اینهمه خامنهای و سپاهش مدعی پیروزی و شکست «چندوجهی» و عقبنشینی «رژیم صهیونیستی» هستند! باید گفت: '''فکر نان کن که خربزه آب است!'''<br />
<br />
بیتردید آتش آزادی خلق و میهن در راه است.<br />
<br />
شورشگران و خلق قهرمان ریش و ریشهٔ ولایت فقیه و سپاهش را میسوزانند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۰ دی ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای خلیفهٔ ارتجاع حشدالشعبی را که همان بسیج عراق باشد، از مؤلفههای مهم قدرت خود در عراق میداند.<br />
<br />
درست به همین دلیل مردم آزاده و جوانان شورشگر عراقی اعم از شیعه و سنی که خواستار آزادی و استقلال وطن خود هستند، باید بسیج دستنشاندهٔ ولایت فقیه را از کشور خود بالکل جارو کنند!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۷دی ۱۴۰۳ ==<br />
و اینک خلـق ستمدیده، اقشار بازنشسته با تظاهرات و شعارهای کوبنده، بیچاره مرتجعان فرتوت و فرسوده چه خواهند کرد با این خشم و خروش گسترده و فزاینده؟<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۶ دی ۱۴۰۳ ==<br />
اهانت بقایای شاه و شیخ بر مزار ساعدی جز بر شأن و جایگاه رفیع فرهنگی و مبارزاتی «هدهد روزبین» زمان نمیافزاید. چهل سال پیش نیز بعد از شرکت در تظاهرات ۱۹ بهمن ۱۳۶۳ مورد هجوم کتبی و شفاهی بریدگان و دریدگان روزگار بود. یادم آمد از مقاله زنده یاد حمید اسدیان که در مورد «هدهد روزبین» زمان نوشت هر چند «بومها با منقار و چنگال» به جان این هدهد مقاومت افتادند و دشنام دادند، ساعدی برخلاف تمثیل سهروردی از هدهد روزبین «نهتنها چشمها که تمامی جانش را در این راه گذاشت».<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۶دی ۱۴۰۳ ==<br />
آزادیهای بنيادين حق مسلم خلق ماست. در مورد فيلترينگ و حجاب اجباری مردم ايران صدقه نمیخواهند. ديكتاتوری و حكومت اجباری بايد از بنياد برانداخته شود. <br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲ دی ۱۴۰۳ ==<br />
<br />
<br />
بیچاره خامنهای، که سپاهش «در زیر گامهای محکم» خلق قهرمان سوریه «لگدمال» شده، اکنون با درماندگی به مداحان نظام روی آورده و با سخافت از آنها میخواهد «آگاهیبخشی، امیدآفرینی و تحرکآفرینی» کنند و مانع «سهگانهٔ هراسافکنی، اختلافافکنی و یأسآفرینی» شوند. اما نه سپاه و نه مداح دیگر اثر ندارد!<br />
<br />
کجا هستند دم و دنبالچههای رژیم و حامیانش که شورشگران و ارتش آزادی را با برچسب خشونتطلبی تخطئه میکردند و میگفتند ایران سوریه میشود! تا آنجا که به سرنگونی ضحاک زمان و رژیم ولایت فقیه مربوط میشود، چه خوب است که چنین شود.<br />
<br />
بی جهت نیست که خامنهای هر آنکس را که در ایران «اغتشاش» کند با تحریف و دروغ به آمریکا نسبت میدهد تا «لگدمال» و سربدار کردن شورشگران را توجیه و تسهیل کند.<br />
<br />
این در حالی است که آمریکا هیچوقت و در هیچ کجا در لفاف و غیرلفاف نگفته است که هر کس را که در ایران اغتشاش کند کمک میکند.<br />
<br />
در مقابل «گزافه و حرف مفت» خامنهای و برای باز کردن مشت او بار دیگر تأکید میکنیم: ما از آمریکا کمک نمیخواهیم سلاحهای ارتش آزادیبخش را که برای کمک به خامنهای از ما گرفت، برگرداند کافیست.<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک ایران به دست توانای خلق قهرمان و شورشگران پیروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی بامداد خجسته یکشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۳ ==<br />
تبریک بهخاطر سرنگونی دیکتاتور سوریه<br />
<br />
زمینهساز سرنگونی محتوم فاشیسم دینی در ایران<br />
<br />
تبریک به خلق قهرمان سوریه با کهکشان شهیدان و زندانیان مقاوم<br />
<br />
و پیشتازان شورشگر برای آزادی و عدالت و یک انقلاب دموکراتیک<br />
<br />
تبریک به خلقهای برادر منطقه که از رژیمهای خامنهای و اسد<br />
<br />
آسیبهای بسیار و خسارتهای فراوان دیدهاند<br />
<br />
تبریک به خلق قهرمان ایران، به مقاومت ایران، به مجاهدین، به ارتش آزادی<br />
<br />
و کانونهای شورشی برای سقوط دیکتاتور سوریه نزدیکترین متحد خامنهای<br />
<br />
که نویدبخش سرنگونی محتوم فاشیسم دینی در ایران است<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک و جمهوری دموکراتیک به دست توانای خلق<br />
<br />
و پیشتازان و شورشگرانش در ایران اسیر محقق خواهد شد<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۵ آذر ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای در معرض یک کلان ضربه استراتژیک دیگر در سوریه است<br />
<br />
که روزی آن را استان سی و پنجم تحت حکومتش میدانست.<br />
<br />
دفع شر بشار اسد ۹سال پیش طبق قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت امکانپذیر بود<br />
<br />
اما خامنهای و جلادانش ممانعت کردند.<br />
<br />
طبق اسناد موثق، خامنهای فقط در دهه ۱۳۹۰ دستکم ۵۰میلیارد دلار<br />
<br />
از سفره و جیب مردم ایران از طریق سلیمانی جلاد صرف سرکوب و کشتار<br />
<br />
مجاهدان و آزادیخواهان سوریه و سرپا نگهداشتن بشار اسد کرد.<br />
<br />
مردم محروم فریاد میزدند سوریه را رها کن فکری بهحال ما کن.<br />
<br />
براستی سرنگونی دیکتاتور سوریه برای خامنهای و رژیم ولایت،<br />
<br />
مهلک و از علائم پیروزی محتوم انقلاب دموکراتیک ایران است.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۲ آذر ۱۴۰۳ ==<br />
'''زمان برخاستن و قیام است'''<br />
<br />
یک دهه پیش دربارهٔ اسیدپاشیها گفته بودیم که:<br />
<br />
«منکر اول ولایت فقیه است، معروف اول ارتش آزادی است تا بند از بند خلافت ارتجاعی بگسلد»<br />
<br />
اکنون با یک نگاه به قانون مجرمانهٔ عفاف و حجاب آخوندی که در واقع اسیدپاشی در ابعاد ملی و سراسری است<br />
<br />
بر همگان روشن میشود که چرا مجاهدین از فردای انقلاب ضدسلطنتی مرگ بر ارتجاع میگفتند<br />
<br />
و چرا مقاومت ایران از ۴۳سال پیش از ۳۰خرداد ۱۳۶۰ شعار میداد:<br />
<br />
'''مرگ بر خمینی-مرگ بر اصل ولایت فقیه'''<br />
<br />
شعار رسمی فاشیسم دینی هم در همه جا مرگ بر مجاهدین و مرگ بر ضدولایت فقیه بوده و هست!<br />
<br />
حال اگر پزشکیان با آن همه وعدهها در جریان انتخابات ریاستجمهوری و این همه روخوانی از نهجالبلاغه<br />
<br />
ذره و مثقالی راست میگوید بلادرنگ باید استعفا کند<br />
<br />
در غیر اینصورت ثابت میشود که او و هر که با اوست و استعفا نمیکند سگ زرد و برادر شغال است<br />
<br />
خامنهای ضحاک در مورد قانون مجرمانهٔ ضداسلامی و ضدانسانی بداند که مردم ایران زیر بار نخواهند رفت<br />
<br />
'''مرگ بر خامنهای – زنده باد قیام و ارتش آزادی'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲ آذر ۱۴۰۳ ==<br />
ساکت کردن ما شورشگران ”توطئه“ گر البته با حل ”مشکلات جامعه“ امکانپذیر است<br />
<br />
اما حل مشکلات جامعه قبل از هر چیز سرنگونی ولایت و حاکمیت رژیم شما را میطلبد<br />
<br />
مشکلات جامعه در این مقطع تاریخی از آسمان نازل نشده بلکه زیر سر ولایت فقیه است<br />
<br />
«ماهـی از سـر گنـده گـردد نـی ز دم»<br />
<br />
تو که نهجالبلاغه بلغور میکنی خطبهٔ ۲۰۷ را هم بخوان<br />
<br />
آنجا که صاحب ذوالفقار، همان حیدر کرار، شمشیر از نیام کشیده و میگوید:<br />
<br />
وضعیت خلق جز با درست شدن حاکمان درست نمیشود<br />
<br />
و حاکمان جز با ایستادگی و مقاومت خلق درست نمیشوند<br />
<br />
'''فَلَیْسَتْ تَصْلُحُ الرَّعِیَّةُ إِلاَّ بِصَلاَحِ الْوُلاَةِ، وَلاَ تَصْلُحُ الْوُلاَةُ إِلاَّ بِاسْتِقَامَةِ الرَّعِیَّةِ'''<br />
<br />
مرگ بر خامنهای –زنده باد ارتش آزادی<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۶ آبان ۱۴۰۳ ==<br />
'''ارتـشآزادیبخـشمـلیایــران'''<br />
<br />
'''<br /><br />
صــد آفـریـن و درود'''<br />
<br />
'''به قهرمانان کانونهای شورشی در مؤسسان پنجم ارتش آزادی'''<br />
<br />
'''بهخاطر ۱۵۰عملیات ضداختناق و پراتیک انقلابی'''<br />
<br />
'''بهمناسبت سالگرد قیام کبیر آبان خیزش خونین ارتش خلق برای آزادی و عدالت'''<br />
<br />
دشمن ضدخلقی از بامداد ۲۳ آبان برای کنترل تهران بهمنظور جلوگیری از حرکت شما<br />
<br />
و یادبودهای شهیدان قیام و هر گونه تجمع و اعتراض<br />
<br />
۱۳هزار نفر نیروی انتظامی و ۱۹هزار نفر از سپاه و بسیج به صحنه فرستاد<br />
<br />
بهخصوص از ساعت ۲۴ تا ۸ صبح در اطراف اماکن حساس گشت و پستها برقرار بود<br />
<br />
اما شما علاوه بر ۱۴ سلسله عملیات در پاسخ به اعدامها و سایر موارد در همین آبان ۴۰۳<br />
<br />
با ۱۵۰ عملیات و پراتیکهای ۲۳ و ۲۴ و ۲۵ آبان<br />
<br />
خونهای ۱۵۰۰ شهید قیام آبان ۹۸ را شعلهور کردید و ثابت نمودید:<br />
<br />
”از آن به دیر مغانم عزیز میدارند که آتشی که نمیرد همیشه در دل ماست“<br />
<br />
شاه بهنحوی مضحک و متناقض دم از ”انقلاب سفید“ میزد<br />
<br />
شیخ با ریا و دجالیت مدعی چیزی به نام ”انقلاب اسلامی“ بود<br />
<br />
ما با دریای آتش و خون از دیرباز در پی انقلاب دموکراتیک نوین<br />
<br />
با شرکت تمام اقشار و طبقات خلق ستمدیده بوده و هستیم و خواهیم بود<br />
<br />
هر چه قیمت داشته باشد و تا هر زمان که به طول بیانجامد<br />
<br />
ایران در چنگال اهریمنان عمامهدار با اعدام و فقر و فساد و تاریکی دست و پنجه نرم میکند<br />
<br />
اما سرانجام زیباترین وطن باید گلستان آزادی و عدالت گردد<br />
<br />
یک سال پیش در همین ایام میگفتیم بحران و جنگی را که خلیفهٔ ارتجاع<br />
<br />
میخواهد به بیرون صادر کند باید به بیتالعنکبوت برگرداند<br />
<br />
اکنون چنین شده و لرزههای سرنگونی در سرتا پای رژیم عیان است<br />
<br />
قیـام خلق را نه میتوان کشت، نه میتوان خاموش کرد و نه مانع شد<br />
<br />
باید با شورشگران بهپا خاست و بر کاخ ستم آتش انداخت<br />
<br />
<br />
<br />
'''مسعود رجوی'''<br />
<br />
'''۲۶ آبان ۱۴۰۳'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۰ آبان ۱۴۰۳ ==<br />
قطع برق که نیاز حیاتی همه مردم است آن روی سکه سه برابر کردن بودجه نظامی و امنیتی رژیم است.<br />
<br />
با همان عزم و ارادهٔ ملی در قیام کبیر آبان ۹۸ باید به اعتراض برخاست.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۶ آبان ۱۴۰۳ ==<br />
مسعود رجوی: حمله و بمباران و کشتار رزمندگان بلوچ در ارتش عدالت (جیشالعدل) قویاً محکوم و جنایت علیه خلق محروم و مظلوم ما در بلوچستان است. آنان که خروشیدند از زاهدان تا تهران جانم فدای ایران. وصلههای تروریسم و قاچاق به برادران ما که برای عدالت و حداقل حقوق مردم ستمزده بلوچ میجنگند نمیچسبد.<br />
<br />
استاندار بلوچ و اهل تسنن که خامنهای و پزشکیان در سیستان و بلوچستان کاشتند ارزانی خودشان باد! معلوم شد مقدمه همین کشتار بوده است اما خون بلوچ و شهیدانش از جمعههای خونین زاهدان و خاش تا همین امروز میجوشد و میخروشد.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۲ آبان ۱۴۰۳ ==<br />
مرثیه خوانی مبتذل مداحان نظام<br />
<br />
تهدید آمریکا و اسراییل به پاسخ ”دندانشکن“<br />
<br />
بدون ”هیچگونه تعلل و کوتاهی“ توسط خامنهای<br />
<br />
با همان الگوی جنگ ۸ ساله ضدمیهنی با عراق<br />
<br />
برون رفت موهوم خلیفه ارتجاع از بحران و قیام<br />
<br />
در برابر ضربه به در کوفتن سرنگونی با صدور بحران و جنگافروزی<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۷ آبان ۱۴۰۳ ==<br />
رفتار ننگین رژیم ایران با پناهجویان افغان موجب شرم هر ایرانی است.<br />
<br />
این رفتار ضدایرانی، ضداسلامی و ضدانسانی است.<br />
<br />
خبرهای رفتار تحقیرآمیز مأموران رژیم با پناهجویان افغان در استانهای مرزی بهغایت مشمئزکننده و تلخ و تکاندهنده است.<br />
<br />
با اعتذار و همدردی با برادران و خواهران افغان، فقط میتوانم بگویم آنچه را آخوندها و پاسداران با شما میکنند و مبلغ آن هم هستند، از چشم مردم ایران نبینید. آنها دشمنان بشریت و مردم ایران و افغانند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۷ مهر ۱۴۰۳ ==<br />
'''گندهگویی و بذلههای زنجیرهیی بچه شاه'''<br />
<br />
۱-مبادا بترسید! بچه شاه «اجازه» نخواهد داد پس از سقوط رژیم «خلاء قدرت» بهوجود آید!<br />
<br />
۲-میگوید «ائتلافی گسترده از ایرانیان میهنپرست در داخل و خارج آمادهاند تا برای خدمت به کشور ما و برقراری صلح با کشورهای منطقه وارد عمل شوند»!<br />
<br />
۳-میگوید من هم «برای نظارت بر این گذار مسالمتآمیز به دموکراسی و بازگشت ایران به جامعه ملل قدم به پیش» خواهم گذاشت!<br />
<br />
<br />
در کتاب کلاس دوم ابتدایی زیر عنوان «برای خنده» نوشته بود که روزی مادر حسن او را فرستاد تا یک کیلو شیر گاو بخرد. کاسهای که حسن برده بود کوچک بود. لبنیاتی به او گفت بچه جان این ظرف که آوردهای کوچک است و یک کیلو شیر گاو در آن جا نمیشود. حسن گفت پس یک کیلو شیر گوسفند بدهید!<br />
<br />
حال اگر پر کردن خلأ قدرت و نظارت بر گذار مسالمتآمیز به دموکراسی با آن ائتلاف گسترده در تغار گاو ولایت نگنجید باید با رویای احمد چلبی به یک کیلو شیر گوسفند سلطنتی قناعت کرد!<br />
<br />
<br />
جای شکرش باقیست که میگوید «این جنگ مردم ایران نیست. این جنگ علی خامنهای و رژیم اوست. مستبد ظالم در تهران، تلاش میکند به جنگافروزیهایش، رنگ و لعاب ملیگرایی ایرانی بدهد».<br />
<br />
راستی جنگ ۸ساله با شعار «فتح قدس از طریق کربلا» که بچه شاه از خمینی اجازه میخواست در آن خلبانی و بمباران کند، بهویژه پس از عقبنشینی طرف عراقی از خاک ایران و قبول طرح صلح شورای ملی مقاومت بهعنوان مبنای مذاکرات صلح در پایان سال ۱۳۶۱، جنگ مردم ایران و یک جنگ ملی بود؟! همان جنگ ضدمیهنی که خمینی آن را برای بقای رژیمش نعمت الهی میخواند و یک میلیون اتباع ایران را به تنورش ریخت.<br />
<br />
سخن از مسالمت با رژیم اعدام و قتلعام «برای خنده» است. پاسخ در قیام و آتش است. سالیان گفتهایم:<br />
<br />
'''سپاه پاسداران خامنهای باید در هم کوبیده و منحل شود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۴ مهر ۱۴۰۳ ==<br />
'''دومین ضربه سنگین به خامنهای و رژیم ولایت در جنگ لبنان'''<br />
<br />
'''خبرها حاکی از حذف جانشین حسن نصرالله است قبل از اینکه بر مسند بنشیند'''<br />
<br />
'''اگر خامنهای عاقل و در وضعیت متعادل بود از یک سوراخ ”نفوذ“ دو بار گزیده نمیشد'''<br />
<br />
'''البته در نمایش جمعه به روی خود نیاورد و صورت خود را با خطبهخوانی عربی سرخ کرد!'''<br />
<br />
'''میگویند چرا خامنهای برای قاسم سلیمانی ۳ روز اما برای حسن نصرالله ۵ روز عزا اعلام کرد؟'''<br />
<br />
'''زیرا این یکی برای بقای نظام در استراتژی صدور ارتجاع و جنگافروزی بسا مهمتر بود'''<br />
<br />
'''جایگزینسازی برای این یکی بهمراتب مشکلتر از قاسم سلیمانی است'''<br />
<br />
'''حسن نصرالله به گفتهٔ رژیم ”رهبر محور مقاومت“ یعنی نیابتیها بود که مرکز ثقل آنها در لبنان است'''<br />
<br />
'''سالیان گفتهایم که جنگافروزی تحت عنوان ”صدور انقلاب“ با سرنوشت رژیم خمینی پیوند خورده است'''<br />
<br />
<br />
'''بیانیه مشترک نایب نخستوزیر عراق و مسئول شورای ملی مقاومت ایران- ۱۹ دی ۱۳۶۱'''<br />
<br />
از خرداد ۱۳۶۱ تنها خمینی خواستار ادامه جنگ با عراق است. جنگی که بهدنبال تخلیهٔ اراضی ایران از قوای عراقی و اعلام آمادگی این دولت برای عقبنشینی کامل نیروهایش فاقد هر خصیصهٔ ملی بوده و دقیقاً در خدمت استقرار سلطهٔ سرکوبگرانه علیه تمام ملت ایران است. این جنگ با سرنوشت رژیم خمینی پیوند خورده و خمینی از آن برای سرپوش گذاشتن بر مقاومت گستردهٔ داخلی، برای مهار کردن بحرانهای عمیق اجتماعی- اقتصادی و برای ارضاء جنون توسعهطلبانهٔ خود بهمنظور احیاء یک امپراطوری قرونوسطایی تحت نام اسلام از طریق سیاست بهاصطلاح صدور انقلاب، استفاده میکند... . [مسئول شورای ملی مقاومت] خمینی را ذاتاً عامل آنارشی جنگ و بحران در حساسترین منطقه جهان [خاورمیانه] دانست و اعلام نمود از آنجا که خمینی جز زبان قدرت زبانی نمیشناسد، ایدهٔ صلح با خمینی، جز در شرایط درماندگی و ضعف مطلق او، واقعبینانه نیست و علیهذا از همهٔ ملل و دول صلحدوست جهان بایکوت نفت خمینی را که تضمین کنندهٔ هزینههای سرسامآور جنگی اوست، درخواست نمود.<br />
<br />
<br />
'''این رژیمی است که بهقول خودش اگر در مدیترانه و در لبنان و در سوریه و در عراق خط نبندد'''<br />
<br />
'''سلطه آن در تهران بر باد میرود'''<br />
<br />
این رژیمی است که اگر خط نبندد بهقول خودش در مدیترانه و در لبنان و در سوریه و در عراق آخه تهران بر باد رفته یعنی تهران آزاد شده، این همان خصلت ویژه رژیم ولایت فقیه است که بقیه نمیفهمند و مجاهدین با گوشت و پوست و استخون آن را لمس کردند، والا چرا خمینی ۸ سال بگوید جنگ جنگ جنگ. آخر جنگ تلفات دارد جنگ یک میلیون نفر را باید بریزی توی تنور جنگ، خرج دارد، برای اینکه یک سر قرون وسطاییست بهنام ولایت فقیه به یک پیکره سرمایهداری، به یک بدنه سرمایهداری، اینها ناسازگار است (۷ اسفند ۱۳۹۱)<br />
<br />
<br />
'''اما سرنگونی این رژیم خودبهخودی یا از ”آسمان“ صورت نمیگیرد'''<br />
<br />
'''قرآن میگوید: خدا روزگار هیچ قوم و ملتی را تغییر نمیدهد تا خود به تغییر وضع خویش برخیزند'''<br />
<br />
'''إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ'''<br />
<br />
'''پس باید بر روی زمین قیام کرد و بند از بند رژیم ستمگر گسست'''<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک اینچنین به دست توانای خلق در ارتش آزادی پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۷ مهر ۱۴۰۳ ==<br />
'''ضربه کیفی و کمرشکن به خامنهای و رژیم ولایت'''<br />
<br />
سرنوشت حسن نصرالله ثابت کرد خامنهای کلان بازنده استراتژیک تروریسم و جنگافروزی است<br />
<br />
از روز اول گفته بودیم این جنگی است که دامن رژیم را هم خواهد گرفت<br />
<br />
باید سر مار را هدف قرار داد و از خامنهای قیمت گرفت<br />
<br />
گفته بودیم و تکرار میکنیم که در موضوع فلسطین باید از رئیس محمود عباس ریاست دولت فلسطین<br />
<br />
و سازمان الفتح و خواستهای برحق آنها در مورد مردم فلسطین حمایت کامل و جامع بهعمل آورد<br />
<br />
اما مهمتر از هر چیز آمادهباش شورشگران برای آتش و قیام و سرنگونی نظام<br />
<br />
بهدست مردم و مقاومت ایران است<br />
<br />
'''رژیم در سراشیب سرنگونی است'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک و جمهوری دموکراتیک به دست توانای مردم ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲ مهر ۱۴۰۳ ==<br />
'''منصوب کردن مخبر ”بهعنوان مشاور و دستیار رهبری“ توسط خامنهای'''<br />
<br />
'''در ”امتداد“ رئیسی در جایگاهی بالاتر از پزشکیان'''<br />
<br />
'''تشکیل دولت موازی بیتالعنکبوت برای پیش بردن خط خامنهای'''<br />
<br />
'''بهمنظور ممانعت از گسستن بند از بند نظام و سربرداشتن قیام است'''<br />
<br />
امروز در حالیکه رئیسجمهور ولایت به نیویورک رفته تا در علن حرف مفت ببافد و در خفا و خلوت با ظریف و به ظرافت، به امتحان برادریش با آمریکا بپردازد، خامنهای در یک اقدام بیسابقه و غیرمترقبه، مخبر معاون اول رئیسی را بالفعل در جایگاهی بالاتر از پزشکیان بهعنوان مشاور و دستیار ولیفقیه و امام امت منصوب کرد.<br />
<br />
طبق اصل ۵ قانون اساسی ولایت فقیه ”ولایت امر و امامت امت“ بعد از خمینی بر عهدهٔ خامنهای است.<br />
<br />
طبق اصل ۵۷، قوای مقننه و مجریه و قضاییه ”زیر نظر ولایت مطلقهٔ امر و امامت امت“ هستند.<br />
<br />
طبق اصل ۱۰۹، خامنهای از ”عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام“ برخوردار است!<br />
<br />
پس مبادا جایگاه ”مشاور و دستیار“ ولیامر مسلمین جهان را که از قضا ”بیدست“ شده، دستکم بگیرید! او عملاً بالاتر از پزشکیان رئیسجمهور ۲۶ درصدی است البته با کلان تقلب در اتاق تجمیع آراء.<br />
<br />
در حکم خامنهای دقت کنید: ”با عنایت به خدمات متعهدانه و تأثیرگذار جنابعالی در عرصههای مدیریتی و اقتصادی بهویژه در دولت شهید رئیسی، و سیاست درست و مدبرانهٔ بکارگیری نخبگان و جوانان پرانگیزه و تلاشگر در اجرای طرحهای گوناگون، شما را بهعنوان مشاور و دستیار رهبری منصوب میکنم. انتظار میرود در امتداد سیاست مزبور، شناسایی نیروهای جوان و همکاری با آنان را با برنامهریزی منطقی، پی گرفته و در کمک به دستگاههای دولتی و غیره از آن بهرهبرداری نمائید“ .<br />
<br />
بارها گفتهایم بهغایت استقبال میکنیم که خامنهای ولو با تقلبات میلیونی بگذارد پزشکیان با داعیهٔ میانتهی ”اصلاحات“ بر کرسی ریاستجمهوری ولایت فقیه بنشیند. این شقه و شکاف در راستای قیام و گسستن بند از بند نظام است.<br />
<br />
اکنون خامنهای برای ممانعت و سد بستن، دولت موازی خود را در بیتالعنکبوت به ریاست مخبر از موضع دستیار خودش تشکیل میدهد. از آنسو ”شاهزاده آقمجتبی“ هم که هیچ خبر علنی از او در میان نبود تحت عنوان ”آیتالله“ پردهبرداری شده است. به نظر میرسد قطعات معمای ولایت فرتوت در سراشیب سرنگونی تکمیل میشود!<br />
<br />
تا آنجا که به ضحاک زمانه برمیگردد، در بر همان پاشنه میچرخد. رژیم ولایت فقیه همان آش و همان کاسه است. اما حالا دیگر خیلی دیر است. تاریخ به عقب باز نمیگردد. خامنهای آب در هاون میکوبد.<br />
<br />
سرشت استبداد و سرنوشت شیخ و شاه سرکوبگر و ستمگر سرنگونیاست<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲مهر ۱۴۰۳ ==<br />
خشم و اعتراض و قیام، دادخواهی کارگران معدن و همه زحمتکشان و مردم ایران<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۸شهریور ۱۴۰۳ ==<br />
'''خامنهای و پزشکیان کور خواندهاند'''<br />
<br />
'''مردم کردستان و اهل تسنن در ایران فریب گماشتن استاندار سنی را نمیخورند'''<br />
<br />
در حالیکه از سفر رئیسجمهور ارتجاع به اقلیم کردستان عراق و جابهجایی اجباری و بیخانمان کردن هموطنان پناهنده و احزاب و گروههای کرد در آغاز فصل سرما چند روز بیشتر نگذشته است، رژیم کردکش آخوندی به خیال خود با یک گماشتهٔ بهاصطلاح سنی بهعنوان استاندار کردستان میخواهد کردها و اهل تسنن را بفریبد.<br />
<br />
اما مردم کردستان ۳روز پیش در اعتصاب عمومی جواب رژیم را دادند.<br />
<br />
کانونهای شورشی هم دیروز در پاسخ آتشین خود اعلام کردند:<br />
<br />
'''«کرد ایرانی تنها نیست. همه برای حفاظت بینالمللی به حمایت برمیخیزند»'''<br />
<br />
اگر خامنهای و پزشکیان راست میگویند و پس از ۴۳سال سرکوب خونین ناگهان به فکر کردستان و اهل تسنن افتادهاند، بلادرنگ موارد زیر را اعلام کنند والا کسی گول نخواهد خورد.<br />
<br />
۱-اعلام رسمی توقف تیراندازی و هر گونه تعرض به کولبران زحمتکش کرد و سوختبران محروم بلوچ<br />
<br />
۲-توقف اعدامها و آزادی زندانیان کرد و بلوچ و اهل تسنن بهویژه زندانیان سیاسی و عقیدتی<br />
<br />
۳-توقف فشار و بیخانمان کردن و هر گونه حمله و هجوم به هموطنان کرد پناهنده در اقلیم کردستان عراق<br />
<br />
۴-آزادی مساجد اهل تسنن در تهران و سراسر ایران<br />
<br />
۵-برابری شیعه و سنی و همه ادیان و مذاهب و تساوی همهٔ مردم ایران بهلحاظ سیاسی و حقوقی<br />
<br />
۶-بهرسمیت شناختن حق خودمختاری مردم ستمدیده کرد و دیگر ملیتهای ایران<br />
<br />
پیش به سوی انقلاب و جمهوری دموکراتیک<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۹ شهریور ۱۴۰۳ ==<br />
فقط یک سؤال از پزشکیان باقی میماند:<br />
<br />
وزارت بدنام اطلاعات با پرونده ۴۰سالهٔ شکنجه و جاسوسی و کشتن امثال زهرا کاظمی<br />
<br />
قتلهای زنجیرهیی، خودکشیسازی و اعدام و قتلعام و تروریسم و بمبگذاری از قبیل اسدالله اسدی<br />
<br />
در کجای نهجالبلاغه و دستورالعمل فرمانداری حضرت علی به مالک اشتر نوشته شده است؟!<br />
<br />
اگر میتوانی نشانی و فصل و صفحه آن را بگو!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۳شهریور ۱۴۰۳ ==<br />
پزشکیان راست میگوید که کشور برای اینکه از این وضعیت بیرون بیاید نیازمند جراحی است والا مریض درمان نمیشود. جراحی رژیم ولایت فقیه در تمامیت آن. به همین خاطر ماستمالی بحرانها و موقعیت انقلابی با پزشکیان امکانپذیر نیست. همچنانکه شاه رفت شیخ هم باید گورش را گم کند!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۹شهریور ۱۴۰۳ ==<br />
'''رژیم میگوید عوامل انتظامی ”بهدلیل هیجان“'''<br />
<br />
'''نتوانستند خشم و احساسات خود را کنترل کنند!'''<br />
<br />
'''هیجان و خشم و غضب صد سالهٔ شاه و شیخ و دژخیمان علیه خلق ما جز با سقوط و سرنگونی تمامی ندارد'''<br />
<br />
اما روزی میرسد که مردم ایران هم دیگر نمیتوانند «خشم و احساسات» خود را<br />
<br />
در برابر این رژیم و کارگزاران و عوامل و مزدورانش کنترل کنند<br />
<br />
روزی که فوران خشم خلق بند از بند رژیم خواهد گسست<br />
<br />
خدا همان خدای بهمن ۵۷ و آبان ۹۸ است<br />
<br />
به رئیسجمهور جدید خامنهای گوشزد میکنم که در خواندن نهجالبلاغه<br />
<br />
و ”هزینه“ کردن خوار و بیمقدار از حیدر کرار، ذوالفقار خلق ستمدیده را از یاد نبرد<br />
<br />
بهویژه آنجا که حضرت علی در بارهٔ «روز مظلوم بر ظالم» میگوید:<br />
<br />
روز ستمدیده بر ستمگر بسا سختتر از روز ستمگر بر ستمدیده است<br />
<br />
کدام انسانی است که تصویر شکنجههای سبعانهٔ وحوش انتظامی خامنهای و پزشکیان را<br />
<br />
بر پیکر محمد میرموسوی ببیند و به خشم نیاید<br />
<br />
جواب در قیام و آتش است<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱شهریور ۱۴۰۳ ==<br />
'''آخوند از سر خاک انتخابات برخاست و تشت ولایت از بام مجلس فرو افتاد'''<br />
<br />
'''لجنمال شدن همزمان خلیفه و مجلس و رئیسجمهور ارتجاع و سرتا پای رژیم'''<br />
<br />
'''در اعترافهای ناگزیر پزشکیان'''<br />
<br />
احمدینژاد برای رو کردن سوابق حریف و از میدان بدر کردن او میگفت: بگم؟ بگم؟<br />
<br />
این یکی، در نقطهٔ درماندگی، بند آب میدهد و میگوید:<br />
<br />
- چرا من را وادار میکنید حرفی بزنم؟<br />
<br />
- چرا من را وادار میکنید چیزهایی بگویم که نباید بگویم؟<br />
<br />
-من را وادار نکنید بروم توی جزئیات قضیه<br />
<br />
- رأی بدهید ما برویم دولت را تشکیل بدهیم!<br />
<br />
همچنین میافزاید که هیچ کاری را بدون هماهنگی با خامنهای و توافق «سازمانهای امنیتی، سپاه، سازمان اطلاعات و همهٔ آن کسانی که باید با همدیگر توافق کنیم» نکرده است.<br />
<br />
به صراحت میگوید که وزرای اطلاعات و کشور و دفاع و خارجه که جای خود دارد، وزیر ارشاد و آن وزیر زن هم به دستور خامنهای منصوب شدهاند.<br />
<br />
آش آنقدر شور است که آخوند رسایی نماینده خامنهای از تهران مینویسد «بعد از هزینه بیسابقه» پزشکیان از جیب خامنهای «همه کابینه معرفی شده ایشان از مجلس رأی گرفت». شریعتی نماینده دیگر خامنهای از تهران هم این «هزینه کردن» از حساب خامنهای را «خطای بزرگی» توصیف میکند که «اگر رأی نیاورند مجلس را مقابل گزینه رهبری قرار میدهد، اگر رأی بیاورند هم مسئول عملکردشان در آینده نخواهند بود».<br />
<br />
راستی که بهتر و بیشتر از این نمیشد سرتاپای رژیم ولایت را از خامنهای تا رئیسجمهورش و مجلس ارتجاع لجنمال کرد. بهتر از این نمیشد به پوشالی بودن مجلس و رئیسجمهور و انتخابات در این رژیم، که چهل و اندی است میگوییم ذبح کلمات و نمایش و شعبده و فریب است، اذعان کرد.<br />
<br />
بیچاره خامنهای که در نخستین قدم بازسازی و بازنویسی سناریوی گندیدهٔ «اصلاحطلب-اصولگرا» سکهٔ یک پول میشود. اینچنین، برخلاف همهٔ قسمهای ملا، دم خروس بیرون میزند. همگان به عیان میبینند که «سگ زرد برادر شغال» و در قلادهٔ ولیفقیه است.<br />
<br />
گفته بودیم که از نشستن او بر کرسی ریاست استقبال میکنیم کاین هنوز از نتایج سحر است...<br />
<br />
'''قیـام خلـق شعلـهور میشـود'''<br />
<br />
'''سرتاپای دیکتاتوری دینی درهم کوبیده و شاه سلطان ولایت سرنگون میشود'''<br />
<br />
'''انقـلاب دموکراتیـک ایـران پیـروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۷مرداد ۱۴۰۳ ==<br />
مسعود رجوی: افزایش قیمت نان برای مردم ایران که اکثریت عظیم آنان زیر خط فقر به سر میبرند، بسا بیشتر از افزایش قیمت بنزین، غیرقابل قبول و غیرقابل تحمل است.<br />
<br />
باید نان و آب غارت شدهٔ خلق در زنجیر را بر سر این رژیم آجر و آتش کرد.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۴مرداد ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای در بنبست!<br />
<br />
چه خوب است که زهر بخورد و بهقول خودش «عقبنشینی تاکتیکی» پیشه کند و واپس بتمرگد. در اینصورت در «مجازات سخت» و «وظیفهٔ خونخواهی» که روز ۱۰ مرداد وعده داد، سنگ روی یخ میشود و هژمونی خلیفه ارتجاع ترک برمیدارد. این برای قیام خلق مغتنم و آغاز همان «غضب الهی» است که میگوید.<br />
<br />
اما اگر عقبنشینی نکند، هنوز دولت جدید ارتجاع را جانینداخته باید به استقبال جنگی برود که بازنده استراتژیک آن «سر مار ولایت» است.<br />
<br />
از آنجا که رئیسجمهور جدیدش مفت و بیهزینه و بیدریغ از نهجالبلاغه میخواند، ترجیح میدهم وصفالحال درماندگی و بنبست رژیم را در نهجالبلاغه آدرس بدهم.<br />
<br />
آنجا که حضرت علی به بهترین صورت مرحله پایانی شاهان و حاکمانی را توصیف میکند که در مسیر نابودی و سرنگونی، راه پس و پیش ندارند: إِذْ لاَ وِرْدَ وَلاَ صَدَرَ!<br />
<br />
این عاقبت ستم و سرکوب و سرقت حاکمیت یک خلق محروم و جنگافروزی است<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۶تیر ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای بازندهٔ استراتژیک انتخابات خودساخته از ترس تحریم گسترده و فراگیر است<br />
<br />
با خاکستر شدن رئیسی و بر باد رفتن آرزوهای خالصسازی خامنهای<br />
<br />
تعادل و فصل جدید در حاکمیت ولایت فقیه به اثبات رسید<br />
<br />
این بنبست خامنهای را نشان میدهد و مرحله پایانی شاه را تداعی میکند<br />
<br />
آثار ضربه بر گیجگاه خلیفهٔ وارفته و فرتوت ارکان نظام را به لرزه درآورده<br />
<br />
دستگاه از درون سوراخ سوراخ شده و گرگها یکدیگر را از هم میدرند<br />
<br />
گفته بودیم که بهغایت استقبال میکنیم که خامنهای با تقلبات میلیونی هم که شده<br />
<br />
بگذارد سگ زرد به جای شغال بر کرسی ریاستجمهوری ولایت بنشیند<br />
<br />
این شقه و شکاف در راستای قیام و گسستن بند از بند نظام است<br />
<br />
اگر چنین نیست و اگر فریبکاری و کلان تقلب در کار نیست<br />
<br />
اگر ماجرای اصلاحات در رژیم ولایت فقیه تمام نیست و نبشقبر شده است<br />
<br />
اگر مشارکت نزدیک به ۵۰ درصد مردم ایران در انتخابات خامنهای واقعی است<br />
<br />
و اگر پزشکیان اصلاحاتی، برخلاف گفتهٔ خودش ذوب در ولایت نیست<br />
<br />
همین امروز در قدم اول میتوان با چند اقدام روشن و مشخص، رئیسجمهور جدید خامنهای را محک زد<br />
<br />
۱-اعلام لغو حجاب اجباری و جمع کردن همهٔ گشتهای سرکوبگر زنان<br />
<br />
۲- آزادی همهٔ زندانیان سیاسی و باز کردن در زندانها به روی هیأتهای حقیقتیاب بینالمللی<br />
<br />
۳- الغای حکم اعدام و هر گونه شکنجه و مجازاتهای ضدانسانی مانند شلاق و دست بریدن و چشم درآوردن<br />
<br />
۴- لغو محدودیتها و فیلترینگ اینترنت<br />
<br />
۵- بیرون رفتن نمایندگیهای ولیفقیه و مزدوران بسیج و سپاه و اطلاعات و حراست از دانشگاهها<br />
<br />
۶- جمع کردن بیدادگاههای ارتجاع تحت عنوان دادگاههای انقلاب<br />
<br />
۷- تأمین حقوق کارگران، زحمتکشان، کارمندان، فرهنگیان، پرستاران و بازنشستگان با نظر خود آنها<br />
<br />
۸-کاهش قیمت مایحتاج و خدمات عمومی؛ نان، آب، برق، گاز، بنزین، دارو و مسکن<br />
<br />
۹-انحلال شورای نگهبان ارتجاع<br />
<br />
۱۰-تجدید انتخابات مجلس بدون التزام به ولایت فقیه با تأکید بر آزادی بیان و اجتماعات<br />
<br />
<br />
یادآوری میکنم که ۲۵سال پیش شورای ملی مقاومت ایران در قطعنامه ۲۵فروردین ۱۳۷۸ اعلام کرد:<br />
<br />
معیار تشخیص استحالهطلبان قلابی از اصلاحطلبان واقعی را تحمیل کردن انتخابات آزاد براساس اصل حاکمیت مردم به رژیم میداند. پس خاتمی یا هرکس دیگری که مدعی اصلاحطلبی است، باید در سرلوحهٔ برنامهٔ خود بر نفی ولایت فقیه و ضرورت برگزاری انتخابات آزاد تکیه کند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۳تیر ۱۴۰۳ ==<br />
'''خامنهای و رأی و انتخابات التماسی!'''<br />
<br />
سرپوش تقلبات میلیونی بعدی و جا انداختن دروغهای قبلی در مورد مشارکت ۴۰ درصدی<br />
<br />
گوئیا ۴۰درصد واقعی اما کمتر از ”حدس و توقع“ خلیفه بوده<br />
<br />
و ۶۰درصد الباقی هم سرنگونی نمیخواهند!<br />
<br />
خامنهای صبح جمعه ۸ تیر برای «حضور پرشور مردم و افزایش و کثرت رأیدهندگان» التماس میکرد<br />
<br />
و آن را «نیاز قطعی» رژیم اعلام کرد و صریحاً گفت:<br />
<br />
”دوام و قوام“ و ”عزت و آبروی“ رژیم ”متوقف به حضور مردم“ در انتخابات و ”یک امر لازم و واجب“ است<br />
<br />
اما ثابت شد که «سگ زرد برادر شغال و پتک کوبندهٔ تحریم در انتظار» بوده است<br />
<br />
ثابت شد که دوام و قوام و عزت و آبرویی در کار نیست و التماس و تقلب دیگر اثر ندارد!<br />
<br />
با این حال ما بهغایت استقبال میکنیم که خامنهای با تقلبات میلیونی هم که شده<br />
<br />
بگذارد سگ زرد به جای شغال بر کرسی ریاستجمهوری ولایت بنشیند<br />
<br />
این شقه و شکاف در راستای قیام و گسستن بند از بند نظام است<br />
<br />
فقط یادش باشد که ۷سال پیش قالیباف در مورد پشتوانه و پایگاه اجتماعی رژیم<br />
<br />
در مناظره و تلویزیون رژیم در اردیبهشت ۹۶ رو به رقیب ناگزیر خاطرنشان کرد:<br />
<br />
«۴درصد زالوصفت خون ۹۶درصد مردم را میمکند»<br />
<br />
'''شیخ همچون شاه با قیام خلق و برگههای آتشین رأی شورشگران خاکستر میشود'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲تیر ۱۴۰۳ ==<br />
'''خامنهای ضحاک ضدبشر'''<br />
<br />
'''اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر، حقوقبشر انساندوستانه'''<br />
<br />
'''و کنوانسیونهای بینالمللی مدافع حقوق انسانی را قتلعام کرد'''<br />
<br />
خلیفهٔ ارتجاع به صراحت گفت: «قاضی ما نمیتواند استناد کند برای حکم خودش به غیرقانون داخلی کشور» یعنی همان قوانین ضدانسانی قصاص و سنگسار و مجازاتهای آخوندساخته دیگر...<br />
<br />
خامنهای در بحبوحهٔ نمایش روحوضی انتخابات فرصت را مغتنم شمرد و زیرآب مبانی حقوق شناختهشدهٔ بینالمللی را تحت عنوان «مبانی حقوقبشری غرب» از بنیاد زد.<br />
<br />
خامنهای گفت: «شنیدم که بعضی از قضات محترم در احکام قضائیشان استناد میکنند به مبانی حقوقبشری غرب. آن مبانی، مبانی نادرستی است. حالا خودشان عمل نمیکنند هیچ»!<br />
<br />
به این ترتیب خلیفهٔ ارتجاع تمام دستآوردهای مبارزات خونین بشریت برای رسیدن به همین میزان که در اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر و کنوانسیونهای بینالمللی از جمله کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹ و ۱۹۵۱ و کنوانسیون اروپایی حقوقبشر بهرسمیت شناخته شده است را با دجالیت محض انکار میکند و قضاییه جلادان را از استناد به آنها پرهیز میدهد.<br />
<br />
اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر و کنوانسیونهای ژنو و کنوانسیون حقوق مدنی و سیاسی و بسیاری کنوانسیونها و معاهدات بینالمللی دیگر را حکومت ایران که یکی از اعضای سازمان ملل متحد محسوب میشود ناگزیر امضا کرده و به آنها ملتزم است.<br />
<br />
این که دولتهای استمالتگر غربی که در همدستی و معامله و مماشات با شیخ و شاه بودهاند «خودشان عمل نمیکنند» کشف جدیدی نیست و دلیل زیرآب زدن حاصل رنج و خون پیشتازان و زحمتکشان و تودههای مردم نمیشود.<br />
<br />
نمیتوان دستآوردهای پر رنج و خون بشریت در انقلابات معاصر را که از انقلاب کبیر فرانسه آغاز شده است، زیر نعلین له کرد و با عمامه بهدار آویخت.<br />
<br />
وانگهی همه میدانند که قضاییه جلادان هرگز و هیچگاه برای مردم و آزادیخواهان ایران هیچ حقی به استناد حقوق بینالملل و کنوانسیونهای بینالمللی قائل نشده است.<br />
<br />
'''بیتالعنکبوت و قضاییه جلادان را باید از بنیاد درهم کوبید'''<br />
<br />
'''قیام خلق با شورشگرانش در پیش است و سرانجام چنین خواهد شد'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳۰خرداد ۱۴۰۳ ==<br />
از ۳۰ خرداد ۶۰ رأی ما آتش و سرنگونی بوده است<br />
<br />
باقی، حرف رایگان و مفت و بیهزینه است<br />
<br />
”شش و بش“، بازی ضحاک زمانه است<br />
<br />
با یک نگاه به ۶ کاندیدای ریاستجمهوری خامنهای میتوان دریافت<br />
<br />
که سگ زرد برادر شغال و پتک کوبندهٔ تحریم در انتظار است<br />
<br />
مهمتر اینکه با یک نگاه به این ۶ نفر<br />
<br />
میتوان بنبست خامنهای را در این انتخابات دریافت<br />
<br />
هیچکس برای او رئیسی و مانند رئیسی بیشکاف و گوش بفرمان نمیشود<br />
<br />
اکنون ”جامزهر“ هلاکت جلاد ۶۷ تار و پود بیتالعنکبوت را در مینوردد<br />
<br />
نباید با وزنکشی نیمدوجین بیوزن وقت هدر کرد<br />
<br />
اصل موضوع جانشینی خامنهای برای حفظ نظام است<br />
<br />
ریاستجمهوری رژیم هم از آن چیده میشود<br />
<br />
خمینی بعد از ”جامزهر آتشبس“ که ارتش آزادیبخش به حلقومش ریخت<br />
<br />
بیتعارف و بیمحابا، حفظ نظام را با قتلعام مجاهدین و آن فتوای ننگین تضمین کرد<br />
<br />
بر سر همین موضوع منتظری را هم که دیگر تاب نیاورد از جانشینی عزل کرد<br />
<br />
رئیسی طوق و تضمین قتلعام به گردن داشت و از همینرو از خامنهای جدایی ناپذیر بود<br />
<br />
نمیتوانست مانند احمدینژاد یابو برش دارد یا مثل قالیباف دم از ”حکمرانی نوین“ بزند<br />
<br />
و خود را مارشال و ”رضاخان حزباللهیها“ بخواند!<br />
<br />
پس این بار مضمون انتخابات ریاستجمهوری رژیم<br />
<br />
فراتر از رئیسجمهور پوشالی، مسأله جانشینی خامنهای است<br />
<br />
خامنهای باید رئیسجمهوری پیدا کند که با آن میخ جانشین مطلوبش را بکوبد<br />
<br />
والا گرگها یکدیگر و رژیمشان را از هم میدرند<br />
<br />
'''قیام خلق با برگههای رأی آتشین شورشگران در انتخابات ضحاک زمانه شتاب میگیرد'''<br />
<br />
'''این رژیم رفتنی است. انقلاب دموکراتیک ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۶خرداد ۱۴۰۳ ==<br />
'''از دموکراسیهای گروگانی'''<br />
<br />
'''انتظار عدالت نداشته باشید'''<br />
<br />
'''کس نخارد پشت من'''<br />
<br />
'''جز ناخن انگشت من'''<br />
<br />
شورشگرانی که برای آزادی خلق و میهن<br />
<br />
آتـش بپـا میکنند و با ارتـش آزادی<br />
<br />
ایــران را آزاد میکنند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۰خرداد ۱۴۰۳ ==<br />
'''حتی در چارچوبهای همین رژیم'''<br />
<br />
'''این دیگر انتخابات نیست بلکه فکاهیات است!'''<br />
<br />
راستی این چه رژیمی است و به کجا رسیده است که ناگزیر در سر بزنگاهها، رؤسا و وزرا و خادمان خودش را مردود اعلام میکند. یعنی که بر سر خود میکوبد و دست و پای خودش را خراطی میکند.<br />
<br />
آشکار است که همه چیز از مرگ و جانشینی خامنهای و حفظ نظام چیده شده است. به این منظور مجبور است همچنانکه گفته بودیم «مثل همیشه بر انقباض و اختناق و خالصسازی و بر تروریسم و جنگافروزی بیفزاید و به سلاح اتمی رو بیاورد. علیالقاعده سر مار ولایت برای بقا و هژمونی خودش چنین خواهد کرد».<br />
<br />
مهمتر از هر چیز، برای یکصدمین بار ثابت شد که افعی کبوتر نمیزاید و در این رژیم جایی برای انتخاب نیست و زمان، زمان انقلاب و دادخواهی آتشین است.<br />
<br />
تأیید صلاحیت ریاستجمهوری لولوخرخرهٔ اطلاعاتی (سردژخیم آخوند پورمحمدی) در ”هیأت مرگ“ در قتلعام ۶۷ که در خبرگان ارتجاع مردود شده بود، علامت روشنی است که ”بتخدا“ و ”دژخیمخدا“ ی خامنهای، همان روح پلید اعدامها و قتلعام دهه ۶۰ است. لعنت بر خمینی<br />
<br />
پورمحمدی همان است که پس از بالاگرفتن جنبش دادخواهی با تلاشهای بیوقفهٔ رئیسجمهور برگزیده مقاومت، به صراحت گفت: «ما هنوز با مجاهدین تصفیهحساب نکردهایم» و از آنجا که «دشمنترین دشمنان این نظامند به حساب تکتک آنها باید برسیم. همهشان جنایتکارند و باید در دادگاه محاکمه شوند و باید به اشد مجازات محکوم شوند».<br />
<br />
ما به سردژخیم میگوییم:<br />
<br />
'''بدون شک در جهنم به رئیسی جلاد و جلاد قاسم سلیمانی خواهد پیوست'''<br />
<br />
منتظر باشید تا قیام خلق بند از بند رژیمتان بگسلد<br />
<br />
انتخابات در این رژیم دردی دوا نمیکند<br />
<br />
بر بحرانها میافزاید و در گرداب سرنگونی غرقه میکند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۵خرداد ۱۴۰۳ ==<br />
'''ذبح و قتلعام کلمات توسط خامنهای برای آبروداری!'''<br />
<br />
'''اما هیهات که آب رفته به جوی خشکیدهٔ نظام باز نمیگردد'''<br />
<br />
'''همین مانده بود که خامنهای مردم را متهم به قیام برای هلاکت جلاد قتلعام کند. جلاد را متهم بهشهادت نماید و او را مظهر شعارهای انقلابی هم بخواند!'''<br />
<br />
'''خامنهای ۵ خرداد ۱۴۰۳:''' حرکتی که مردم انجام دادند قیامی در واقع بهمعنای واقعی کلمه برای شهادت ایشان انجام دادند این مایه آبرو شد برای ملت ایران برای کشور برای ملت و برای جمهوری اسلامی. نشان داد که ملت ایران بهمعنای واقعی کلمه زنده است. برای جمهوری اسلامی هم آبرو شد. سالهاست که دشمنان ملت ایران و دشمنان جمهوری اسلامی سعیشون و تلاششون بر این است که بگویند مردم از جمهوری اسلامی جدا شدند فاصله گرفتند این حادثه عکس این را ثابت کرد نه تنها در زبان بلکه در عمل جلوی چشم مردم دنیا. دیدند مردم دنیا که ملت ایران نسبت به کسانی، به کسی، رئیسجمهوری که مظهر شعارهای انقلابی بود چه احساساتی دارند نشان میدهند.<br />
<br />
'''خودش جای «شش کلاسه» را پر کرده و بیدریغ به ذبح و قتلعام کلمات روی آورده است! بسیج حکومتی برای گردآوردن و تجمع نفرات و صحنهپردازی را «قیام» میخواند!'''<br />
<br />
'''همهشان میگویند هلاکت رئیسی سانحه بوده اما خامنهای آن را «شهادت» قالب میکند! در حالی که به تصریح قرآن لازمهٔ شهادت، آرمان و مشی انقلابی است. همان ایمان و عمل صالح زمان، یعنی سرنگونی آتشین حاکمیت ستمگر که ترجمه جهاد و مجاهدت است. بدون این شرط و مبنا (آرمان بتشکنانهٔ انقلابی و مشی انقلابی) نمیتوان کسی را شهید خواند.'''<br />
<br />
'''مضحکهٔ دیگر این است که جلاد ۶۷ را «مظهر شعارهای انقلابی» میخواند! نگو که فرعون و شمر و یزید و مغول و هیتلر و محمدعلی شاه و رضا خان هم «انقلابی» بودند و تاریخ به آنها ظلم کرده و قدر «انقلاب سفید شاه و ملت» در سال ۱۳۴۱ نیز هنوز ناشناخته است!'''<br />
<br />
'''ما تا کنون فکر میکردیم «قیام» برآمد و شورش توده مردم برای انهدام حاکمیت ستمگر است. «انقلاب» را هم «دگرگونی جهشوار و تکاملی جامعه از طریق سقوط طبقهٔ حاکم و انهدام نهادها و روابط مربوط به آن توسط تودههای مردم» میدانستیم.'''<br />
<br />
آری اکنون قیـام خلـق شتـاب میگیـرد<br />
<br />
انقـلاب دموکراتیـک مـردم ایـران پیـروز میشـود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳۱اردیبهشت ۱۴۰۳ ==<br />
'''تعادل و فصل جدید در حاکمیت ولایت فقیه'''<br />
<br />
'''آرزوهای خامنهای با رئیسی خاکستر شد و بر باد رفت'''<br />
<br />
آثار ضربه بر گیجگاه خلیفهٔ وارفته و فرتوت و نیروهای روحیه باختهاش خردکننده است. ارکان نظام را به لرزه در میآورد و مرحله پایانی شاه را تداعی میکند. خامنهای باید در بحبوحهٔ غزه، دستگاهی را که از ریاستجمهوری جلاد ۶۷ چیده بود سر تا پا بازسازی و جایگزینسازی و تراز کند. دستگاه اکنون از درون سوراخ سوراخ شده است. به یقین میتوان گفت که خامنهای بازندهٔ استراتژیک است.<br />
<br />
طبق اصل ۱۳۱ قانون اساسی رژیم «معاون اول رئیسجمهور با موافقت رهبری اختیارات و مسئولیتهای وی را برعهده میگیرد و شورایی متشکل از رئیس مجلس و رئیس قوه قضاییه و معاون اول رئیسجمهور موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف مدت ۵۰روز رئیسجمهور جدید انتخاب شود».<br />
<br />
این روند جنگ گرگها در بالای رژیم را به منتها درجه تشدید میکند و در پایین جامعه و کف خیابان فرصت هر چه بیشتری برای اعتراض و قیام فراهم میسازد.<br />
<br />
خامنهای لرزهٔ سرنگونی را در سراپای رژیم احساس میکند. یا باید زهر بخورد و عقب بنشیند که در این صورت طلسم اختناق میشکند و رژیم سرنگون میشود یا باید مثل همیشه بر انقباض و اختناق و خالصسازی و بر تروریسم و جنگافروزی بیفزاید و به سلاح اتمی رو بیاورد. علیالقاعده سر مار ولایت برای بقا و هژمونی خودش چنین خواهد کرد.<br />
<br />
'''در مقابل، ما زن و مرد جنگیم و باید صد بار بیشتر بجنگیم'''<br />
<br />
۱-هیچکس با انتخابات گول نمیخورد. انتخاب در این رژیم جایی ندارد. زمان انقلاب و دادخواهی آتشین است. خون سربداران ۶۷ و شهیدان قیام و ارتش آزادی میجوشد.<br />
<br />
۲-همچنان که رئیسجمهور برگزیده مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران پیوسته گفته و میگوید نباید به حجاب اجباری و دین اجباری و حکومت اجباری تن داد و باید در برابر آن به اعتراض و قیام برخاست.<br />
<br />
۳-مردم ایران این رژیم را نمیخواهند. مظاهر حاکمیت این رژیم در هر کجا و در هر پوششی باید در هم کوبیده شود. در مصاف با سپاه و اطلاعات و مزدوران، مقاومت و آتش فرزندان رشید ایران حق مسلم ملی و میهنی است. انکار این حق جهانشمول که در اعلامیه جهانی حقوقبشر تصریح شده، همدستی با خامنهای است.<br />
<br />
'''قیـام خلـق شتـاب میگیـرد'''<br />
<br />
'''انقـلاب دموکراتیـک مـردم ایـران پیـروز میشـود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳۰اردیبهشت ۱۴۰۳ ==<br />
خامنهای میگوید ملت نگران نباشند هیچ اختلالی در کار کشور پیش نمیآید<br />
<br />
بله جای نگرانی نیست زیرا انقلاب دموکراتیک مردم ایران با گامهای بلند در راه است<br />
<br />
خدا همان خدای سال ۵۷ و سال ۶۰ است<br />
<br />
ملت ایران هم نگران نیستند و بیصبرانه در انتظار گسستن بند از بند رژیمتان هستند<br />
<br />
ولیفقیه فرتوت هم میتواند بیتالعنکبوت را ترک کند و مانند شاه به «استراحت» برود<br />
<br />
و در جهنم برای همیشه با خمینی باشد. فقط در اردیبهشت تا امروز ۱۲۲ نفر را اعدام کرده است<br />
<br />
قیـام خلـق شتـاب میگیــرد<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۱اردیبهشت ۱۴۰۳ ==<br />
نمایش بیرونق و از نفس افتادهٔ دور دوم انتخابات مجلس ولایت فقیه<br />
<br />
اثبات صدباره شعار دیرین مقاومت ایران است<br />
<br />
که اکنون با دریای رنج و خون و محنت مردم ایران فراگیر شده است<br />
<br />
رأی من سرنگونی است<br />
<br />
در این رژیم جایی برای انتخاب نیست زمان انقلاب است<br />
<br />
این چنین سر مار ولایت به سنگ میخورد و حتی آخوند خاتمی که به بزدلی شهره است<br />
<br />
از ترس آبروریزی بیش از حد در نمایش شرکت نمیکند<br />
<br />
ترفند جدید وزارت در هراس از قیام و سرنگونی معجون ”ترکیبی“ بقایای سلطنت و اصلاحات است<br />
<br />
این مکمل جنگافروزی در عرصهٔ سیاست برای حفظ نظام و سپری در برابر قیام است<br />
<br />
اما وقتی سر مار به سنگ میخورد دم آن دیگر جا و اثر ندارد!<br />
<br />
بنا بر تجربه ۴۵ ساله پاسخ در آتش و قیام است باقی فسانه و سراب است<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۶فروردین ۱۴۰۳ ==<br />
'''آمادهباش شورشگران برای آتش و قیام و سرنگونی نظام به دست مردم و مقاومت ایران'''<br />
<br />
خامنهای کلان بازنده استراتژیک در تله افتاد<br />
<br />
پس از ۶ماه در یک نقطهعطف داخلی و منطقهیی و بینالمللی پرده کنار رفت و سر مار بیرون زد<br />
<br />
اما با فضیحت حداکثر به سنگ خورد<br />
<br />
گفته بودیم این جنگی است که دامن رژیم را هم خواهد گرفت و چنین شد<br />
<br />
ثابت شد خامنهای و دیکتاتوری دینی حاکم بر ایران بانی و یکطرف اصلی این جنگ است<br />
<br />
باز هم باید تأکید کرد زمان وصول قیمت از خامنهای فرا رسیده است<br />
<br />
اکنون میزی که برای فرار از قیام و بقای نظام و عبور از انتخابات مجلس و خبرگان ارتجاع چیده بود<br />
<br />
درهم ریخته و بر سرخودش فرو میشکند<br />
<br />
پس از نقطهٔ عطف و مرحله جدید در جنگی که رژیم ولایت فقیه قبل از هر چیز<br />
<br />
بهعنوان سرپوش اختناق و سدی در برابر قیام به آن نیاز دارد<br />
<br />
مانند نخستین ماه جنگ خطاب به سازشکاران داخلی و مماشاتگران خارجی دوباره تکرار میکنیم<br />
<br />
'''مردم ایران میخواهند که این یکی شاهسلطانولایت (خامنهای)'''<br />
<br />
'''مانند دیکتاتورهای پیشین محمدعلیشاه و رضا شاه و محمدرضا شاه گورش را گم کند'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک و جمهوری دموکراتیک به دست توانای مردم ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱فروردین ۱۴۰۳ ==<br />
'''امیددرمانی خلیفهٔ فرتوت در بیتالعنکبوت'''<br />
<br />
'''دل بستن به ادامهٔ جنگ و کشتار در غزه و گسترش آن در «غرب آسیا»'''<br />
<br />
'''تنها برونرفت از بنبست همهجانبه اقتصادی و اجتماعی و سیاسی'''<br />
<br />
'''خجسته باد سال شورش و قیام برای گسستن بند از بند نظام'''<br />
<br />
'''تبـریک برای چهل و سومین بهار سـرخفام مقـاومت'''<br />
<br />
'''بزرگترین، طولانیترین، بغرنجترین و خونینترین مقاومت سازمانیافته تاریخ ایران با چراغ راهنمای «نه شاه، نه شیخ»'''<br />
<br />
<br />
در آغاز سال نو خامنهای بیپرده میگوید: نکته اول این است که اکنون منافع و افق و آینده رژیم «وابسته است به امید و ایمان» و وای اگر «فروغ امید در دلها خاموش بشود»!<br />
<br />
به نظر میرسد فضیحت «انتخابات» فروغ امید او را خاموش و خاکستر کرده است. پس بهتر است به تماشای فیلمهای سفارشی خود بپردازد و شاعر دربار ولایت مثل امروز برایش بخواند: «دست جانباز تو تسکین دل مضطر ماست»!<br />
<br />
یک راه هم افزودن ۷۰۰صفحه دیگر بر کیفرخواست قضاییه جلادان علیه ماست. شاید برای پاسداران و بسیجیها و اطلاعاتیهایی که بعد از تحریم و شکست بزرگ در نمایش انتخابات، دچار افسردگی شدهاند، امیدآفرینی کند!<br />
<br />
خامنهای پارسال هم در آغاز سال گفت: «توصیهٔ مهم من امید آفرینی است» و «همه موظفند امیدآفرینی کنند». متقابلاً، ما امسال هم مثل سال گذشته میگوییم که بیتالعنکبوت «ولایت» از پایبست ویران است.<br />
<br />
خامنهای البته از رو نمیرود و با استناد به «چند میلیون افراد» موهوم در ۲۲ بهمن و «امنیت کامل در انتخابات» و «پیشرفتهای سریع و شگفتآور» شکوه میکند که «هم وجود امید در جوانها را انکار میکنند، هم سعی میکنند امید را از دلها زایل کنند. مثل اینکه کمین گرفتهاند که روح امید را در جوانها از بین ببرند، بمیرانند».<br />
<br />
آری، کمین کردهاند تا جوانان و جامعه را برانگیزند و به شورش و قیام بکشانند و این رژیم را سرنگون کنند و بمیرانند: هر که در آنجاست، بود در خروش...<br />
<br />
عملیات ضداختناق کانونهای شورشی در ۱۴۰۲ در مجموع ۳۰۰۶ فقره و تعداد پراتیکهای انقلابی در ۳۱ استان ۲۷ هزار و ۷۲۶ مورد شامل ۲۳۰ کارزار یعنی نزدیک به دوسوم ایام سال بوده است. پاره کردن و به آتش کشیدن تور اختناق در شرایط انفجاری جامعه ایران برای رژیم ترسناک و غیرقابل تحمل است. چه رسد که با بیشترین و گستردهترین کارزارهای جهانی و حمایتهای بینالمللی در ۵ قاره ترکیب و تکمیل شود. ۱۲۴۶ تظاهرات وآکسیون و نمایشگاه و جلسه در سال ۱۴۰۲ توسط مقاومت ایران.<br />
<br />
با توجه به شرایط عینی جامعهٔ ایران و موقعیت انقلابی، بهتر میتوان فهمید که چرا خامنهای برای فلسطینیها دایهٔ مهربانتر از مادر شده است. او بهعنوان تنها برونرفت از بنبستهای همهجانبهٔ اقتصادی و اجتماعی و سیاسی، که رژیمش در آخر خط با آنها روبهروست، به ادامه جنگ و کشتار در غزه و گسترش آن در «غرب آسیا» دل بسته و میگوید: «امروز مسأله درجه یک مسأله فلسطین و غزه است. مقاومت در غرب آسیا امروز مسأله اساسی است». ولی حالا «سر مار» جهانی شده و همه میدانند که برای خامنهای حفظ نظام «نشانه» و بهقول امامش خمینی، «اوجب واجبات» است. خودش بیدنده و ترمز «خالصسازی» میکند، به جنگ گرگها در درون نظام دامن میزند. سپس برای اینکه بندهای نظام از هم نگسلد، هشدار میدهد که کار نباید به «نفرتپراکنی و دشنام و دروغ و اهانت» بکشد. خود گوید و خود گرید! بعد هم به گردن آمریکا میاندازد. در حالی که آمریکا پولها را آزاد و تحریمها را هم شل کرده است. واقعاً که دست آمریکا نمک ندارد! از بمباران و خلعسلاح مجاهدین و دراز کردن عمر رژیم و انبوه امتیازات آشکار و پنهان، هر چه مماشات و استمالت و پرداخت میکند، باز هم آخوند نمکنشناس، طلبکار است! بگذریم که جنگ گرگها با جنگ جانشینی پس از مرگ خامنهای، درهم آمیخته و به اوج رسیده است.<br />
<br />
در باب اقتصاد، خامنهای پارسال در همین روز میگفت که «مهمترین مشکل ما دولتی بودن اقتصاد است» و راهحل این است که تتمهٔ «شرکتهای مهم» و «تولیدهای ثروتساز» دولتی «در اختیار فعالان اقتصادی» قرار گیرد. حالا برای چنگ انداختن بیشتر بیتالعنکبوت و سپاه و بورژوازی همدست بر اقتصاد ایران و قتلعام کامل آن میگوید باید «اقتصاد را مردمی کنیم» و ساز «جهش تولید با مشارکت مردم» کوک کرده است. همدست جلادش رئیسی هم مدعی است که سال ۱۴۰۲ در مجموع «سال رشد و شکوفایی ایران عزیز در همه بخشها بود» و از جمله تورم نقطه به نقطه ۲۰ درصد کاهش یافته است. جل الخالق! فقط کافیست به قیمت ۶۱ هزار و ۲۰۰ تومانی امروز دلار در بازار تهران نگاهی بیاندازیم و با نرخ پارسال در همین روز مقایسه کنیم تا معلوم شود که طبق آنچه پارسال مطبوعات حکومتی در همین ایام نوشته بودند، طی سال گذشته حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است. به نظر میرسد که جلاد، اعداد و ارقام را هم سر میبرد! آیا مردم روزانه و در هر خرید، افزایش قیمتها را نمیبینند؟! چگونه است که تورم، ۲۰ درصد کاهش یافته ولی قیمتها اینچنین بالا میروند؟ این هم از همان «شگفتیهایی» است که رئیسی میگوید در سال ۱۴۰۲ در دولت او واقع شده است. تعجب نکنید، در اقتصاد «۶ کلاسه» قیمتها سربالا میروند اما تورم و قدرت خرید مردم سرپایین!<br />
<br />
اما آنچه بیش از هر چیز سر به پایین و در سراشیب سقوط و سرنگونی محتوم است، رژیم است.<br />
<br />
قیام خلق با کانونها و شهرهای شورشی همین را محقق میکند.<br />
<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود<br />
<br />
'''مسعود رجوی'''<br />
<br />
'''اول فروردین ۱۴۰۳'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۳ اسفند ۱۴۰۲ ==<br />
تبـریک و آفـرین<br />
<br />
به قهرمانان کانونهای شورشی در مؤسسان پنجم ارتش آزادی<br />
<br />
'''بهخاطر ۱۸۰۰پراتیک انقلابی در ۱۰۶شهر و ۴۳منطقه در تهران در کارزار چهارشنبه سوری'''<br />
<br />
'''و بهخاطر ۱۱۷۰پراتیک انقلابی در ۸۷شهر در کارزار علیه انتخابات قلابی'''<br />
<br />
'''و آمارگیری از ۲۴۳شهر در مورد شعبدهٔ انتخابات و سرقت حاکمیت مردم ایران'''<br />
<br />
'''در رژیم ولایت فقیه و اثبات شکست بزرگ خامنهای'''<br />
<br />
'''پراتیکها و عملیات ضداختناق در کارزار انتخابات در شرایطی انجام شد که رژیم میگفت: «بیش از ۲۵۰ تا ۳۰۰هزار نفر حافظان امنیت مشغول حراست و دفاع و مراقبتهای امنیتی هستند»'''<br />
<br />
'''در چهارشنبهسوری هم فقط در تهران ۱۹هزار وحوش انتظامی و ۲۳هزار از سپاه و بسیج'''<br />
<br />
'''و بیش از ۲ هزار لباسشخصی از وزارت اطلاعات در هر کجا و تا آنجا که میتوانستند'''<br />
<br />
'''مانع تحرکات و جشن و شادی مردم شدند'''<br />
<br />
'''اما مردم در سراسر میهن اشغالشده با جوانان و قهرمانان شورشگر چهارشنبه آتشین را بهپاداشتند'''<br />
<br />
'''نـوری برای دوستـان دودی به چشـم دشمنـان'''<br />
<br />
قیـام خاموشی نمیپـذیرد<br />
<br />
در ادامهٔ کارزار انتخابات و کارزار چهارشنبهسوری<br />
<br />
با تبریک سال نو، به کـارزار نـوروزی برخیـزید<br />
<br />
'''مسعود رجوی'''<br />
<br />
'''چهارشنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۲'''<br />
<br />
== پبام مسعود رجوی ۱۵ اسفند ۱۴۰۲ ==<br />
خامنهای باید به جای زیتون، پنبه میکاشت!<br />
<br />
آنچه در مهندسی یکساله انتخابات رشته بود پنبه شد<br />
<br />
پنبهی رأیهایی هم که کاشته بود زده شد<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۲ اسفند ۱۴۰۲ ==<br />
به یاران شورشگر<br />
<br />
و نیروهای انقلاب دموکراتیک نوین<br />
<br />
خلق قهرمان و شورشگران آزادیستان پیروزی ساختند<br />
<br />
شعار دیرین مقاومت «رأی من سرنگونی است» فراگیر شد<br />
<br />
خامنهای در شکست فجیع در مهندسی انتخاباتش بخش عمدهٔ منافع حاصل<br />
<br />
از خونریزی و کشتارها در غزه را از دست داد<br />
<br />
در مرداب انتخاباتی فرو رفت که از روز اول سال ۱۴۰۲<br />
<br />
پس از سرکوب قیام ۱۴۰۱ بهطور مستمر بر آن پا میکوبید<br />
<br />
در داخل ایران و در منطقه و در سطح بینالمللی مفتضح و مضحکه شد<br />
<br />
اکنون باید مانند شاه «صدای انقلاب» مردم ایران را شنیده باشد<br />
<br />
ضعف مفرط خلیفهٔ فرتوت ارتجاع و حاکمیت نامشروع آخوندی ثابت و برملا شد<br />
<br />
نتیجهٔ عملی این وضعیت برای ما شعلهور شدن و شعلهور کردن دوبارهٔ قیامهاست<br />
<br />
برای آن از هر جهت آماده شوید و کم بها ندهید<br />
<br />
شورشگران پیروزی میسازند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۵ اسفند ۱۴۰۲ ==<br />
در این رژیم جایی برای «انتخاب» نیست زمان «انقلاب» است<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۴ بهمن ۱۴۰۲ ==<br />
'''دربارهٔ رد صلاحیت روحانی در خبرگان ارتجاع'''<br />
<br />
شغال عمامهدار ولایت، برادرش سگ زرد نظام (شیخ حسن فریدون روحانی) را هم برای خبرگانش رد صلاحیت کرد.<br />
<br />
عنوان حجت الاسلام والمسلمین را رفسنجانی به شیخ حسن فریدون اعطا کرد<br />
<br />
و جک استراو هم یک فقره دکترا به آن افزود!<br />
<br />
در بیتالعنکبوت خامنهای میگویند: اینکه نمیشود ما بگیریم و ببندیم و بکشیم<br />
<br />
بعد امثال روحانی که خودشان سر همین سفره بودند، حالا بیایند مخالفخوانی کنند<br />
<br />
و ادای اپوزیسیون در بیاورند و بخواهند محصول کارهای سپاه و نیروی قدس را به جیب بزنند بعد هم که «آقا مرد» جای او را بگیرند!<br />
<br />
واقعیت فراتر از جنگ گرگها و باندهای ولایت فرتوت این است که<br />
<br />
دوران نمایشهای انتخاباتی هم در این رژیم بهسر رسیده<br />
<br />
و زمان، زمان قیامها و انقلابهاست<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۳دی ۱۴۰۲ ==<br />
ماورای وقاحت در مقام ولایت و خلیفهٔ ارتجاع را بنگرید<br />
<br />
که در مورد فسادی که سر تا پای رژیمش را فراگرفته<br />
<br />
دو قورت و نیمش هم باقی است و میخواهد آن را<br />
<br />
نقطه قوت هم جلوه دهد!<br />
<br />
لابد اعدام و قتلعام هم قوت نظام است<br />
<br />
و مردم ایران قدرش را نمیدانند!<br />
<br />
<br />
در مورد انتخابات در این رژیم نامشروع<br />
<br />
رأی مردم ایران قهر و سرنگونی دیکتاتوری دینی است<br />
<br />
رأی دادن در این رژیم ضداسلام و ایران<br />
<br />
و پایمال کردن خون شهیدان است<br />
<br />
آن که در این رژیم رأی میدهد یا خائن است یا جاهل<br />
<br />
امام صادق حتی کرایه دادن شتر برای سفر حج<br />
<br />
به خلیفهٔ ستمگر را تحریم کرد چه رسد به بیعت و رأی دادن<br />
<br />
<br />
'''پیام رادیویی مسعود رجوی در مورد انتخابات رژیم-خرداد ۱۳۶۴:''' «یکی از اصحاب امام صادق بهنام ”صفوان جمال“ همانطور که از اسم و کنیهاش هم پیداست، شتربانی میکرد. شترهایش را کرایه داده بود به خلیفه برای سفر حج. درآمدش را هم آورد و به امام صادق داد. در خدمت مقاومت و انقلاب، در خدمت تشیع سرخ علوی. یک روز به حضرت صادق ماوقع را گفت. حضرت صادق آن کار را بر او حرام کرد. صفوان پرسید آخر چرا؟ من که در آمد این کار را به صندوق انقلاب، به صندوق مقاومت و به صندوق تشیع انقلابی میدهم.<br />
<br />
حضرت صادق گفت: نه این حرام است، این هم نوعی معاضدت با جبار طاغوت و ستمگر است.<br />
<br />
پس حتی برای سفر حج خلیفه ستمگر، در اسلام حرام است. در تشیع انقلابی حرام است. در عرف همهٔ پاکباختگان جهان، کمک کردن به خلیفه غاصب و ستمگر چه رسد به شرکت در انتخابات»...<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۷آبان ۱۴۰۲ ==<br />
آفـریـن و درود<br />
<br />
به قهرمانان کانونهای شورشی در مؤسسان پنجم ارتش آزادی<br />
<br />
بهخاطر ۶۴۰پراتیک انقلابی و عملیات ضداختناق از ۲۲ تا ۲۷ آبان<br />
<br />
در ۸۳شهر میهن بهمناسبت سالگرد قیام کبیر آبان<br />
<br />
خیزش خونین ارتش محرومان و زحمتکشان برای آزادی و عدالت<br />
<br />
<br />
بهصحنه فرستادن ۱۱هزار نیروی سپاه و انتظامی برایمقابله با کانونهای شورشی پس از اعلام عملیات<br />
<br />
و مانور آمادهسازی بسیج در ملارد در ۲۳ آبان برای مقابله با «پرتابهها» ی کانون شورشی اثر نکرد<br />
<br />
شما مأموریت خود را انجام دادید و ثابت کردید قیام نمیمیرد و خاموشی نمیپذیرد<br />
<br />
خامنهای گفت: میدان، میدان غزه و اسراییل نیست، میدان حق و باطل است!<br />
<br />
شورشگران گفتند: میدان ما ایران و سر مار در تهران است<br />
<br />
خامنهای و کارگزاران و سرکردگانش به شیوهٔ «من نبودم دستم بود، تقصیر آستینم بود»<br />
<br />
دوبلهخوری پیشه کردهاند تا سود جنگافروزی را ببرند اما برای آن قیمتی ندهند<br />
<br />
خامنهای، دلواپسان نظام و اصلاحاتیها از خاتمی و روحانی و لاریجانی تا ظریف و نوهٔ خمینی را در<br />
<br />
جوال کرده به ریش آنها میخندد تا در هول جنگ و ترس از سرنگونی از آنها سواری بگیرد و قیمتی ندهد<br />
<br />
یکدست و بیدریغ از موضعگیریهای «تند» و «تحریکآمیز» پرهیز میدهند<br />
<br />
شورشگران و خلق قهرمان اما قیمت را از خلیفهٔ ارتجاع وصول میکنند و از گلویش بیرون میکشند<br />
<br />
بحران و جنگی را که او میخواهد به بیرون صادر کند باید با آتش به درون بیتالعنکبوت برگرداند<br />
<br />
قیـام خلق خاموشی نمیپـذیرد<br />
<br />
شورشگـران پیـروزی میسـازند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۵ آبان ۱۴۰۲ ==<br />
'''از هول حملهٔ نظامی و جنگ نسیه با رژیم در دیگ نقد دجالیت ولیفقیه افتادهاند و به خامنهای هشدار میدهند حق ندارد کشورشان را به جنگ بکشد!'''<br />
<br />
این، خشت کج و وارونه کردن صورت مسأله توسط اصلاحاتیها در درون و امتداد آنها در بیرون نظام است.<br />
<br />
خامنهای هرگز قصد جنگ با آمریکا و جنگ رو در رو با اسراییل نداشته و ندارد زیرا از آن زیان میکند و سرانجام کرسی هژمونی و ولایت را از دست میدهد. بگذریم که آمریکا برای چند پشت از آنچه در عراق کرده پشیمان است.<br />
<br />
همچنین رژیم خوب میداند که آمریکا در این ایام قبل از هر چیز به فکر گروگانهایش است. در فکر جلوگیری از گسترش جنگی است که طبعاً دامن رژیم را هم خواهد گرفت.<br />
<br />
اما خامنهای حتی در دوران ترامپ پیوسته اطمینان میداد که جنگ نخواهد شد. او در ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ میگفت:<br />
<br />
«بهطور خلاصه در دو کلمه به ملّت ایران بگویم: جنگ نخواهد شد و مذاکره نخواهیم کرد... جنگ نخواهد شد؛ چرا؟ برای خاطر اینکه جنگ دو طرف دارد: یکطرف ما هستیم، یکطرف او است؛ ما که خب جنگ را شروع نمیکنیم... طرف آمریکایی و آمریکاییها هم جنگ را شروع نمیکنند، برای اینکه آمریکاییها هم میدانند که اگر جنگی را اینجا شروع کنند، صددرصد به ضررشان تمام خواهد شد... آمریکاییها یک بار هم اینجا حمله کردند به طبس خودشان را نجس کردند، برگشتند رفتند!جنگ نخواهد شد، مطمئناً».<br />
<br />
سالهاست گفتهایم: «بیتخامنهای بزرگترین مرکز جرم و جنایت و سرکوب در دنیای امروز است. قیمت را مردم ایران و فرزندان رشید این خلق ستمدیده، با گوشت و پوست و استخوان میدهند». اما «اهل مماشات و استمالت، پشتیبانان و مشاطهگران و مزدوران همین رژیم، در یک کُر هماهنگ از جنگ با آن پرهیز میدهند. فقط معلوم نیست که در ۴۰سال گذشته چه کسی جز مجاهدین و مقاومت ایران، قصد و حال و رمق جنگ با دشمن ملت ایران و سرنگونی آن در تهران را داشته است؟! آنها میتوانند ۴۰سال دیگر هم به دیالوگ سازنده و دیالوگ انتقادی با همین رژیم و کف زدن و غش و ریسه برای اصلاحات حاجی خاتمی و میانهروی شیخ حسن روحانی ادامه دهند. اما مردم ایران میگویند که دیگر ماجرا تمام است. دوران آمادهباش برای سرنگونی این رژیم فرا رسیده است. تهدید، نکوبیدن سر مار به سنگ است. سپاه جهل و جنایت باید درهم کوبیده، خلعسلاح و منحل شود. باید قیام کرد» (۳تیر ۱۳۹۸).<br />
<br />
اکنون در ۱۵ آبان ۱۴۰۲ یکماه پس از شروع جنگافروزی خامنهای باید به صراحت گفت که او تا این نقطه از جنگ در غزه از جمیع جهات حداکثری را که میخواست به دست آورده است. تلاشش این است که از دست ندهد و اگر شد، بر آن بیفزاید.<br />
<br />
تکرار میکنیم که فلسطین را بر سر نیزه کرده است تا از قیام خلق و سرنگونی محتوم گریزگاهی بجوید؛<br />
<br />
تکرار میکنیم که خامنهای با استقبال از سیل خون در غزه و با رضایت از درد و رنج مردم بیپناه غزه و مردم بیگناه یهود با عمامهاش گردو میشکند. نباید به او بالفعل ”نوشجان“ گفت! آیا غیر از این است که جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت از هرکس و از هر طرف که باشد ماحصل آن سر ضرب به جیب خلیفهٔ ارتجاع در ایران میریزد؟<br />
<br />
'''پس اکنون زمان وصول قیمت از خامنهای است. زمان فراخواندن به سرنگونی است. زمان تهاجم حداکثر است. شاقول این بحث خامنهای است. میزی را که او چیده باید بر هم ریخت و بر سر خودش آوار کرد. نه اینکه ملتمسانه و با ذلت و انفعال به گونهیی وارونه از او خواسته شود که کشور را به جنگ نکشاند! مگر اینکه اصل موضوع به جای کوبیدن بر سر مار حسبالمعمول کوبیدن بر سر نیروی جنگندهٔ ضدرژیم باشد.'''<br />
<br />
چون خامنهای از خدا میخواهد تا آنجا که ممکن است قضایا مانند جنگهای ۳۳روزه و ۲۲روزه به همینجا ختم و رفع و رجوع شود. اگر اوضاع در کنترل او باقی بماند و مهار از دست نرود و وضعیت و تعادل دیگری به او تحمیل نشود، در این صورت برندهٔ اصلی رژیم است و برای مراحل بعدی دست خامنهای پرتر است:<br />
<br />
-'''در پایین، سد بستن در برابر قیام و جبهه خلق و سرکوب و اعدام هر چه بیشتر'''<br />
<br />
'''-در بالا، مهندسی انتخابات مجلس و خبرگان ارتجاع بهخصوص که مسأله جدی جانشینی خامنهای هم در کار است'''<br />
<br />
'''- در منطقه، گوشمالی کشورهای عربی و بر جای خود نشاندن آنها مخصوصاً عربستان سعودی در پیمان ابراهیم'''<br />
<br />
'''- و در سطح جهانی، طرفحساب و مخاطب جدی از موضع هژمونی بر منطقه بهویژه در سال آخر ریاست بایدن'''<br />
<br />
در این اوضاع و احوال، جای تعجب نیست که وزیر دفاع رژیم با توپ تو خالی برای آمریکای مغلوب شاخ و شانه میکشد که فوراً جنگ غزه را متوقف کرده و آتشبس را اجرا کنند در غیراین صورت ضربه سختی به آنها وارد خواهد شد.<br />
<br />
حال بگذارید که هر کس همجبهه رژیم یا همسو با رژیم است، کوبیدن سر مار ولایت در ایران را «ویرانی ایران، تقویت استبداد حاکم، تشدید سیاستهای سرکوب» و «ویرانگر، ضدملی» و «تفرقهافکنانه» بخواند بدون اینکه حتی یک کلمه از سرنگونی این رژیم بگوید چه رسد به ضرورت مبرم آن در این شرایط. یعنی موقعیت انقلابی داخلی و بحران منطقهیی و بینالمللی. ما فقط چند سؤال اساسی را برای پاسخگویی و قضاوت در برابر هموطنان و یاران مقاومت میگذاریم:<br />
<br />
۱-آیا خامنهای و دیکتاتوری دینی حاکم بر ایران بانی و یکطرف اصلی این جنگ هست یا نیست؟<br />
<br />
۲-آیا کسانی که متحدان عینی و بالفعل دیکتاتوری ولایت فقیه و همجبهه یا با آن همسو هستند، با سرنگونی این رژیم با شهرها و کانونهای شورشی و ارتش آزادی بهویژه با برگرداندن سلاحهای مجاهدین که اسناد خرید و غنیمت گرفتن آنها از رژیم خمینی در ۱۰۰رشته عملیات ارتش آزادیبخش موجود است، موافقند؟<br />
<br />
۳-چه کسانی از روز اول با تحریم این رژیم به بهانهٔ این که فشارش روی مردم میآید مخالفت کردهاند و اکنون هم در همان مواضع هستند؟ هزینه کردن ۵۰میلیارد دلار پول مردم ایران برای بشار اسد و مشابه آن در یمن و غزه و لبنان و سایر کشورها را هم در نظر داشته باشید. این در حالی است که رئیسجمهور برگزیده شورای ملی مقاومت برای انتقال حاکمیت به مردم ایران از ابتدای برجام گفت: «پولهای نقدی که به جیب رژیم ریخته میشود باید تحت کنترل شدید سازمان ملل صرف نیازمندیهای مبرم مردم ایران بهویژه حقوق اندک و پرداخت نشده کارگران و معلمان و پرستاران و تأمین غذا و دارو برای توده مردم شود در غیراین صورت خامنهای پولها را کماکان در چارچوب سیاست صدور تروریسم و ارتجاع به عراق و سوریه و یمن و لبنان سرازیر میکند و قبل از همه، جیب پاسداران نظام را پرتر از همیشه میکند» (۲۳تیر ۱۳۹۴).<br />
<br />
۴-چه کسانی برخلاف اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران با کیفر دادن جلاد مجاهدین و خلقهای منطقه قاسم سلیمانی مخالفت کردند و باز هم مخالفند؟ جلادی که میخواستند از او چهگوارای ثانی بسازند! (لوموند ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۶).<br />
<br />
۵-خواهشمند است اگر کسی راه پراتیک و بهتری برای سرنگونی این رژیم دارد ارائه کند و البته ما هم در خدمتیم.<br />
<br />
'''ما چه میخواهیم؟'''<br />
<br />
'''مردم ایران میخواهند که این یکی شاهسلطانولایت (خامنهای)'''<br />
<br />
'''مانند دیکتاتورهای پیشین محمدعلیشاه و رضا شاه و محمدرضا شاه گورش را گم کند'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک و جمهوری دموکراتیک به دست توانای مردم ایران پیروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۰ آبان ۱۴۰۲ ==<br />
'''خامنهای با رضایت و استقبال از سیل خون در غزه با عمامهاش گردو میشکند'''<br />
<br />
'''و آشکارا اعلام میکند «میدان، میدان غزه و اسراییل نیست میدان حق و باطل است»!'''<br />
<br />
این بهوضوح همان الگوی «جبهههای حق علیه باطل» در ادامهٔ جنگ ۸ساله با عراق است<br />
<br />
ثابت شد مسأله فلسطین که خامنهای بر سر نیزه کرده، بهانه و حفظ نظام از خطر قیام نشانه است<br />
<br />
این جمعبندی و برآمد قیامهای ۹۶ و ۹۸ و ۱۴۰۱ در دستگاه ولایت است<br />
<br />
اکنون همگان «سر مار» جنگافروزی و صدور ارتجاع و تروریسم را به عیان میبینند<br />
<br />
پرده را هم کنار زده و از موضع «ولیامر مسلمین جهان» فتوای «بسیج دنیای اسلام» صادر میکند<br />
<br />
اما در همه حال چشم دیدن پیشتازان تاریخی در فتح و سازمان آزادیبخش فلسطین و محمود عباس را ندارد<br />
<br />
خامنهای خود بزرگترین دشمن انسانیت و اسلام و ایران و خلقهای عرب بهویژه مردم فلسطین است<br />
<br />
'''تکرار میکنیم که برای صلح و آزادی در منطقه باید «سر مار» هدفگیری و به سنگ کوبیده شود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱ آبان ۱۴۰۲ ==<br />
'''مالهکشی کافی است'''<br />
<br />
'''اکنون زمان ماشه کشیدن است'''<br />
<br />
در حالیکه خامنهای برای سرپوش گذاشتن بر قیام مردم ایران طبق سنت همیشگی رژیم به صدور بحران به خارج از مرزهای ایران پرداخته و در منطقه نفسکش میطلبد، آمریکا و اروپا با این پا و آن پا کردن و تحریمهای کماثر یا بیاثر و حرفهای رایگان به رژیم بیشتر میدان میدهند.<br />
<br />
مماشات و مالهکشی و بیعملی در پایان تحریم موشکی و تسلیحاتی فاشیسم دینی و بسنده کردن به صدور بیانیهها کافی است. اکنون زمان ”ماشه“ کشیدن و بازگشت به ۶قطعنامهٔ شورای امنیت است.<br />
<br />
اتحادیه اروپا و انگلستان باید بلادرنگ سپاه خامنهای را لیستگذاری کنند. فرصت دادن به دیکتاتوری جنگافروز تروریستی از جیب مردم و مقاومت ایران هزینهٔ سنگین برای منطقه و صلح در جهان دارد.<br />
<br />
'''با اشغال عراق به بهانهٔ تسلیحات کشتار جمعی'''<br />
<br />
'''و با خلعسلاح ارتش آزادیبخش ملیایران'''<br />
<br />
'''تعادل منطقه را به سود فاشیسم دینی و آخوندهای هستهیی در هم ریختید'''<br />
<br />
'''و دستکم ۲دهه بر عمر رژیم ولایت فقیه افزودید.'''<br />
<br />
اما فرزندان رشید ایران با چنگ و ناخن و دندان<br />
<br />
بند از بند رژیم دجال و ضدبشری خمینی و خامنهای خواهند گسست.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۵ مهر ۱۴۰۲ ==<br />
بازی کردن نقش ”میانجی بیتاب“ توسط خامنهای برای فرار از عواقب جنگافروزی<br />
<br />
و پنهان کردن نقش رژیم در خونریزیها، فتوای کشتار غیرنظامیان و بمبسواری<br />
<br />
بر روی بمبهای اسراییلی با اشک تمساح برای مردم بیگناه در غزه<br />
<br />
و درخواست محاکمهٔ دولت اسراییل صرفاً برای گریز از محاکمهٔ خودش و شرکا<br />
<br />
در رژیم اعدام و قتلعام. میخواهد تنها نماند!<br />
<br />
برای اینکه طرفحسابهای آمریکایی هم بینصیب نمانند با رندی آخوندی اضافه میکند<br />
<br />
دولت آمریکا هم که سیاست اسراییل را سیاستگذاری و تنظیم میکند<br />
<br />
«مسئولیت خودشان را مورد توجه قرار بدهند، مسئول هستند»<br />
<br />
'''بازی خامنهای در فرار از مهلکه و اشک تمساح برای فلسطین'''<br />
<br />
'''خلیفه جنگافروز ارتجاع - ۲۵مهر۱۴۰۲'''<br />
<br />
'''اگر چنانچه این جنایت ادامه پیدا کند، نیروهای مقاومت بیتاب میشوند'''<br />
<br />
'''کسی جلوی اینها را دیگر نمیتواند بگیرد این را بدانند'''<br />
<br />
'''توقع نکنند از کسانی که نگذارید فلان گروه فلان کار را بکند'''<br />
<br />
'''خامنهای ۲۵مهر ۱۴۰۲'''<br />
<br />
گوینده: رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز در دیدار حدود هزار نفر از نخبگان و استعدادهای برتر علمی کشور، خواستار یک جهش تازه و مبتکرانه علمی و ورود به فصل تازهیی از فعالیتهای نوآورانه در مراکز و محیطهای علمی-دانشگاهی شدند.<br />
<br />
حضرت آیتالله خامنهای همچنین با اشاره به جنایتهای رژیم صهیونیستی در نسلکشی مردم فلسطین در غزه، قطع ضروری بمبارانها را مورد تأکید قرار دادند و با اشاره به نقش ملموس آمریکاییها در سیاستگذاری اقدامات صهیونیستها، گفتند: ملتهای مسلمان و حتی مردم غیرمسلمان جهان از جنایات جاری رژیم اشغالگر جداً عصبانی هستند و اگر این وحشیگریها ادامه یابد، مسلمانان جهان و نیروهای مقاومت بیتاب میشوند و دیگر کسی نمیتواند جلوی آنها را بگیرد.<br />
<br />
در قضیهٔ فلسطین آن چه که جلوی چشم همهٔ دنیاست، جنایت نسلکشی رژیم غاصب است. این را همهٔ دنیا دارند مشاهده میکنند. مسئولان بعضی از کشورها که با مسئولان کشور ما صحبت کردند در دفاع از رژیم غاصب صهیونیستی اعتراضشان این بوده که چرا فلسطینیها غیرنظامیها را کشتند. اولاً این حرف خلاف واقع است. یعنی اصلاً اینها که در شهرک و اینها هستند غیرنظامی نیستند. همهشان مسلحاند. حالا گیرم، غیرنظامی. چه تعداد غیرنظامی کشته شدند؟ صد برابر آنها الآن دارد این رژیم غاصب از زن و بچه و پیر و جوان میکشد، غیرنظامی که در این ساختمانهای غزه نظامیها که ساکن نیستند. نظامیها جاهای خودشان هستند میدانند هم آنها. اینها همه مردماند. مراکز پرجمعیت را انتخاب میکنند و میزنند. چند هزار تا حالا کشته دادند فلسطینیها در غزه، در همین چند روز. این جنایت جلوی چشم همهٔ مردم دنیاست. اینها باید محاکمه بشوند. دولت غاصب رژیم صهیونیستی امروز قطعاً باید محاکمه بشود.آنها باید محاکمه بشوند، دولت آمریکا هم بایستی مسئولیت خودش را در این قضیه بشناسد. آن طوری که اطلاعات متعدد به ما میگوید سیاست جاری این روزها یعنی همین هفتهٔ اخیر داخل رژیم صهیونیستی را آمریکاییها دارند تنظیم میکنند، یعنی سیاستگذار آنها هستند. کارهایی که دارد انجام میگیرد سیاست آمریکاییهاست. آمریکاییها مسئولیت خودشان را مورد توجه قرار بدهند، مسئولند. بمبارانها باید فوراً قطع بشود. ملتهای مسلمان عصبانیاند. جدّاً عصبانیاند. نشانههایش را شما دارید میبینید، اجتماعات گروههای مردم، نه فقط در کشورهای اسلامی، در لسآنجلس، در هلند، در فرانسه، در کشورهای اروپایی، در کشورهای غربی، مردم اجتماعات میکنند، مسلمان و غیرمسلمان. کشورهای اسلامی هم که روشن است. مردم عصبانیاند.<br />
<br />
اگر چنانچه این جنایت ادامه پیدا کند، مسلمانها بیتاب میشوند نیروهای مقاومت بیتاب میشوند، کسی جلوی اینها را دیگر نمیتواند بگیرد. این را بدانند. توقع نکنند از کسانی که نگذارید فلان گروه فلان کار را بکند. کسی نمیتواند جلوی اینها را بگیرد وقتی بیتاب شدند. این یک واقعیتی است که وجود دارد.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۵مهر ۱۴۰۲ ==<br />
'''باید «سر مار» ولایت و فاشیسم دینی در تهران را هدف قرار داد'''<br />
<br />
پیوسته گفتهایم و تکرار میکنیم هر کس که در خاورمیانه صلح میخواهد باید «سر مار» را که همانا فاشیسم دینی حاکم در تهران است هدف قرار دهد و در موضوع فلسطین نیز از رئیس محمود عباس ریاست دولت فلسطین و سازمان الفتح و خواستهای برحق آنها در مورد مردم فلسطین حمایت کامل و جامع بهعمل بیاورد.<br />
<br />
چه کسی نمیداند که خط خمینی و خامنهای از آغاز با دجالیت «روز قدس» و «قدس از طریق کربلا» خنجر و خیانت به آرمان فلسطین بوده است.<br />
<br />
خامنهای چهار روز پیش در ۱۱مهر به کشورهای عربی هشدار داد که «نظر قطعی» رژیم ولایت فقیه این است که «دولتهایی که قمار عادیسازی» با اسراییل انجام میدهند ضرر خواهند کرد و افزود که «باخت منتظر اینهاست».<br />
<br />
از این پیشتر در اول خرداد ۱۴۰۰ هم خامنهای در آستانهٔ انتخابات رژیمش و روی کار آوردن رئیسی جلاد قتلعام بهعنوان رئیسجمهور نظام، پردهها را کنار زد و در سایت خود او فاش شد که بعد از قاسم سلیمانی، اسماعیل قاآنی سرکردهٔ نیروی تروریستی قدس را به مأموریت «لحظه به لحظه» در جنگافروزی گماشته است.<br />
<br />
یادآوری میکنم که در اول خرداد ۱۴۰۰ گفتیم «خامنهای بارها به صراحت گفته است اگر جنگافروزی را در خارج از مرزهای ایران متوقف کند بایستی در کرمانشاه و همدان و اصفهان و تهران و خراسان با مردم بپا خاسته و جوانان شورشگر بجنگد. ولیفقیه ارتجاع اکنون با اطمینان از بیعملی اروپا و آمریکا و اینکه قیمت چندانی نخواهد پرداخت یابوی ولایت میتازد تا از قیام ملت ایران در امان بماند. اما آتش قیام با ارتش گرسنگان از زیر خاکسترهای کرونا شعله خواهد کشید».<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک و سرنگونی فاشیسم دینی در ایران لازمهٔ صلح در این منطقه از جهان است.'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۷ مهر۱۴۰۲ ==<br />
'''پـادا بلـوچ-پـادا ایـران'''<br />
<br />
'''سالگـرد جمعه خونیــن زاهــدان'''<br />
<br />
'''با درود به تمامی شهیدان و مردم ستمدیده سیستان و بلوچستان و دعا برای شفا و بهبود مجروحان'''<br />
<br />
آفرین بر پیشتازان و پرچمداران اعتراض و تظاهرات و قیام<br />
<br />
آفرین بر قهرمانان قیام و قیامآفرین و کانونهای شورشی<br />
<br />
بهخاطر طوفان عملیات و پراتیکهای ضداختناق و شبشکن در سراسر میهن<br />
<br />
'''به خامنهای، دشمن ایران و ایرانی و کرد و بلوچ و ترکمن و عرب'''<br />
<br />
'''و ترک و فارس هفتاد بار میگوییم: ما زن و مرد جنگیم، میجنگیم میمیریم ایران این زیباترین وطن را از تو پس میگیریم'''<br />
<br />
'''خون بلوچ و سوختبر مظلوم و شهیدان زاهدان میجوشد'''<br />
<br />
'''قیام خلق قهرمان سر بازایستادن ندارد و تا به آتش کشیدن قبای ولایت'''<br />
<br />
'''و سرنگونی ضحاک ستمگر ادامه دارد'''<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۶شهریور ۱۴۰۲ ==<br />
'''آفـریـن و درود'''<br />
<br />
'''به قهرمانان کانونهایشورشی در مؤسسان پنجم ارتش آزادی'''<br />
<br />
'''بهخاطر ۴۱۴پراتیک انقلابی در تهران و ۴۰شهر دیگر'''<br />
<br />
'''که جیغ دشمن ضدبشری را در آورده است'''<br />
<br />
<br />
در تهران بزرگ از روز ۲۰شهریور نیروهای دشمن در آمادهباش کامل بودند و هنوز هم هستند.<br />
<br />
آمار نیروهای سرکوبگر سپاه و بسیج در تهران بزرگ ۲۳هزار نفر در صحنه و آمار وحوش انتظامی ۲۱هزار نفر است. در بسیاری نقاط تهران تجمع بیش از ۳نفر را هم دشمن بر نمیتابید.<br />
<br />
این نشان از شکنندگی فوقالعاده رژیم است. اقتضای این مرحله همان اَشکال عالیتر مبارزه و شورشگری برای شکستن دور تسلسل در دایرهٴ محدود است. متمایز شدن صفبندیهای سیاسی در این مرحله نشانهٔ پیشرفت و تعمیق و تکامل است. سره را از ناسره جدا میکند.<br />
<br />
یادآوری میکنم که در رویارویی با دشمن، کوکتل جواب جوانان شورشی<br />
<br />
و توده مردم به گلههای پیاده و موتوری و زرهپوشهای دشمن است<br />
<br />
خامنهای میگوید ”ملاک و معیار“ طبق آیهٴ “أَشِدَّاءُ عَلَیالْکُفَّار“ راهی است که ”استکبار و دولتهای قاهر ضداسلام را ناراحت و عصبانی میکند“ .<br />
<br />
ما میگوییم در زمانهٔ ما با همین شاخص، ”سخت و سهمگین در برابر حق ستیزان“، باید خامنهای حقستیز و هلاککنندهٴ حرث و نسل مردم ایران را نخستین مصداق آن قرار دهیم. باید اول خود خامنهای و رژیم ولایت فقیه را نشانه بگیریم و با شاقول آنچه او را بیشتر ناراحت و عصبانی میکند، حرکت کنیم. به همین خاطر وزیر اطلاعاتش میگوید مجاهدین «قطعاً در هر کجا حضور داشته باشند بهعنوان یک تروریست محسوب میشوند». درست میگوید! در مجاهدین ۱۷هزار بار مرگ خود و رژیمش را میبیند.<br />
<br />
خامنهای میافزاید: «دشمن دو نقطهٔ امنیت و وحدت را آماج حملهٔ خودش قرار داده که باید در مقابلش ایستاد». درست میگوید! ارمغان قیام برای رژیم ولایت، ناامنی و گسیختگی و سرانجام سرنگونی است. او بیهوده و مذبوحانه تلاش میکند در مقابلش بایستد.<br />
<br />
'''بجنـگ تا بجنگیـم'''<br />
<br />
'''قیـام خلق خاموشی نمیپـذیرد'''<br />
<br />
مسعود رجوی <br />
<br />
۲۶شهریور ۱۴۰۲<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳۰تیر ۱۴۰۲ ==<br />
'''مسئول شورای ملی مقاومت: با سلام و درود به مصدق بزرگ و هم سنگران و یاران پایدار شورا و مقاومت'''<br />
<br />
'''با سلام و درود به مصدق بزرگ و همسنگران و یاران پایدار شورا و مقاومت'''<br />
<br />
'''و تبریک و تهنیت به رئیسجمهور برگزیده شورای ملی مقاومت'''<br />
<br />
'''برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران'''<br />
<br />
<br />
پس از قیام ۱۴۰۱ چرخ زمان و انقلاب دموکراتیک نوین ایران هرگز به عقب برنمیگردد.<br />
<br />
فاشیسم دینی تا زمان سرنگونی هرگز دست از سرکوب برنمیدارد.<br />
<br />
خامنهای تا زنده است هرگز از هژمونی انحصاری دست بر نمیدارد.<br />
<br />
نتیجه چیست؟ قیامهای بیشتر و بیشتر با جنگ یعنی آتش و حرکت فزاینده و سرانجام سرنگونی. این سرشت و سرنوشت نهایی نبرد و انقلابی است که از ۴۲سال پیش پرچم افراشته و از بسا کورههای گدازان گذشته است.<br />
<br />
انقلابی که با رود خروشان خون شهیدانش، باز هم میرود، میشکند، میسوزد، میدمد، میشکفد در هرجا و این مسیری است تا پیروزی.<br />
<br />
پارسال در این ایام باید از حرمت کلمهٔ "انقلاب" در برابر ارتجاع و بورژوازی همکاسه و وابسته دفاع میکردیم. حرفمان این بود که مشکل نه در انقلاب کردن علیه دیکتاتوری سلطنتی بلکه در انقلاب نکردن، در سرقت رهبری انقلاب توسط ارتجاع و در داعیهٔ بازگشت به ماقبل خمینی است. "انقلاب" جرم نابخشودنی فدایی خلق و مجاهد خلق بود. اما قیام ۴۰۱ این بساط را به کلی در هم ریخت و "کلمه" خود را تحمیل کرد. این واقعی و ضروری و حقیقی بوده و هست و خواهد بود. از اینرو در جبهه خلق مرزبندی با شاه و شیخ در ”مرگ بر ستمگر“ فراگیر شد. وجوب تحریم و لیستگذاری سپاه پاسداران ولایت هم فراگیر شد. در مراحل بعدی قیام، ضرورت انحلال و درهم کوبیدن آن نیز خود را تحمیل میکند. معنا و مفهوم اپورتونیسم هم روشن میشود.<br />
<br />
در قیام ۴۰۱ مقام زن هم با درهم شکستن زنجیرهای فئودالی-آخوندی میرود تا در میان انواع تعبیر و تفسیرهای طبقاتی و نظرگاههای استثماری، جایگاه حقیقی و ضروری خود را پیدا کند. این هنوز اول راه است. فقط خاطرنشان میکنم که در مقاومت ما از ۳۲سال پیش با مریم، زن انقلابی ذیصلاح مجاهد خلق هژمونی خود را در تمام پهنهها و سطوح برقرار کرده و از آن زمان پذیرش این هژمونی شرط اعلام شدهٔ عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران و یک گام تاریخی در راستای نفی استثمار است. طبیعی است که غیر از آنها که این هژمونی را به چشم دیدهاند، باور کردنش برای دیگران سخت است. تشریفاتی و فرمالیستی به نظر میرسد. چه رسد به اینکه چشم مردسالار مانع دیدن هم باشد. ایدئولوژی و نظرگاه جنسیت البته مرد و زن ندارد. زن هم باید از این ایدئولوژی که حاصل آن "زن" (زن در گیومه) بهمعنی ضعیفگی و عجز باشد، آزاد شود. بنابراین آنچه مجاهدین از آن سالیان با مریم تحت عنوان انقلاب ایدئولوژیک کردند و البته برچسبهای فراوان هم خوردند، نیاز ایدئولوژیکی و تشکیلاتی آنها برای ماندگاری و جنگندگی و پیشرفت در بغرنجترین و خطیرترین شرایط بوده و هست. جنبش و قیام خلق ما نیز در جریان تکامل و پیشرفت خود در تاریکترین ادوار تاریخ ایران یعنی در برابر فاشیسم دینی و "سلطنت مطلقهٔ فقیه" بهطور قانونمند و گامبهگام در همین راستا حرکت میکند. البته در این مرحله تاریخی شعار سیاسی و اجتماعی ما برابری است و نباید آنچه را خاص آنهایی است که بر سنگ مزارشان آرمان جامعه بیطبقه توحیدی حک میشود، به سایرین تعمیم داد. اما بهعنوان یک اصل، زن در هر حال به درجهیی پیش میآید که عنصر استثماری و بهرهکشی کالایی پس زده شود.<br />
<br />
خلاصه میکنم: شاخص برای ما، جنگندگی و مقاومت در برابر استبداد و استعمار و ارتجاع است؛ ضددیکتاتوری، ضد وابستگی و ضد بهرهکشی است. در میهن ما و در شرایط ما، بدون این شاخص، شاه و شیخ و همکیشان، آزادی را سرکوب و زن را در دستگاه فئودالی یا سرمایهداری به بند میکشند. مفهوم زندگی را هم در دستگاه نجنگ بر ضد مقاومت و بر ضد مبارزه و شهادتپذیری به یغما میبرند تا ماحصلی جز تسلیم نداشته باشد.<br />
<br />
برای اطلاع نسل جوان میگویم در سال ۱۳۴۴ که مجاهدین شروع کردند، روزگاری بود که شاه قرآن چاپ میکرد (قرآن آریامهر)، دو سال بعد در سال ۴۶ فرح پهلوی هم قرآن خاص خودش را چاپ کرد و در مقدمهٔ آن به خط خودش نوشت که سرفرازی او در زندگیش این است که "به خاندان مقدس حضرت رسول اکرم صلواتالله علیه و آله منسوب است!<br />
<br />
یکی دیگر از کارهای شاه تشکیل سپاه دین بود. شاه در روز اول آبان ۱۳۵۰، همزمان با جشنهای ۲۵۰۰سالهٔ شاهنشاهی اعلام کرد که فرمان او در مرداد ماه ۱۳۵۰ برای تشکیل ؛سپاه دین؛ به مرحله اجرا گذاشته میشود.<br />
<br />
اما خمینی در مهرماه ۱۳۴۱ یک دهه بعد از کودتای ۲۸مرداد با امضاء دعاگو "الداعی روحالله الموسوی" به "حضور مبارک اعلیحضرت همایونی" تلگراف میزد مبادا برخلاف احکام دین مبین او زنان حق رأی پیدا کنند و وقتی شاه بهطور موضعی چند ماه عقب نشست خمینی در پوست نمیگنجید و آن را پیروزی بزرگی به حساب آورد و در آذر ۴۱ میگفت: "زن اگر وارد هر دستگاهی شد اوضاع را بههم میزند" .<br />
<br />
در چنین شرایطی مجاهدین میباید حتی حساب کار خدایشان (نه فقط اسلام و قرآن و پیامبر و ائمه را که ۱۰ نسل پیاپی در مبارزه با خلفای ستمگر بهشهادت رسیدند) با خدای شاه و شیخ جدا میکردند. به نام خدا و به نام خلق قهرمان ایران که مجاهدین میگویند مرزبندی ضروری خدای خلق و جبهه خلق با خدایان شاه و شیخ از همان روزگار است. آخوندها سالیان از ما میپرسیدند مگر خدا چه کم دارد که خلقتان را هم به آن ضمیمه و اضافه کردید؟ و ما میگفتیم خدا چیزی کم ندارد، ظلمه که همان ستمگران باشند، خدا و دین و آئین خدا را در غبار و زنگار استثماری و رسوبات طبقاتی فرو بردهاند که باید زدوده شود. پس ما هستیم که نیازمند مرزبندی با ”بتخدا“ ی ستمگران هستیم. چون میخواهیم با آنها مبارزه کنیم و بجنگیم. به همین خاطر امروز هم میگوییم برای ما شاخص جنگ و مقاومت است و هر آنچه از آن آتش و جنگ بیشتر برای سرنگونی شیخ ستمگر بیرون بیاید.<br />
<br />
آلترناتیو هم اگر در عمل و نه در حرف و لفاظی به دور از استبداد و وابستگی و از سرشت آزادی و استقلال و زحمتکشان برای عدالت باشد، برآمد همین جنگ و مقاومت است.<br />
<br />
در سال ۱۴۰۱ چنانکه دیدیم صنعت آلترناتیوسازی مجازی پس از خوابی عمیق و ۴۰ساله آمیخته با انکار تاریخ ایران در همان برهه، رواج پیدا کرد. اما دولت مستعجل بود. در بیخبری از قانونمندیهای خدشهناپذیر سیاسی و اجتماعی و تاریخی، ظن آن بودش که هستش دولتی!<br />
<br />
آلترناتیو مثل یک ساختمان، آجرها و مصالح خود را میخواهد و قانونمندی خاص خود را دارد. با دود و دم و ادعا ساخته نمیشود. کتاب قطور شهیدان آزادی سخن میگوید. هر چند که در سانسور قرن، بنا بر سرپوش گذاشتن است. از زندانها و اعدامهای دهه ۶۰ و سربهدارانش میگویند. ولی معلوم نیست چه کسانی بودند و چه میگفتند و چه میخواستند؟ اشباح بودند یا هویت مشخصی داشتند؟ خشونتگر و خشونتگرا بودند یا به دفاع از حقوق مردمشان و شرافت آرمانی و میهنی خود برخاسته بودند؟ چرا صد صد و هزار هزار جان فدا کردند؟ چرا؟ با کدام آرمان و کدام شعار؟ آیا راه آتشین آنها غلط بود؟ آیا باید تسلیم میشدند؟ آیا باید خواب و سراب اصلاحات میدیدند؟ آیا باید هیزمکش تنور جنگ ضدمیهنی با شعار فتح قدس از طریق کربلا میشدند؟ آیا باید به احضار ارواح محمدعلیشاه و رضا شاه میپرداختند؟! آخر بگویید زنگولهٔ سرنگونی را چه کسی و چگونه و با چه استراتژی و کدام تاکتیک میخواهد به گردن این رژیم درنده و وحشی بیندازد؟ از دورهٔ گذار بسیار شنیدیم اما نفهمیدیم چگونه باید از این رژیم گذر کرد؟ فقط فهمیدیم که باید ”مؤدب“ و عاری از ”خشونت“ باشیم!<br />
<br />
ولی آیا این همانی قهر انقلابی با خشونت که چاقوکشی و دعواهای شخصی و قبیلهای را هم شامل میشود، منصفانه و عادلانه است و وجدان آدمی آن را میپذیرد؟ چگونه است که عملکرد آتشین امثال نوید افکاری، محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، مهدی کرمی و محمد حسینی را محکوم میکنند اما وقتی که آنها بهشهادت میرسند برای عقب نماندن از قافله اشک تمساح میریزند و حتی قربانصدقه میروند؟! لیکن در هر حال شلاقکش کردن مجاهدین و ارتش آزادیبخش ملی با برچسب خشونتگرایی برای کسب رضایت ملا ادامه مییابد.<br />
<br />
البته بورژوازی و سوسیال رفرمیسم میتواند قهر انقلابی را که بهگفته مارکس ”قابلة هر جامعهٔ کهنی است که آبستن جامعهٔ نوین باشد“ محکوم کند و یا از آن بگریزد. اما انگ ”خشونت“ خواه و ناخواه رله کردن خواست رژیم است.<br />
<br />
ابراهیم یزدی رابط خمینی با ”شیطان بزرگ“ قبل از مرگش صحبت با خمینی در مورد مبارزه مسلحانه قبل از پیروزی انقلاب ضدسلطنتی را بازگو کرد. یزدی گفت: ”ما راجع به جنگ مسلحانه صحبت داشتیم. در تیر ماه ۵۶ بعد از مراسم خاکسپاری شریعتی من به نجف رفتم و با ایشان صحبت فراوانی کردم. در آنجا ایشان با جنگ مسلحانه مخالف بود. علت را هم این میدانست که در یک درگیری مسلحانه، سازمانهای سیاسی- نظامی جلو میافتند، چرا که آنها تشکیلات دارند، اگر ما بخواهیم مبارزه را به این نقطه برسانیم آنها برنده میشوند و ما مجبور به تبعیت خواهیم شد“ . مجدداً با تخطی عمدی از دستور زبان فارسی، آیا ”ارتجاع کردن“ به جای انقلاب کردن را میبینید؟ محصولش هم صرف مکرر در مکرر فعل ماضی و همان بازگشت به ماقبل خمینی است.<br />
<br />
چه خوب بود اگر رژیم خمینی اصلاحپذیر بود و یا گذار از آن نیازمند قهر و آتش نمیبود. ولی مگر استراتژی رویارویی با این رژیم را ما ابداع و تعیین میکنیم؟ اگر ما اختراع کردهایم باید به دور انداخت. ما فقط میتوانیم قانونمندی و خط مشی را جستجو و کشف و فهم کنیم. ارتش آزادی با کانونها و شهرهای شورشی از همین جستجو ناشی شده و نه از خواست و خوشآمد یا طبیعت ”خشونتگرا“ ی ما. اگر به خواست ما بود کاش از روز اول همه چیز با خیر و خوشی از سر میگذشت و شاه سلطان ولایت، خودکامه و خونریز و آزادیکش نمیبود.<br />
<br />
در سال ۱۴۰۱ همچنین از وحدت و ”همه با هم“ بسیار شنیدیم. اما کمتر شنیدیم که راه و قانون وحدت و اتحاد را به ما بگویند. آخر برای وحدت باید تضاد حل کرد. باید از دل تضادها عبور کرد. کاری که ۴۲ سال است شورای ملی مقاومت ایران بیوقفه به آن مشغول بوده و سنگینترین بهای خونین را هم پرداخته است. دعوت به جبهه همبستگی برای سرنگونی استبداد مذهبی برای استقرار یک جمهوری دموکراتیک و مستقل و مبتنی بر جدایی دین از دولت هم از سوی شورا در آبان ۱۳۸۱ منتشر شده و نیازی به تکرار نیست. فقط تأکید میکنم که کار ما موجسواری و میوهچینی و نان به نرخ روز خوردن نیست. والا زیر چرخهای ولایت خمینی که قدرت و سطوتش هزاران بار بیشتر از مدعیان کنونی بود، له و نابود شده بودیم. کار ما پیوند سیاست و شرافت است. مریم در آن اجلاس شورا چه خوب گفت که: هدف شورای ملی مقاومت نه کسب قدرت بلکه انتقال آن به مردم ایران است. طبق مصوبات شورا (در سال ۱۳۶۰) دولت موقت بایستی حداکثر طی ۶ ماه از طریق یک انتخابات آزاد، مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی را تشکیل دهد و وظیفهٔ انتقال حاکمیت تا آنجا که به دولت موقت مربوط میشود بهمحض تشکیل مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی پایان میپذیرد.<br />
<br />
مسعود رجوی<br />
<br />
۳۰تیر ۱۴۰۲<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۷مرداد ۱۴۰۲ ==<br />
'''دعوت از خامنهای و رئیسی و اژهای و دیگر جلادان و دژخیمان رژیم به یک دادگاه کیفری بینالمللی'''<br />
<br />
'''شامل دادگاهی که قضاییه جلادان آن را برای کیفر مجاهدین اعلام کرده است'''<br />
<br />
با بسی افتخار از ایستادگی و مقاومت و عملیات مجاهدین سربدار و مجاهدان سرموضع علیه فاشیسم دینی و با تأکید بر حقانیت و ضرورت هرآنچه تاکنون علیه دشمنترین دشمنان مردم ایران کردهایم<br />
<br />
بهعنوان نخستین مسئول مقاومت و ارتش آزادیبخش ملی ایران در جنگ داخلی با ارتجاع ولایت فقیه برای محاکمه در هر دادگاه و مرجع بیطرف بینالمللی بار دیگر اعلام آمادگی میکنم<br />
<br />
<br />
مقاومت ایران در هر حال حقوقدانان و وکلای بینالمللی و نمایندگان پارلمانها را حتی برای شرکت در دادگاهی که رژیم میخواهد در قضاییه جلادانش برگزار کند معرفی میکند به شرط اینکه رژیم بهانه نیاورد، طفره نرود و از قبول آنها شانه خالی نکند<br />
<br />
<br />
رژیم در حضیض انزوا و سقوط با ترتیب دادن دادگاه و دعوت از ما برای معرفی وکیل به زبان معکوس دیو و دد، به آلترناتیو خود اقرار میکند و آدرس میدهد<br />
<br />
<br />
اگر غیر از این است همچنانکه دادگاه سوئد برای دو هفته در آلبانی برگزار شد، رژیم بلادرنگ باید موافقت خود را برای شرکت سردمدارانش در دادگاه بینالمللی شامل دادگاهی که خودش برای محاکمه ما عنوان کرده اعلام کند<br />
<br />
دادگاه بینالمللی در یک کشور اروپایی با حضور وکلا و شاهدان طرفین بهطور علنی برگزار میشود<br />
<br />
هم خامنهای و رئیسی و سرکردگان رژیم حرفهایشان را میزنند و هم بیش از ۱۰۰تن که از ما به محاکمه خوانده است.<br />
<br />
<br />
تاکنون ۱۲۴تن از رهبران پیشین جهان موافقت خود را برای قرار دادن مسئولان قتلعام ۳۰هزار زندانی سیاسی در برابر عدالت و قانون اعلام کردهاند. ۹۰درصد سربداران از مجاهدین بودند.<br />
<br />
همچنین ۳۶۰۰قانونگذار در ۶۱پارلمان از ۴۰کشور جهان شامل ۲۹ اکثریت پارلمانی خواستار محاکمه و حسابرسی از سردمداران رژیم بهخاطر جنایت علیه بشریت شدهاند.<br />
<br />
<br />
اکنون رژیمی که بارها از زبان سردمداران و قضاییه جلادان اعلام کرده است که اعدام مجاهدین سرموضع احتیاج به محاکمه و قانون ندارد بلکه به حکم خمینی باید در کوچه و خیابان و در هر کجا، سرضرب اعدام شوند<br />
<br />
پس از ۴۲سال در یک فرار به جلوی مسخره از عدالت و دادگاه بینالمللی از ما میخواهد ضمن یک ماه وکیل خود را معرفی کنیم تا به محاکمه بپردازد. دیر آمدی ای شغال بزدل و عمامهدار!<br />
<br />
<br />
در بهمن ۱۳۸۷ گفتیم و تکرار میکنیم که: «هر گاه یک دادگاه بیطرف بینالمللی بر طبق اصول و معیارهای شناخته شده حقوقی و قضایی در کار باشد، ما به رژیم آخوندی میگوییم: بفرمایید به دادگاه، خواهش میکنیم به دادگاه بیایید... ما هم آمادهایم و میتوانید هر ادعایی را علیه ما مطرح کنید. من هم شخصاً آمادهام و از ولیفقیه ارتجاع دعوت میکنم اگر جرأت دارد بلادرنگ در یک محکمه بینالمللی با حضور خود من حاضر شود».<br />
<br />
<br />
در اسفند ۱۳۹۹ و شهریور ۱۴۰۰ هم من اعلام کردم: «از حضور در یک دادگاه بینالمللی با شرکت خامنهای و روحانی و ظریف و رئیسی در لاهه یا ژنو بهغایت استقبال میکنیم. رژیم میتواند همه مدعیان و شاکیان را با خودش بیاورد. بنابراین اگر رژیم ریگی به کفش ندارد بلادرنگ باید موافقت خامنهای و روحانی و سرجلاد قوه قضاییهٴ خود را برای شرکت در دادگاه بینالمللی در لاهه یا ژنو یا هر دادگاه بینالمللی دیگر تحت نظارت مللمتحد اعلام کند».<br />
<br />
به خامنهای میگویم یادش نرود هر چه شاهد و سند و مدرک دارد با خودش بیاورد از جمله دختر لاجوردی و پسر صیاد شیرازی و بقایای قاسم سلیمانی. نیری و اشراقی و پورمحمدی و مخصوصاً رئیسی هم باید جهت تصفیه حساب نهایی که پورمحمدی میگفت باید با مجاهدین انجام شود، حضور پیدا کنند.<br />
<br />
<br />
اما اگر خامنهای حسب المعمول جا زد و خفقان گرفت و باز هم خواهان معرفی وکلای ما طی یک ماه است وکلای من همانا بیش از ۸۰میلیون ایرانی در جبهه خلق بهویژه شورشگران و کانونهایشورشی<br />
<br />
جوانان دادخواه بلوچ و عرب و پیشمرگان کرد و نوادگان ستارخان و سردار جنگل و مصدق در سراسر میهن هستند<br />
<br />
من در دیکتاتوری شاه به اعدام محکوم بودم در دیکتاتوری شیخ نیز نشان افتخار نخستین محکوم به اعدام را داشته و دارم میخواهم این شرف و افتخار را داشته باشم که مجاهد بمانم و مجاهد بمیرم.<br />
<br />
<br />
اگر پشت ارتجاع به استعمار و مماشات گرم است، در هر چه میخواهد بکند درنگ نکند<br />
<br />
حرف ما یک چیز بیشتر نیست: آتش شعله برکش!<br />
<br />
خلقمان با فرزندان رشیدش برای ما کفایت است<br />
<br />
آنان که همچون مریم میگویند میتوان و باید ایران ماتمزده آخوندی را اگر قیمتش را بدهیم و عزمش را داشته باشیم به گلستان عدالت و آزادی تبدیل کرد.<br />
<br />
<br />
سازمان مجاهدین خلق ایران، شورای ملی مقاومت ایران و کمیسیون قضایی البته حقوقدانان و وکلای بینالمللی شناخته شده و نمایندگان پارلمانها را برای شرکت در هر دادگاهی که رژیم میخواهد در قضاییه جلادان برگزار کند معرفی خواهند کرد به شرط اینکه رژیم بهانه نیاورد و طفره نرود و شانه خالی نکند.<br />
<br />
<br />
خامنهای خودش در ۷تیر ۱۴۰۱ به صراحت اذعان کرد که از ۳۰خرداد ۱۳۶۰ به بعد «در داخل کشور در خود این خیابانهای تهران جنگ داخلی بود» و مجاهدین «افتاده بودند به جان پاسدار کمیته و پاسدار سپاه. در تهران جنگ بود» رژیم پیوسته ادعا میکند مجاهدین ۱۷هزار از نفرات او را به هلاکت رساندهاند.<br />
<br />
<br />
تفاوت البته با ۱۲۰هزار و ۱۰۰هزار شهیدان خلق ما، بسیار زیاد است. اما همچنانکه در اسفند ۱۳۹۹ گفتم تکرار میکنم:<br />
<br />
«خامنهای و رئیسی و دیگر سران رژیم اگر جرأت دارند با ما به یک دادگاه بینالمللی بیایند. این ۱۷هزار نفر را که آمار میدهند و آن ۱۷هزار نفر فروغ جاویدان را هم که در آمارشان محسوب نمیکنند و ۱۷هزار نفر بعدی را هم که قرار است وارد کنند، همراه بیاورند! این روشن میکند که ۴۰سال است در ایران یک جنگ عظیم بین خلق و مجاهد خلق با رژیم دجال و ضدبشر جریان دارد».<br />
<br />
جای خوشوقتی است که در اثر قیام و چهار دهه مقاومت پررنج و خون و سازمانیافته اکنون جهان تمایل روزافزونی به ایستادن در کنار مردم ایران و حقوق مشروع آنها برای دفاع از خود در برابر سرکوب، کشتار وحشیانه و جنایت علیه بشریت نشان میدهد.<br />
<br />
<br />
در حالیکه دنیا، حق مردم ایران و مبارزه آنها برای برقراری یک جمهوری دموکراتیک را بهرسمیت میشناسد خامنهای و رژیم پابهگور آخوندی آب در هاون میکوبند و از ما میخواهند وکلایمان را برای محاکمه در قضاییه جلادان معرفی کنیم.<br />
<br />
<br />
قدری صبر کنید تا ببینیم قیام خلق شما را به محاکمه میکشد یا شما پس از یک ماه دربارهٔ ما «تصمیم مقتضی» میگیرید. «تصمیم مقتضی» را خمینی خونآشام گرفت و شما فرومایگان ادامه دادید. این تازگی ندارد، آنچه تازگی دارد کابوس وحشت از سرنگونی و عوعوی سگ در نورافشانی و استمرار قیام خلق است<br />
<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک مردم ایران پیروز میشود<br />
<br />
رود خروشان خون شهیدان در پرتو مهر تابان مقاومت و آزادی ایران ضامن پیروزی محتوم خلق ماست<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱مرداد ۱۴۰۲ ==<br />
ممانعت از ساختن آرامگاه برای بهاییها توسط دیکتاتوری دینی ولایت فقیه، ضداسلامی و ضدانسانی است. آنها باید آرامگاه خود را به هر ترتیبی که میخواهند داشته باشند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳۱تیر ۱۴۰۲ ==<br />
خمینی ملعون و خامنهای خود نخستین دشمنان قرآن و به تصریح قرآن هلاک کنندگان حرث و نسل و سردستگان قتلعام و تباهی و فساد در زمین هستند سوزاندن قرآن حاصل عملکرد و جنایتهای آنها علیه بشریت است.<br />
<br />
سوزاندن قرآن و انجیل و تورات به سود خامنهای، مورد بهرهبرداری او و در خدمت ارتجاع و استعمار برای تفرقهاندازی و منحرف کردن اذهان از تضاد اصلی بهویژه حاکمیت جمهور مردم در ایران است.<br />
<br />
خمینی هم پس از زهر آتشبس و قتلعام زندانیان ما فرصت را علیه سلمان رشدی مغتنم یافت.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۲تیر ۱۴۰۲ ==<br />
<br />
'''پاسخ به خامنهای و رئیسی و وزارتخارجه جلادان و خط و نشان کشیدن برای ایتالیا'''<br />
<br />
'''«میزبانی از مریم رجوی مصداق بارز ترویج و تشویق تروریسم است'''<br />
<br />
'''و جمهوری اسلامی ایران حمایت از تروریسم را در هیچ نوع و شکلی از سوی هیچکس برنمیتابد»'''<br />
<br />
<br />
میدانم که کهکشان امسال مقاومت و جهش به سوی جمهوری دموکراتیک<br />
<br />
با ۱۰هزار صحنه از کانونهای شورشی و انبوه عملیات تبلیغی و تصویرنگاری<br />
<br />
از رئیسجمهور برگزیده شورای ملی مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت<br />
<br />
با بیانیه و گواهی جهانی ۲۹ اکثریت پارلمانی و ۳۶۰۰تن منتخبان مردم در ۶۱پارلمان از ۴۱کشور<br />
<br />
حمایت ۱۲۰تن از رهبران پیشین جهان و ۷۵برنده نوبل از برنامهٔ ۱۰مادهیی<br />
<br />
و تأکید بر لیستگذاری سپاه و محاکمهٔ شمایان بهخاطر جنایت علیه بشریت<br />
<br />
برایتان بسیار گزنده و سخت و سنگین است<br />
<br />
مسأله این نیست که شما حمایت از مریم و مقاومت ایران و مجاهدین را<br />
<br />
«در هیچ نوع و شکلی از سوی هیچکس برنمیتابید» این تازگی ندارد<br />
<br />
خمینی ۴۲سال پیش، قبل از ۳۰خرداد گفت اگر در هزار احتمال یک احتمال میداد<br />
<br />
که ما از مواضع خود دست برمیداریم، حاضر بود با ما تفاهم کند و خودش پیش ما بیاید!<br />
<br />
دستور کار قضاییه شما از ابتدا اعدام و قتلعام و دست بریدن و چشم درآوردن بود<br />
<br />
دستور کار وزارتخارجه شما هم، چنانکه ظریف گفت: «از ابتدای انقلاب، دستور کار سیاسی امنیتی بود»<br />
<br />
یعنی جاسوسپروری و مشتی دیپلماتتروریستآدمکش و بمبگذار<br />
<br />
صورتمسأله این است که ما و خلق ما با ایستادگی و مقاومت هر چه بیشتر و با جنگ صد برابر<br />
<br />
حتمیت و عینیت سرنگونی را به شما بچشانیم<br />
<br />
اعدام و سرکوب و تروریسم و گروگانگیری و حجاب اجباری راهحل و چارهساز نیست<br />
<br />
خدا که همان خدای موسی در برابر فرعون و خدای مردم ایران در برابر شاه در سال۵۷ است<br />
<br />
در قرآن میگوید: بگیریدش و به آتش دوزخ بکشانیدش خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَی سَوَاء الْجَحِیمِ<br />
<br />
بچش، تو همانی که (با آنهمه جنایت) خود را برتر و گرامی میپنداشتی ذُقْ إِنَّک أَنتَ الْعَزِیزُ الْکرِیمُ<br />
<br />
این است آنچه در آن تردید داشتید إِنَّ هَذَا مَا کنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ<br />
<br />
'''آری اینک در انتظار قیام خلق و سرنگونی باشید'''<br />
<br />
'''انقلاب دموکراتیک نوین مردم ایران پیــروز میشود'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۵تیر ۱۴۰۲ ==<br />
<br />
با ۲۵ اکثریت پارلمانی<br />
<br />
در بیانیه جهانی حمایت از قیام مردم ایران<br />
<br />
برای یک جمهوری دموکراتیک بر پایه نه شاه نه شیخ<br />
<br />
و برنامه ۱۰مادهیی رئیسجمهور برگزیده شورای ملی مقاومت<br />
<br />
برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران<br />
<br />
چیزی در قیام ۹ماهه ورق خورد و حقیقتی به ثبت رسید<br />
<br />
به یقین میتوان گفت که مقاومت و قیام در عرصه بینالمللی<br />
<br />
بر رژیم پیشی گرفت<br />
<br />
رجزخوانیها و شاخ و شانه کشیدن رژیم در سطح جهانی سوخت<br />
<br />
با نفی شیخ و شاه (دیکتاتوری و وابستگی)<br />
<br />
حقانیت جایگزین انقلابی دموکراتیک و جبهه همسویان آن<br />
<br />
بهرغم همه شیطانسازیهای ارتجاعی و استعماری به اثبات رسید<br />
<br />
با قدردانی و سپاس از همهٔ احزاب و گروهها و شخصیتها<br />
<br />
و یاران و رفقا و دوستان و هموطنان آزاده در جبهه خلق<br />
<br />
که در این بحبوحه بهرغم همهٔ اختلافنظرها<br />
<br />
در یک همبستگی ملی و میهنی و اتحاد عمل عینی<br />
<br />
هر یک به طریقی در برابر تضییع حقوق و بر زمین ریختن خون مجاهدین مخالفت و سینه سپر کردند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۴ خرداد ۱۴۰۲ ==<br />
<br />
۴خرداد<br />
<br />
سالگرد شهادت بنیانگذاران مجاهدین<br />
<br />
و دو تن از اعضای مرکزیت سازمان<br />
<br />
به دستور شاه خائن توسط جلادان دیکتاتوری سلطنتی<br />
<br />
<br />
تیرباران برزگران آزادی و انقلاب ضدسلطنتی<br />
<br />
در سحرگاه چهارم خرداد ۱۳۵۱<br />
<br />
پس از محاکمه در بیدادگاه نظامی مخفی<br />
<br />
در دادرسی ارتش شاه بدون حق انتخاب وکیل<br />
<br />
<br />
'''مسعود رجوی:'''<br />
<br />
'''جسارت تاریخی و خون سرخ و جوشان نسل حنیف'''<br />
<br />
'''که مظاهر آن مجاهدین «سرموضع» هستند'''<br />
<br />
'''گواه پیروزی محتوم بهاران آزادی و انقلاب دموکراتیک مردم ایران است'''<br />
<br />
'''با ۵۸سال ایستادگی خونبار و بیمثال در تاریخ ایران و تاریخ معاصر جهان'''<br />
<br />
'''در برابر شاه و شیخ، در برابر استبداد و وابستگی و ارتجاع و بورژوازی'''<br />
<br />
'''در برابر اپورتونیسم و ایدئولوژی بریدگی و تسلیم و بیهزینگی'''<br />
<br />
'''شاملو چه خوب گفت:'''<br />
<br />
'''آن پوک تپه، نالان نالان'''<br />
<br />
'''لرزید و پا گشاد و فرو ریخت'''<br />
<br />
'''و آن شوخ بوته پر تپش از شوق'''<br />
<br />
'''پیچید و با بهار در آمیخت'''<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ ==<br />
پس از عملیات جوانان آزادیخواه بلوچ و به هلاکت رسیدن ۶ تن از مأموران سپاه پاسداران، [[رضا پهلوی]] به خانوادهی آنان تسلیت گفت. این پیام در همان روز توسط [[مسعود رجوی]] اعلام شد.<br />
<br />
<br />
'''بچه شاه بهتر از این نمیتوانست همدستی شیخ و شاه'''<br />
<br />
'''و همدردی خود را با پاسداران نظام ثابت کند'''<br />
<br />
<br />
وقتی قاسم سلیمانی سقط شد، عامدانه سکوت کرد. حالا برای عوامل تحتامر خامنهای ضحاک دل میسوزاند و آنها را «سربازان جانباختهٔ میهن» میخواند.<br />
<br />
حتی فرماندهٔ پیشین ناتو (ژنرال کلارک) اخیراً گفت کسانی که برای این رژیم کار میکنند باید «یونیفرم خود را برای ملحق شدن به تظاهرات مردم ایران پاره کنند».<br />
<br />
لابد از دید بچه شاه ۳شهید اصفهان که رژیم میگوید حافظان امنیت را کشتهاند «تروریست» بودهاند و رویش نشده سرهنگ پاسدار یکان ویژه و همدستان بسیجی را نیز «سربازان جانباختهٔ میهن» بخواند.<br />
<br />
به جای آن، با جوانان آزادیخواه بلوچستان که همچون آرش و با آتش مرزبانان واقعی میهن هستند، تلافی میکند و آنها را «تروریست» میخواند.<br />
<br />
بچه شاه مجاهدین را هم «تروریست» میدانست و از موضع خائنانهٔ ضدملی و ضدایرانی به سود آخوندها و فاشیسم دینی از آمریکا درخواست میکرد مجاهدین در آن لیست باقی بمانند.<br />
<br />
مقاومت ایران قبل از هر چیز از جامعهٔ بینالمللی میخواهد، حق مقاومت و مسلح شدن و دفاع از خود فرزندان ایران را مانند جنگهای استقلال آمریکا و مقاومتهای ضدفاشیستی بهرسمیت بشناسند. اما بچهٔ شاه «بیزنس» پیشه کرده و در این بحبوحه درصدد است پولهای بلوکه شده ایران را به جیب بزند. از دولتها میخواهد پولها را به او بدهند تا صرف صندوق اعتصابات کند (البته با کمک برادران سپاه)!<br />
<br />
با درود به جوانان آزادیخواه بلوچستان و با تکریم آیهیی که در مطلع اطلاعیهٔ خود نوشته بودند، در رابطه با برچسبها و دشنامهای شیخ و شاه و ساواک و سپاه، فقط از قرآن یادآوری میکنم:<br />
<br />
'''وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْن'''<br />
<br />
دلسرد و اندوهگین مباشید شما (با خلقتان) برتر و بالاتر هستید.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۸اردیبهشت ۱۴۰۲ ==<br />
بهروشنی پیداست که اعدامها سراسری است و محدود به یک شهر و یک استان نیست. گویا خامنهای برای حفظ نظام از قتلعام زندانیان ما در سال۶۷ از خمینی سرمشق گرفته است. جوابش مسلح شدن جوانان میهن و شعلهور کردن آتش قیام است که خامنهای میخواهد خاموش کند.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ ==<br />
قرآن تصریح میکند پیامبر اسلام فرستاده نشده مگر رحمتی برای جهانیان<br />
<br />
وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِینَ (أنبیاء۱۰۷)<br />
<br />
بنابراین اگر حرف خدا را ملاک و معیار قرار دهیم خمینی و خامنهای که دشمن بشریت و مظاهر شقاوت هستند بیتردید در پیشگاه خلق و خالق در برابر عدالت قرار میگیرند<br />
<br />
سب النبی مانند بیحجابی و بدحجابی بهانه و قیام خلق نشانه است.<br />
<br />
اما آتش و آتشفشان خشم خلق در راه است.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ ==<br />
<br />
'''شد غلامی که (از اسرائیل) آب جوی آرد'''<br />
<br />
'''جوی آب آمد و غلام (تا کشور مستقل آذربایجان جنوبی به پایتختی تبریز) ببرد!'''<br />
<br />
'''دام هر بار ماهی آوردی، ماهی این بار رفت و دام ببرد'''<br />
<br />
۱۰روز پیش گفتیم که بچهٔشاه به بهانهٔ «آب» و در پی سراب پرده را کنار زد و ماهیت نمایشهای زنجیرهیی سال۱۴۰۱ با دود و دمهای غلیظ تبلیغاتی برملا شد. شعبدهای برای بیرون کشیدن بچه دیکتاتور «جاوید» از کلاه جادوی ارتجاع و استعمار که در این شرایط مشخص خروجی آن لاجرم راهبند قیام است و به جیب خامنهای میریزد.<br />
<br />
'''ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی، کاین ره که تو میروی به ترکستان (با علامت جمهوری آذربایجان) است!'''<br />
<br />
اینک برای هر کس که چشم و گوشی داشته باشد به اثبات میرسد که دعوا بر سر لحاف (حاکمیت) ملت ایران و برگرداندن آن از شیخ به شاه است تا مبادا انقلاب و جمهوری دموکراتیک پیشی بگیرد.<br />
<br />
شرح ماجرا را از دهخدای حکیم بشنوید. یادآوری میکنم که عاقلان را اشارتی کافیست:<br />
<br />
«هیاهوی نزاعی از کوچه شنیده میشد چون هوا سرد بود ملا لحاف در خود پیچید و کشف خبر را بیرون شد طراری چند لحاف را از دوش ملا ربوده بگریختند چون به خانه بازگشت زن پرسید نزاع سر چه بود؟ گفت سر لحاف ما، اینک ببردند و نزاع بنشست. آوازی مهیب شنیده شد زن پرسید چه آواز بود؟ ملا گفت آواز لحاف بود که از بام به زیر افتاد زن گفت لحاف بدینگونه آواز نکند گفت من هم در جوفش بودم»!<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ ==<br />
'''مسعود رجوی: شعار فاشیستی جاوید شاه در میان بقایای شاه در اسراییل گامی فراتر از شعار ارتجاع در مورد ولایت فقیه «خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار»!'''<br />
<br />
<br />
شعار فاشیستی جاوید شاه در میان بقایای شاه در اسراییل گامی فراتر از شعار ارتجاع در مورد ولایتفقیه<br />
<br />
«خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار»!<br />
<br />
سرانجام بچه شاه به بهانهی «آب» و در پی «سراب» پرده را کنار زد و ماهیت نمایشهای پیاپی سال۱۴۰۱ برملا شد<br />
<br />
بیشتر از این نمیشد دست خامنهای را علیه قیام پر کرد تا ادعا کند همه چیز زیر سر «استکبار و صهیونیسم» است<br />
<br />
ثابت شد که بلاتکلیف گذاشتن «سلطنت یا جمهوری» و موکول کردن آن به صندوق رأی در منشور سوخته شعبدهیی برای بیرون کشیدن بچه دیکتاتور جاوید از کلاه جادو بوده است<br />
<br />
ثابت شد که اصل پایهیی «نه شاه-نه شیخ» بهمعنی نفی هر گونه دیکتاتوری و وابستگی تنها سیاست ملی و میهنی برای ایران و ایرانی و ملیتهای تحت ستم مضاعف است<br />
<br />
قطار سریعالسیر انقلاب و جمهوری دموکراتیک «اتوبوس» اسقاطی استبداد و وابستگی با سرنشینان ساواکی را پشت سر گذاشته و به جانب پیروزی میشتابد<br />
<br />
<br />
<br />
۱-همگان از روابط برادرانهی مجاهدین و مقاومت ایران با الفتح و سازمان آزادیبخش فلسطین از زمان شاه تا امروز مطلعند. سیاست ما حمایت کامل از رئیس محمود عباس ریاست دولت فلسطین بوده و میباشد، کما اینکه هم عرفات فقید و هم ابومازن بارها همدردی خود را با مردم ایران و مجاهدین ابراز کردهاند. استحکام مناسبات دیرین که ۵۴سال سابقه دارد در دیدار ۹مرداد ۱۳۹۵ رئیسجمهور برگزیده شورای ملی مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران با رئیس دولت فلسطین در پاریس، مورد تأکید قرار گرفت.<br />
<br />
۲-خمینی و خامنهای چشم دیدن این مناسبات را نداشته و ندارند. حقد و کین آنها نسبت به ابوعمار و ابومازن و تفرقهاندازی و «شاخ تراشیدن» برای آنها سابقهی ۴۴ساله دارد. در ۱۵فروردین ۱۴۰۲ نیز ولیفقیه ارتجاع با بیشرمی از «افتضاح یاسرعرفات» در توافق صلح اسلو سخن گفت.<br />
<br />
۳-در شهریور ۱۳۷۲ من «پیشرفت پروسهی صلح و شناسایی حقوق ملی مردم فلسطین» را که در توافق واشنگتن حاصل شده بود، از سوی مقاومت ایران به یاسر عرفات و مردم و سازمان آزادیبخش فلسطین، و همچنین به پرزیدنت کلینتون و مردم و دولت اسراییل تبریک گفتم و خاطرنشان کردم «بقایای خمینی و دیکتاتوری مذهبی و تروریستی حاکم بر ایران اصلیترین عاملان تشنج و دشمنان صلح و همزیستی در این منطقه از جهان، زیانکاران درجه اول توافق واشنگتن» هستند.<br />
<br />
<br />
۴-در اول خرداد ۱۴۰۰ سایت خامنهای پیام «زیاد نخاله» تحت عنوان «دبیرکل جنبش جهاد اسلامی در فلسطین» را منتشر کرد. در این پیام «زیاد نخاله» به گونهیی بهتانگیز در مورد جنگ در غزه و موشکهای آن خطاب به خامنهای اذعان میکند: «دوستان و برادران شهید سلیمانی خصوصاً حاج اسماعیل قاآنی و همکاران ایشان همواره در هدایت و فرماندهی این نبرد، لحظه به لحظه در کنار ما بودند... ما برای حفظ جمهوری اسلامی ایران و سربازان دلاور آن دعا میکنیم».<br />
<br />
۵-در همان زمان (اول خرداد ۱۴۰۰) به استحضار هموطنان رساندم: «به این ترتیب پردهها بالکل کنار میرود و خامنهای با وقاحت بیمنتها به قصد قدرتنمایی در آستانه انتخابات رژیمش و در بحبوحهٔ مذاکرات برجام در وین ناگزیر به سهم و نقش خود در جنگ و کشتار اعتراف میکند. خامنهای از این پیشتر بارها به صراحت گفته است اگر جنگافروزی را در خارج از مرزهای ایران متوقف کند بایستی در کرمانشاه و همدان و اصفهان و تهران و خراسان با مردم بپاخاسته و جوانان شورشگر بجنگد. ولیفقیه ارتجاع اکنون با اطمینان از بیعملی اروپا و آمریکا و اینکه قیمت چندانی نخواهد پرداخت یابوی ولایت میتازد تا از قیام ملت ایران در امان بماند». اما آتش قیام از زیر خاکسترهای کرونا در شهریور ۱۴۰۱ شعله کشید.<br />
<br />
<br />
۶-اکنون آنچه باید برای همهٔ دولتها و قدرتها بهویژه در این منطقه از جهان، مورد تأکید قرار بگیرد این است که تکرار سیاست شکستخوردهی مماشات با فاشیسم مفلوک دینی و دوباره آزمودن فاشیسم مدفون سلطنتی خطاست و به جایی نمیرسد.<br />
<br />
۷-راهحل واقعی و آیندهدار برای صلح و همزیستی در خاورمیانه، جمهوری دموکراتیک مبتنی بر جدایی دین و دولت در ایران است.<br />
<br />
از این پیشتر در پیام ۳دی ۱۳۸۵ گفتهایم و تکرار میکنیم که «ما به جامعه بینالمللی و به آمریکا و اروپا راهحل مریم را پیشنهاد میکنیم. این راهحل نه فقط مطلوب ما و ملت ما بلکه نیاز مبرم خود آنها و ملتهای آنها هم هست. زیرا که صلح و امنیت و دموکراسی و حقوقبشر و ثبات و سازندگی و دوستی و یک ایران غیراتمی و همکاری و توسعه اقتصادی را در این منطقه از جهان پیشنهاد میکند و به قوانین و کنوانسیونهای بینالمللی احترام میگذارد».<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲ فروردین ۱۴۰۲ ==<br />
'''مسعود رجوی: وضع و حال ما و خلق اسیر ما را به نیکوترین احوال بگردان'''<br />
<br />
<br />
''ای تغییر دهندهٔ قلبها و دیدگان؛ ای تدبیرگر شب و روز؛''<br />
<br />
''ای دگرگونساز حالات و حکومتها و حاکمیتها؛ وضع و حال ما و خلق اسیر ما را به نیکوترین احوال بگردان''<br />
<br />
''که همانا سرنگونی رژیم ولایت فقیه و آزادی و حاکمیت جمهور مردم ایران است''<br />
<br />
<br />
خامنهای میگوید در سال۱۴۰۱ به همهٔ آنها که در اغتشاشات تحریک شدند یا تحریک کردند<br />
<br />
یا از اغتشاشات حمایت کردند «سیلی» زد و در آینده هم «سیلی» خواهد زد<br />
<br />
به ولیفقیه فرتوت در بیتالعنکبوت و به رژیم مفلوک میگوییم منتظر سیلیهای آتشین در قیامهای آینده باشید<br />
<br />
خامنهای میگوید «توصیهٴ مهم من امید آفرینی است» و «همه موظفند امیدآفرینی کنند»<br />
<br />
اما مسأله این است که خانهٔ «ولایت» از پایبست ویران است و نمیتوان آن را با امیدهای کاذب سرپا نگهداشت<br />
<br />
میگوید «مهمترین مشکل ما دولتی بودن اقتصاد است» و راهحل بنبست اقتصادی را در این میداند<br />
<br />
که تتمهٔ «شرکتهای مهم» و «تولیدهای ثروتساز» دولتی، دربست «در اختیار فعالان اقتصادی»<br />
<br />
یعنی سرکردگان سپاه و بورژوازی همدست قرار گیرد تا در قیامهای بعدی هر چه بیشتر تاخت و تاز کنند و خون بریزند<br />
<br />
متقابلاً مردم را به اسراف در نان و آب و برق و گاز و بنزین متهم میکند و آن را «عیب بزرگ» میشمارد<br />
<br />
آن هم در روزگاری که نزدیک به ۸۰درصد مردم زیر خط فقر بهسر میبرند و جستجوی غذا در میان زبالهها توسط زنان و مردان و کودکان بینوا عرق شرم بر پیشانی هر انسانی مینشاند<br />
<br />
خامنهای که در قیام مشروعیت جهانی رژیمش را هم بهطور کامل از دست داد فقط یک چیز را درست میگوید<br />
<br />
اینکه هدف همهٔ دولتهایی که از قیام حمایت کردند «ضعیف کردن» نظام برای امتیاز گرفتن از آن بود<br />
<br />
از این پیشتر گفته بودیم که دولتهای مربوطه «عزم تغییر و سرنگونی ندارند و جدیتی در کار نیست»<br />
<br />
کس نخارد پشت ما جز ناخن انگشت ما<br />
<br />
البته در سالی که گذشت ارتجاع و استعمار در نبشقبر سلطنت مدفون و بیرون کشیدن دنبالچه و بقایا<br />
<br />
با دود و دم بسیار و ناچسبترین و مضحکترین بازتابها چیزی کم نگذاشتند اما به جایی نرسیدند<br />
<br />
حقانیت اصل پایهیی «نه شاه نه شیخ» بهرغم بزرگترین سانسور قرن بر مقاومت ایران، به اثبات رسید<br />
<br />
شعار «مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر» که راهبند استبداد و استعمار است فراگیر شد<br />
<br />
در اثر قیام و پیکار شورشگران، کلمات ذبح شده در زیر سم ستوران ارتجاع و دیکتاتوری<br />
<br />
همچون انقلاب و سازمان و سازماندهی و تشکیلات، احیا و چشمها نسبت به آنها باز شد<br />
<br />
بشارت و تبریک حقیقی در سال نو و نوروز خجستهٴ ۱۴۰۲ این است:<br />
<br />
به پشتوانهٔ قیمت بیکران در رود خروشان خون شهیدان از ۳۰خرداد ۱۳۶۰ تا امروز<br />
<br />
در اثر استمرار قیامهای شورشگران و خلق قهرمان از ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱<br />
<br />
به شکرانهٴ نسل شورش و انقلاب و در پرتو مهر تابان مقاومت و آزادی ایران<br />
<br />
به یقین میتوان گفت برخلاف انقلاب مشروطه و انقلاب ضدسلطنتی این بار انقلاب ماندگار است و سرقت آن امکانپذیر نیست<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک نوین مردم ایران پیــروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۹ اسفند ۱۴۰۱ ==<br />
'''مسعود رجوی - ۲۹اسفند ۱۴۰۱: با تبریک سال نو، بهگفته نسل نو، باشد که در هزار و چهارصد و دو، پس بگیریم ایرانو'''<br />
<br />
<br />
با تبریک سال نو، بهگفته نسل نو<br />
<br />
باشد که در هزار و چهارصد و دو، پس بگیریم ایرانو<br />
<br />
با درود به شهیدان مبارزه انقلابی در ۱۴۰۱ و مجروحان و زندانیان<br />
<br />
'''حرف مردم ایران به سران و شورای وزیران اتحادیه اروپا و به استرالیا و کانادا این است که تحریمهای نوبهای و قطرهای، خوب است اما مطلقاً کافی و وافی به مقصود نیست و نمیتواند جای لیستگذاری گشتاپوی فاشیسم دینی را بگیرد. ملت ایران به مسکن راضی نیست.'''<br />
<br />
درمان استمالت و مماشات لیستگذاری سپاه و اطلاعات<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ ==<br />
'''مسعود رجوی: آفــریـن و درود به قهرمانان کانونهای شورشی در مؤسسان پنجم ارتش آزادی بهخاطر ۲۴۶۸پراتیک انقلابی در کارزار ملی چهارشنبهسوری'''<br />
<br />
<br />
'''آ'''فرین و درود<br />
<br />
به قهرمانان کانونهای شورشی در مؤسسان پنجم ارتش آزادی<br />
<br />
بهخاطر ۲۴۶۸پراتیک انقلابی در ۷۳شهر و ۳۸منطقه در تهران<br />
<br />
در کارزار ملی چهارشنبهسوری در پیوند با قیام و انقلاب دموکراتیک نوین<br />
<br />
به فراخوان ستاد اجتماعی مجاهدین<br />
<br />
سیلی آتشین بر بناگوش دشمن ضدبشر خامنهای ضحاک عمامهدار<br />
<br />
و وحوش اطلاعاتی و انتظامی و لباسشخصی و بسیجی و پاسدار<br />
<br />
بهرغم آمادهباش صد در صد و نیروی کنترل تهران در ابعاد ۴۵هزار<br />
<br />
با دستگیریهای فراوان و بیشترین پیگرد و فشار<br />
<br />
وقتی خلقی آزادی را اراده کند<br />
<br />
بر سرنوشت است که پاسخ دهد و بر زنجیرهاست که از هم بگسلند<br />
<br />
ابراهیم بتشکن سوگند خورد بتها را که مظاهر حاکمیت نمرود بود<br />
<br />
با تبر در هم بشکند<br />
<br />
تَاللَّهِ لَأَکِیدَنَّ أَصْنَامَکُم<br />
<br />
شورشگـران پیـروزی میسازند<br />
<br />
قیـام خلق خاموشی نمیپـذیرد<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۲ اسفند ۱۴۰۱ ==<br />
'''درماندگی بچه شاه از «سلطنت انتخابی» تا «فراسوی» سلطنت و جمهوری'''<br />
<br />
'''و منشور بییال و دم و اشکم «گذار از جمهوری اسلامی» بدون تعیینتکلیف سلطنت و جمهوری'''<br />
<br />
'''«ابتدا با تکیه بر فعالیتهای خارج کشور» برای فراهم کردن زمینهٴ مشارکت «کنشگران داخل کشور»'''<br />
<br />
'''آکنده از «رایزنی» با دولتهای خارجی و ردیفکردن کنوانسیونهای بینالمللی'''<br />
<br />
'''تا در «گامهای بعدی با حضور کنشگران داخل ایران» نوبت به «راهکارهای انتقال قدرت»'''<br />
<br />
'''در «فرآیندی خشونتپرهیز» برسد!'''<br />
<br />
'''این است علائم آشکار آلترناتیو دیکتاتوری و وابستگی با کلیبافی در بارهٴ «حکمرانی دموکراتیک»'''<br />
<br />
'''البته با «ادغام» نیروهای سپاه در ارتش برای «دفاع از یکپارچگی سرزمینی»'''<br />
<br />
'''مبادا ملیتهای تحت ستم سرپیچی نموده و به «تمرکز زدایی» قناعت نکنند'''<br />
<br />
'''«ممنوعیت هرنوع مجازات خودسرانه در دوران گذار» هم یادتان باشد'''<br />
<br />
'''مبادا به امثال پرویز ثابتی و رئیسی و نیری و اعقاب لاجوردی و صیاد شیرازی چپ نگاه کنید!'''<br />
<br />
<br />
۱-گفتهایم و تکرار میکنیم که انکار انقلاب ضدسلطنتی توهین به مردم ایران و لگدمال کردن اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر و مشخصاً حق شورش و قیام علیه ستمگر بهعنوان آخرین علاج بشر است.<br />
<br />
۲۳۴سال از انقلاب کبیر فرانسه میگذرد. آیا دیدهاید کسی به انقلاب مردم فرانسه اهانت کند؟ در حالی که همه سرنوشت شاه و زنش ماری آنتوانت و آنچه را پس از آن در فرانسه واقع شده بهروشنی میدانند.<br />
<br />
آیا سرود ملی فرانسه و بزرگداشت مقاومت یک خلق را شنیدهاید؟ آیا هنوز فرمان «مسلح شدن شهروندان» و «تشکیل گردانها» و بانگ «بهپیش» طنینانداز نیست؟<br />
<br />
آیا دیدهاید کسی این انقلاب را مثل بچه شاه ”شوم“ بخواند؟<br />
<br />
۲-گفتهایم و تکرار میکنیم که بیجواب گذاشتن «سلطنت یا جمهوری» و موکول کردن آن به بعد یا پای صندوق رأی، به بهانهٔ برهم نخوردن وحدت، انکار حاکمیت و رأی جمهور ملت است. این فریبکاری و خیانت و انحراف و تفرقه به سود رژیم ولایت است.<br />
<br />
۳-گفتهایم و تکرار میکنیم که دم زدن صوری از اتحاد، بدون ابطال شناسنامهٔ دیکتاتوریهای شاه و شیخ همان «همه با من» خمینی است. خمینی هم در خارجه «زیر درخت سیب» میگفت که پس از سقوط رژیم شاه چیزی نمیخواهد، به قم میرود و «طلبگی» پیشه میکند.<br />
<br />
۴-گفتهایم و تکرار میکنیم که اصل موضوع «جبهه خلق» یا «جبهه مردم ایران» شامل تمام آنهایی است که خواستار سرنگونی دیکتاتوری و حاکمیت جمهور مردم ایران یعنی جمهوری «از طریق انتخابات آزاد، با رأی عمومی، مستقیم، مساوی و مخفی» هستند.<br />
<br />
۵-گفتهایم و تکرار میکنیم که جبهه خلق با شاخص حاکمیت جمهور مردم، ابداع ما نیست. من درآوردی نیست. زیر حاکمیت رژیمهای استبدادی یا وابسته، نمیتوان و نباید مانند دموکراسیهای غربی طیفی از راست به چپ یا از چپ به راست ترسیم و تقسیم کرد. تا فاشیسم و دیکتاتوری حاکم است، تا زمانی که حق حاکمیت مردم غصب شده و به سرقت رفته است، ابتدا باید جبهه خلق و ضدخلق تعیینتکلیف شود. تجربهٔ یکصد سال شاه و شیخ، بهرسمیت شناختن مرزبندی ملی ایرانیان با دیکتاتوری و وابستگی برای رسیدن به آزادی و استقلال است. بنابراین شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه، چه رهبر» راهبند استبداد و استعمار است<br />
<br />
۶-اکنون با صراحت و بیتعارف بگویید آن «کنشگران داخل» چه جنس و چه سنخ کنشگرانی هستند؟ اگر هویت آنها را نباید گفت، اقلاً ماهیت را بگویید. واقعاً کلمهٔ کلی و بیسمت و سوی «کنشگر» برای یک شخص سیاسی حقیقی یا حقوقی به چه معناست؟<br />
<br />
آیا «برادران سپاه» و «دوستان اصلاحطلب» را هم شامل میشود؟ اگر منظور زنان و جوانان و مردان شورشگر بود که حتماً این خصلت ویژهٔ آنها را خاطرنشان میکردید. وانگهی اشخاصی که گفته میشود از داخل کشور متن را نوشته و ارسال کردهاند، تحتنظر رژیم بود یا نبود؟ مانند دفعهٴ پیش «سردار مدحی» مذکر یا مؤنثی در کار هست یا نیست؟<br />
<br />
آخر ما مارگزیده هستیم و از ریسمان سیاه و سفید میترسیم. از جمله مجری پرتاب شدهٔ تلویزیون رژیم که داستان وکالت را علم کرد! بهخصوص که قبل از هر چیز خط قرمز ۴۴سالهٔ رژیم یعنی «دوری از سازمان منفور» ما سرموضعیهای واجبالقتل را علم کرد!<br />
<br />
باور کنید ترس ما بیعلت نیست! به جان شما، خودمان هم میدانیم که هیچ محبوبیتی نزد نظام و علاقمندان نداریم. چون میگویند ۱۷هزار نفر از آنها را کشتهایم! بهقول شما روسری اجباری هم که داریم، ارتباطات بیرونی هم نداریم آن قدر که اگر با بچه شاه حرف بزنیم وا میرویم و فرومیپاشیم!<br />
<br />
آخر، شاه خودش از طریق ثابتی و سایر کابل بهدستان تحتامر با ما طوری حرف زد که مزهاش هنوز در کف پایمان هست! البته اعلیحضرت نیز مانند آقازاده به تمام کنوانسیونهای بینالمللی و اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر اعلام پیوستگی کرده بودند!<br />
<br />
۷-اگر به کار بردن کلمهٔ «انحلال سپاه» بهرغم ارتباطات اذعان شده، برای گرفتن بهانه از ما و برگرفته از مادهٴ ۴ سند وظایف دولت موقت از برنامهٔ شورای ملی مقاومت در ۴۱سال پیش است، حرفی نیست. اما پیچاندن و ادغام و استتار آن در «نیروهای نظامی دیگر چون ارتش در صورت اثبات عدم دخالت در جنایات و داشتن تخصص» هیچ کودکی را نمیفریبد. زیرا انحلال، یک تمامیت است و معنی روشنی دارد. والا همین حرف را میتوان به ساواکیها و اطلاعاتیها هم تعمیم داد و مثل بچه شاه گفت که خود آنها تضمین امنیت و ثبات آینده هستند!<br />
<br />
عجبا که همین دیروز از ژنرال کلارک فرمانده پیشین ناتو شنیدیم که در مورد کسانی که برای این رژیم کار میکنند میگفت باید «از این رژیم فاسد دست بکشند و یونیفرم خود را برای ملحق شدن به تظاهرات مردم پاره کنند» و میگفت که مردم میتوانند بر خود حکومت کنند و «به دیکتاتور یا شاه مستبد نیاز ندارند».<br />
<br />
ببین که تفاوت با بچه شاه از کجا تا به کجاست؟ یونیفرم هم یونیفرم است و سپاه و ارتش و انتظامی و غیرآن ندارد.<br />
<br />
در مورد ارتش جمهوری آینده هم البته مؤسسان منتخب مردم تصمیم میگیرد. اما اگر نظر ما را بخواهند میگوییم ارتش آزادیبخش ملی ایران با همین زنان و مردان شورشگر که قیمت آزادی را داده و میدهند از کانونهایشورشی گرفته تا پیشمرگان کرد و سلحشوران بلوچ و عرب و ترکمن و دلیران تنگستان و ماهشهر و لر و قشقایی و بختیاری و نوادگان ستارخان و کوچک خان و پسیان و البته پرسنل مردمی ارتش که مانند زمان شاه به مردم میپیوندند.<br />
<br />
<br />
۸-نتیجه: ما دانشآموزان در زنگ انشای «منشور همبستگی و سازماندهی» خوب فهمیدیم که کلمات بیخطر «گذار» و «ادغام» و «یکپارچگی سرزمینی» و «کنشگران داخل کشور» با موزیک متن «خشونتپرهیزی» بیحساب و کتاب نیست. مضافاً بر آن همه «رایزنی با دولتها» (یحتمل برای اخذ پولهای بلوکه شده ایران) و «ابتدا بر فعالیتهای خارج کشور تکیه» زدن، همراه با طفره رفتن از راهکار مشخص برای انتقال قدرت، که فقط گریز از نقد و اکتفا کردن به نسیه است. گوئیا بیشتر چشم به «جذب سرمایهگذاران بینالمللی» دوخته است.<br />
<br />
ماحصل، بین دو گزینه تاب میخورد. یکی حمله خارجی و بر تخت و مسند نشاندن بچه شاه که سرابی بیش نیست. دیگری طرح استحاله و همبستگی با جناحهایی از همین رژیم. در مجموع منشورش پنبهدانهیی است. عاقلان را اشارتی کافیست.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۱ اسفند ۱۴۰۱ ==<br />
'''مسعود رجوی: جرثومهٔ تفرقه با انداختن مار سلطنت بر ضد قیام و به سود خامنهای و نظام دم از وحدت و اتحاد میزند'''<br />
<br />
بعد از ترکیدن حباب «سلطنت انتخابی»<br />
<br />
بچه شاه در «فراسوی» سلطنت و جمهوری برای اینکه بین این دو «تبعیض» پیش نیاید!<br />
<br />
و «کاملاً بیطرف» باقی بماند (!) خود را به «مقام معظم» ولایت اپوزیسیون<br />
<br />
چه جمهوریخواه چه سلطنتطلب، ارتقاء داد<br />
<br />
جرثومهٔ تفرقه با انداختن مار سلطنت بر ضد قیام و به سود خامنهای و نظام دم از وحدت و اتحاد میزند<br />
<br />
از یکسو در نقش دایهٔ مهربانتر از مادر برای رفتار سازمان مجاهدین با اعضای خودش و حتی روسری خواهران مجاهد دل میسوزاند و از سوی دیگر چماقداران سلطنتی، هواداران و پشتیبانان مجاهدین و هموطنان کرد را با فحاشی و هتاکی میزنند و بیهوش راهی بیمارستان میکنند<br />
<br />
به حکم خلق و تاریخ و به نام انقلاب ضدسلطنتی مردم ایران و شهیدان<br />
<br />
دکان شاه پرستی و سلطنت و سیرک «جاوید شاه» و «کینگ رضا پهلوی» جمع میشود<br />
<br />
این راهبند قیام، در خدمت استبداد و استعمار، بر ضد جبهه خلق و انقلاب و جمهوری دموکراتیک است<br />
<br />
این هیستری شاهپرستانه ارتجاعی و ضدتاریخی آن روی سکهٔ یقهدرانی حزباللهی از نوع خمینی است<br />
<br />
میگوید: «قبل از هر چیز چه جمهوریخواه باشید چه سلطنتطلب باشید، برای ایجاد یک ائتلاف من باید فراسوی این مسائل باشم بهخاطر اینکه [اگر] من را بگویند یکطرف هستم یا یکطرف دیگر، بعد آن وقت تبعیض پیش میآید...<br />
<br />
من میخواهم کاملاً بیطرف باقی بمانم. سلطنتطلبها اگر میخواهند، خب یک پادشاه داشته باشند، جمهوریخواهان میخواهند یکی را بهعنوان رئیسجمهور انتخاب کنند. بگذارید راجع به این مسأله شروع نکنیم، بگذارید راجع بهعملکرد و شیوه کار شروع کنیم».<br />
<br />
در آبان ۱۳۵۸ وقتی که خبرگان ارتجاع مشغول پخت و پز قانون اساسی ولایت فقیه بود، سازمان مجاهدین پیشاپیش و قبل از نظرپرسی اعلام کرد اگر موارد زیر در نص قانون وارد و مراعات نشود به آن رأی مثبت نمیدهد:<br />
<br />
۱-محدود نمودن حقوق مالکیت و تصرف، در چهارچوب قرآنی و مکتبی ”کار“<br />
<br />
۲-منوط نمودن بهرهوری از زمین و محصول، به کسی که بر روی آن ”کار“ کرده است<br />
<br />
۳-تصریح حاکمیت مردم که جملگی خلیفه و جانشین خدا در زمینند...<br />
<br />
۴-اداره و تصدی کلیهٴ امور کشور از طریق شوراهای واقعی<br />
<br />
۵-اعادهٴ حقوق همهٔ ملیتها و اقوام مبنی بر تعیین سرنوشت و ادارهٴ کلیه امور داخلیشان در چهارچوب تمامیت ارضی خدشهناپذیر کشور<br />
<br />
۶-تضمین آزادی همهٔ احزاب و گروهها تا مرز قیام مسلحانه که تنها معنی واقعی کلمهٔ چند پهلوی ”توطئه“ است<br />
<br />
۷-الغای تمام قراردادهای ننگین استعماری...<br />
<br />
اما خمینی و آخوندهای خبرگانش خط خود را پیش بردند و بعد از نظرسنجی در روزهای ۱۱ و ۱۲آذر ۱۳۵۸ اعلام کردند که قانون اساسی ولایت فقیه با ۹۹٬۵درصد آراء تصویب شده است. البته مجاهدین شرکت نداشتند و تحریم کرده بودند.<br />
<br />
<br />
وقتی خمینی ولایت فقیه را به قانون تبدیل کرد دو هفته پس از نظرسنجی، مجاهدین در اطلاعیه رسمی خود او را کاندید نموده و پیشنهاد کردند که خودش «مسئولیت ریاستجمهوری را هم شخصاً تقبل» نماید تا لااقل «دوئیت مراکز تصمیمگیری» در کار نباشد. در این اطلاعیه باز هم به محترمانهترین صورت بهخاطر همان «وحدت کلمه» که خمینی میگفت: «بر حقوق همهٔ مناطق و ملیتهای وطنمان» مبنی بر بهرسمیت شناختن حق تعیین سرنوشت و ادارهٴ امور داخلی خواهران و برادران کردمان با استناد (صوری) به پیام ۲۶آبان ۵۸ خمینی، تأکید شده بود.<br />
<br />
اما خمینی زرنگتر از این چیزها بود و منظور ما را از پیشنهاد ریاستجمهوری به خودش، که پاسخگو کردن او بود، دریافت. از اینگونه پایین کشیده شدن توسط مجاهدین گزیده شد اما فرو خورد و یک ماه بعد، در حذف من از شرکت در انتخابات ریاستجمهوری تلافی کرد.<br />
<br />
سپس در سالهای بعد همه به چشم دیدند که او خواهان مقام و موقعیتی بالاتر از رئیسجمهور و بالاتر از شاه و به تصریح خودش «سلطنت مطلقهٔ فقیه» بود. همان «شاه سلطان ولایت» که مجاهدین در ۵مهر ۱۳۶۰ علیه او شعار میدادند. بهای آن بسیار سنگین و خونین بود.<br />
<br />
<br />
این همان خمینی بود که در پاریس میگفت بعد از سرنگونی شاه میخواهد به قم برود و طلبگی کند. همان خمینی که حکم قتلعام تمام مجاهدین سرموضع را هم به خط خودش نوشت. بعد هم نوبت به زندانیان مارکسیست و کرد رسید.<br />
<br />
<br />
اکنون بنگرید که بچهٔ شاه در روز ۹اسفند ۱۴۰۱ در اولین فرصتی که با حضور چند نماینده پارلمان بلژیک پیدا کرد، فرصت را مغتنم شمرده و یک به یک اراجیف رژیم ولایت را علیه مجاهدین تکرار میکند. عیناً با همان کدهای شناخته شدهٔ ارگانهای امنیتی رژیم.<br />
<br />
از استناد به لجنپراکنی «اعضای سابق» و اینکه مجاهدین «حتی اجازه دسترسی» و «ارتباط با دیگران» را ندارند، تا اینکه در جنگ ایران و عراق «با سربازان ما جنگیدند». منظورش پاسداران و سربازان تحتامر خمینی است. همان خمینی که دشمن اصلی خلق ما بود و دشمن را به دروغ در آمریکا و اسراییل یا در عراق آدرس میداد.<br />
<br />
لابد مجاهدین هم باید از دید بچه شاه سرشان را پایین میانداختند و با نعرهها و شعار «قدس از طریق کربلا» حتی پس از خروج نیروهای عراقی از خاکشان و بعد از بیانیه صلح (۱۹دی ۱۳۶۱) و بعد از طرح صلح شورای ملی مقاومت ایران (۲۲ اسفند ۱۳۶۱) و قبول آن از جانب دولت عراق بهعنوان مبنای گفتگو برای صلح (۲۱ مارس ۱۹۸۳) به جبهههای جنگ «حق علیه باطل» و «اسلام با کفر» میشتافتند و هیزم بیار تنور جنگ خمینی با یک میلیون کشته و ۲میلیون مجروح و معلول و ۴میلیون آواره و هزار میلیارد دلار خسارت به مردم ایران میشدند.<br />
<br />
کد دیگر بچه شاه این بود که مجاهدین بهدلیل «گذشتهٔ تروریستی» خود در داخل ایران «حمایت بسیار کمی دارند».<br />
<br />
راستی چرا مجازات جلاد اوین لاجوردی یا جلاد مجاهدین و خلق کرد صیاد شیرازی و مجازات پاسداران خمینی و آیتالشیطانهای جنایتکار و چپاولگر برای بچهٔ شاه اینقدر سنگین و «تروریسم» مینماید؟ البته عدد ۱۷هزار را که این روزها ورد زبان امام جمعههای خامنهای است، یادش رفت اما «شاهکار» دیگری مرتکب شد. عیناً مانند سپاه و اطلاعات و دیپلماتتروریستهای رژیم آخوندی ادعا کرد مجاهدین «در بمباران شیمیایی حلبچه علیه کردها شرکت داشتند»!<br />
<br />
به نظر میرسد آموزشها و رهنمودهای مربی خود پرویز ثابتی سردژخیم ساواک و «برادران سپاه» را بهخوبی فراگرفته و حفظ شده است. در عینحال وقتی به مطبوعات خارجی میرسد شکنجههای ساواک را بهعنوان یک عملکرد و سیاست حکومتی انکار میکند (گاردین ۲۷فوریه ۲۰۲۳). گویا اگر هم شکنجه بوده از عناصر «خودسر» سر زده باشد! به نظر میرسد این قبیل مالهکشیها را از ظریف آموخته باشد!<br />
<br />
در مورد مجاهدین گوئیا هیچ دسترسی جز به «اعضای لاحق وزارت اطلاعات» (همان اعضای سابق) یا دژخیمان ساواک یا اصلاحطلبان ریزشی از زیر عبای خامنهای و خاتمی و روحانی، ندارد. این، نقطه به نقطه تکرار شیطانسازیهای ملایان و دیپلماتتروریستهای بمبگذار است که یکی از آنها در همین بلژیک بهرغم مالهکشیهای ظریف در مونیخ به ۲۰سال زندان محکوم شد.<br />
<br />
وانگهی بچهٔ شاه خبر ندارد که در ۲۷سپتامبر ۲۰۰۵ وکیل فرانسوی، امانوئل لودو در تلویزیون آرته فاش کرد که صادق خرازی سفیر رژیم ایران در فرانسه او را به سفارت دعوت کرد و گفت: «بیایید مشترکاً توافق کنیم که بمباران شیمیایی حلبچه کار مجاهدین خلق بوده است تا به این ترتیب حیثیت طرف ایرانی و طرف عراقی حفظ شود»!<br />
<br />
علت این بود که پای رژیم هم بهخاطر استفاده از گاز سیانید هیدروژن در موضوع حلبچه گیر بود و اگر قضیه هم میخورد رویش باز میشد و برای رژیم خیلی گران تمام میشد (استعمال گاز شیمیایی به فتوای خمینی-کتاب گزارش مسئول شورای ملی مقاومت-اسفند ۱۳۶۳ صفحات ۳۹۹ -۴۰۰-۴۰۱). اگر غیر از این بود رژیم هرگز ریسک نمیکرد و به مذاکره و معامله با وکلای فرانسوی و عراقی در پاریس و امان روی نمیآورد.<br />
<br />
در ۱۸فوریه ۲۰۰۶ خلیل الدلیمی وکیل عراقی که در اردن بهسر میبرد، در مصاحبه با تلویزیون ابوظبی فاش کرد که رژیم ایران برای انداختن موضوع حلبچه به گردن مجاهدین ۲۰میلیون دلار رشوه پیشنهاد کرد و سرانجام در مذاکره با امانوئل لودو حتی حاضر شد تا ۱۰۰میلیون دلار به هیأت دفاع در پاریس و امان بپردازد ولی آنها نپذیرفتند. حتی اگر میپذیرفتند بدون شک از یک جا درز میکرد و فاش میشد.<br />
<br />
موضوع معامله و رشوه رژیم در مورد حلبچه و انداختن آن به گردن مجاهدین را در همان زمان رسانههای دیگر منعکس کردند. روزنامه الشرقالأوسط نیز در ۲۶فوریه ۲۰۰۶ این موضوع را عیناً گزارش کرد.<br />
<br />
روزنامه الشرقالأوسط نیز در ۲۶فوریه ۲۰۰۶<br />
<br />
در مورد سایر اتهامات بچهٔ شاه علیه مجاهدین گزارش سال۲۰۱۳ طاهر بومدرا مسئول حقوقبشر یونامی در عراق بسیار قابلتوجه است. این گزارشها به سازمان ملل در کتاب «داستان ناگفتهٴ کمپ اشرف» منتشر شده و میگوید بهدنبال یکایک اتهامات رژیم و عوامل عراقی آن به محکمهٔ عالی جنایی عراق رفته و با قاضی ناظم عبودی صحبت کرده است اما حتی یک سند معتبر پیدا نشد و بیش از شایعات دست دوم و سوم چیزی در کار نبود. طبعاً این مربوط به زمانی است که مسئول حقوقبشر سازمان ملل در عراق هنوز مجاهدین را نمیشناخته و با آنها جز در چارچوب بازدیدهای یونامی از اشرف رابطهای نداشته است.<br />
<br />
* مخالفت صریح و اعلام شدهٔ بچهٔ شاه در سال۱۳۹۱ با ابطال برچسب تروریستی و حذف نام مجاهدین از لیست وزارتخارجه آمریکا و این همانی اتهامات وی علیه مجاهدین با رژیم آخوندها و ارگانهای سرکوبگر امنیتی آن بهوضوح حاکی از فصلمشترک و سرشت همانند شیخ و شاه در دیکتاتوری و حقکشی است.<br />
<br />
بچه شاه و ابوعطای دموکراتیک<br />
<br />
در همان زمان ۴۲شخصیت فرهنگی و هنری ایرانی در بیانیهیی که در واشنگتن تایمز هم منتشر شد در پاسخ به مدعیانی که با خروج مجاهدین از لیست مخالفت میکردند، نوشتند:<br />
<br />
مدعیان «قانونگرایی» و «عدم خشونت» در وحشت از خروج نام مجاهدین از لیست تروریستی ، همه دعاوی خود را به کناری گذاشته و «صلاحشان» را در این دیدهاند که هم قانون زیر پا گذاشته شود و هم وحشیانهترین خشونت ها تکرار شود. نباید فراموش کرد که اصلیترین بهانه و دستاویز مالکی در حملات وحشیانهاش به ساکنان اشرف همین لیست است.<br />
<br />
ما حقیقتاً معتقدیم هرکس آزاد است با هر جریان سیاسی موافق یا مخالف باشد. ولی تیز کردن تیغ علیه ۳۴۰۰نفر پناهنده محاصره شده و بیدفاع عملی هم تبهکارانه و هم جنایتکارانه است.<br />
<br />
اسماعیل خویی، مرجان و رحمان کریمی، در شمار امضا کنندگان بودند.<br />
<br />
* شگفتا که همین بچه شاه که با خروج نام مجاهدین از لیست تروریستی مخالف بود، بعداً با وارد کردن نام سپاه پاسداران در لیست وزارتخارجه آمریکا توسط مایک پمپئو وزیر خارجه وقت و همچنین با تحریمهای رژیم موافق نبود. کما اینکه در زمان هلاکت قاسم سلیمانی نیز سکوت پیشه کرد تا موج از سر بگذرد و «برادران سپاه» دلخور نشوند! اما اکنون رنگ عوض کرده و دو آتشه خواهان لیستگذاری سپاه و تحریم رژیم شده است تا شاید حاصل آن را به جیب بزند. این یک خواب پنبهدانهیی است که هیچگاه به واقعیت تعبیر نمیشود.<br />
<br />
* جرثومهٔ تفرقه را با انداختن مار سلطنت بر ضد قیام و به سود خامنهای و نظام بنگرید که دم از وحدت و اتحاد هم میزند.<br />
<br />
با همان الگوی «همه با هم خمینی» که اکنون میخواهد «فراسوی» سلطنت و جمهوری، برای اینکه بین این دو «تبعیض» پیش نیاید قرار بگیرد و «کاملاً بیطرف» در کرسی ولایت مطلقه بنشیند! با فراخوان به ثبتنام در «اتوبوس مجانی» مملو از خصومت نسبت به جنبشی غرقه به خون که ۹۰درصد شهیدان آزادی در ۴۴سال گذشته بالاخص قتلعام زندانیان سیاسی از آن برخاستهاند.<br />
<br />
<br />
رود خروشان خون شهیدان در پرتو مهر تابان مقاومت و آزادی ایران ضامن پیروزی محتوم خلق ماست<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱ اسفند ۱۴۰۱ ==<br />
<blockquote>ملغمهٔ «سلطنت انتخابی» که بچه شاه میگوید<br />
<br />
مترادف سلطنت مادامالعمر فقیه منتخب خبرگان در رژیم ولایت است<br />
<br />
دوبلهخوری خمینی و خامنهای در جمع فوقمتناقض جمهوری و ولایت فقیه با یکدیگر در قانون اساسی رژیم بود که ۴۴سال است آن را با نعرههای «مرگ بر ضد ولایت فقیه» میپوشانند. به همین خاطر ما قانون اساسی این رژیم را تحریم کردیم و به آن رأی ندادیم. خشت کج از همانجا کار گذاشته شد. هر شخص و جریان سیاسی که به قانون اساسی ولایت فقیه رأی مثبت داد، به حاکمیت جمهور مردم خیانت کرد و خنجر زد. امروز دم زدن از هر گونه سلطنت همان خشت خیانت است. بالا بردن عکس سردژخیم ساواک در کنار عکس شاه و بچهاش در تجمع بقایای سلطنت در مونیخ علامت آشکار همین حقیقت است. ملغمهٔ سلطنت انتخابی، دوبلهخوری فوق متناقض دیگری با همان سبک خمینی و خامنهای است.<br />
<br />
به مونیخ رفتن بچه شاه از قضا نشان میدهد که دولتهای غربی در عین اینکه میخواهند برای رژیم خط و نشانی بکشند، عزم تغییر و سرنگونی ندارند و جدیتی در کار نیست. این هم که برخلاف همهٔ دعاوی وحدت و اتحاد، اصل حرف بچه شاه و زینتالمجالس همراه، علیه مجاهدین بود، این موضوع را بهخوبی برای رژیم روشن میکند.<br />
<br />
جالب اینکه بعد از ۴۰سال، کسانی که با رژیم آخوندی دست میدادند یا به انحاء مختلف دست تکان میدادند، اکنون در مونیخ دولتها را فرا میخوانند که با این رژیم دست ندهند! با تأخیر ۴۰ساله البته حرف بسیار خوبی است. اما ابتدا «خود شکن». یعنی اگر دیکتاتوری و غصب و سرقت حاکمیت مردم ملاک و معیار است، در این صورت اول «خود» باید هر گونه دست دادن و گفتگو و مذاکره با شیخ و شاه و بقایای آنها را تحریم کنید.<br />
<br />
از این شاکی و ملولند که چرا مجاهدین و شورای ملی مقاومت ایران با آنان صحبت و دیالوگ نمیکنند. یادشان رفته که بهشتی و کیانوری تا کجا و چقدر و چگونه به عبث تلاش کردند ما را در «خط امام» به گفتگو و مذاکره و نیز مناظره در تلویزیون بکشانند. هیهات...<br />
<br />
بگذارید بار دیگر تصریح کنم که دست دادن با شیخ و شاه و بقایای آنها کار ما نیست. برای پرهیز از دیکتاتوری و وابستگی که خط قرمز عبورناپذیر جبهه خلق و ضدخلق است و برای حاکمیت جمهور مردم میخواهیم دستهایمان پاکیزه بماند و آلوده نشود.<br />
<br />
جبهه خلق با شاخص حاکمیت جمهور مردم ابداع ما نیست. من درآوردی نیست. زیر حاکمیت رژیمهای استبدادی یا وابسته، نمیتوان و نباید مانند دموکراسیهای غربی طیفی از راست به چپ یا از چپ به راست ترسیم و تقسیم کرد.<br />
<br />
تا فاشیسم و دیکتاتوری حاکم است، تا زمانی که حق حاکمیت مردم غصب شده و به سرقت رفته است، ابتدا باید جبهه خلق و ضدخلق تعیینتکلیف شود.<br />
<br />
در دنیای واقعی، اشیاء با ضدشان شناخته و تعریف میشوند «جنگ اضداد است این عمر جهان». سخن گفتن و دم زدن صوری از آزادی و استقلال کافی نیست. نباید در سطح درجا زد و توقف کرد. باید خط قرمز و مرزبندی سرخ و آتشین با دیکتاتوری و وابستگی را شناخت و پاس داشت و برای آن قیمت داد. بدون تعیینتکلیف جبهه خلق و خط قرمز آن با ضدش، راه برای «همه با هم» باسمهای که در واقع همان «همه با من» شاه و خمینی است، باز میشود و به «حزب فقط رستاخیز» یا «حزب فقط حزبالله» میانجامد.<br />
<br />
۷۸سال پس از جنگ جهانی دوم و سقوط فاشیسم هیتلری هنوز در آلمان استفاده از نمادهای نازی از قبیل صلیب شکسته جرم است. حتی انکار هولوکاست هم جرم است.<br />
<br />
قسم به درد و رنج بیکران خلق اسیرمان، قسم به خون یاران و رود خروشان خون شهیدان که در ایران هم، فاشیسم دینی و فاشیسم سلطنتی و نمادهای آن و همچنین انکار جنایتهای شاه و شیخ و ساواک و اطلاعات و سپاه، جرم است.<br />
<br />
انقـلاب دموکراتیک نویـن ایـران پیـروز میشود</blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ ==<br />
به دنبال سخنان رضاپهلوی در دانشگاه جرج تأون و «بخشی از مشکل» دانستن مجاهدین خلق به شکل تلویحی و «اتوبوس مجانی» شمردن مشارکت سیاسی با خود، مسعود رجوی طی پیامی در روز ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ گفت:<blockquote>مسعود رجوی-۲۲ بهمن ۱۴۰۱<br />
<br />
«اتوبوس مجانی» استبداد و وابستگی با سرنشینان ساواکی، آزادیخواهان و استقلالطلبان را به سلولها و تپههای اوین میبرد.<br />
<br />
اتوبوس ضدمصدقی با پلاک ۲۸مرداد و رانندگی بچه شاه ارزانی ورثهٔ ساواک و ریزشیهای شیخ و اصلاحاتش باد.<br />
<br />
این، جادهٔ گذار از عمامه و عبا و نعلین به شنل و چکمههای خونین و مسیر شناخته شدهٔ حرکت از ولایت فئودالی به بورژوازی نوکیسه بیدنده و ترمز است. برای آنها که بهرغم دود و دمهای این ایام، به چشم دیدند قطار «تمدن بزرگ» شاه آبنبات چوبی در آمد، خروسقندی دموکراسی اینان چنگی به دل نمیزند. بهدلیل خصومت با انقلاب ضدسلطنتی و دشمنی با جمهوری دموکراتیک، فریب و بازی با کلمات است.<br />
<br />
انکار انقلاب ضدسلطنتی توهین به مردم ایران و لگدمال کردن اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر و مشخصاً حق شورش و قیام علیه ستمگر بهعنوان آخرین علاج بشر است.<br />
<br />
بیجواب گذاشتن «سلطنت یا جمهوری» و موکول کردن آن به بعد یا پای صندوق رأی، به بهانهٔ برهم نخوردن وحدت، انکار حاکمیت و رأی جمهور ملت است. این فریبکاری و خیانت و انحراف و تفرقه به سود رژیم ولایت است. همچنانکه مسایل اساسی دیگر مانند انحلال دستگاههای سرکوبگر رژیم، آزادیها و حقوق زنان، حقوق ملیتها و زمانبندی تشکیل مؤسسان را هم نمیتوان به بعد موکول کرد.<br />
<br />
بههرحال، زمان به عقب برنمیگردد و سلطنت هم نه در روسیه، نه در عراق، نه در افغانستان و نه در ایران دوباره باز نمیگردد.<br />
<br />
دم زدن صوری از اتحاد، بدون ابطال شناسنامهٔ دیکتاتوریهای شاه و شیخ همان «همه با من» خمینی است.<br />
<br />
خمینی در مورد مهمترین موضوعات مانند آزادیهای دموکراتیک، حقوق زنان، حقوق ملیتها و رابطهٔ دین و دولت یا به بعد از سقوط شاه موکول میکرد، یا کلیبافی و اسلامپناهی پیشه میکرد. او هم مدعی بود که پس از سقوط رژیم شاه چیزی نمیخواهد، به قم میرود و به طلبگی میپردازد.<br />
<br />
سپس با یک هواپیما مملو از مسافران مجانی، شامل میوهچینان و فرصتطلبان حرفهیی و کسانی که بسیار دیر آمده اما خیلی زود میخواستند بروند، سر رسید. مجاهدین را که تازه از زندانها و شکنجهگاهها آمده بودند «منافق» خواند و در بازار قم «وسایل فساد» آنها را به نمایش گذاشت و بهتان زدن به آنان را ثواب شمرد. سرکوب کردستان و سایر ملیتها و اقلیتها و ادیان و مذاهب را هم همه میدانند.<br />
<br />
خمینی در قدم بعد علم «سلطنت مطلقه» برافراشت و سرانجام حکم قتلعام همهٔ مجاهدین سرموضع را صادر کرد.<br />
<br />
حالا هم اگر بچه شاه که برای زنان رزمندهٔ مجاهد دل میسوزاند که گوئیا به اجبار روسری دارند و وادار شدهاند جدا از مردان بنشینند، راست میگوید و به راستی مدافع حقوق زنان است، حتی در چارچوب سلطنت موروثی باید مثل سلطنتهای اروپایی اذعان و اعلام کند که خواهر بزرگترش ولیعهد شاه است! چرا باید ولیعهدی را از خواهر بزرگتر که بچه اول شاه هم بوده برباید؟<br />
<br />
اما فراتر از همهٔ اینها، اصل موضوع «جبهه خلق» است. سازمان مجاهدین خلق ایران و سازمان چریکهای فدایی خلق ایران از ۶دهه پیش بیخود و بیجهت به کلمه خلق نیاویختند. همچنانکه در سال۱۳۸۸ دوباره گفتیم و نوشتیم:<br />
<br />
«جبهه خلق» یا «جبهه مردم ایران» در برگیرندهٔ تمام طبقات و اقشار و جریانها و نیروها و افراد ایرانی است که خواستار سرنگونی دیکتاتوری و برقراری دموکراسی و در یککلام خواستار حاکمیت جمهور مردم ایران هستند.<br />
<br />
<br />
بنابراین شاه و شیخ و بقایای حاکمیت و حکومت آنها ضدخلق هستند و در جبهه خلق جایی ندارند مگر با شرایطی که بحث جداگانه دارد و در سال۱۳۸۸ به تفصیل در کتاب قیام و سرنگونی آمده است.<br />
<br />
مرزبندی سرخ و آتشین بین جبهه خلق و ضدخلق یعنی مردم و ضدمردم با همهٔ اختلافاتشان در داخل جبهه خلق تنها مرزبندی واقعی و ضروری و حقیقی در عرصهٔ سیاسی است و هر کس مخدوش کند نه با ما، بلکه با آنها، در جبهه مقابل است.<br />
<br />
پله کردن تبهکاریها و نردبان ساختن از خیانتها و جنایتهای خمینی و خامنهای و بالا رفتن بر دوش رسانهها برای پریدن به جبهه خلق و قرار گرفتن روی سر مردم کافی نیست. قبل از هر چیز شاخص عینی و علمی و تاریخی آزادیخواهی و استقلالطلبی در صحنهٔ سیاسی ایران بهرسمیت شناختن مرزبندی ملی ایرانیان با دیکتاتوری و وابستگی است که در اصل «نه شاه، نه شیخ» خلاصه میشود. شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه، چه رهبر» راهبند استبداد و استعمار است.<br />
<br />
بچهٔ شاه از سال۱۳۸۱ میگفت: «با تلفن، فاکس و ایمیل» با پاسداران در ارتباط است. در سال۱۳۸۸ در پی اصلاحطلبان داخل نظام دستبند سبز به دست میکرد. در ۱۳۹۷ در یک استراتژی فجیع آخوندپسند میگفت برای او «مهمترین مؤلفه در میان تمامی عوامل، نقشی است که نیروهای نظامی و شبهنظامی میتوانند در این گذار ایفا کنند». همچنین تصریح میکرد که «ما نمیتوانیم (در ایران) به تغییر دست پیدا کنیم بدون اینکه تلاش کنیم که اکثریت این عناصر (سپاه و بسیج) را در طرف خودمان داشته باشیم» و «آنها باید بدانند که اولین نیروی تضمینکننده امنیت و ثبات آینده ایران در واقع خودشان هستند».<br />
<br />
اکنون در این استراتژی «خشونتپرهیز» با وکالت مجازی و کسب نمایندگی و مرجعیت برای صحبت با سران خارجی برای نشاندنش بر تخت سلطنت از طریق «حداکثر مشارکت» و همراهی با «نیروهای انتظامی» درصدد است «قشر خاکستری» را هم با خود همراه کند!<br />
<br />
مجاهدین و شورای ملی مقاومت ایران را هم «بخشی از مشکل» میداند. در حالی که ما خطاب به او و بچه خامنهای و نوهٔ خمینی گفته و تکرار میکنیم که «در ارتباط با پروژههای مطلوب نظام در بحبوحهٔ قیام ما نه بخشی از مشکل بلکه تمامی مشکل بر سر راه ارتجاع و استعمار و مشخصاً دیکتاتوری و وابستگی هستیم». شاه پس از سقوط گفت بزرگترین اشتباه او آزاد کردن تروریستها از زندان بوده است.<br />
<br />
واضح است که مثل همهٔ انقلابها، ترفندها و توطئهها و برچسبها تا روز آخر ادامه دارد. اما پیشرفت انقلاب دموکراتیک جایی برای رنگآمیزی و قالب کردن بقایای شاه و رجعت به گذشته با تحریف تاریخ به ضرب فیلمهای تبلیغاتی ۵۰-۶۰سال پیش باقی نمیگذارد.<br />
<br />
شیطانسازیها و خراب کردن فضا البته ادامه مییابد اما این بار بهخاطر تعمیق انقلاب، مصادره کردن آن با ارتجاع از طریق پاسکاری بین شیخ و شاه با هیچ دجالیت و جادو و گمانهزنی امکانپذیر نیست.<br />
<br />
<br />
رود خروشان خون شهیدان در پرتو مهر تابان مقاومت و آزادی ایران ضامن پیروزی محتوم خلق ماست<br />
<br />
انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود.<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%DB%B2%DB%B2-%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B1-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%88%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84 پیام مسعود رجوی - ۲۲ بهمن ۱۴۰۱]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۵ دی ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
روز بیست و پنجم دی ماه پس از قطعی گاز در بسیاری از استانیهای کشور مسعود رجوی طی پیامی گفت:<blockquote>به این رژیم باید در مورد گاز هم درس آتشین و شعلهوری مانند بنزین در قیام آبان ۹۸ داد<br />
<br />
میهن اشغال شدهٔ ما از بابت ذخایر گاز در جهان در رتبهٔ دوم قرار دارد. مردم ایران لااقل برای یک قرن ذخیرهٔ گاز دارند.<br />
<br />
مشکل در رژیم غارتگر و بیعرضهای است که خامنهای بر طبل میانتهی ”دانش بنیان“ آن میکوبد.<br />
<br />
به این رژیم باید در مورد گاز هم درس آتشین و شعلهوری مانند بنزین در قیام آبان ۹۸ داد.<br />
<br />
مسعود_رجوی - ۲۵ دی ۱۴۰۱<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D8%B9%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AF مسعود رجوی: به این رژیم باید در مورد گاز هم درس آتشین و شعلهوری مانند بنزین در قیام آبان ۹۸ داد]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۹ دی ۱۴۰۱ ==<br />
<blockquote>تعادل پیشین بازگشتناپذیر استدرود بر مردم و جوانان از جان گذشته در کرج و تهران<br />
<br />
بامداد امروز کاری کردید کارستان درس تبیین ما از سال۵۸ رو در روی خمینی و خامنهای همین است.شیفتگان آزادی باید شورش و طغیان کنند. زنجیر و زندان بشکنند<br />
<br />
مسعود_رجوی - ۱۹ دی ۱۴۰۱</blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۱۸ آذر ۱۴۰۱ ==<br />
پس از اعدام محسن شکاری مسعود رجوی طی پیامی گفت:<br />
<br />
<blockquote>پیام اعدام قهرمان شهید محسن شکاری<br />
<br />
خط خامنهای برای مهار و جمع کردن قیام را باید با شورش و آتش در هم شکست<br />
<br />
سپاه پاسداران خامنهای در جمعبندی وقایع روزهای ۱۴ و ۱۵ و ۱۶آذر به او گزارش کرده است تعداد کشتههای اغتشاشگران در روزهای ۱۴ و ۱۵ و ۱۶آذر به نسبت ۲۴ و ۲۵ و ۲۶آبان بهمراتب کمتر است. مهمتر اینکه «میزان اعتصاب و تجمعات حاکی از شکست پروژهٔ معاندین تاکنون است» و «نسبت به فراخوان گذشته معاندین در تاریخ ۲۴ تا ۲۶ آبانماه حجم اعتصاب کاهش محسوس داشته و روند کاهشی حدود ۳۵درصدی استقبال از فراخوانها را نشان میدهد».<br />
<br />
به همین خاطر رئیسی روز بعد از ۱۶آذر در رباط کریم ادعا کرد که رژیم یک بار دیگر «دشمن را ناکام» گذاشته و تأکید کرد «یک راه بیشتر ما نداریم، نه عقبنشینی و نه توقف و ایستایی، فقط پیشرفت»! جلاد میخواست به پاسداران و بسیجیها چنین القا کند که اعدام محسن را که ساعاتی قبل انجام داده بود، تیر خلاص قیام بدانند. اما هیهات! و باز هم باید تأکید کرد که وضعیت و تعادل پیشین بازگشتناپذیر است.<br />
<br />
اما برای پیروزی باید خط خامنهای را بیامان و به قدر توان در همه جا با شورش و آتش در هم شکست<br />
<br />
همچنان که ستاد اجتماعی مجاهدین در داخل کشور اعلام کرده است، خط قرمز رژیم «خشونت پرهیزی» جوانان شورشگر و نزدیک نشدن آنها به آتش و شورش است.<br />
<br />
بسیاری در داخل رژیم گمان میکردند که خامنهای این بار هم مانند آبان۹۸ به سرکوب حداکثری و کشتار بزرگ روی میآورد. اما همچنان که کمیسیون امنیت و ضدتروریسم شورای ملی مقاومت ایران با انتشار ۱۰سند «خیلی محرمانه» از سرکردهٔ کل سپاه و سرکردهٔ سپاه در تهران بزرگ برملا کرد، خط کار خامنهای سرکوب قیام با «حداقل هزینه» است تا وقتی «خلاف آن اقتضا کند».<br />
<br />
دستورالعمل سرکردهٔ سپاه که در اطلاعیه شماره ۳ کمیسیون امنیت و ضدتروریسم شورا افشا شده، بسیار روشنگر است:<br />
<br />
تاریخ: ۱۹مهر ۱۴۰۱<br />
<br />
خیلی محرمانه<br />
<br />
در بارهٔ اغتشاشات روزهای اخیر در کشور و طراحی دشمن برای تحریم و تشدید خشونت و تعرض به اماکن و نیروهای نظامی، انتظامی با هدف اجرای پروژهٔ کشتهسازی، بهرغم ابلاغیات متعدد مبنی بر استفاده از سلاحهای امنیتی ناتوان کننده (غیرکشنده)، بعضاً شاهد بکارگیری غیراصولی سلاح گرم، توسط برخی از یگانها بوده که نتایج سویی از جمله: افزایش آمار کشتهها، تشدید ناآرامیها و ایجاد خوراک تبلیغاتی را بهدنبال خواهد داشت.<br />
<br />
لذا بهمنظور پیشگیری از تلفات انسانی و افزایش هزینههای معنوی و مادی برای انقلاب اسلامی موارد زیر جهت اجرا ابلاغ میگردد:<br />
<br />
۱-اشراف اطلاعاتی و پیش بینی دقیق تجمعات و اغتشاشات احتمالی بهمنظور انجام اقدامات پیشگیرانه و عملیات پیشدستانه و جلوگیری از شکلگیری تجمعات و اغتشاشات غیرقانونی، مورد تأکید قرار گیرد.<br />
<br />
۲- حفاظت از اماکن و مقرهای انتظامی و نظامی و بهویژه اماکن نزدیک به محلهای تجمع و اغتشاش (کانونهای ناآرامی) بهصورت کاملاً اطمینانبخش، تشدید و تقویت شود و تمهیدات لازم برای مقابله با یورش احتمالی افراد اغتشاشگر به این اماکن با ابزار و تجهیزات ضداغتشاش و غیرکشنده، پیشبینی، توزیع و آموزش داده شود و این موضوع مورد نظارت مستمر نیز قرار گیرد.<br />
<br />
۳- در مواقع ضروری و برای دفاع از اماکنی که اغتشاشگران یا افراد مسلح در حال نفوذ و ورود به این اماکن هستند، فقط از سلاح غیرکشنده مانند وینچستر (با ساچمهٔ پلاستیکی و غیرکشنده) در حد نیاز و توسط افراد آموزش دیده استفاده شود.<br />
<br />
چنانچه برای دفاع از اماکن نظامی، چارهای به جز استفاده از سلاح جنگی نباشد، از این سلاح صرفاً توسط افراد مشخص و با تجربه و بهصورت کاملاً هدفمند استفاده شود.<br />
<br />
۴- انتظار میرود تا فرماندهان میدانی با مدنظر قرار دادن فرامین فرماندهی معظم کل قوا و رعایت ابلاغیههای ستاد کل نیروهای مسلح، با برخورد حکیمانه و هوشمندانه به شکلی عمل نمایند تا تلفات انسانی خودی، اغتشاشگران و مردم عادی (کشته و مجروح) به حداقل رسیده و بهانهیی به دست دشمن و گروههای معاند داده نشود.<br />
<br />
لازم به ذکر است که در اجرای بندهای ۱ تا ۴ فوق، ملاحظات اساسی زیر حتماً مدنظر قرار گیرد:<br />
<br />
الف- حمل سلاح گرم برای تأمین نیروهای عمل کنندهٔ خودی در حین استقرار، و تأمین ستونکشی، بلامانع و استفاده از آن در این موضوع برابر قانون به کارگیری سلاح خواهد بود.<br />
<br />
ب- حمل و به کارگیری سلاح گرم، توسط تیم های عملیات ویژه، برای دستگیری و مقابله با عوامل مسلح و تروریست مطابق با ضوابط و مقررات مصوب، بلامانع خواهد بود.<br />
<br />
سرلشگر پاسدار حسین سلامی فرمانده قرارگاه ثارالله تهران<br />
<br />
تنها راه برای آزادی، ارتش آزادی و جنگ صد برابر با تهاجم حداکثر است<br />
<br />
اینچنین انقلاب دموکراتیک نوین ایران پیروز میشود<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%DB%B1%DB%B8-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D8%B9-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4 پیام مسعود رجوی پس از اعدام محسن شکاری]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۶ آذر ۱۴۰۱ ==<br />
ساعت چهار و نیم بامداد ۱۶ آذر مصادف با روز دانشجو مسعود رجوی طی پیامی به دانشجویان و جوانان مبارز گفت:<br />
<br />
<blockquote>مسعود رجوی-۱۶ آذر ۱۴۰۱<br />
<br />
(ساعت چهار و نیم بامداد)<br />
<br />
پیام به جوانان شورشگر و دانشجویان پیشتاز در تهران برای روز دانشجو<br />
<br />
از دشمن وارفته و روحیه باخته نهراسید<br />
<br />
با آمادگی کامل برای دفاع از خود و جنگ صد برابر با مزدوران سرکوبگر به صحنه بروید<br />
<br />
<br />
خامنهای میخواهد ۱۶آذر را هر طور شده با کمترین قیمت از سر بگذراند. سپاه و اطلاعات رژیم درصدد دستگیری گسترده برای ممانعت از هر گونه تجمع یا راهپیمایی هستند. دستورالعملهای لازم «نسبت به برگزاری تور ایست و بازرسی» و بازداشت صادر شده و از ساعت ۸صبح چهارشنبه در بیش از ۱۰۰ نقطهٔ تهران به اجرا گذاشته میشود. بهطور خاص خیابان انقلاب و محدودهٔ بازار و چند منطقه دیگر در تهران هدفهای دشمن هستند. نازیآباد، جوادیه، ستارخان، هفتحوض، پونک، تهرانپارس و تجریش در این شمارند.<br />
<br />
از سوی دیگر با انتشار خبر رفتن رئیسی جلاد به دانشگاه تهران و سخنرانی در آنجا، رژیم میخواهد برای کنترل وضعیت و ممانعت از تجمع و حرکت در مسیر دانشگاه دست بازداشته باشد.<br />
<br />
۱- دشمن بسیار خسته و فرسوده و وارفته و روحیه باخته است. در روز دانشجو باید در شورشیترین شهر جهان درس جانانهای به مزدوران سرکوبگر داده شود.<br />
<br />
۲-هیچگونه سادهاندیشی در جنگ روا نیست. با آمادگی کامل برای دفاع از خود به صحنه بروید و آرایش دشمن را در هم بریزید. کوکتل جواب گلههای موتوری و پاسدار و بسیجی است.<br />
<br />
۳-تنها راه برای آزادی، ارتش آزادی و جنگ صد برابر با تهاجم حداکثر است.<br />
<br />
آتش جواب آتش<br />
<br />
انقلاب دمکراتیک مردم ایران پیروز میشود<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%DB%B1%DB%B6%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%881 مسعود رجوی ۱۶ آذر ۱۴۰۱]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۹ آذر ۱۴۰۱ ==<br />
مسعود رجوی پس از باخت تیم جمهوری اسلامی از تیم آمریکا و شادی سراسری مردم در ایران از باخت این تیم طی پیامی گفت:<br />
<br />
<blockquote>خامنهای باخت و مردم ایران جشن گرفتند<br />
<br />
از هر توپ فوتبال هم باید گلولهیی آتشین بر سر و ریش رژیم ساخت<br />
<br />
مردم ما و ورزشکاران میهنپرست و ملی هوشیارند و از هر گونه دجالیت بیزارند<br />
<br />
ملیگرایی میانتهی مانند اسلامپناهی ریایی دیگر اثر ندارد<br />
<br />
تو دهنی محکم خلق به پادوهای ارتجاع و استعمار<br />
<br />
آنها که از مقاومت ایران و مجاهدین هنوز طلبکارند که چرا در سال۷۷ جام جهانی در لیون را به خیزش جهانی علیه خامنهای و خاتمی تبدیل کردند؟<br />
<br />
چرا از سال۷۰ تأسیسات مخفی و پروژههای پنهان اتمی رژیم را پیاپی افشا کردند؟<br />
<br />
چرا از سال۶۰ خواهان تحریم نفتی و تسلیحاتی دیکتاتوری خونریز دینی شدند؟<br />
<br />
چرا در جوال جنگ ضدمیهنی با شعار ”فتح قدس از طریق کربلا“ که خمینی برای بقای ولایت پهن کرده بود نرفتند؟<br />
<br />
و چرا در سال۶۱ پس از عقبنشینی قوای عراقی از خاک ایران<br />
<br />
پس از امضای بیانیه صلح توسط دولت عراق<br />
<br />
و پس از قبول طرح صلح شورای ملی مقاومت ایران بهعنوان مبنای مذاکرات صلح<br />
<br />
گفتند همه تفنگها باید به سوی فاشیسم دینی نشانه برود<br />
<br />
<br />
به دستور خمینی دادستان ارتجاع در آبادان در روز ۲۵آبان سال۵۹ در یک حکم قضایی مقرر کرد مجاهدین طی ۲۴ساعت سنگرهای خود در جبهه جنگ با عراق را در همه جا تخلیه کنند. بلادرنگ تعقیب و دستگیری و شکنجه صدها مجاهد آغاز شد و سرجمع برای آنها ۲۸۶سال زندان معین کردند. جرمشان این بود که جدای از بسیج و پاسداران، به دفاع مشروع از وطن و خاک خود برخاسته بودند. بهشتی در همان زمان در اهواز با صراحت به مجاهد خلق مهدی ابریشمچی گفت خوزستان را هم از ما بگیرند بهتر از این است که شما در تهران حکومت را از ما بگیرید...<br />
<br />
از دیرباز ”به فرمودهٔ“ شاه و شیخ با چراغ قرمز ”سیاستممنوع“، سرباز و پاسدار باید گوش به فرمان باشد و جنگ و سرکوب کند، دانشجو و دانشآموز باید درسش را بخواند، ورزشکار باید بازیاش را بکند، هنرمند باید اسباب انبساط خاطر باشد، کارگر و دهقان هم سرشان به کار خودشان باشد. تکلیف زنان هم روشن است.<br />
<br />
البته بنا به مصلحت هر گاه لازم باشد ”همه با هم“ باید ترک کالسکهٔ سلطنتی یا عقب درشکهٔ نظام ولایت، روضهٔ ملیگرایی بخوانند و سینهٔ اسلامپناهی بزنند و انقلابیون و شورشگران را به جای خود بنشانند.<br />
<br />
نزدیک به ۲۴۰۰سال پیش، ارسطو انسان را موجودی سیاسی تعریف کرد. راستی در دنیای انسانیت مگر میشود ورزش و هنر و ادبیات و علم و فرهنگ و اتمی و جنگ و صلح خنثی و بیسمت و سو داشت؟ این بهمعنی تسلیم و واگذار کردن این میدانها به رژیم حاکم است. خوشا مردم ایران که پس از یک قرن دیکتاتوری بسا هوشیارترند و باخت خامنهای و تیمی را که در خدمت شلیکها و خونریزی او بود جشن گرفتند.<br />
<br />
باشد که با هر توپ گلولهیی آتشین بر دروازه رژیم ستمگر بنشیند<br />
<br />
انقلاب دمکراتیک مردم ایران پیروز میشود<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%DB%B9-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF پیام مسعود رجوی ۹ آذر ۱۴۰۱]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۵ آذر ۱۴۰۱ ==<br />
مسعود رجوی پس از سخنرانی خامنهای و تاکید او بر سرکوب تظاهرکنندگان طی پیامی گفت:<blockquote>خامنهای باز هم نشان داد<br />
<br />
زبانی جز زبان قاطعیت و قهر و قدرت نمیفهمد<br />
<br />
وقتی خلیفهٔ ارتجاع تودههای میلیونی مردم بپاخاسته را غافل و جاهل و مزدور میخواند<br />
<br />
وقتی میگوید هر اغتشاشگر و هر تروریستی باید مجازات شود و در این تردیدی نیست<br />
<br />
به زبان معکوس دیو و دد و به روشنترین صورت گواهی میدهد حق با مقاومت ایران است<br />
<br />
تنها راه نجـات خلـق، ارتـش آتـش و آزادی است<br />
<br />
۱-حرفهای امروز خامنهای از جمیع جهات بیان بنبست و درماندگی است و هیچ برونرفت و گریزگاهی ندارد.<br />
<br />
۲-ترس از ریزش و شقه زیر ضرب قیام خاموشیناپذیر سراپای خامنهای را به لرزه در آورده و تمام وجودش را مانند شاه در مرحله پایانی رعشه سرنگونی فراگرفته است.<br />
<br />
۳-تعادل پیشین بازگشتناپذیر است و زمان به عقب برنمیگردد. در تلهٔ سرنگونی افتاده و از هر سو که بچرخد خلاصی ندارد.<br />
<br />
۴-صلح و امنیت بینالمللی و منطقهیی ایجاب میکند که آمریکا و اروپا اکنون پس از مماشات و تأخیر بسیار، ماشهٔ برجام را بکشند.<br />
<br />
۵-خوشا که شورشگران برای آزادی با همان زبان قهر و قدرت، خامنهای و رژیم ولایت را با همهٔ نیروهایش خسته و فرسوده کردهاند و پیروزی میسازند.<br />
<br />
۶-بطلان اینکه رژیم آلترناتیوی ندارد و ایران سوریه یا تجزیه میشود، بر همگان آشکار شده است.<br />
<br />
۷-تنها کر و کوران صدای حقیقی ملت ایران برای سرنگونی و آزادی و برقراری جمهوری دمکراتیک را نمیشنوند.<br />
<br />
۸-در پاسخ به آیهیی که خامنهای دجالانه خطاب به بریده بسیجیان خواند که وا نروند و دچار افسردگی نشوند، همچنان که در بیدادگاه نظامی شاه گفتم فقط یادآوری میکنم که همانا باطل رفتنی است:<br />
<br />
إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا . صبح نزدیک است.<br />
<br />
انقلاب دمکراتیک مردم ایران پیروز میشود.<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%82%D9%87%D8%B1-%D9%88-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D9%81%D9%87%D9%85%D8%AF پیام مسعود رجوی - ۵ آذر ۱۴۰۱]</ref></blockquote><br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۲۹ آبان ==<br />
پس از وقایع مهاباد و اوج گرفتن قیام و انقلاب در این شهر در روز ۲۸ و ۲۹ آبان ۱۴۰۱ و ارسال نیروهای سرکوبگر به این شهر مسعود رجوی طی پیامی در روز ۲۹ آبان گفت:<br />
<br />
<blockquote>مسعود رجوی - ۲۹ آبان ۱۴۰۱<br />
<br />
روزگار قیام و قطعیترین نبرد به هر قیمت<br />
<br />
با حداکثـر تهـور و جسارت فرا رسیده است<br />
<br />
هر محله و هر کوچه و خانه و مغازه را باید به یک سنگر تبدیل کرد<br />
<br />
خامنهای میگوید: «بساط شرارت جمع خواهد شد». ما میگوییم ابعاد و دامنهٔ انقلاب دمکراتیک نوین ایران ”پهن“ و گسترده و هر چه عمیقتر میشود، آتش شعلهکش آن، اکنون ۲۴۳شهر میهن اسیر را در برگرفته است. روزگار قطعیترین نبرد در سراسر ایران برای سرنگونی فاشیسم دینی و برای آزادی و حاکمیت جمهور مردم، فرا رسیده است. از تهران تا تبریز و مشهد و اصفهان، از شیراز تا اهواز و کرمان و زاهدان، از ارومیه تا بندرعباس و قزوین و همدان، از کرمانشاه تا اردبیل و ایلام و زنجان و یکایک شهرهای گیلان و مازندران و کردستانخونفشان.<br />
<br />
خامنهای میگوید شورشگران «میخواهند شرارت کنند» و «مردم از اینها متنفرند». بیش از نیمقرن است که به یاوههای شاهپسند و اراجیف شیخساخته عادت داریم. اما صورت مسأله این است که چه کسی و کدام طرف باید سرنگون و ملعون خلق و تاریخ شود. پیشتازان و رزمآوران آزادی، یا اربابان و عساکر دیکتاتوری؟<br />
<br />
خدا، همان خدای رنگینکمان ۵۷ و ۶۰ و ۶۷ و ۷۸ و ۸۸ و ۹۶ و ۹۸ است که جبارانی مانند خامنهای را شرورترین جنبندگان نابخرد روی زمین توصیف کرده است. چرا که نسبت به حقایق و حقوق خلایق «کر و گنگ» هستند: إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِندَاللّهِ الصُّمُّ الْبُکمُ الَّذِینَ لاَ یَعْقِلُونَ.<br />
<br />
اما وقتی که تودههای مردم در همه جا بپا خاستهاند، پیشتاز باید یک گام جلو باشد و در پس حوادث و تودهها حرکت نکند. چیزی غیر از این زیبندهٔ پیشآهنگ انقلابی و حزب و سازمان رهبریکننده نیست. هر محله و هر کوچه و خانه و مغازه را باید به یک سنگر تبدیل کرد.<br />
<br />
روزگار قیام و قطعیترین نبرد به هر قیمت با حداکثر تهور و جسارت فرا رسیده است<br />
<br />
شـورشگـران پیــروزی میسـازند<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D9%80%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D9%80%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA پیام مسعود رجوی در روز ۲۹ آبان ۱۴۰۱ پس از وقایع مهاباد]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی - ۲۷ آبان ==<br />
مسعود رجوی پس از به آتش کشیدن خانهی اجدادی خمینی در خمین طی پیامی گفت:<br />
<br />
<blockquote>خشم خلق و جوشش خون مجاهدین سرموضع و سربدار<br />
<br />
به فتوا و حکم خمینی در قتلعام ۶۷<br />
<br />
خانهٔ دجال ضدبشر و دزد بزرگ انقلاب ۵۷ را به آتش کشید<br />
<br />
سلام و درود بر مردم و جوانان شورشگر در خمین<br />
<br />
در پاکسازی شهرشان از نماد پلیدی دوران و ضحاک خونآشام زمان<br />
<br />
نوبت جماران و بتکدهٔ ولایت در اطراف قبر خمینی در جنوب تهران<br />
<br />
که قبه و بارگاه شرک و ارتجاع و جاهلیت است فرا خواهد رسید<br />
<br />
مسعود_رجوی-۲۷ آبان ۱۴۰۱<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D8%AE%D9%84%D9%82-%D8%AC%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%D9%94-%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D8%B6%D8%AF%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D8%AF%D8%B2%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%DB%B5%DB%B7-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%DA%A9%D8%B4%DB%8C%D8%AF پیام مسعود رجوی - ۲۷ آبان]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۶ آبان ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
مسعود رجوی پس از اعتراضات گسترده در سالگرد آبان طی پیامی گفت:<br />
<br />
<blockquote>خامنهای امروز تهران را با به صحنه آوردن ۴۰هزار پاسدار و بسیجی و ۱۰هزار وحوش انتظامی در چنگ نگهداشت. اما فردا چه میکند؟!<br />
<br />
شورشیترین شهر جهان تبدار و ملتهب است<br />
<br />
از ایذه و بوکان تا سمیرم و بهشهر و کامیاران و شیراز و تبریز و سراسر ایران<br />
<br />
گیرم که میزنی؟ گیرم که میکشی؟ با رویش ناگزیر جوانه و جوشش خون کودک معصوم ۱۰ساله چه میکنی؟<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%86-%DB%B4%DB%B0%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC%DB%8C-%DB%B1%DB%B0%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%86%D9%86%DA%AF-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7 پیام مسعود رجوی- ۲۶ آبان ۱۴۰۱]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۱ آبان ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
<br />
سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در یک «اطلاعیه مهم درباره تماسهای مشکوک برای دعوت به اغتشاشات» که بهصورت کلیپ هم منتشر کرد، از «ملت ایران» خواهان جاسوسی علیه مجاهدین و خواستههای آنها مبنی بر شعارنویسی و به آتش کشیدن مظاهر حاکمیت رژیم شد.سازمان اطلاعات سپاه پاسداران اعلام کرد: در صورتیکه از شما درخواستهایی از قبیل انجام اقدامات تخریبی همچون آتش زدن اماکن، تابلوها و نمادها یا شعار نویسی، تهیه عکس و فیلم از اماکن خاص نظامی و مذهبی و یا برگزاری تجمع و تظاهرات و امثال این موارد را داشت، این ارتباطات از سوی مجاهدین خلق با شما برقرار شده است.<br />
<br />
اطلاعات سپاه میافزاید: لذا در اولین فرصت ضمن مسدود نمودن آن ارتباط در فضای مجازی مراتب را به نزدیکترین واحد اطلاعات سپاه محل سکونت خود و یا شماره تلفن ۱۱۴ به اطلاعات سپاه اعلام نمایید.<br />
<br />
مسعود رجوی طی پیامی در این رابطه گفت:<blockquote>مسعود رجوی: این منتهای درماندگی در برابر قیام و کانونهای شورشی و ارتش بزرگ آزادی است. هموطنان ستمدیده بلوچ روز جمعه میخروشیدند «مرگ بر خامنهای، لعنت بر خمینی»<br />
<br />
خمینی در تابستان سال۶۰ در حضیض استیصال در برابر مجاهدین پردههای روحانیت و مرجعیت را بالکل کنار زد و در سخنانش در روز ۲۷مرداد ۱۳۶۰ با صراحت «جاسوسی» و «دروغ گفتن» علیه مجاهدین و حتی «شرب خمر» برای حفظ نظام را «واجب» اعلام کرد.<br />
<br />
مسعود رجوی: خمینی همچنین درمانده در برابر میلیشیای مجاهد خلق از «سازمان اطلاعات ۳۶ میلیونی» کمک خواست. خوشا دههٔ هشتأدیها و دههٔ هفتادیها و تمامی شورشگرانی که خامنهای را هم به صدور چنین اطلاعیههای مفتضحی مبنی بر جاسوسی و خبرچینی عمومی کشاندهاند.<br />
<br />
ترس و وحشت خلیفهٔ فرتوت و مفلوک از ارتباط با مجاهدین که سرخترین نام در قاموس ارتجاع است و او را به لرزه سرنگونی میاندازد، قابل فهم است. در قدمهای بعد باید منتظر تسخیر مراکز رژیم و پاسداران ولایت باشد.<br />
<br />
مسعود_رجوی-۲۱ آبان ۱۴۰۱<ref>[https://t.me/Strategy_gh/5178 استراتژی قیام و سرنگونی- کانال تگلرامی]</ref></blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی-۱۳ آبان ۱۴۰۱ ==<br />
سلام بر شهیدان و ستمدیدگان در سیستان و بلوچستان در پنجاهمین روز قیام که تاکنون بالاترین بهای خونین در سراسر ایران را پرداختهاند. جنگاوران مظلوم و دلاور بلوچ با بالاترین تعداد شهیدان میخروشند:<br />
از زاهدان تا تهران جانم فدای ایران<br />
امروز مردم خاش و زاهدان، راسک و سراوان، سرباز و ایرانشهر و سوران پیشاپیش مردم ایران، بر همهٔ نقشهها و نمایشهای رژیم ولایت در ۱۳ آبان مهر ابطال زدند. ثابت کردند خامنهای در مقابله با قیام خلق قهرمان آب در هاون میکوبد و شن میپزد!اما دشمن زبون حساب خونریزیهای بیدریغ را پس خواهد داد.<br />
وَسَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنقَلَبٍ یَنقَلِبُونَ<br />
ستمگران بهزودی خواهند دانست به کدامین جایگاه میروند<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی -۱۱ آبان ۱۴۰۱==<br />
فرافکنی و وارونهگویی خامنهای پس از سیلی آتشین قیام<br />
در آویختن به مصدق برای شبیهسازی دجالگرانه انقلاب با ارتجاع و با کودتای استعماری ۲۸مرداد<br />
در چهل و هشتمین روز قیام خامنهای در منتهای درماندگی ادعا کرد که گویا آمریکا و شرکاء برنامه دارند رژیم را سرنگون کنند. اما «ملت ایران زد توی دهنشان بعد از این هم خواهد زد توی دهنشان»!<br />
همه میدانند که این وصلهها به آمریکا و اروپا نمیچسبد و ۴دهه گفتهایم که اگر از مماشات و امتیاز دادن به رژیم و میدان دادن به مزدورانش و آلترناتیوسازیهای پوشالی و استعماری و از برچسب و پروندهسازیهایی مانند ۱۷ژوئن به نفع رژیم دست بردارند، ما را بس. در امر سرنگونی رژیم هم خلق قهرمان با فرزندان آزادیستان کفایت است.<br />
ما دیدیم که آمریکا چگونه پایگاههای ارتش آزادیبخش ملی ایران در خاک عراق را به درخواست رژیم و برای رژیم بمباران و مجاهدین را هم خلعسلاح کرد. اما بمباران و خلعسلاح نیروهای سرکوبگر رژیم را هیچگاه ندیدیم. اکنون خامنهای با سخافت آمریکا را به حمایت «از تروریسم کور» مجاهدین متهم میکند که «منجر به هزاران» کشته در رژیم شده است.<br />
بنابراین اصل موضوع پنهان کردن یک جنگ عظیم بین انقلاب و ارتجاع، و این است که شیخ هم مانند شاه، در واپسین مرحله میخواهد بگوید که هر چه هست زیر سر خارجی و اجنبی است و انقلاب و قیام مردم ایران از اساس موضوعیت ندارد. از اینرو به گفتهٴ خامنهای ملت ایران زد توی دهنشان و بعد از این هم خواهد زد...<br />
خلیفهٴ سیلی خوردهٴ ارتجاع بیش از این نمیتوانست فرافکنی و وارونهگویی کند. اما ما صبر میکنیم تا سیلیهای آتشین ملت ایران، بهویژه جوانانی را که بهگفته او دچار «هیجان و احساسات» شدهاند هر چه بیشتر و بیشتر بر بناگوش نظام ببینیم. آنقدر که بند از بند رژیمش بگسلند. همان انقلابیون و شورشگرانی که دیکتاتوری شاه را هم ساقط و سرنگون کردند.<br />
پشتک و واروی آخوندی در بارهٴ کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲ و اینکه آمریکائیها دشمنی با ملت ایران را از آن روز شروع کردند و به «مصدق فرنگیمآب» هم رحم نکردند، کسی را نمیفریبد و شأن مصدق کبیر فراتر از زخمزبانهای مرتجعین است. درآویختن به مصدق برای شبیهسازی دجالگرانهٔ انقلاب دمکراتیک مردم ایران با کودتای استعماری و ارتجاعی ۲۸مرداد دردی دوا نمیکند.<br />
بر کسی پنهان نیست که ایل و تبار خمینی و آخوندهای ارتجاعی علیه مصدق و با شاه و دربار بودند. کاشانی بود که صراحتاً خواهان اعدام مصدق شد. خمینی در آن روزگار آخوند دست چندمی زیر قبای کاشانی و در همه جا با او علیه مصدق بود. کما اینکه پس از انقلاب ضدسلطنتی هم آشکارا بهخاطر «سیلی خوردن» مصدق (در همان کودتای ۲۸مرداد) شکرگزاری میکرد.<br />
نمونهٴ دیگر پیامی است که خمینی در دوران بریدگی، پس از چند ماه حصر در قیطریه تهران، در نیمه آبان ۱۳۴۲ برای کندی رئیسجمهور وقت آمریکا فرستاد، عذر تقصیر خواست و نوشت مبادا حملات لفظی (و مصلحتی) او به آمریکا سوءتعبیر شود چرا که او در واقع خصومتی با آمریکا ندارد. در گروگانگیری آبان ۵۸ و در اعدامهای انبوه دههٔ ۶۰ و در قتلعام زندانیان ما هم ثابت شد که ضدیت و خصومت خمینی و ارتجاع ولایت فقیه، قبل از همه با انقلاب و رشیدترین فرزندان مردم ایران است. همچنین ثابت شد که دشمن ما همینجاست به دروغ میگویند که در عراق و قدس و آمریکاست.<br />
بوالعجب اینکه خامنهای به ۳۰۰میلیون آمریکایی طعنه «انحطاط» میزند که چرا به رئیسجمهورانی از قبیل ترامپ و بایدن رأی دادند و آنها را سر کار آوردند. از فرط خرفتی فراموش کرده است که خودش چه جلادی را از صندوق بیرون کشیده و به ریاستجمهوری رژیمش گماشته است!<br />
وانگهی یادش رفته است که در روز ۱۴خرداد ۱۳۶۸ خودش در جلسه خبرگان ارتجاع بعد از مرگ خمینی درباره مرجعیت و رهبری خودش گفت: «واقعاً باید خون گریست در جامعه اسلامی که حتی احتمال کسی مثل بنده در آن مطرح بشود، مسأله اشکال فنی دارد، اشکال اساسی دارد»... راستی هم که مردم ایران خون گریستند و خون میگریند. از اینروست که اکنون:<br />
هنگامه خشم و خروش و آتش است.<br />
== پیام مسعود رجوی ۸ آبان ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
وقت عزا نیست که هنگامه خشم است، پیام به دانشجویان انقلابی و شورشگر در سراسر کشور - ۸آبان ۱۴۰۱<br />
<br />
پیام به دانشجویان انقلابی و شورشگر در سراسر کشور<br />
خامنهای و سپاه و بسیج و لباسشخصی و اطلاعات بدنامش دیشب و امروز بیدریغ و بدون کمترین ملاحظه و مراعات بر تنهای ”بیسپر“ شما ”تیغ و تبر“ کشیدند. با شلیک گاز و گلوله در داخل دانشگاهها و از نزدیک و حتی رو در رو مانند دانشگاه آزاد تهران واحد شمال.<br />
در آرایش جدید دشمن در برابر دانشجویان پیشتاز در خط مقدم بسیجیهای دانشگاه با پرچم خرچنگنشان، بلندگو به دست، به مأموریت لجنپراکنی پرداختند و آنگاه همراه با اطلاعاتیها و لباسشخصیها به ”ضرب حتی الموت“ (زدن تا حد مرگ) روی آوردند. کاش تصاویر ضرب و شتم دختران دانشجو در دانشکده فنی سنندج را همه ببینند تا نمونهیی از طرز رفتار وحوش ولایت که در همه دانشگاهها جریان دارد، رویت شود.<br />
همزمان در ابعاد کلان، پیامکهای احضار دانشجویان به اطلاعات برای تهدید و دستگیری و ”ناپدید شدن“ با احکام اخراج از دانشگاه و خوابگاه به راه افتاده است تا دانشجویان از پا درآیند و دانشگاه تسلیم شود.<br />
دیروز سرکردهٔ سپاه دشمن در شیراز به جوانان میهن اخطار میداد که: ”شرارت را کنار بگذارید امروز روز پایان اغتشاشات است! دیگر به خیابان نیایید“ و میگفت که نظام بیش از این”تحمل“ ندارد. بزعم خودش میخواهد از طریق حکومت نظامی با محوریت سپاه و سایر نیروها و اشرار مسلح تحتامر به غائله پایان دهد. آنقدر که همهٔ نفرات و کادرهای ستادی و پشتیبانی و اطلاعات نیروهای زمینی و هوایی و دریایی را هم وارد کرده است.<br />
اما شما تا ظهر یکشنبه در ۳۸دانشگاه در سراسر میهن در خیزش عظیم خود به بهترین صورت جواب دادید که کار از این چیزها گذشته. شاخ و شانه کشیدن، تهدید و گاز و گلوله دیگر اثر ندارد. در ایران انقلابی بزرگ بر پاست، قیام سر بازایستادن ندارد و تا برکندن بنای کاخ دشمن پیش میرود و بهای آن را هم میداند و میپردازد.<br />
دشمن زبون در بنبست و استیصال دست و پا میزند. اگر سرکوب نکند طوفان قیام و انقلاب بالا میگیرد. اگر به سرکوب حداکثری رو بیاورد، شعلههای ”آتش جواب آتش“ فروزان میشود و طومار ولایت را در هم میپیچد.<br />
این همان سرنوشت محتوم شاه و دیکتاتوری سلطنتی در مرحله پایانی است که حتی آوردن تانک و تیربار به خیابانها اثر نکرد. رژیم، شقه و ریزش بسیار در پیش دارد. به خامنهای میگویم تا دیر نشده تسلیم اراده خلق شود و رخت بربندد. از کرسی ولایت پایین خزیده و مثل شاه اذعان کند که ”صدای انقلاب“ ملت را شنیده است.<br />
دست مریزاد که دانشجویان پیشتاز ابوریحان در تهران پیام را به رساترین صورت به خلق اسیر رساندند.<br />
وقت عزا نیست که هنگامه خشم است<br />
مسعود_رجوی-۸ آبان ۱۴۰۱<blockquote></blockquote><br />
== پیام مسعود رجوی- ۲۳ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== به مناسبت پرواز هلیکوپترها بر فراز تبریز ===<br />
<blockquote>کوکتل جواب زرهی و گلههای موتوری<br />
<br />
ناچار شدن شیخ همچون شاه به آوردن زرهپوش و تانک به خیابان نشانهٔ پیشرفت قیام و علامت سرنگونی نظام است. به قهرمانان جنگ آزادیبخش و شورشگران برای آزادی در سراسر میهن اشغال شده ودر آستانهٔ دومین ماه قیام ظفرنمون خلق قهرمان. آماری که دشمن بهصورت قطرهای و تدریجی از تلفاتش در یک ماه گذشته بیرون میدهد اعم از کشته و زخمی و تخریب و آتش زدن خودروها و اماکن حکومتی و مظاهر حاکمیت و روحیه باختن نیروهای سرکوبگر از صدر تا ذیل، نشان رزم و افتخار شورشگران است شما اکنون دشمن را وادار کردهاید که به زرهی روی بیاورد. بیچاره نمیداند که حالا دیگر هر زرهی به تابوتی برای سرکوبگران تبدیل میشود. در هر کجا که خامنهای مانند شیراز زرهی و مانند تبریز هلیکوپتر وارد میکند. در این شرایط هر زرهی دشمن یک سوژه و هدف انگیزنده برای کوکتل است. هلیکوپتر را هم با انواع تفنگها میتوان هدف قرار داد. پرسنل شرافتمند، خود باید هلیکوپتر و تجهیزات زرهی دشمن را تخریب و از شلیک به مردم بیگناه ممانعت کنند. ناچار شدن شیخ همچون شاه به آوردن زرهپوش و تانک به خیابان و در اطراف ایستگاههای رادیو و تلویزیون از قضا نشانهٔ پیشرفت قیام و علامت سرنگونی نظام است. به شرط اینکه نترسیم و بجنگیم. در جریان انقلاب ضدسلطنتی در سال۱۳۵۷ نمونههای متعدد داشتیم که پرسنل ارتش تانک و زرهپوش خود را در اختیار ما میگذاشتند و لباسها را عوض کرده به خانههایشان میرفتند.<br />
<br />
انقلاب دمکراتیک مردم ایران پیروز میشود.</blockquote><br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۷ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== به مناسبت درگیری در زندان لاکان رشت ===<br />
<blockquote>پیام به مردم رشت در محاصرهٔ نیروهای سرکوبگر و بهزادگان سرفراز سردار جنگل: بیمحابا مزدوران و مأموران و مواضع دشمن را در هم بکوبید و فرزندان اسیر ایرانزمین را که در زندان لاکان پرچم قیام و سرنگونی نظام برافراشتهاند نجات بدهید.<br />
<br />
مسعود رجوی: نباید گذاشت فاجعهٔ آتشسوزی عمدی و بستن درها توسط دژخیمان خمینی در ۲۴اسفند ۱۳۶۱ در زندان «باشگاه افسران» شهر رشت که باعث سوختن و شهادت ۷مجاهد خلق شد، تکرار شود.</blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۱ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== دربارهی وقایع دانشگاه شریف ===<br />
<blockquote>مسعود رجوی: با درود به دانشجویان رزمنده در سراسر کشور که نقش پیشتاز را احیاء کرده و مسئولیت تاریخی خود را در قیام و انقلاب دمکراتیک ایران بهعهده گرفتهاند، دست مریزاد بهدانشجویان ایستاده در دانشگاه صنعتی شریف که درخشش پایداری آنها شب را بهروز پر فروغ دیگری برای قیام خلق تبدیل کرد. با درود مضاعف بهمردم تهران و جوانان شورشگری که نیمهشب بهیاری دانشجویان شتافتند.<br />
<br />
زندانهای خامنهای باید مانند زندانهای شاه گشوده شود: زندانی سیاسی و مشخصاً دانشجوی زندانی آزاد باید گردد. این خواست تمام مردم ایران است.</blockquote><br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۱ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از سخنرانی خامنهای در جریان قیام ===<br />
<blockquote>خامنهای آب در هاون میکوبد و برای نیروها و دستگاههای زهوار در رفتهٔ ولایت شن میپزد! در هجدهمین روز قیام که ایران سراسر شعلهور است، خلیفهٔ ارتجاع ظاهر شده تا با دستور سرکوبِ هر چه بیشتر، بخت خود را در مهار کردن اوضاع بیازماید. اما هیهات که انقلاب دمکراتیک نوین ایران مهارپذیر نیست و بر سر راه خود هر مانعی را هر چند سخت و سنگین کنار میزند. شاه هم گمان میکرد که با آوردن ازهاری و تانکهایش به خیابان، بر انقلاب ضدسلطنتی چیره خواهد شد اما نتیجهٔ معکوس گرفت. سرانجام پای پلکان هواپیما اعلام بریدگی کرد و گفت احساس خستگی میکند و احتیاج به استراحت دارد! با پولهای کلان از دست ملت گریخت. اکنون پس از شاه، نوبت شیخ درمانده است که در آخر خط، در برابر حکم تاریخ قرار گرفته است. خامنهای بیهوده آب در هاون میکوبد و برای نیروها و دستگاههای زهوار در رفتهٔ ولایت شن میپزد! باز هم مانند آبان۹۸ با قرار دادن بقایای شاه و ساواک در کنار مجاهدین، مذبوحانه تلاش میکند با مخدوش کردن مرزهای جبهه خلق و ضدخلق، گذشته را با آینده درهم آمیزد تا بهنفع حال (یعنی حاکمیت شیخ) تمام شود. اما زمان و عقربههای ساعت به عقب برنمیگردد. خامنهای این یکی را درست میگوید که اصل دعوا بر سر حجاب نیست. بر سر تمامیت رژیم ولایت فقیه است. آری، بر سر انقلاب و سرنگونی است. بر سر آزادی و دیکتاتوری است.<br />
<br />
این خمینی و فاشیسم دینی بود که از روز اول، مرزبندی را بین با حجاب و بیحجاب و با دین و بیدین و اسلام و غیراسلام قرار داد. از نظر ما دعوای اصلی بر سر آزادی و حاکمیت و رأی جمهور مردم بوده و هست و خواهد بود.<br />
<br />
۱-اگر خلیفهٔ ارتجاع با خط و نشان کشیدنهای امروزش، قصد ادامه و تشدید جنگ و سرکوب با ملت ایران دارد، در چهل و دومین سال سرخفام مقاومت، پس از آن همه شکنجه و اعدام و قتلعام و بمباران، از جانب خلق اسیرمان صدباره تکرار میکنیم: ما زن و مرد جنگیم. این گوی و این میدان.<br />
<br />
۲-گفتهایم و باز هم تکرار میکنیم که رژیم هر سال و هر بار باید شانس بیاورد تا سرنگون نشود. اما برای ما یکبار کافیست. مانند مورچهای که جلو چشم امیر تیمور ۷۰بار از دیوارِ سخت، بالا رفت تا سرانجام یک بار عبور کرد.<br />
<br />
۳- روزگار خاموشی پس از آن کودتای سیاه ضدفرهنگی در دانشگاهها به پایان رسیده و اکنون هر دانشگاه به یک کانون شعلهور شورش و انقلاب تبدیل شده است. رئیسجمهور برگزیدهٔ مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران در آغاز سال تحصیلی ۹۷-۹۸ گفت: هر مدرسه را یک کانون شورشی، هر دانشکده را یک کانون شورشی و هر شهر ایران را یک شهر شورشی کنید. خوشا که اکنون، گام به گام، چنین میشود.<br />
<br />
۴-کانونها و شهرها و مناطق شورشی، از زاهدان در قلب سیستان و بلوچستان تا سنندج و کردستان، بهگفته خامنهای از ”شمالغرب و جنوبشرق“، دیگر از پا نمینشینند و سر بازایستادن ندارند. از شمالشرق تا جنوبغرب هم گسترش پیدا میکنند. سلام بر تهران که شورشیترین شهر جهان است.<br />
<br />
انقلاب دمکراتیک مردم ایران پیروز میشود</blockquote><br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۱ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== دربارهی قیامها در تهران ===<br />
<blockquote>تهران بزرگترین شهر شورشی جهان دوباره برمیخیزد. دماوند بر روی شیخ همچون شاه در آخر خط و مرحله پایانی آتش میبارد. اینجا تهران است، آخر خط و گورستان ساواک شاه و سپاه شیخ و دیکتاتوری است. آزادی، آزادی، آزادی، خجستـه آزادی. در مهـرگان خجستـهٔ تهـران تکرار میکنیم. تهـران بزرگترین شهر شورشی جهان، آئینه تمامنمای ایـران است.از کرج تا سنندج و مشهد و زاهدان و تبریز و اصفهان،از شیراز و اهواز و رشت و کرمان تا کرمانشاه و خرمآباد و آبادان. یک مهرهٔ رژیم از مؤتلفه گفته بود ۲۰نفر از فراجا کشته و صدها نفر مجروح شدند. دو روز پیش سرکرده نیروی انتظامی ولایت فقیه گفت ۱۸۰۰نفر از همکارانش مجروح شدند. یک سرکرده دیگر پاسداران هم گفته بود: «چهار روز پیش در تهران که دانشگاهها ۹صبح به خیابان آمدند در ۱۰۵نقطه از تهران ازدحام داشتیم»<br />
<br />
کجایش را دیدهاید؟ صبر کنید دماوند آتشهای بسیار علیه ستمگر در سینه دارد. به آتش کشیدن مظاهر حاکمیت رژیم که راه و رسم شناخته شدهٔ کانونهای شورشی است گسترش مییابد. تسخیر ساختمانهای دولتی و مراکز غارت و چپاول روش جاری شورشگران است. میگویند مشکل در این است که قیام رهبری ندارد. ما میگوییم اصل موضوع کمبود آتش و برافروختن شعلهها برای تسخیر مراکز حکومت است. هر کس میخواهد مسأله رهبری حل شود باید بیشتر و بیشتر به رژیم اعدام و قتلعام آتش کند. آنقدر آتش برافروزد تا بیتالعنکبوت و رادیو و تلویزیون خامنهای را تصرف کند. نباید بنا را بر این گذاشت که شیخ هم مانند شاه سرانجام خودش ول میکند و میرود.باید آنقدر بجنگیم تا بند از بند فاشیسم دینی بگسلیم. باید آن را در تمامیتش سرنگون کنیم و ایران را پس بگیریم.<br />
<br />
انقلاب دمکراتیک ایران پیروز میشود.</blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۸ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== دربارهی قیام در زاهدان ===<br />
<blockquote>مسعود رجوی: با درود به شهیدان، سلام و دست مریزاد به جوانان شورشگر در زاهدان و اهواز. آتش شعله برکش. و این قیامی است تا پیروزی و سوختن ریش و ریشه خامنهای و نظام خونریز ولایت. رژیم باید در زاهدان و اهواز منتظر درسهای جدید باشد.</blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۴ مهر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== دربارهی قیام سراسری ===<br />
<blockquote>پیام به همهٔ دلاوران قیام و جوانان شورشگر<br />
<br />
در تهران، کرج، تبریز، اصفهان، مشهد، قم و سایر شهرها از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب کشور که نیمهشب در معرض رگبار و شلیک وحوش خامنهای هستید و به همهٔ هموطنان در پشتبامها و پشت پنجرهها: دشمن بهگفتهٔ خودش میخواهد کار را تمام کند<br />
<br />
خلعسلاح و آتش متقابل، آتش جواب آتش، حق فرزندان رشید وطن است. اعلامیهٔ جهانی حقوقبشر هم حق قیام و شورش علیه ستمگر را بهرسمیت شناخته است. خوشا که اکنون در اثر قیام سراسری بسیاری که کلمهٔ انقلاب و انقلاب کردن را از اساس ناشایست و جرم نابخشودنی نسل ما میشناختند کوتاه آمده و انقلابی را که علیه تمامیت رژیم در جریان بوده و هست دیرهنگام پذیرفتهاند.<br />
<br />
با اینحال ما به همهٔ آنها خوشامد میگوییم و درخواست میکنیم قدم بعدی را هم بردارند و اذعان کنند که این رژیم جز زبان قاطعیت و قهر و قدرت نمیفهمد.به رژیم هم که گویا تازه کشف کرده (!) که حجاب بهانه و اصل نظام نشانه است، میگوییم:<br />
<br />
اولاً- آزادیها و حقوق زنان که طرح شورای ملی مقاومت ایران دربارهٔ آن، ۳۵سال پیش به تصویب رسیده و منتشر شده است، جزء لاینفک انقلابی است که در جریان است. در این طرح رودررو و برخلاف ارتجاع آخوندی، حقوق زنان ایران برای رهبری و ریاستجمهوری و قضاوت و همچنین آزادی پوشش و رفع نابرابریهای حقوقی، اعلان و بهرسمیت شناخته شده است.<br />
<br />
ثانیاً-آری، برای دستیابی همهٔ اقشار و طبقات جبهه خلق از کارگر و کشاورز گرفته تا فرهنگی و معلم و پرستار و بازنشستگان و ملیتهای تحت ستم به حقوقشان، اصل نظام ولایت فقیه نشانه است و سرنگون باید گردد. تمام ارگانهای سرکوبگر بهویژه سپاه و اطلاعات رژیم باید درهم کوبیده و منحل شوند<br />
<br />
پیروز باد انقلاب دمکراتیک مردم ایران</blockquote><br />
<blockquote></blockquote><br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۵ شهریور ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== دربارهی سلطنت و مسابقه ژنتیک ===<br />
[[پرونده:پیام مسعود رجوی ۵شهریور ۱۴۰۱.JPG|جایگزین=پیام مسعود رجوی مسابقه ژنتیک بین نوه رضا شاه و بچه خامنه ای|بندانگشتی|پیام مسعود رجوی ۵شهریور ۱۴۰۱|185x185پیکسل]]<br />
دعوای مبتذل ژنتیکی و مسابقهٔ مضحک موروثی، بین بچهٔ خامنهای با نوهٔ رضاشاه و نوهٔ خمینی بر سر سلطنت در شرایطی که «مهد علیا» ولیعهد بعدی را هم منصوب کرده است! اکنون نوبت نظرسنجان «دانشبنیان» است که برای شورشگران آتش بنیان مشخص کنند که کدامیک از سه مورد بالا در ماراتن ابتذال به خط پایان میرسد! به خلیفهٔ فرتوت ارتجاع میگوییم که ولیعهد بیتالعنکبوت از «گندم ری» نخواهد خورد. آتش قیام خلق دودمان ولایت یزیدی را خاکستر میکند. <br />
<br />
<br />
<blockquote><br />
<br />
</blockquote><br />
== پیام مسعود رجوی ۲۲مرداد ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از حمله به سلمان رشدی ===<br />
مسعود رجوی- ۲۲مرداد ۱۴۰۱<br />
<br />
دربارهٴ حملهٔ فجیع به سلمان رشدی به فتوای خمینی در بهمن ۶۷<br />
[[پرونده:مسعود رجوی- ۲۲مرداد ۱۴۰۱.JPG|جایگزین=پیام مسعود رجوی- درباره حمله به سلمان رشدی|بندانگشتی|186x186پیکسل|پیام مسعود رجوی- درباره حمله به سلمان رشدی]]<br />
و حکم مجدد خامنهای در مهر ۹۴<br />
<br />
برای خمینی و خامنهای اسلام و پیامبرش بهانه است، حفظ نظام هدف و نشانه است. در مهر ۱۳۷۷ خرازی وزیر خارجه آخوند خاتمی در برابر خبرنگاران از جانب رژیم به رابین کوک وزیر خارجه انگلیس قول داد فتوا در مورد سلمان رشدی اجرا نخواهد شد. این مابهازای محکوم کردن بیشرمانه کیفر لاجوردی سردژخیم اوین با برچسب تروریستی بود.<br />
<br />
امروز هم هر قولی که رژیم در مورد صرفنظر کردن از سلاح اتمی بدهد پوچ و نامعتبر است زیرا آن را ضامن بقای فاشیسم دینی میداند. فاشیسم هیتلری هم در مرحله پایانی چشم به سلاح اتمی دوخته بود اما به آن نرسید.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۷ مرداد ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از سیل در ایران ===<br />
<blockquote>باز هم همگان به چشم میبینند که سیلهای وحشتناک، دعاوی «دانش بنیان» خامنهای را به بهای درد و رنج و خسارت عظیم ملت ایران با خود میبرد. جواب این همه آب، آتش بر سرتاپای رژیم است.</blockquote><br />
<br />
== مسعود رجوی ۲۵ تیر۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از طرح آزادی اسدی ===<br />
مسعود رجوی: آزاد کردن اسدالله اسدی و مزدوران نفوذی نقض آشکار قوانین بینالمللی بهویژه قطعنامه ۱۳۷۳ شورای امنیت ملل متحد است<br />
<br />
وزارتخارجه آخوندها اعلام کرد: بر اساس قانون مقابله با نقض حقوقبشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی آمریکا در منطقه ۶۱شخصیت برجسته آمریکایی بهعلت حمایت عامدانه از مجاهدین از طریق مشارکت در نشست، تأیید اهداف و اقدامات و حمایت سیاسی و تبلیغاتی از آنها، تحت تحریم قرار میگیرند.<br />
<br />
- مسعود رجوی: تعداد قابل توجهی از شخصیتهایی که بهخاطر مخالفت با لیستگذاری مجاهدین و حمامهای خون در اشرف و لیبرتی امروز در لیست خامنهای-رئیسی، نامگذاری تروریستی شدند، همانها هستند که از هدفهای بمبگذاری دیپلمات تروریست و مزدوران سلول خفته در گردهمایی بزرگ و سوژهٔ قتل و جنایت بودند.<br />
<br />
- مسعود رجوی: این ۶۱شخصیت در واقع در شمار شاکیان تروریسم فاشیسم دینی محسوب میشوند. این دلیل مضاعفی است که دولت بلژیک نباید دیپلمات بمبگذار و سایر مزدوران را به رژیم هدیه کند. با لیست اسامی که رژیم اعلام کرد، آزاد کردن اسدالله اسدی و مزدوران نفوذی نقض آشکار قوانین بینالمللی بهویژه قطعنامه ۱۳۷۳ شورای امنیت مللمتحد است.<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۱ تیر ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از دور جدید سرکوب به بهانه حجاب ===<br />
گذشته، حال، آینده جبر زمان، سرنگونی محتوم و راهحلها - مسعود رجوی - پاریس ۲۷فروردین ۱۳۶۵<br />
<br />
مگر خمینی نبود که آشکارا گفت اگر همه مردم هم یک چیزی را بگویند یا یک چیزی را بخواهند و من نخواهم، حرف، حرفِ من است؟<br />
<br />
معنی ولایت سفیانی خمینی هم یعنی همین!<br />
<br />
تردیدی نیست که یک تحول بنیادین و یک "انقلاب" ضروری و محتوم است و کسی نخواهد توانست مانع آن بشود<br />
<br />
راهحل مردمی و شرافتمندانه و البته خونین، انقلاب نوینی را مد نظر دارد که هم به شاه میگوید نه و هم به خمینی و ضامن تحقق صلح و آزادی و حاکمیت مردمی است<br />
<br />
"گذشته"ستمشاهی با "حال" که روزگار ستمشیخی خمینی است، کاملاً آمادگی دارند که برای جلوگیری از تحقق "آینده" یعنی تحقق حاکمیت مردم دست به یکی بکنند؛ این ناشی از ماهیتهای ضدمردمی دیکتاتورهای شاه و خمینی است<br />
<br />
بقایای شاه، گذشته تاریک و دیکتاتوری نیمقرنی رضاشاهی و محمدرضاشاهی را نمایندگی میکنند. شورای ملی مقاومت و مجاهدین خلق ایران شاخص آینده هستند و برای آینده میجنگند<br />
<br />
گذشته و حال و آینده اسلوبها، تکیهگاهها، شاخصها، معیارها و فرهنگ خاص و جداگانه خود را دارد<br />
<br />
رژیم آنقدر ضعیف است که اگر یک حفره و یک خلأ در یک جا باقی بگذارد، از همانجا از هم دریده خواهد شد، از همانجا سرِ کلاف باز خواهد شد به این خاطر است که خمینی حتی نمیتواند مختصر آزادی برای زنان این مملکت را هم تحمل کند<br />
<br />
به تو چه که یکی باحجاب است و یکی بیحجاب؟! برو تو هر طور که علاقه و عقیدهات هست عمل کن<br />
<br />
بگذریم که هیچ عقیدهای ندارد، جز سفاکیت<br />
<br />
مسأله این است که هر جا که آزادی باشد، خمینی نیست آخر رابطه خمینی با آزادی رابطه جن است و بسمالله و آن را نمیتواند تحمل کند<br />
<br />
نتیجهٔ این نبرد عادلانه از پیش روشن است نه به "گذشته" برخواهیم گشت نه در وضعیت "حال" درجا خواهیم زد بلکه "آینده" قطعاً محقق خواهد شد<br />
<br />
حاصل ۲نفی، نفی شیخ و شاه، یعنی نفی استبداد و وابستگی، حاکمیت مردمی است.<br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۰ خرداد ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== دربارهی اتحاد و همبستگی ===<br />
وحدت و اتحاد نیروها برای سرنگون کردن حکومت آخوندی و برای آزادی و دموکراسی خیلی خوبست. همه در لفظ بهدنبال آن هستنـد. بسیاری حسـرت میخورند و زبان حالشان این است که ”آنچه یافت می نشود، آنم آرزوست“ .<br />
<br />
اما واقعیت این است که وحدت و اتحاد، مفت و مجانی به دست نمیآید. امری است قانونمند که درمان و راهحل علمی خود را دارد. به اختصار، در علم اجتماع و دانش مبارزه و انقلاب، ”مبنای لازم“ و ”شرط کافی“ خود را میخواهد.<br />
<br />
مبنای لازم، در مشی تغییر و سرنگونی خلاصه میشود. یعنی ابتدا باید به این سؤال جواب داد که چگونه و از چه طریقی میخواهید این رژیم را با سپاه پاسدارانش تغییر بدهید و سرنگون کنید؟ اینجاست که با توجه به تجربهٔ ۴۰ساله، حرفهای مفت خشونت پرهیز و طیف راهحلهای بیهزینه رنگ میبازد و حقانیت کانونها و شهرهای شورشی و ارتش آزادیبخش ملی اثبات میشود.<br />
<br />
شرط کافی در اصل وحدت و همبستگی نیروهای جبهه خلق خلاصه میشود. وحدت و همبستگی برای استقرار یک نظام جمهوری دمکراتیک و مستقل، مبتنی بر جدایی دین از دولت.<br />
<br />
اینجاست که با توجه به تجربهٔ یکصد سال گذشته، اصل پایهیی ”نه شاه- نه شیخ“ بهمعنی نفی هر گونه دیکتاتوری و وابستگی نتیجه میشود. این تنها سیاست ملی و میهنی برای ایران و ایرانی و ملیتهای تحت ستم مضاعف است. هر چیزی غیر از این فریب و غیرواقعی است.<br />
<br />
آن چه را ۴سال پیش در بارهٔ مشی سرنگونی و اتحاد و همبستگی به استحضار هموطنان رساندم، یادآوری میکنم:<br />
<br />
''«گفتهایم و تکرار میکنیم که سرنگونی و تغییر رژیم، وظیفه و کار ما، و برعهده ما و مردم ما و پیشآهنگ انقلابی خلق ماست. با کانونها و شهرهای شورشی...''<br />
<br />
''در این راستا چگونه میتوان شعلههای قیام را به یکدیگر گره زد تا آتشفشانی برانداز و بنیانکن بپا شود؟ پاسخ در «هَمه با هم» باسمهای خمینی در جریان انقلاب ضدسلطنتی نیست. منظور او «همه با من» بود. اتحاد و همبستگی، در میدان عمل برای سرنگونی استبداد دینی موضوعیت پیدا میکند و محک میخورد. این بهگونهیی درونجوش و قانونمند، صفوف را تصفیه و از شیخ و شاه، از استبداد و وابستگی، و از فرصتطلبی و میوهچینی و موجسواری، پالایش میکند.''<br />
<br />
''اینچنین، طلای ناب وحدت از بوتهٔ آزمایش در میدان عمل عبور میکند والا سره از ناسره هیچگاه تمیز داده نخواهد شد.''<br />
<br />
''بنابراین پاسخ پیشتاز، جنگ صد برابر و شورشگری حداکثر است. آنقدر که دشمن را به عقبنشینی وادار کند.''<br />
<br />
''آنقدر که بند از بند رژیم بگسلد... این است استراتژی قیام و سرنگونی» (۴ تیر ۱۳۹۷).''<br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۷خرداد ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از اعدام هموطنان بلوچ ===<br />
مسعود رجوی پس از اعدام ۱۲ تن از شهروندان بلوچ در زندان زاهدان پیام داد:<br />
<br />
<blockquote>مسعود رجوی: اعدام جمعی ۱۲زندانی بلوچ در زاهدان همزمان با سالمرگ دجال ضدبشر پیامی جز سرکوب و ارعاب و حداکثر شقاوت در برابر قیام ندارد. رژیم میخواهد خیزش مردم آبادان و خوزستان را در زاهدان تلافی کند. اما فرزندان ایران در همهجا پاسخ خواهند داد.<br />
<br />
قیامهای آتشین در تقدیر این رژیم است</blockquote><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۷خرداد ۱۴۰۱ ==<br />
مسعود رجوی در ۱۷ خرداد ۱۴۰۱ پس از آن که از طریق برخی رسانهها اپوزیسیون را بخشی از مشکل نامیدند چنین پیام داد:<br />
<br />
[[پرونده:پیام مسعود رجوی ۱۷خرداد ۱۴۰۱.JPG|جایگزین=پیام مسعود رجوی ۱۷خرداد ۱۴۰۱|بندانگشتی|246x246پیکسل|پیام مسعود رجوی ۱۷خرداد ۱۴۰۱]]<br />
<blockquote>«هیاهوی بسیار برای هیچ!<br />
<br />
به بقایای شاه و شیخ<br />
<br />
بچهشاه، بچه خامنهای و نوه خمینی<br />
<br />
در ارتباط با پروژههای مطلوب نظام در بحبوحهٔ قیام<br />
<br />
ما نه بخشی از مشکل بلکه تمامی مشکل بر سر راه ارتجاع و استعمار و مشخصا دیکتاتوری و وابستگی هستیم.<br />
<br />
به بیت العنکبوت و ولی فقیه فرتوت میگوییم: بجنگ تا بجنگیم.</blockquote><br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی- ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== پس از فاجعهی متروپل ===<br />
مسعود رجوی: سلام بر جوانان و مردم بپا خاسته در تهران، بوشهر، سمنان و کرمانشاه که آبادان مظلوم را تنها نگذاشتند<br />
== پیام مسعود رجوی- ۵ خرداد ۱۴۰۱ ==<br />
مسأله، امروز هم انقلاب کردن است<br />
<br />
باید ارتجاع و دیکتاتوری را از ریشه برانداخت<br />
<br />
پنجشنبه شب، پنجم خرداد شهرهای میهن در پی آبادان غمزده به حمایت برمیخیزند<br />
<br />
خرمشهر، بهبهان، بندرعباس و شاهین شهر<br />
<br />
'''جلوداران قیام فریاد میزنند که میکشم آنکه برادرم کشت'''<br />
<br />
معلوم شد که دشمن همینجاست و دروغ و یاوه میگفتند که در عراق و آمریکاست. شاه و شیخ میخواهند به مردم ایران بقبولانند که غلط کردید انقلاب کردید! خیال خام انقلاب و برانداختن استبداد و وابستگی را از سر بیرون کنید!<br />
<br />
۴۴سال پیش اشتباه کردید که بر دیکتاتوری سلطنتی و شلاقهای ساواک شوریدید! ۷۰سال پیش هم در قیام ۳۰تیر قدر اعلیحضرت را ندانستید! و با شعار ”یا مرگ یا مصدق“ کار دست خودتان دادید! ۱۲۰سال پیش پدرانتان هم اشتباه کردند که بر سلطنت قاجار شوریدند! مگر ناصرالدین شاه و محمدعلی شاه چه کم داشتند؟!<br />
<br />
حالا گذشتهها گذشته، اما عبرت بگیرید و به خامنهای و استبداد دینی رضایت بدهید. خشونتپرهیز باشید و فکر به آتش کشیدن حاکمیت آخوندی و مظاهر آن را کنار بگذارید. در حسرت گذشته بسوزید، با حال حاکم بسازید، اما رو به آینده نداشته باشید.<br />
<br />
ولی ما از روز نخست گفتیم که ارتجاع را با انقلاب اشتباه نگیرید. فریب نخورید و نگذارید کلمه ذبح شود. هر چه بر سر ما آمده از ارتجاع است، نه از انقلاب. مسأله، از روز اول به کرسی نشستن ارتجاع در قبای انقلاب است. مشکل در تندادن به ارتجاع و دیکتاتوری است.<br />
<br />
مسأله، امروز هم انقلاب کردن است. باید به هر قیمت انقلاب کرد و شاخص آن آزادی و حاکمیت و رأی جمهور مردم است. باید ارتجاع و دیکتاتوری را از ریشه برانداخت. هیچ راهحلی جز این واقعی نیست.<br />
<br />
خدا میگوید حال هیچ قوم و ملتی تغییر نمیکند مگر آنکه خود به آن برخیزند و قیام کنند.<br />
<br />
نسل ما وقتی ریش و تسبیح مد روز بود، برای دیدن عکس خمینی در ماه تره خرد نکرد.<br />
<br />
نعرههای ضدامپریالیستی، ”تودهای هستم و در خط امام“، ”فتح قدس از طریق کربلا“ و جنگ ضدمیهنی در لوای ”دفاع مقدس“ را به مفت نخرید.<br />
<br />
با پرچم نه شیخ نه شاه خروش آزادی سر داد، سلاح به دست گرفت و به مقاومت برخاست.<br />
<br />
در خرداد ماه خونین در آستانهٔ چهل و یکمین سال انقلاب دمکراتیک نوین باید تأکید کرد<br />
<br />
هیچ قدرتی در جهان نمیتواند مانع قیام و پیروزی مردم ایران شود<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۳ خرداد ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== در مورد سپاه پاسداران ===<br />
مسعود رجوی در روز سوم خرداد هزار و چهارصد و یک پیامی خواهان انحلال سپاه پاسداران شده و آن را از اهداف «فرزندان ایران با آتش» دانست. مسعود رجوی اعلام کرد هزینههای مضاعف سپاه باید در راستای آبادانی کشور بکار رود و یک ارتش برای یک کشور کافی است.<br />
<br />
انحلال سپاه پاسداران خواست مردم و مقاومت ایران<br />
<br />
خواست مردم و مقاومت ایران انحلال سپاه پاسداران و اختصاص دادن بودجه و امکانات آن به نیازمندیهای مردم فقیر و محروم است که در ”خط مرگ“ با گرانیهای سرسامآور دست و پنجه نرم میکنند.<br />
<br />
روحانی رئیسجمهور قبلی رژیم میگفت سپاه ”یکی از ثمرات“ جنگ ۸ساله بود و“ در دل جنگ پا گرفت“ .<br />
<br />
پس تکرار میکنیم که اگر رژیم ولایت فقیه قصد جنگافروزی و صدور ارتجاع و تروریسم و عزم سرکوب مردم ایران را ندارد، یک ارتش برایش کافیست و نباید هزینههای نجومی و مضاعف سپاه را به مردم دردمند ایران تحمیل کند.<br />
<br />
برجها و ساختمانهای ۱۰طبقهٔ بیبنیاد که خامنهای آنها را ”دانشبنیان“ مینامد اما هموطنان ما هنوز زیر آوار آن دست و پا میزنند، با زد و بند و حمایت همین سپاه غارتگر و همزاد انتظامی آن بنا شده است.<br />
<br />
سپاه پاسداران ارگان محوری قهر و سرکوب نظامی و ابزار اصلی حفظ دیکتاتوری دینی است. لیسـتگذاری آن کافی نیست. باید منحل شود.<br />
<br />
فرزندان ایران با آتش چنین خواهند کرد<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%DB%B3%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9 پیام مسعود رجوی- انحلال سپاه]</ref><br />
<br />
<br />
<br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== قتل عام با گرسنگی ===<br />
<br />
'''پیام به جوانان شورشگر در سراسر کشور'''<br />
<br />
بعد از کرونا خامنهای و رئیسی میخواهند با گرانی و گرسنگی قتلعام کنند تا حکومت باقی بماند.<br />
<br />
این در حالی است که رئیسی میگوید فروش نفت دو برابر شده و نباید نگران ذخایر ارزی و انبار کالاهای اساسی بود.<br />
<br />
جلاد خلق درست میگوید: انبارهای حکومتی و سپاه و بسیج و انتظامی مملو از اجناس و کالاهای مورد نیاز تودهٔ مردم است که با مرگ تدریجی دست و پنجه نرم میکنند.<br />
<br />
'''برای قیام در سراسر میهن اشغالشده آماده شوید و مردم را برانگیزید'''<br />
<br />
دژخیمان لباسشخصی و مأموران و مزدورانی که<br />
<br />
بر روی مردم دست بلند کنند یا به مردم بیگناه شلیک کنند<br />
<br />
باید کیفر ببینند<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%85 پیام مسعود رجوی- قتل عام با گرسنگی]</ref><br />
<br />
== پیام مسعود رجوی ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ ==<br />
این پیام کوتاه خطاب به قیام کنندگان در خوزستان داده شده است«<blockquote>«مسعود رجوی پیام به دلیران و شورشگران برای آزادی و عدالت در خوزستان: آمادهباش برای قیام و درس جانانه به دشمن نان و جان خلق ستمدیده در ایران»</blockquote><br />
<br />
== مسعود رجوی ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۱ ==<br />
رژیم ایران در جریان دادگاه حمید نوری دادگاه سوئد را زیر سوال برد و برای مقابله با اعلام حکم اعدام احمدرضا جلالی تبعهٔ سوئد «به جرم جاسوسی برای رژیم صهیونیستی» تلاش کرد دولت سوئد را تحت تاثیر قرار دهد. پیام زیر از طرف مسعود رجوی در همین رابطه است.<br />
<br />
<blockquote>«دست و پا زدن وزیر خارجه جلادان و تهدیدهای جنایتکارانهٔ رژیم آخوندی، قبل از هر چیز اعلام شکست و درماندگی در برابر خون شعلهور مجاهدین سرموضع است. دولت سوئد باید در مقابل گروکشی و شانتاژ، پیگرد قضایی و محاکمهٔ بلادرنگ رئیسی جلاد ۶۷ را به جرم جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی و نسلکشی جلوی رژیم بگذارد.<br />
<br />
همزمان با پایان دادگاه دژخیم در سوئد، رژیم آخوندی به دست و پا افتاده و در یک گروکشی مجرمانه به اعدام دکتر احمدرضا جلالی تبعهٔ سوئد «به جرم جاسوسی برای رژیم صهیونیستی» تهدید کرده است.<br />
<br />
وزیر خارجه جلادان هراسان و نالان به میدان آمده و در تماس با وزیر خارجه سوئد با «تأسف» از اینکه مجاهدین «فضاسازی تصنعی این فرآیند در سوئد را در دست گرفته» اند، فغان و فریاد برداشته و میگوید: «قابل قبول نیست که روابط (رژیم) ایران و سوئد هدف دسیسههای» مجاهدین قرار بگیرد...<br />
<br />
این قبل از هر چیز اعلام شکست و درماندگی در برابر خون شعلهور مجاهدین سرموضع و مارکسیستهای سربهدار و اعتراف به درهم شکستن سناریوی مصادره و به انحراف بردن جنبش دادخواهی است که رئیسجمهور برگزیدهٔ مقاومت ایران در ۶سال گذشته آن را به اوج رساند. متقابلاًرژیم با انواع ترفندها و تشبثات به مقابله با جنبش دادخواهی پرداخت تا آن را در گل فرو ببرد و علیه تنها جایگزین دمکراتیک و مجاهدان سر موضع به کار بگیرد. اما یاران شورشگر ۹ماه با طاقتی شگفت در برابر دادگاه صف بستند و به نگاهبانی از خون شهیدان برخاستند. ثابت شد همچنانکه منتظری به خمینی نوشت: «مجاهدین خلق اشخاص نیستند، یک سنخ فکر و برداشت است، یک نحو منطق است... با کشتن حل نمیشود، بلکه ترویج میشود».<br />
<br />
در پایان دور اول دادگاه، در حالی که هنوز حکم صادر نشده وزیر خارجه جلادان قرار از کف داده و در گفتگو با وزیر خارجه سوئد سوتهدلی خود را در مورد آنچه مجاهدین در عراق کردند به نمایش گذاشته است. منظورش همانا ریختن زهر آتشبس به حلقوم خمینی در جنگ ضدمیهنی توسط ارتش آزادیبخش ملی ایران است که سوزش آن هنوز در تار و پود رژیم ولایت ادامه دارد. ما فقط میگوییم: ذخراً و شرفاً و کرامتاً و مزیدا...<br />
<br />
به نظر میرسد همچنانکه مریم در مورد خط و نشان کشیدن و عقدهگشایی آخوندها و مزدورانشان گفته است خامنهای و رئیسی از فرا رسیدن روزگار محاکمهٔ مسئولان و آمران و عاملان جنایت بزرگ ترسیدهاند. اینجاست که پس از آن گروکشی ضدانسانی و جنایتکارانه، وزیر خارجهٔ رژیم به سوئد پیشنهاد معامله و «توسعهٔ مناسبات» میدهد. لیکن کار از این چیزها گذشته و مردم ایران و جامعه بینالمللی را بیشتر علیه رژیم برمیانگیزد. دولت سوئد باید در مقابل گروکشی و شانتاژ، پیگرد قضایی و محاکمهٔ بلادرنگ رئیسی جلاد ۶۷ را به جرم جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی و نسلکشی جلوی رژیم بگذارد»<ref>[https://leader.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D8%A7-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9% پیام مسعود رجوی- درخواست رژیم ایران در مورد دادگاه سوئد]</ref></blockquote><br />
<br />
== مسعود رجوی ۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ ==<br />
<br />
=== در مورد کودتای ضدفرهنگی ===<br />
پس از سخنرانی خامنهای و در جمعی از دانشجویان بسیجی در مورد «انقلاب فرهنگی» و هویت بخشی نامیدن آن این پیام از طرف مسعود رجوی منتشر شد<br />
<br />
<blockquote>مسعود رجوی - ۶اردیبهشت۱۴۰۱<br />
<br />
گندهگویی مضحک خلیفه جاهلیت و ارتجاع، درباره «جریان واپسگرا و ضدانقلابی» در دانشگاه<br />
<br />
خامنهای در جمع دستچین شدهٔ بهاصطلاح دانشگاهی کودتای سیاه ضدفرهنگی سال۵۹ در دانشگاه را «هویتی بخشی به دانشگاه» خواند و به آن افتخار کرد. آیتالله تمساح ملعون را «استاد و راهنمای مرجع» هویت و آرمان مورد نظرش معرفی کرد و «تشکیلات مدیریتی کشور» به ریاست جلاد۶۷ را «انقلابی» توصیف کرد! ولیفقیه ارتجاع نتیجه گرفت که از این رو «مطالبهگری دانشجویان باید جداً به دور از دعوا و تند و تیزی... و پرهیز از ادبیات مضر و طعنهآمیز» باشد. او تأکید کرد «با دشمن مغرض، مخرج مشترک پیدا نکنید»! بروید به جای ایران و ارتجاع حاکم بر آن به قدس و فلسطین بپردازید! درعینحال خاطرنشان کرد که در دانشگاهها «آن جریان وابسته و واپسگرای ضدانقلاب که به ریشههای خارجی مرتبط بود، هنوز فعال است... بنابراین باید دغدغه داشت»! دغدغه خلیفه فرتوت ارتجاع از «تند و تیزی» و وجه اشتراک دانشجویان و دانشگاهها «با دشمن مغرض» اصل موضوع است که مقابله با آن را در «هویت»هایی از قبیل تمساح و جلاد و قاسم سلیمانی و لاجوردی و صیاد شیرازی جستجو میکند. نمیدانستیم که ابن ملجمها و ابن سعد و حرمله و ابن زیاد مظاهر انقلاب و ترقیخواهی بودهاند. گندهگویی خلیفه جاهلیت و ارتجاع درباره «جریان واپسگرا و ضدانقلابی» در دانشگاه هر طفلی را حتی در «سیسمونی قالیباف» به خنده میاندازد. به جای این لاف و گزافها بهتر است خامنهای تا کشتی ولایت به گل ننشسته به فکر یک جفت معاون اجرایی و اقتصادی جدید برای رئیسی باشد!</blockquote><br />
<br />
<br />
== منابع ==<br />
<references /></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=89696استان گیلان2026-06-18T14:09:51Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان گیلان<br />
| other_name = سبز و دلفریب<br />
| image_skyline = خانه میرزا کوچکخان جنگلی.jpg<br />
| image_caption = استان گیلان- رشت<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان گیلان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = رشت (شهر باران · شهر خلاق خوراک یونسکو ۲۰۱۵)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = زادگاه جنبش جنگل · دروازه تمدن مدرن ایران<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۴٬۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = ۲٬۵۳۰٬۶۹۶ نفر (دهمین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۱۶<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = گیلکی، تالشی، فارسی<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۵ متر زیر سطح دریا<br />
| blank5_name = بلندترین نقطه<br />
| blank5_info = قله سماموس (۳٬۷۰۱ متر)<br />
| blank6_name = آب و هوا<br />
| blank6_info = معتدل و مرطوب - بیشترین بارش ایران (تا ۲٬۰۰۰ میلیمتر سالانه)<br />
| blank7_name = رودخانهها<br />
| blank7_info = سفیدرود · شفارود · حویق · سیاهرود<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = دریای خزر و جمهوری آذربایجان (آستارا)<br />
| blank1_name_sec1 = غرب<br />
| blank1_info_sec1 = استان اردبیل<br />
| blank2_name_sec1 = جنوب<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای زنجان و قزوین<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = استان مازندران<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹) - قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای برجسته<br />
| blank1_info_sec2 = تالاب انزلی (رامسر ۱۹۷۵) · قلعه رودخان · ماسوله · بندر انزلی · آبشار ویسادار · مزارع چای لاهیجان<br />
| blank2_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank2_info_sec2 = برنج (هاشمی، صدری، طارم) · چای · زیتون · توتون · مرکبات · ابریشم<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد رشت · نانوداروهای ضدسرطان · صنایع غذایی · چوب و کاغذ<br />
| blank4_name_sec2 = بندر اصلی<br />
| blank4_info_sec2 = بندر انزلی (مهمترین بندر ایرانی در دریای خزر)<br />
| blank5_name_sec2 = غذاهای معروف<br />
| blank5_info_sec2 = میرزاقاسمی · باقلاقاتق · فسنجان · آلوچهشکمپُر · اشپل · رشتهخوشکار<br />
| blank6_name_sec2 = چهره تاریخی<br />
| blank6_info_sec2 = میرزا کوچکخان جنگلی - رهبر جنبش جنگل (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی)<br />
| blank7_name_sec2 = <br />
| blank7_info_sec2 = <br />
| blank8_name_sec2 = شهدای مقاومت<br />
| blank8_info_sec2 = علی الوندپور · مهناز یوسفزاده · حسن آزاده · شهریار رضایی و دهها شهید کشتار ۶۷<br />
| blank9_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank9_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
'''استان گیلان''' در شمال ایران و در حاشیه دریای خزر قرار دارد و به دلیل طبیعت سرسبز، جنگلهای هیرکانی، تالاب انزلی و آبوهوای مرطوب، از زیباترین استانهای کشور به شمار میرود. مرکز این استان شهر رشت است که به «شهر باران» و «شهر خلاق خوراک» یونسکو شهرت دارد. گیلان از گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری و تولید ابریشم، نقش مهمی در اقتصاد و تاریخ ایران داشته است. اقتصاد استان بر کشاورزی، بهویژه تولید برنج و چای، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است. فرهنگ گیلان با زبان گیلکی، آداب و رسوم محلی، صنایع دستی و غذاهای معروفی مانند میرزاقاسمی و باقلاقاتق شناخته میشود. همچنین این استان دارای جاذبههای گردشگری فراوانی از جمله ماسوله، قلعه رودخان، تالاب انزلی و جنگلهای هیرکانی است.<br />
<br />
مرکز استان: رشت<br />
<br />
مساحت: ۱۴,۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۲,۵۳۰,۶۹۶ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ -دهمین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۱۶ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: گیلکی، تالشی و فارسی<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۵ متر زیر سطح دریا (سطح دریای خزر)<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران، بر کرانه جنوبغربی دریای خزر (کاسپین) واقع شده و یکی از سرسبزترین و زیباترین استانهای ایران است. طبیعت گیلان پوشیده از جنگلهای انبوه هیرکانی، شالیزارهای سبز، مزارع چای و تالابهای بینالمللی است.<br />
<br />
گیلان از دیرباز به دلیل موقعیت استراتژیک خود بر جاده ابریشم، مرکز مهم بازرگانی بوده و از آن به عنوان «دروازه تمدن مدرن» ایران یاد میشود.<br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان گیلان از شمال به دریای خزر و کشور جمهوری آذربایجان (از طریق آستارا با مرز بینالمللی)، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استانهای زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود میشود.<br />
<br />
گیلان شامل دو بخش اصلی جغرافیایی است: جلگه ساحلی باریک در شمال (با ارتفاع زیر ۱۰۰ متر) و مناطق کوهستانی در جنوب (دامنههای شمالی رشتهکوه البرز). بلندترین نقطه استان قله سماموس با ارتفاع ۳,۷۰۱ متر است.<br />
<br />
آب و هوای گیلان معتدل و مرطوب است و از نظر اقلیمی کاملاً با بقیه ایران متفاوت است. میانگین بارش سالانه در رشت حدود ۱,۳۵۰ میلیمتر است که در برخی مناطق کوهستانی تا ۲,۰۰۰ میلیمتر میرسد که این میزان بارش، بیشترین بارش در ایران است و در تابستان رطوبت هوا بسیار بالاست.<br />
<br />
مهمترین رودخانههای این استان سفیدرود (بزرگترین رودخانه شمال ایران)، شفارود، حویق و سیاهرود هستند. تالاب انزلی با مساحت حدود ۱۵,۰۰۰ هکتار یکی از مهمترین تالابهای بینالمللی است که از سال ۱۹۷۵ میلادی در کنوانسیون رامسر ثبت شد. این تالاب زیستگاه بیش از ۱۰۰ گونه پرنده، ۵۰ گونه ماهی و صدها گونه گیاهی میباشد.<br />
<br />
جنگلهای هیرکانی گیلان از قدیمیترین جنگلهای پهنبرگ جهان هستند و قدمت آنها به ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد. این جنگلها در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی طبیعی یونسکو ثبت شدند.<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/list/1584/ یونسکو - جنگلهای هیرکانی]</ref><ref>[https://rsis.ramsar.org/ris/37?__goaway_challenge=meta-refresh&__goaway_id=47279ccae883c911290af4710cac464a کنوانسیون رامسر- تالاب انزلی]</ref><ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Gilan دانشنامه بریتانیکا- گیلان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-index/ دانشنامه ایرانیکا- گیلان]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-i-geography/ -iranica-GĪLĀN i. GEOGRAPHY AND ETHNOGRAPHY]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
گیلان تاریخی کهن دارد و از دیرباز دارای جنگلهای انبوه و صعبالعبور است. در دوران هخامنشی، گیلها (ساکنان گیلان) به عنوان یکی از اقوام ایرانی شناخته میشدند.<br />
<br />
در قرنهای اولیه اسلامی، گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود (جنگلهای انبوه و کوهستان) دیرتر از سایر مناطق ایران، اسلامی شد. حکومتهای محلی مختلفی از جمله آلبویه (که از دیلم و گیلان برخاستند) بر این منطقه حاکم بودند. آلبویه از قرن ۴ هجری بر بخش بزرگی از ایران و عراق حکومت کردند.<br />
<br />
در قرن ۱۵ میلادی، گیلان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان ابریشم در جهان بود و به همین دلیل از ثروتمندترین مناطق ایران به شمار میرفت. بازرگانان ونیزی، ژنوی و پرتغالی برای خرید ابریشم گیلان به این منطقه سفر میکردند.<br />
<br />
در دوران قاجار، رشت مرکز بازرگانی شمال ایران بود و مدارس و نهادهای مدرن از جمله مدارس روسی در آن تأسیس شدند. انقلاب مشروطه (۱۲۸۵-۱۲۹۰ شمسی) در گیلان بازتاب گستردهای داشت.<br />
<br />
مهمترین رویداد تاریخی گیلان در قرن بیستم، جنبش جنگل به رهبری میرزا کوچکخان جنگلی (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی / ۱۹۱۷-۱۹۲۱ میلادی) بود. میرزا کوچکخان با تشکیل نیروی مسلح در جنگلهای گیلان، علیه نفوذ بیگانگان (بهویژه روس و انگلیس) و حکومت مرکزی قاجار قیام کرد. جنبش جنگل موفق شد گیلان و مازندران را از تجاوز بیگانه حفظ کند و در تاریخ ایران جایگاه ویژهای دارد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-iv/ GĪLĀN iv. History in the Early Islamic Period-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-viiia/ GILĀN viiia. In the Constitutional Revolution of 1905-11-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-vii/ GĪLĀN vii. History in the 19th century-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
[[پرونده:استان گیلان۲.jpg|جایگزین=استان گیلان|بندانگشتی|326x326پیکسل|استان گیلان]]<br />
اقتصاد گیلان عمدتاً بر پایه کشاورزی، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است.<br />
<br />
کشاورزی:<br />
<br />
● برنج: گیلان یکی از دو قطب اصلی تولید برنج ایران (به همراه مازندران) است. برنج هاشمی، صدری و طارم از مرغوبترین ارقام برنج ایرانی هستند<br />
<br />
● چای: گیلان و مازندران تنها مناطق تولید چای در ایران هستند. مزارع چای لاهیجان و فومن از قدیمیترین مزارع چای ایرانی به شمار میروند. <br />
<br />
● زیتون: بهویژه در منطقه رودبار<br />
<br />
● توتون و تنباکو<br />
<br />
● مرکبات<br />
<br />
● ابریشم: تولید ابریشم در گیلان سابقهای ۵۰۰ ساله دارد<br />
<br />
ماهیگیری: بندر انزلی مهمترین بندر ایرانی در حاشیه دریای خزر است. صید ماهیان خاویاری (تاسماهی) از دیرباز یکی از منابع مهم درآمد است، هرچند در دهههای اخیر به دلیل صید بیرویه کاهش یافته است.<br />
<br />
صنعت: صنایع فولاد (فولاد رشت)، نانوداروهای ضدسرطان، صنایع غذایی و تبدیلی، صنایع چوب و کاغذ از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
گردشگری: گیلان با طبیعت بکر، سواحل دریای خزر، جنگلها، تالابها و فرهنگ غنی، یکی از مقاصد اصلی گردشگری ایران است.<ref name=":2" /><ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/rasht/rasht-attraction جاهای دیدنی رشت | معرفی بهترین مکان های تفریحی رشت-سفرمارکت]</ref><ref name=":3">[https://www.beytoote.com/iran/tour/handicrafts-souvenirs02-gilan.html آشنایی با صنایع دستی و سوغات گیلان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
مردم گیلان به زبان گیلکی سخن میگویند که یکی از زبانهای ایرانی شمالغربی است و تفاوتهای اساسی با فارسی دارد. در بخشهای غربی استان (تالش و آستارا)، زبان تالشی نیز رایج است. زبان فارسی نیز به عنوان زبان رسمی و آموزشی استفاده میشود.<br />
<br />
=== فرهنگ و آداب و رسوم گیلان ===<br />
فرهنگ و آداب و رسوم گیلان بسیار غنی و منحصربهفرد است:<br />
<br />
● لباس محلی: زنان گیلانی لباسهای رنگارنگ با روسری و چادر (پارچه ابریشمی رنگی) میپوشند[[پرونده:غذای محلی گیلان-باقلاقاتوق.jpg|جایگزین=باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان|بندانگشتی|378x378پیکسل|باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان]] ● خانههای سنتی: خانههای چوبی با سقف شیروانی برای مقابله با بارش فراوان<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xii-rural-housing/ GILĀN xii. Rural Housing-iranica]</ref><br />
<br />
● هنرهای محلی: حصیربافی، جاجیمبافی، سفالگری<br />
<br />
=== '''غذاهای گیلانی''' ===<br />
غذاهای گیلانی از مشهورترین و خوشمزهترین غذاهای ایرانی هستندو به همین دلیل است که رشت «شهر خلاق خوراک» یونسکو نامگذاری شد.<br />
<br />
● میرزاقاسمی: بادمجان کبابی با گوجهفرنگی و تخممرغ- نماد آشپزی گیلانی<br />
<br />
● باقلاقاتق: خوراک لوبیاسبز با تخممرغ<br />
<br />
● سیرابیج (سیرابا): سیر پخته با تخممرغ<br />
<br />
● آلوچهشکمپُر: آلوچه پُرشده با گردو<br />
<br />
● آش رشته گیلانی<br />
[[پرونده:جشن برداشت برنج یا جشن خرمن.jpg|جایگزین=جشن برداشت برنج یا جشن خرمن|بندانگشتی|384x384پیکسل|جشن برداشت برنج یا جشن خرمن]]<br />
● فسنجان: خورش انار و گردو (ریشه گیلانی دارد)<br />
<br />
● اشپل: تخم ماهی نمکسود- غذای سنتی گیلان<br />
<br />
● رشتهخوشکار: شیرینی سنتی گیلان<ref>[https://www.unesco.org/en/creative-cities/rasht Rasht-unesco]</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">[https://pourdanesh.com/%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86/ محصولات صادراتی استان گیلان + فرصت ها و بهترین مقاصد-پوردانش]</ref><br />
<br />
=== جشنها و مراسم: ===<br />
● جشن ولانگاری (برداشت زالزالک)<br />
<br />
● مراسم شبنشینیهای سنتی (شونشینی)<br />
<br />
● مراسم نشاکاری (کاشت برنج) با آواز و موسیقی محلی<br />
<br />
● جشن برداشت برنج (خرمنکوبی)<br />
<br />
● نوروزخوانی گیلانی<ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-x/ GĪLĀN x. LANGUAGES-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xiv-ethnic-groups/ GILĀN xiv. Ethnic Groups-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-folklore/ GILAN xvi. FOLKLORE-iranica]</ref><ref name=":4" /><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
<br />
=== میراث جهانی یونسکو: ===<br />
جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹): جنگلهای باستانی پهنبرگ با قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال که بقایای جنگلهای دوران سوم زمینشناسی هستند. این جنگلها شامل گونههای گیاهی و جانوری منحصربهفرد از جمله آهوی خالدار فارسی و پلنگ ایرانی هستند.<br />
<br />
'''دیگر جاذبهها:'''<br />
[[پرونده:جنگل هیرکانی.jpg|جایگزین=جنگلهای هیرکانی|بندانگشتی|343x343پیکسل|جنگلهای هیرکانی]]<br />
● تالاب انزلی: تالاب بینالمللی رامسر با زیستگاه غنی پرندگان و آبزیان<br />
<br />
● قلعه رودخان: قلعه تاریخی در دل جنگل با قدمت بیش از ۱,۰۰۰ سال<br />
<br />
● ماسوله: روستای پلکانی منحصربهفرد که سقف هر خانه حیاط خانه بالایی است<br />
<br />
● بندر انزلی: بندر تاریخی بر دریای خزر<br />
<br />
● سواحل دریای خزر: از آستارا تا رودسر<br />
<br />
● موزه میراث روستایی گیلان: موزه روباز در حومه رشت<br />
<br />
● بقعه آقاسیدابراهیم: بنای تاریخی در قلب جنگل<br />
<br />
● آبشار ویسادار: یکی از بلندترین آبشارهای گیلان<br />
<br />
● لاهیجان: مزارع چای و قلعه تاریخی<br />
<br />
● منطقه حفاظتشده بوجاق: ساحلی بکر با تالاب و جنگل<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>[https://www.eghamat24.com/blog/67467/gilan-attractions ۱۰۲ تا از جاهای دیدنی گیلان؛ مکانهای تاریخی، طبیعی و تفریحی با آدرس و عکس-اقامت۲۴]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
گیلان و رشت، سرزمین میرزا کوچکخان جنگلی و مبارزه با بیگانگان، در دوران نظام ولایت فقیه نیز یکی از کانونهای پرشور مقاومت مردم ایران بوده است.<br />
<br />
=== میراث جنبش جنگل و سازمان مجاهدین خلق: ===<br />
روحیه آزادیخواهی میرزا کوچکخان جنگلی در مردم گیلان زنده مانده است. واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در ۱ آذر ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵)، در ۱۵ شهر از جمله رشت، سالگرد شهادت میرزا کوچکخان را گرامی داشتند و پیام آزادیخواهی او را بازتاب دادند.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/pmoi-resistance-units-honor-legacy-of-mirza-kuchak-khan-across-iran/ سازمان مجاهدین- بزرگداشت میرزا کوچکخان توسط واحدهای مقاومت]</ref><br />
<br />
=== مجاهدان شهید گیلان- شهدای زندان پل عراق رشت: ===<br />
گیلان از نخستین استانهایی بود که شاهد اعدام مجاهدین خلق پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ شد. در سحرگاه ۱۰ مرداد ۱۳۶۰، چهار مجاهد خلق، از جمله علی الوندپور (۲۳ ساله از فومن) در زندان پل عراق رشت توسط دژخیمان خمینی تیرباران شدند. آنها در بیدادگاهی نمایشی به مرگ محکوم شده بودند و جان خود را در راه آزادی فدا کردند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/1298 جنبش دادخواهی- شهید علی الوندپور]</ref><br />
<br />
=== مهناز یوسفزاده- مجاهد قهرمان رشت: ===<br />
مجاهد شهید مهناز یوسفزاده (متولد ۱۳۴۰ در رشت) در پاییز ۱۳۶۰ در رشت دستگیر و به زندان سپاه بندر انزلی منتقل شد. رژیم وی را برای گرفتن اطلاعات درباره همرزمانش بهشدت شکنجه کرد ولی این مجاهد تسلیم نشد. مهناز در ۸ آذر ۱۳۶۱ در سن ۲۰ سالگی به شهادت رسید. حسن آزاده (۲۶ ساله از رشت) و شهریار رضایی (۲۸ ساله از رشت-ماسال) نیز از مجاهدان شهید گیلان هستند که در کشتار ۱۳۶۷ به شهادت رسیدند.<ref>[https://t.me/massacre_67/42764 تلگرام جنبش دادخواهی- شهید مهناز یوسفزاده]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷ (۱۹۸۸)، زندانهای استان گیلان نیز شاهد کشتار زندانیان سیاسی بودند. دهها زندانی مجاهد خلق و مبارز سیاسی در رشت و شهرهای استان در کمیسیونهای مرگ به فتوای خمینی اعدام شدند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/16052 جنبش دادخواهی - شهید شهریار رضایی]</ref><ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/2391 با یاد مجاهد شهید حسن آزاده-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸: ===<br />
در [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹)، رشت و شهرهای گیلان شاهد اعتراضات گسترده علیه گران شدن بنزین و سرکوب حکومتی بودند. مردم با شعارهای ضد حکومتی به خیابانها آمدند و نیروهای امنیتی با خشونت با آنها برخورد کردند.<ref>[[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|اعتراضات ۱۳۹۸ ایران-ایرانپدیا]]</ref><br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱و۱۴۰۴: ===<br />
رشت یکی از شهرهای پیشتاز در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] بود. مردم رشت و گیلان و لاهیجان و بندر انزلی و رودسر و شهرهای دیگر با شجاعت بینظیر به خیابانها آمدند و به اعتراضات شبانه در محلههای مختلف ادامه دادند و نیروهای امنیتی رژیم به گلولههای جنگی بسیاری از معترضین را بهشهادت رساندند.ایرانپدیا در فهرست [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]] نام ۱۱۶تن از این شهیدان را بهثبت رسانده است.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/2024-report-pmoi-resistance-units-lead-courageous-activities-for-irans-freedom/ سازمان مجاهدین- گزارش فعالیتهای واحدهای مقاومت ۲۰۲۴]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B3/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89695کاربر:Hamidreza۳/صفحه تمرین2026-06-18T14:09:38Z<p>Alireza k h: صفحه را خالی کرد</p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=89694استان گیلان2026-06-18T14:07:20Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{Infobox settlement | name = استان گیلان | other_name = سبز و دلفریب | image_skyline = خانه میرزا کوچکخان جنگلی.jpg | image_caption = استان گیلان- رشت | pushpin_map = Iran | map_caption = موقعیت استان گیلان در نقشه ایران | subdivision_type = کشور | subdivision_name...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان گیلان<br />
| other_name = سبز و دلفریب<br />
| image_skyline = خانه میرزا کوچکخان جنگلی.jpg<br />
| image_caption = استان گیلان- رشت<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان گیلان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = رشت (شهر باران · شهر خلاق خوراک یونسکو ۲۰۱۵)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = زادگاه جنبش جنگل · دروازه تمدن مدرن ایران<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۴٬۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = ۲٬۵۳۰٬۶۹۶ نفر (دهمین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۱۶<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = گیلکی، تالشی، فارسی<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۵ متر زیر سطح دریا<br />
| blank5_name = بلندترین نقطه<br />
| blank5_info = قله سماموس (۳٬۷۰۱ متر)<br />
| blank6_name = آب و هوا<br />
| blank6_info = معتدل و مرطوب - بیشترین بارش ایران (تا ۲٬۰۰۰ میلیمتر سالانه)<br />
| blank7_name = رودخانهها<br />
| blank7_info = سفیدرود · شفارود · حویق · سیاهرود<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = دریای خزر و جمهوری آذربایجان (آستارا)<br />
| blank1_name_sec1 = غرب<br />
| blank1_info_sec1 = استان اردبیل<br />
| blank2_name_sec1 = جنوب<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای زنجان و قزوین<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = استان مازندران<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹) - قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای برجسته<br />
| blank1_info_sec2 = تالاب انزلی (رامسر ۱۹۷۵) · قلعه رودخان · ماسوله · بندر انزلی · آبشار ویسادار · مزارع چای لاهیجان<br />
| blank2_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank2_info_sec2 = برنج (هاشمی، صدری، طارم) · چای · زیتون · توتون · مرکبات · ابریشم<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد رشت · نانوداروهای ضدسرطان · صنایع غذایی · چوب و کاغذ<br />
| blank4_name_sec2 = بندر اصلی<br />
| blank4_info_sec2 = بندر انزلی (مهمترین بندر ایرانی در دریای خزر)<br />
| blank5_name_sec2 = غذاهای معروف<br />
| blank5_info_sec2 = میرزاقاسمی · باقلاقاتق · فسنجان · آلوچهشکمپُر · اشپل · رشتهخوشکار<br />
| blank6_name_sec2 = چهره تاریخی<br />
| blank6_info_sec2 = میرزا کوچکخان جنگلی - رهبر جنبش جنگل (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی)<br />
| blank7_name_sec2 = <br />
| blank7_info_sec2 = <br />
| blank8_name_sec2 = شهدای مقاومت<br />
| blank8_info_sec2 = علی الوندپور · مهناز یوسفزاده · حسن آزاده · شهریار رضایی و دهها شهید کشتار ۶۷<br />
| blank9_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank9_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
'''مقاله درحال ویرایش است'''<br />
<br />
<br />
────────────────────────────────────────────────────────────<br />
<br />
== مقدمه و کلیات ==<br />
'''استان گیلان،''' '''سبز و دلفریب'''<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران و در حاشیه دریای خزر قرار دارد و به دلیل طبیعت سرسبز، جنگلهای هیرکانی، تالاب انزلی و آبوهوای مرطوب، از زیباترین استانهای کشور به شمار میرود. مرکز این استان شهر رشت است که به «شهر باران» و «شهر خلاق خوراک» یونسکو شهرت دارد. گیلان از گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری و تولید ابریشم، نقش مهمی در اقتصاد و تاریخ ایران داشته است. اقتصاد استان بر کشاورزی، بهویژه تولید برنج و چای، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است. فرهنگ گیلان با زبان گیلکی، آداب و رسوم محلی، صنایع دستی و غذاهای معروفی مانند میرزاقاسمی و باقلاقاتق شناخته میشود. همچنین این استان دارای جاذبههای گردشگری فراوانی از جمله ماسوله، قلعه رودخان، تالاب انزلی و جنگلهای هیرکانی است.<br />
<br />
مرکز استان: رشت<br />
<br />
مساحت: ۱۴,۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۲,۵۳۰,۶۹۶ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ -دهمین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۱۶ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: گیلکی، تالشی و فارسی<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۵ متر زیر سطح دریا (سطح دریای خزر)<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران، بر کرانه جنوبغربی دریای خزر (کاسپین) واقع شده و یکی از سرسبزترین و زیباترین استانهای ایران است. طبیعت گیلان پوشیده از جنگلهای انبوه هیرکانی، شالیزارهای سبز، مزارع چای و تالابهای بینالمللی است.<br />
<br />
گیلان از دیرباز به دلیل موقعیت استراتژیک خود بر جاده ابریشم، مرکز مهم بازرگانی بوده و از آن به عنوان «دروازه تمدن مدرن» ایران یاد میشود.<br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان گیلان از شمال به دریای خزر و کشور جمهوری آذربایجان (از طریق آستارا با مرز بینالمللی)، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استانهای زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود میشود.<br />
<br />
گیلان شامل دو بخش اصلی جغرافیایی است: جلگه ساحلی باریک در شمال (با ارتفاع زیر ۱۰۰ متر) و مناطق کوهستانی در جنوب (دامنههای شمالی رشتهکوه البرز). بلندترین نقطه استان قله سماموس با ارتفاع ۳,۷۰۱ متر است.<br />
<br />
آب و هوای گیلان معتدل و مرطوب است و از نظر اقلیمی کاملاً با بقیه ایران متفاوت است. میانگین بارش سالانه در رشت حدود ۱,۳۵۰ میلیمتر است که در برخی مناطق کوهستانی تا ۲,۰۰۰ میلیمتر میرسد که این میزان بارش، بیشترین بارش در ایران است و در تابستان رطوبت هوا بسیار بالاست.<br />
<br />
مهمترین رودخانههای این استان سفیدرود (بزرگترین رودخانه شمال ایران)، شفارود، حویق و سیاهرود هستند. تالاب انزلی با مساحت حدود ۱۵,۰۰۰ هکتار یکی از مهمترین تالابهای بینالمللی است که از سال ۱۹۷۵ میلادی در کنوانسیون رامسر ثبت شد. این تالاب زیستگاه بیش از ۱۰۰ گونه پرنده، ۵۰ گونه ماهی و صدها گونه گیاهی میباشد.<br />
<br />
جنگلهای هیرکانی گیلان از قدیمیترین جنگلهای پهنبرگ جهان هستند و قدمت آنها به ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد. این جنگلها در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی طبیعی یونسکو ثبت شدند.<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/list/1584/ یونسکو - جنگلهای هیرکانی]</ref><ref>[https://rsis.ramsar.org/ris/37?__goaway_challenge=meta-refresh&__goaway_id=47279ccae883c911290af4710cac464a کنوانسیون رامسر- تالاب انزلی]</ref><ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Gilan دانشنامه بریتانیکا- گیلان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-index/ دانشنامه ایرانیکا- گیلان]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-i-geography/ -iranica-GĪLĀN i. GEOGRAPHY AND ETHNOGRAPHY]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
گیلان تاریخی کهن دارد و از دیرباز دارای جنگلهای انبوه و صعبالعبور است. در دوران هخامنشی، گیلها (ساکنان گیلان) به عنوان یکی از اقوام ایرانی شناخته میشدند.<br />
<br />
در قرنهای اولیه اسلامی، گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود (جنگلهای انبوه و کوهستان) دیرتر از سایر مناطق ایران، اسلامی شد. حکومتهای محلی مختلفی از جمله آلبویه (که از دیلم و گیلان برخاستند) بر این منطقه حاکم بودند. آلبویه از قرن ۴ هجری بر بخش بزرگی از ایران و عراق حکومت کردند.<br />
<br />
در قرن ۱۵ میلادی، گیلان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان ابریشم در جهان بود و به همین دلیل از ثروتمندترین مناطق ایران به شمار میرفت. بازرگانان ونیزی، ژنوی و پرتغالی برای خرید ابریشم گیلان به این منطقه سفر میکردند.<br />
<br />
در دوران قاجار، رشت مرکز بازرگانی شمال ایران بود و مدارس و نهادهای مدرن از جمله مدارس روسی در آن تأسیس شدند. انقلاب مشروطه (۱۲۸۵-۱۲۹۰ شمسی) در گیلان بازتاب گستردهای داشت.<br />
<br />
مهمترین رویداد تاریخی گیلان در قرن بیستم، جنبش جنگل به رهبری میرزا کوچکخان جنگلی (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی / ۱۹۱۷-۱۹۲۱ میلادی) بود. میرزا کوچکخان با تشکیل نیروی مسلح در جنگلهای گیلان، علیه نفوذ بیگانگان (بهویژه روس و انگلیس) و حکومت مرکزی قاجار قیام کرد. جنبش جنگل موفق شد گیلان و مازندران را از تجاوز بیگانه حفظ کند و در تاریخ ایران جایگاه ویژهای دارد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-iv/ GĪLĀN iv. History in the Early Islamic Period-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-viiia/ GILĀN viiia. In the Constitutional Revolution of 1905-11-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-vii/ GĪLĀN vii. History in the 19th century-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
[[پرونده:استان گیلان۲.jpg|جایگزین=استان گیلان|بندانگشتی|326x326پیکسل|استان گیلان]]<br />
اقتصاد گیلان عمدتاً بر پایه کشاورزی، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است.<br />
<br />
کشاورزی:<br />
<br />
● برنج: گیلان یکی از دو قطب اصلی تولید برنج ایران (به همراه مازندران) است. برنج هاشمی، صدری و طارم از مرغوبترین ارقام برنج ایرانی هستند<br />
<br />
● چای: گیلان و مازندران تنها مناطق تولید چای در ایران هستند. مزارع چای لاهیجان و فومن از قدیمیترین مزارع چای ایرانی به شمار میروند. <br />
<br />
● زیتون: بهویژه در منطقه رودبار<br />
<br />
● توتون و تنباکو<br />
<br />
● مرکبات<br />
<br />
● ابریشم: تولید ابریشم در گیلان سابقهای ۵۰۰ ساله دارد<br />
<br />
ماهیگیری: بندر انزلی مهمترین بندر ایرانی در حاشیه دریای خزر است. صید ماهیان خاویاری (تاسماهی) از دیرباز یکی از منابع مهم درآمد است، هرچند در دهههای اخیر به دلیل صید بیرویه کاهش یافته است.<br />
<br />
صنعت: صنایع فولاد (فولاد رشت)، نانوداروهای ضدسرطان، صنایع غذایی و تبدیلی، صنایع چوب و کاغذ از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
گردشگری: گیلان با طبیعت بکر، سواحل دریای خزر، جنگلها، تالابها و فرهنگ غنی، یکی از مقاصد اصلی گردشگری ایران است.<ref name=":2" /><ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/rasht/rasht-attraction جاهای دیدنی رشت | معرفی بهترین مکان های تفریحی رشت-سفرمارکت]</ref><ref name=":3">[https://www.beytoote.com/iran/tour/handicrafts-souvenirs02-gilan.html آشنایی با صنایع دستی و سوغات گیلان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
مردم گیلان به زبان گیلکی سخن میگویند که یکی از زبانهای ایرانی شمالغربی است و تفاوتهای اساسی با فارسی دارد. در بخشهای غربی استان (تالش و آستارا)، زبان تالشی نیز رایج است. زبان فارسی نیز به عنوان زبان رسمی و آموزشی استفاده میشود.<br />
<br />
=== فرهنگ و آداب و رسوم گیلان ===<br />
فرهنگ و آداب و رسوم گیلان بسیار غنی و منحصربهفرد است:<br />
<br />
● لباس محلی: زنان گیلانی لباسهای رنگارنگ با روسری و چادر (پارچه ابریشمی رنگی) میپوشند[[پرونده:غذای محلی گیلان-باقلاقاتوق.jpg|جایگزین=باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان|بندانگشتی|378x378پیکسل|باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان]] ● خانههای سنتی: خانههای چوبی با سقف شیروانی برای مقابله با بارش فراوان<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xii-rural-housing/ GILĀN xii. Rural Housing-iranica]</ref><br />
<br />
● هنرهای محلی: حصیربافی، جاجیمبافی، سفالگری<br />
<br />
=== '''غذاهای گیلانی''' ===<br />
غذاهای گیلانی از مشهورترین و خوشمزهترین غذاهای ایرانی هستندو به همین دلیل است که رشت «شهر خلاق خوراک» یونسکو نامگذاری شد.<br />
<br />
● میرزاقاسمی: بادمجان کبابی با گوجهفرنگی و تخممرغ- نماد آشپزی گیلانی<br />
<br />
● باقلاقاتق: خوراک لوبیاسبز با تخممرغ<br />
<br />
● سیرابیج (سیرابا): سیر پخته با تخممرغ<br />
<br />
● آلوچهشکمپُر: آلوچه پُرشده با گردو<br />
<br />
● آش رشته گیلانی<br />
[[پرونده:جشن برداشت برنج یا جشن خرمن.jpg|جایگزین=جشن برداشت برنج یا جشن خرمن|بندانگشتی|384x384پیکسل|جشن برداشت برنج یا جشن خرمن]]<br />
● فسنجان: خورش انار و گردو (ریشه گیلانی دارد)<br />
<br />
● اشپل: تخم ماهی نمکسود- غذای سنتی گیلان<br />
<br />
● رشتهخوشکار: شیرینی سنتی گیلان<ref>[https://www.unesco.org/en/creative-cities/rasht Rasht-unesco]</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">[https://pourdanesh.com/%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86/ محصولات صادراتی استان گیلان + فرصت ها و بهترین مقاصد-پوردانش]</ref><br />
<br />
=== جشنها و مراسم: ===<br />
● جشن ولانگاری (برداشت زالزالک)<br />
<br />
● مراسم شبنشینیهای سنتی (شونشینی)<br />
<br />
● مراسم نشاکاری (کاشت برنج) با آواز و موسیقی محلی<br />
<br />
● جشن برداشت برنج (خرمنکوبی)<br />
<br />
● نوروزخوانی گیلانی<ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-x/ GĪLĀN x. LANGUAGES-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xiv-ethnic-groups/ GILĀN xiv. Ethnic Groups-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-folklore/ GILAN xvi. FOLKLORE-iranica]</ref><ref name=":4" /><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
<br />
=== میراث جهانی یونسکو: ===<br />
جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹): جنگلهای باستانی پهنبرگ با قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال که بقایای جنگلهای دوران سوم زمینشناسی هستند. این جنگلها شامل گونههای گیاهی و جانوری منحصربهفرد از جمله آهوی خالدار فارسی و پلنگ ایرانی هستند.<br />
<br />
'''دیگر جاذبهها:'''<br />
[[پرونده:جنگل هیرکانی.jpg|جایگزین=جنگلهای هیرکانی|بندانگشتی|343x343پیکسل|جنگلهای هیرکانی]]<br />
● تالاب انزلی: تالاب بینالمللی رامسر با زیستگاه غنی پرندگان و آبزیان<br />
<br />
● قلعه رودخان: قلعه تاریخی در دل جنگل با قدمت بیش از ۱,۰۰۰ سال<br />
<br />
● ماسوله: روستای پلکانی منحصربهفرد که سقف هر خانه حیاط خانه بالایی است<br />
<br />
● بندر انزلی: بندر تاریخی بر دریای خزر<br />
<br />
● سواحل دریای خزر: از آستارا تا رودسر<br />
<br />
● موزه میراث روستایی گیلان: موزه روباز در حومه رشت<br />
<br />
● بقعه آقاسیدابراهیم: بنای تاریخی در قلب جنگل<br />
<br />
● آبشار ویسادار: یکی از بلندترین آبشارهای گیلان<br />
<br />
● لاهیجان: مزارع چای و قلعه تاریخی<br />
<br />
● منطقه حفاظتشده بوجاق: ساحلی بکر با تالاب و جنگل<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>[https://www.eghamat24.com/blog/67467/gilan-attractions ۱۰۲ تا از جاهای دیدنی گیلان؛ مکانهای تاریخی، طبیعی و تفریحی با آدرس و عکس-اقامت۲۴]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
گیلان و رشت، سرزمین میرزا کوچکخان جنگلی و مبارزه با بیگانگان، در دوران نظام ولایت فقیه نیز یکی از کانونهای پرشور مقاومت مردم ایران بوده است.<br />
<br />
=== میراث جنبش جنگل و سازمان مجاهدین خلق: ===<br />
روحیه آزادیخواهی میرزا کوچکخان جنگلی در مردم گیلان زنده مانده است. واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در ۱ آذر ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵)، در ۱۵ شهر از جمله رشت، سالگرد شهادت میرزا کوچکخان را گرامی داشتند و پیام آزادیخواهی او را بازتاب دادند.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/pmoi-resistance-units-honor-legacy-of-mirza-kuchak-khan-across-iran/ سازمان مجاهدین- بزرگداشت میرزا کوچکخان توسط واحدهای مقاومت]</ref><br />
<br />
=== مجاهدان شهید گیلان- شهدای زندان پل عراق رشت: ===<br />
گیلان از نخستین استانهایی بود که شاهد اعدام مجاهدین خلق پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ شد. در سحرگاه ۱۰ مرداد ۱۳۶۰، چهار مجاهد خلق، از جمله علی الوندپور (۲۳ ساله از فومن) در زندان پل عراق رشت توسط دژخیمان خمینی تیرباران شدند. آنها در بیدادگاهی نمایشی به مرگ محکوم شده بودند و جان خود را در راه آزادی فدا کردند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/1298 جنبش دادخواهی- شهید علی الوندپور]</ref><br />
<br />
=== مهناز یوسفزاده- مجاهد قهرمان رشت: ===<br />
مجاهد شهید مهناز یوسفزاده (متولد ۱۳۴۰ در رشت) در پاییز ۱۳۶۰ در رشت دستگیر و به زندان سپاه بندر انزلی منتقل شد. رژیم وی را برای گرفتن اطلاعات درباره همرزمانش بهشدت شکنجه کرد ولی این مجاهد تسلیم نشد. مهناز در ۸ آذر ۱۳۶۱ در سن ۲۰ سالگی به شهادت رسید. حسن آزاده (۲۶ ساله از رشت) و شهریار رضایی (۲۸ ساله از رشت-ماسال) نیز از مجاهدان شهید گیلان هستند که در کشتار ۱۳۶۷ به شهادت رسیدند.<ref>[https://t.me/massacre_67/42764 تلگرام جنبش دادخواهی- شهید مهناز یوسفزاده]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷ (۱۹۸۸)، زندانهای استان گیلان نیز شاهد کشتار زندانیان سیاسی بودند. دهها زندانی مجاهد خلق و مبارز سیاسی در رشت و شهرهای استان در کمیسیونهای مرگ به فتوای خمینی اعدام شدند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/16052 جنبش دادخواهی - شهید شهریار رضایی]</ref><ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/2391 با یاد مجاهد شهید حسن آزاده-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸: ===<br />
در [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹)، رشت و شهرهای گیلان شاهد اعتراضات گسترده علیه گران شدن بنزین و سرکوب حکومتی بودند. مردم با شعارهای ضد حکومتی به خیابانها آمدند و نیروهای امنیتی با خشونت با آنها برخورد کردند.<ref>[[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|اعتراضات ۱۳۹۸ ایران-ایرانپدیا]]</ref><br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱و۱۴۰۴: ===<br />
رشت یکی از شهرهای پیشتاز در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] بود. مردم رشت و گیلان و لاهیجان و بندر انزلی و رودسر و شهرهای دیگر با شجاعت بینظیر به خیابانها آمدند و به اعتراضات شبانه در محلههای مختلف ادامه دادند و نیروهای امنیتی رژیم به گلولههای جنگی بسیاری از معترضین را بهشهادت رساندند.ایرانپدیا در فهرست [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]] نام ۱۱۶تن از این شهیدان را بهثبت رسانده است.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/2024-report-pmoi-resistance-units-lead-courageous-activities-for-irans-freedom/ سازمان مجاهدین- گزارش فعالیتهای واحدهای مقاومت ۲۰۲۴]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89693ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-18T14:05:39Z<p>Alireza k h: /* ایران، شهرها و استانها */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
# [[جواد زمانی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کایلاش ساتیارتی]]<br />
# [[خوان مانوئل سانتوس]]<br />
# [[دیمیتری موراتوف]]<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان خوزستان]]<br />
# [[استان گیلان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B3/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89692کاربر:Hamidreza۳/صفحه تمرین2026-06-18T13:50:04Z<p>Alireza k h: ویراستاری نهایی مقاله قبل از انتشار</p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان گیلان<br />
| other_name = سبز و دلفریب<br />
| image_skyline = خانه میرزا کوچکخان جنگلی.jpg<br />
| image_caption = استان گیلان- رشت<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان گیلان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = رشت (شهر باران · شهر خلاق خوراک یونسکو ۲۰۱۵)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = زادگاه جنبش جنگل · دروازه تمدن مدرن ایران<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۴٬۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = ۲٬۵۳۰٬۶۹۶ نفر (دهمین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۱۶<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = گیلکی، تالشی، فارسی<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۵ متر زیر سطح دریا<br />
| blank5_name = بلندترین نقطه<br />
| blank5_info = قله سماموس (۳٬۷۰۱ متر)<br />
| blank6_name = آب و هوا<br />
| blank6_info = معتدل و مرطوب - بیشترین بارش ایران (تا ۲٬۰۰۰ میلیمتر سالانه)<br />
| blank7_name = رودخانهها<br />
| blank7_info = سفیدرود · شفارود · حویق · سیاهرود<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = دریای خزر و جمهوری آذربایجان (آستارا)<br />
| blank1_name_sec1 = غرب<br />
| blank1_info_sec1 = استان اردبیل<br />
| blank2_name_sec1 = جنوب<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای زنجان و قزوین<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = استان مازندران<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹) - قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای برجسته<br />
| blank1_info_sec2 = تالاب انزلی (رامسر ۱۹۷۵) · قلعه رودخان · ماسوله · بندر انزلی · آبشار ویسادار · مزارع چای لاهیجان<br />
| blank2_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank2_info_sec2 = برنج (هاشمی، صدری، طارم) · چای · زیتون · توتون · مرکبات · ابریشم<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد رشت · نانوداروهای ضدسرطان · صنایع غذایی · چوب و کاغذ<br />
| blank4_name_sec2 = بندر اصلی<br />
| blank4_info_sec2 = بندر انزلی (مهمترین بندر ایرانی در دریای خزر)<br />
| blank5_name_sec2 = غذاهای معروف<br />
| blank5_info_sec2 = میرزاقاسمی · باقلاقاتق · فسنجان · آلوچهشکمپُر · اشپل · رشتهخوشکار<br />
| blank6_name_sec2 = چهره تاریخی<br />
| blank6_info_sec2 = میرزا کوچکخان جنگلی - رهبر جنبش جنگل (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی)<br />
| blank7_name_sec2 = <br />
| blank7_info_sec2 = <br />
| blank8_name_sec2 = شهدای مقاومت<br />
| blank8_info_sec2 = علی الوندپور · مهناز یوسفزاده · حسن آزاده · شهریار رضایی و دهها شهید کشتار ۶۷<br />
| blank9_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank9_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
'''مقاله درحال ویرایش است'''<br />
<br />
<br />
────────────────────────────────────────────────────────────<br />
<br />
== مقدمه و کلیات ==<br />
'''استان گیلان،''' '''سبز و دلفریب'''<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران و در حاشیه دریای خزر قرار دارد و به دلیل طبیعت سرسبز، جنگلهای هیرکانی، تالاب انزلی و آبوهوای مرطوب، از زیباترین استانهای کشور به شمار میرود. مرکز این استان شهر رشت است که به «شهر باران» و «شهر خلاق خوراک» یونسکو شهرت دارد. گیلان از گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری و تولید ابریشم، نقش مهمی در اقتصاد و تاریخ ایران داشته است. اقتصاد استان بر کشاورزی، بهویژه تولید برنج و چای، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است. فرهنگ گیلان با زبان گیلکی، آداب و رسوم محلی، صنایع دستی و غذاهای معروفی مانند میرزاقاسمی و باقلاقاتق شناخته میشود. همچنین این استان دارای جاذبههای گردشگری فراوانی از جمله ماسوله، قلعه رودخان، تالاب انزلی و جنگلهای هیرکانی است.<br />
<br />
مرکز استان: رشت<br />
<br />
مساحت: ۱۴,۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۲,۵۳۰,۶۹۶ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ -دهمین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۱۶ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: گیلکی، تالشی و فارسی<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۵ متر زیر سطح دریا (سطح دریای خزر)<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران، بر کرانه جنوبغربی دریای خزر (کاسپین) واقع شده و یکی از سرسبزترین و زیباترین استانهای ایران است. طبیعت گیلان پوشیده از جنگلهای انبوه هیرکانی، شالیزارهای سبز، مزارع چای و تالابهای بینالمللی است.<br />
<br />
گیلان از دیرباز به دلیل موقعیت استراتژیک خود بر جاده ابریشم، مرکز مهم بازرگانی بوده و از آن به عنوان «دروازه تمدن مدرن» ایران یاد میشود.<br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان گیلان از شمال به دریای خزر و کشور جمهوری آذربایجان (از طریق آستارا با مرز بینالمللی)، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استانهای زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود میشود.<br />
<br />
گیلان شامل دو بخش اصلی جغرافیایی است: جلگه ساحلی باریک در شمال (با ارتفاع زیر ۱۰۰ متر) و مناطق کوهستانی در جنوب (دامنههای شمالی رشتهکوه البرز). بلندترین نقطه استان قله سماموس با ارتفاع ۳,۷۰۱ متر است.<br />
<br />
آب و هوای گیلان معتدل و مرطوب است و از نظر اقلیمی کاملاً با بقیه ایران متفاوت است. میانگین بارش سالانه در رشت حدود ۱,۳۵۰ میلیمتر است که در برخی مناطق کوهستانی تا ۲,۰۰۰ میلیمتر میرسد که این میزان بارش، بیشترین بارش در ایران است و در تابستان رطوبت هوا بسیار بالاست.<br />
<br />
مهمترین رودخانههای این استان سفیدرود (بزرگترین رودخانه شمال ایران)، شفارود، حویق و سیاهرود هستند. تالاب انزلی با مساحت حدود ۱۵,۰۰۰ هکتار یکی از مهمترین تالابهای بینالمللی است که از سال ۱۹۷۵ میلادی در کنوانسیون رامسر ثبت شد. این تالاب زیستگاه بیش از ۱۰۰ گونه پرنده، ۵۰ گونه ماهی و صدها گونه گیاهی میباشد.<br />
<br />
جنگلهای هیرکانی گیلان از قدیمیترین جنگلهای پهنبرگ جهان هستند و قدمت آنها به ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد. این جنگلها در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی طبیعی یونسکو ثبت شدند.<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/list/1584/ یونسکو - جنگلهای هیرکانی]</ref><ref>[https://rsis.ramsar.org/ris/37?__goaway_challenge=meta-refresh&__goaway_id=47279ccae883c911290af4710cac464a کنوانسیون رامسر- تالاب انزلی]</ref><ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Gilan دانشنامه بریتانیکا- گیلان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-index/ دانشنامه ایرانیکا- گیلان]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-i-geography/ -iranica-GĪLĀN i. GEOGRAPHY AND ETHNOGRAPHY]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
گیلان تاریخی کهن دارد و از دیرباز دارای جنگلهای انبوه و صعبالعبور است. در دوران هخامنشی، گیلها (ساکنان گیلان) به عنوان یکی از اقوام ایرانی شناخته میشدند.<br />
<br />
در قرنهای اولیه اسلامی، گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود (جنگلهای انبوه و کوهستان) دیرتر از سایر مناطق ایران، اسلامی شد. حکومتهای محلی مختلفی از جمله آلبویه (که از دیلم و گیلان برخاستند) بر این منطقه حاکم بودند. آلبویه از قرن ۴ هجری بر بخش بزرگی از ایران و عراق حکومت کردند.<br />
<br />
در قرن ۱۵ میلادی، گیلان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان ابریشم در جهان بود و به همین دلیل از ثروتمندترین مناطق ایران به شمار میرفت. بازرگانان ونیزی، ژنوی و پرتغالی برای خرید ابریشم گیلان به این منطقه سفر میکردند.<br />
<br />
در دوران قاجار، رشت مرکز بازرگانی شمال ایران بود و مدارس و نهادهای مدرن از جمله مدارس روسی در آن تأسیس شدند. انقلاب مشروطه (۱۲۸۵-۱۲۹۰ شمسی) در گیلان بازتاب گستردهای داشت.<br />
<br />
مهمترین رویداد تاریخی گیلان در قرن بیستم، جنبش جنگل به رهبری میرزا کوچکخان جنگلی (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی / ۱۹۱۷-۱۹۲۱ میلادی) بود. میرزا کوچکخان با تشکیل نیروی مسلح در جنگلهای گیلان، علیه نفوذ بیگانگان (بهویژه روس و انگلیس) و حکومت مرکزی قاجار قیام کرد. جنبش جنگل موفق شد گیلان و مازندران را از تجاوز بیگانه حفظ کند و در تاریخ ایران جایگاه ویژهای دارد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-iv/ GĪLĀN iv. History in the Early Islamic Period-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-viiia/ GILĀN viiia. In the Constitutional Revolution of 1905-11-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-vii/ GĪLĀN vii. History in the 19th century-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
[[پرونده:استان گیلان۲.jpg|جایگزین=استان گیلان|بندانگشتی|326x326پیکسل|استان گیلان]]<br />
اقتصاد گیلان عمدتاً بر پایه کشاورزی، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است.<br />
<br />
کشاورزی:<br />
<br />
● برنج: گیلان یکی از دو قطب اصلی تولید برنج ایران (به همراه مازندران) است. برنج هاشمی، صدری و طارم از مرغوبترین ارقام برنج ایرانی هستند<br />
<br />
● چای: گیلان و مازندران تنها مناطق تولید چای در ایران هستند. مزارع چای لاهیجان و فومن از قدیمیترین مزارع چای ایرانی به شمار میروند. <br />
<br />
● زیتون: بهویژه در منطقه رودبار<br />
<br />
● توتون و تنباکو<br />
<br />
● مرکبات<br />
<br />
● ابریشم: تولید ابریشم در گیلان سابقهای ۵۰۰ ساله دارد<br />
<br />
ماهیگیری: بندر انزلی مهمترین بندر ایرانی در حاشیه دریای خزر است. صید ماهیان خاویاری (تاسماهی) از دیرباز یکی از منابع مهم درآمد است، هرچند در دهههای اخیر به دلیل صید بیرویه کاهش یافته است.<br />
<br />
صنعت: صنایع فولاد (فولاد رشت)، نانوداروهای ضدسرطان، صنایع غذایی و تبدیلی، صنایع چوب و کاغذ از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
گردشگری: گیلان با طبیعت بکر، سواحل دریای خزر، جنگلها، تالابها و فرهنگ غنی، یکی از مقاصد اصلی گردشگری ایران است.<ref name=":2" /><ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/rasht/rasht-attraction جاهای دیدنی رشت | معرفی بهترین مکان های تفریحی رشت-سفرمارکت]</ref><ref name=":3">[https://www.beytoote.com/iran/tour/handicrafts-souvenirs02-gilan.html آشنایی با صنایع دستی و سوغات گیلان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
مردم گیلان به زبان گیلکی سخن میگویند که یکی از زبانهای ایرانی شمالغربی است و تفاوتهای اساسی با فارسی دارد. در بخشهای غربی استان (تالش و آستارا)، زبان تالشی نیز رایج است. زبان فارسی نیز به عنوان زبان رسمی و آموزشی استفاده میشود.<br />
<br />
=== فرهنگ و آداب و رسوم گیلان ===<br />
فرهنگ و آداب و رسوم گیلان بسیار غنی و منحصربهفرد است:<br />
<br />
● لباس محلی: زنان گیلانی لباسهای رنگارنگ با روسری و چادر (پارچه ابریشمی رنگی) میپوشند[[پرونده:غذای محلی گیلان-باقلاقاتوق.jpg|جایگزین=باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان|بندانگشتی|378x378پیکسل|باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان]] ● خانههای سنتی: خانههای چوبی با سقف شیروانی برای مقابله با بارش فراوان<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xii-rural-housing/ GILĀN xii. Rural Housing-iranica]</ref><br />
<br />
● هنرهای محلی: حصیربافی، جاجیمبافی، سفالگری<br />
<br />
=== '''غذاهای گیلانی''' ===<br />
غذاهای گیلانی از مشهورترین و خوشمزهترین غذاهای ایرانی هستندو به همین دلیل است که رشت «شهر خلاق خوراک» یونسکو نامگذاری شد.<br />
<br />
● میرزاقاسمی: بادمجان کبابی با گوجهفرنگی و تخممرغ- نماد آشپزی گیلانی<br />
<br />
● باقلاقاتق: خوراک لوبیاسبز با تخممرغ<br />
<br />
● سیرابیج (سیرابا): سیر پخته با تخممرغ<br />
<br />
● آلوچهشکمپُر: آلوچه پُرشده با گردو<br />
<br />
● آش رشته گیلانی<br />
[[پرونده:جشن برداشت برنج یا جشن خرمن.jpg|جایگزین=جشن برداشت برنج یا جشن خرمن|بندانگشتی|384x384پیکسل|جشن برداشت برنج یا جشن خرمن]]<br />
● فسنجان: خورش انار و گردو (ریشه گیلانی دارد)<br />
<br />
● اشپل: تخم ماهی نمکسود- غذای سنتی گیلان<br />
<br />
● رشتهخوشکار: شیرینی سنتی گیلان<ref>[https://www.unesco.org/en/creative-cities/rasht Rasht-unesco]</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">[https://pourdanesh.com/%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86/ محصولات صادراتی استان گیلان + فرصت ها و بهترین مقاصد-پوردانش]</ref><br />
<br />
=== جشنها و مراسم: ===<br />
● جشن ولانگاری (برداشت زالزالک)<br />
<br />
● مراسم شبنشینیهای سنتی (شونشینی)<br />
<br />
● مراسم نشاکاری (کاشت برنج) با آواز و موسیقی محلی<br />
<br />
● جشن برداشت برنج (خرمنکوبی)<br />
<br />
● نوروزخوانی گیلانی<ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-x/ GĪLĀN x. LANGUAGES-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xiv-ethnic-groups/ GILĀN xiv. Ethnic Groups-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-folklore/ GILAN xvi. FOLKLORE-iranica]</ref><ref name=":4" /><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
<br />
=== میراث جهانی یونسکو: ===<br />
جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹): جنگلهای باستانی پهنبرگ با قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال که بقایای جنگلهای دوران سوم زمینشناسی هستند. این جنگلها شامل گونههای گیاهی و جانوری منحصربهفرد از جمله آهوی خالدار فارسی و پلنگ ایرانی هستند.<br />
<br />
'''دیگر جاذبهها:'''<br />
[[پرونده:جنگل هیرکانی.jpg|جایگزین=جنگلهای هیرکانی|بندانگشتی|343x343پیکسل|جنگلهای هیرکانی]]<br />
● تالاب انزلی: تالاب بینالمللی رامسر با زیستگاه غنی پرندگان و آبزیان<br />
<br />
● قلعه رودخان: قلعه تاریخی در دل جنگل با قدمت بیش از ۱,۰۰۰ سال<br />
<br />
● ماسوله: روستای پلکانی منحصربهفرد که سقف هر خانه حیاط خانه بالایی است<br />
<br />
● بندر انزلی: بندر تاریخی بر دریای خزر<br />
<br />
● سواحل دریای خزر: از آستارا تا رودسر<br />
<br />
● موزه میراث روستایی گیلان: موزه روباز در حومه رشت<br />
<br />
● بقعه آقاسیدابراهیم: بنای تاریخی در قلب جنگل<br />
<br />
● آبشار ویسادار: یکی از بلندترین آبشارهای گیلان<br />
<br />
● لاهیجان: مزارع چای و قلعه تاریخی<br />
<br />
● منطقه حفاظتشده بوجاق: ساحلی بکر با تالاب و جنگل<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>[https://www.eghamat24.com/blog/67467/gilan-attractions ۱۰۲ تا از جاهای دیدنی گیلان؛ مکانهای تاریخی، طبیعی و تفریحی با آدرس و عکس-اقامت۲۴]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
گیلان و رشت، سرزمین میرزا کوچکخان جنگلی و مبارزه با بیگانگان، در دوران نظام ولایت فقیه نیز یکی از کانونهای پرشور مقاومت مردم ایران بوده است.<br />
<br />
=== میراث جنبش جنگل و سازمان مجاهدین خلق: ===<br />
روحیه آزادیخواهی میرزا کوچکخان جنگلی در مردم گیلان زنده مانده است. واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در ۱ آذر ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵)، در ۱۵ شهر از جمله رشت، سالگرد شهادت میرزا کوچکخان را گرامی داشتند و پیام آزادیخواهی او را بازتاب دادند.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/pmoi-resistance-units-honor-legacy-of-mirza-kuchak-khan-across-iran/ سازمان مجاهدین- بزرگداشت میرزا کوچکخان توسط واحدهای مقاومت]</ref><br />
<br />
=== مجاهدان شهید گیلان- شهدای زندان پل عراق رشت: ===<br />
گیلان از نخستین استانهایی بود که شاهد اعدام مجاهدین خلق پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ شد. در سحرگاه ۱۰ مرداد ۱۳۶۰، چهار مجاهد خلق، از جمله علی الوندپور (۲۳ ساله از فومن) در زندان پل عراق رشت توسط دژخیمان خمینی تیرباران شدند. آنها در بیدادگاهی نمایشی به مرگ محکوم شده بودند و جان خود را در راه آزادی فدا کردند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/1298 جنبش دادخواهی- شهید علی الوندپور]</ref><br />
<br />
=== مهناز یوسفزاده- مجاهد قهرمان رشت: ===<br />
مجاهد شهید مهناز یوسفزاده (متولد ۱۳۴۰ در رشت) در پاییز ۱۳۶۰ در رشت دستگیر و به زندان سپاه بندر انزلی منتقل شد. رژیم وی را برای گرفتن اطلاعات درباره همرزمانش بهشدت شکنجه کرد ولی این مجاهد تسلیم نشد. مهناز در ۸ آذر ۱۳۶۱ در سن ۲۰ سالگی به شهادت رسید. حسن آزاده (۲۶ ساله از رشت) و شهریار رضایی (۲۸ ساله از رشت-ماسال) نیز از مجاهدان شهید گیلان هستند که در کشتار ۱۳۶۷ به شهادت رسیدند.<ref>[https://t.me/massacre_67/42764 تلگرام جنبش دادخواهی- شهید مهناز یوسفزاده]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷ (۱۹۸۸)، زندانهای استان گیلان نیز شاهد کشتار زندانیان سیاسی بودند. دهها زندانی مجاهد خلق و مبارز سیاسی در رشت و شهرهای استان در کمیسیونهای مرگ به فتوای خمینی اعدام شدند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/16052 جنبش دادخواهی - شهید شهریار رضایی]</ref><ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/2391 با یاد مجاهد شهید حسن آزاده-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸: ===<br />
در [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹)، رشت و شهرهای گیلان شاهد اعتراضات گسترده علیه گران شدن بنزین و سرکوب حکومتی بودند. مردم با شعارهای ضد حکومتی به خیابانها آمدند و نیروهای امنیتی با خشونت با آنها برخورد کردند.<ref>[[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|اعتراضات ۱۳۹۸ ایران-ایرانپدیا]]</ref><br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱و۱۴۰۴: ===<br />
رشت یکی از شهرهای پیشتاز در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] بود. مردم رشت و گیلان و لاهیجان و بندر انزلی و رودسر و شهرهای دیگر با شجاعت بینظیر به خیابانها آمدند و به اعتراضات شبانه در محلههای مختلف ادامه دادند و نیروهای امنیتی رژیم به گلولههای جنگی بسیاری از معترضین را بهشهادت رساندند.ایرانپدیا در فهرست [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]] نام ۱۱۶تن از این شهیدان را بهثبت رسانده است.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/2024-report-pmoi-resistance-units-lead-courageous-activities-for-irans-freedom/ سازمان مجاهدین- گزارش فعالیتهای واحدهای مقاومت ۲۰۲۴]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B3/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89691کاربر:Hamidreza۳/صفحه تمرین2026-06-18T13:42:28Z<p>Alireza k h: ویراستاری نهایی مقاله قبل از انتشار</p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان گیلان<br />
| other_name = سبز و دلفریب<br />
| image_skyline = خانه میرزا کوچکخان جنگلی.jpg<br />
| image_caption = استان گیلان- رشت<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان گیلان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = رشت (شهر باران · شهر خلاق خوراک یونسکو ۲۰۱۵)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = زادگاه جنبش جنگل · دروازه تمدن مدرن ایران<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۴٬۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = ۲٬۵۳۰٬۶۹۶ نفر (دهمین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۱۶<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = گیلکی، تالشی، فارسی<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۵ متر زیر سطح دریا<br />
| blank5_name = بلندترین نقطه<br />
| blank5_info = قله سماموس (۳٬۷۰۱ متر)<br />
| blank6_name = آب و هوا<br />
| blank6_info = معتدل و مرطوب — بیشترین بارش ایران (تا ۲٬۰۰۰ میلیمتر سالانه)<br />
| blank7_name = رودخانهها<br />
| blank7_info = سفیدرود · شفارود · حویق · سیاهرود<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = دریای خزر و جمهوری آذربایجان (آستارا)<br />
| blank1_name_sec1 = غرب<br />
| blank1_info_sec1 = استان اردبیل<br />
| blank2_name_sec1 = جنوب<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای زنجان و قزوین<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = استان مازندران<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹) — قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای برجسته<br />
| blank1_info_sec2 = تالاب انزلی (رامسر ۱۹۷۵) · قلعه رودخان · ماسوله · بندر انزلی · آبشار ویسادار · مزارع چای لاهیجان<br />
| blank2_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank2_info_sec2 = برنج (هاشمی، صدری، طارم) · چای · زیتون · توتون · مرکبات · ابریشم<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد رشت · نانوداروهای ضدسرطان · صنایع غذایی · چوب و کاغذ<br />
| blank4_name_sec2 = بندر اصلی<br />
| blank4_info_sec2 = بندر انزلی (مهمترین بندر ایرانی در دریای خزر)<br />
| blank5_name_sec2 = غذاهای معروف<br />
| blank5_info_sec2 = میرزاقاسمی · باقلاقاتق · فسنجان · آلوچهشکمپُر · اشپل · رشتهخوشکار<br />
| blank6_name_sec2 = چهره تاریخی<br />
| blank6_info_sec2 = میرزا کوچکخان جنگلی — رهبر جنبش جنگل (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی)<br />
| blank7_name_sec2 = <br />
| blank7_info_sec2 = <br />
| blank8_name_sec2 = شهدای مقاومت<br />
| blank8_info_sec2 = علی الوندپور · مهناز یوسفزاده · حسن آزاده · شهریار رضایی و دهها شهید کشتار ۶۷<br />
| blank9_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank9_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
'''مقاله درحال ویرایش است'''<br />
<br />
<br />
────────────────────────────────────────────────────────────<br />
<br />
== مقدمه و کلیات ==<br />
'''استان گیلان،''' '''سبز و دلفریب'''<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران و در حاشیه دریای خزر قرار دارد و به دلیل طبیعت سرسبز، جنگلهای هیرکانی، تالاب انزلی و آبوهوای مرطوب، از زیباترین استانهای کشور به شمار میرود. مرکز این استان شهر رشت است که به «شهر باران» و «شهر خلاق خوراک» یونسکو شهرت دارد. گیلان از گذشته به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری و تولید ابریشم، نقش مهمی در اقتصاد و تاریخ ایران داشته است. اقتصاد استان بر کشاورزی، بهویژه تولید برنج و چای، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است. فرهنگ گیلان با زبان گیلکی، آداب و رسوم محلی، صنایع دستی و غذاهای معروفی مانند میرزاقاسمی و باقلاقاتق شناخته میشود. همچنین این استان دارای جاذبههای گردشگری فراوانی از جمله ماسوله، قلعه رودخان، تالاب انزلی و جنگلهای هیرکانی است.<br />
<br />
مرکز استان: رشت<br />
<br />
مساحت: ۱۴,۰۴۴ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۲,۵۳۰,۶۹۶ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ -دهمین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۱۶ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: گیلکی، تالشی و فارسی<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۵ متر زیر سطح دریا (سطح دریای خزر)<br />
<br />
استان گیلان در شمال ایران، بر کرانه جنوبغربی دریای خزر (کاسپین) واقع شده و یکی از سرسبزترین و زیباترین استانهای ایران است. طبیعت گیلان پوشیده از جنگلهای انبوه هیرکانی، شالیزارهای سبز، مزارع چای و تالابهای بینالمللی است.<br />
<br />
گیلان از دیرباز به دلیل موقعیت استراتژیک خود بر جاده ابریشم، مرکز مهم بازرگانی بوده و از آن به عنوان «دروازه تمدن مدرن» ایران یاد میشود.<br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان گیلان از شمال به دریای خزر و کشور جمهوری آذربایجان (از طریق آستارا با مرز بینالمللی)، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استانهای زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود میشود.<br />
<br />
گیلان شامل دو بخش اصلی جغرافیایی است: جلگه ساحلی باریک در شمال (با ارتفاع زیر ۱۰۰ متر) و مناطق کوهستانی در جنوب (دامنههای شمالی رشتهکوه البرز). بلندترین نقطه استان قله سماموس با ارتفاع ۳,۷۰۱ متر است.<br />
<br />
آب و هوای گیلان معتدل و مرطوب است و از نظر اقلیمی کاملاً با بقیه ایران متفاوت است. میانگین بارش سالانه در رشت حدود ۱,۳۵۰ میلیمتر است که در برخی مناطق کوهستانی تا ۲,۰۰۰ میلیمتر میرسد که این میزان بارش، بیشترین بارش در ایران است و در تابستان رطوبت هوا بسیار بالاست.<br />
<br />
مهمترین رودخانههای این استان سفیدرود (بزرگترین رودخانه شمال ایران)، شفارود، حویق و سیاهرود هستند. تالاب انزلی با مساحت حدود ۱۵,۰۰۰ هکتار یکی از مهمترین تالابهای بینالمللی است که از سال ۱۹۷۵ میلادی در کنوانسیون رامسر ثبت شد. این تالاب زیستگاه بیش از ۱۰۰ گونه پرنده، ۵۰ گونه ماهی و صدها گونه گیاهی میباشد.<br />
<br />
جنگلهای هیرکانی گیلان از قدیمیترین جنگلهای پهنبرگ جهان هستند و قدمت آنها به ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد. این جنگلها در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی طبیعی یونسکو ثبت شدند.<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/list/1584/ یونسکو - جنگلهای هیرکانی]</ref><ref>[https://rsis.ramsar.org/ris/37?__goaway_challenge=meta-refresh&__goaway_id=47279ccae883c911290af4710cac464a کنوانسیون رامسر- تالاب انزلی]</ref><ref name=":1">[https://www.britannica.com/place/Gilan دانشنامه بریتانیکا- گیلان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-index/ دانشنامه ایرانیکا- گیلان]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-i-geography/ -iranica-GĪLĀN i. GEOGRAPHY AND ETHNOGRAPHY]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
گیلان تاریخی کهن دارد و از دیرباز دارای جنگلهای انبوه و صعبالعبور است. در دوران هخامنشی، گیلها (ساکنان گیلان) به عنوان یکی از اقوام ایرانی شناخته میشدند.<br />
<br />
در قرنهای اولیه اسلامی، گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود (جنگلهای انبوه و کوهستان) دیرتر از سایر مناطق ایران، اسلامی شد. حکومتهای محلی مختلفی از جمله آلبویه (که از دیلم و گیلان برخاستند) بر این منطقه حاکم بودند. آلبویه از قرن ۴ هجری بر بخش بزرگی از ایران و عراق حکومت کردند.<br />
<br />
در قرن ۱۵ میلادی، گیلان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان ابریشم در جهان بود و به همین دلیل از ثروتمندترین مناطق ایران به شمار میرفت. بازرگانان ونیزی، ژنوی و پرتغالی برای خرید ابریشم گیلان به این منطقه سفر میکردند.<br />
<br />
در دوران قاجار، رشت مرکز بازرگانی شمال ایران بود و مدارس و نهادهای مدرن از جمله مدارس روسی در آن تأسیس شدند. انقلاب مشروطه (۱۲۸۵-۱۲۹۰ شمسی) در گیلان بازتاب گستردهای داشت.<br />
<br />
مهمترین رویداد تاریخی گیلان در قرن بیستم، جنبش جنگل به رهبری میرزا کوچکخان جنگلی (۱۲۹۶-۱۳۰۰ شمسی / ۱۹۱۷-۱۹۲۱ میلادی) بود. میرزا کوچکخان با تشکیل نیروی مسلح در جنگلهای گیلان، علیه نفوذ بیگانگان (بهویژه روس و انگلیس) و حکومت مرکزی قاجار قیام کرد. جنبش جنگل موفق شد گیلان و مازندران را از تجاوز بیگانه حفظ کند و در تاریخ ایران جایگاه ویژهای دارد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-iv/ GĪLĀN iv. History in the Early Islamic Period-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-viiia/ GILĀN viiia. In the Constitutional Revolution of 1905-11-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-vii/ GĪLĀN vii. History in the 19th century-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
[[پرونده:استان گیلان۲.jpg|جایگزین=استان گیلان|بندانگشتی|326x326پیکسل|استان گیلان]]<br />
اقتصاد گیلان عمدتاً بر پایه کشاورزی، ماهیگیری، صنعت و گردشگری استوار است.<br />
<br />
کشاورزی:<br />
<br />
● برنج: گیلان یکی از دو قطب اصلی تولید برنج ایران (به همراه مازندران) است. برنج هاشمی، صدری و طارم از مرغوبترین ارقام برنج ایرانی هستند<br />
<br />
● چای: گیلان و مازندران تنها مناطق تولید چای در ایران هستند. مزارع چای لاهیجان و فومن از قدیمیترین مزارع چای ایرانی به شمار میروند. <br />
<br />
● زیتون: بهویژه در منطقه رودبار<br />
<br />
● توتون و تنباکو<br />
<br />
● مرکبات<br />
<br />
● ابریشم: تولید ابریشم در گیلان سابقهای ۵۰۰ ساله دارد<br />
<br />
ماهیگیری: بندر انزلی مهمترین بندر ایرانی در حاشیه دریای خزر است. صید ماهیان خاویاری (تاسماهی) از دیرباز یکی از منابع مهم درآمد است، هرچند در دهههای اخیر به دلیل صید بیرویه کاهش یافته است.<br />
<br />
صنعت: صنایع فولاد (فولاد رشت)، نانوداروهای ضدسرطان، صنایع غذایی و تبدیلی، صنایع چوب و کاغذ از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
گردشگری: گیلان با طبیعت بکر، سواحل دریای خزر، جنگلها، تالابها و فرهنگ غنی، یکی از مقاصد اصلی گردشگری ایران است.<ref name=":2" /><ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/rasht/rasht-attraction جاهای دیدنی رشت | معرفی بهترین مکان های تفریحی رشت-سفرمارکت]</ref><ref name=":3">[https://www.beytoote.com/iran/tour/handicrafts-souvenirs02-gilan.html آشنایی با صنایع دستی و سوغات گیلان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
مردم گیلان به زبان گیلکی سخن میگویند که یکی از زبانهای ایرانی شمالغربی است و تفاوتهای اساسی با فارسی دارد. در بخشهای غربی استان (تالش و آستارا)، زبان تالشی نیز رایج است. زبان فارسی نیز به عنوان زبان رسمی و آموزشی استفاده میشود.<br />
<br />
=== فرهنگ و آداب و رسوم گیلان ===<br />
فرهنگ و آداب و رسوم گیلان بسیار غنی و منحصربهفرد است:<br />
<br />
● لباس محلی: زنان گیلانی لباسهای رنگارنگ با روسری و چادر (پارچه ابریشمی رنگی) میپوشند[[پرونده:غذای محلی گیلان-باقلاقاتوق.jpg|جایگزین=باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان|بندانگشتی|378x378پیکسل|باقلاقاتوق-غذای محلی استان گیلان]] ● خانههای سنتی: خانههای چوبی با سقف شیروانی برای مقابله با بارش فراوان<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xii-rural-housing/ GILĀN xii. Rural Housing-iranica]</ref><br />
<br />
● هنرهای محلی: حصیربافی، جاجیمبافی، سفالگری<br />
<br />
=== '''غذاهای گیلانی''' ===<br />
غذاهای گیلانی از مشهورترین و خوشمزهترین غذاهای ایرانی هستندو به همین دلیل است که رشت «شهر خلاق خوراک» یونسکو نامگذاری شد.<br />
<br />
● میرزاقاسمی: بادمجان کبابی با گوجهفرنگی و تخممرغ- نماد آشپزی گیلانی<br />
<br />
● باقلاقاتق: خوراک لوبیاسبز با تخممرغ<br />
<br />
● سیرابیج (سیرابا): سیر پخته با تخممرغ<br />
<br />
● آلوچهشکمپُر: آلوچه پُرشده با گردو<br />
<br />
● آش رشته گیلانی<br />
[[پرونده:جشن برداشت برنج یا جشن خرمن.jpg|جایگزین=جشن برداشت برنج یا جشن خرمن|بندانگشتی|384x384پیکسل|جشن برداشت برنج یا جشن خرمن]]<br />
● فسنجان: خورش انار و گردو (ریشه گیلانی دارد)<br />
<br />
● اشپل: تخم ماهی نمکسود- غذای سنتی گیلان<br />
<br />
● رشتهخوشکار: شیرینی سنتی گیلان<ref>[https://www.unesco.org/en/creative-cities/rasht Rasht-unesco]</ref><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">[https://pourdanesh.com/%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86/ محصولات صادراتی استان گیلان + فرصت ها و بهترین مقاصد-پوردانش]</ref><br />
<br />
=== جشنها و مراسم: ===<br />
● جشن ولانگاری (برداشت زالزالک)<br />
<br />
● مراسم شبنشینیهای سنتی (شونشینی)<br />
<br />
● مراسم نشاکاری (کاشت برنج) با آواز و موسیقی محلی<br />
<br />
● جشن برداشت برنج (خرمنکوبی)<br />
<br />
● نوروزخوانی گیلانی<ref name=":2" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-x/ GĪLĀN x. LANGUAGES-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-xiv-ethnic-groups/ GILĀN xiv. Ethnic Groups-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/gilan-folklore/ GILAN xvi. FOLKLORE-iranica]</ref><ref name=":4" /><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
<br />
=== میراث جهانی یونسکو: ===<br />
جنگلهای هیرکانی (ثبت ۲۰۱۹): جنگلهای باستانی پهنبرگ با قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال که بقایای جنگلهای دوران سوم زمینشناسی هستند. این جنگلها شامل گونههای گیاهی و جانوری منحصربهفرد از جمله آهوی خالدار فارسی و پلنگ ایرانی هستند.<br />
<br />
'''دیگر جاذبهها:'''<br />
[[پرونده:جنگل هیرکانی.jpg|جایگزین=جنگلهای هیرکانی|بندانگشتی|343x343پیکسل|جنگلهای هیرکانی]]<br />
● تالاب انزلی: تالاب بینالمللی رامسر با زیستگاه غنی پرندگان و آبزیان<br />
<br />
● قلعه رودخان: قلعه تاریخی در دل جنگل با قدمت بیش از ۱,۰۰۰ سال<br />
<br />
● ماسوله: روستای پلکانی منحصربهفرد که سقف هر خانه حیاط خانه بالایی است<br />
<br />
● بندر انزلی: بندر تاریخی بر دریای خزر<br />
<br />
● سواحل دریای خزر: از آستارا تا رودسر<br />
<br />
● موزه میراث روستایی گیلان: موزه روباز در حومه رشت<br />
<br />
● بقعه آقاسیدابراهیم: بنای تاریخی در قلب جنگل<br />
<br />
● آبشار ویسادار: یکی از بلندترین آبشارهای گیلان<br />
<br />
● لاهیجان: مزارع چای و قلعه تاریخی<br />
<br />
● منطقه حفاظتشده بوجاق: ساحلی بکر با تالاب و جنگل<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>[https://www.eghamat24.com/blog/67467/gilan-attractions ۱۰۲ تا از جاهای دیدنی گیلان؛ مکانهای تاریخی، طبیعی و تفریحی با آدرس و عکس-اقامت۲۴]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
گیلان و رشت، سرزمین میرزا کوچکخان جنگلی و مبارزه با بیگانگان، در دوران نظام ولایت فقیه نیز یکی از کانونهای پرشور مقاومت مردم ایران بوده است.<br />
<br />
=== میراث جنبش جنگل و سازمان مجاهدین خلق: ===<br />
روحیه آزادیخواهی میرزا کوچکخان جنگلی در مردم گیلان زنده مانده است. واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در ۱ آذر ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵)، در ۱۵ شهر از جمله رشت، سالگرد شهادت میرزا کوچکخان را گرامی داشتند و پیام آزادیخواهی او را بازتاب دادند.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/pmoi-resistance-units-honor-legacy-of-mirza-kuchak-khan-across-iran/ سازمان مجاهدین- بزرگداشت میرزا کوچکخان توسط واحدهای مقاومت]</ref><br />
<br />
=== مجاهدان شهید گیلان- شهدای زندان پل عراق رشت: ===<br />
گیلان از نخستین استانهایی بود که شاهد اعدام مجاهدین خلق پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ شد. در سحرگاه ۱۰ مرداد ۱۳۶۰، چهار مجاهد خلق، از جمله علی الوندپور (۲۳ ساله از فومن) در زندان پل عراق رشت توسط دژخیمان خمینی تیرباران شدند. آنها در بیدادگاهی نمایشی به مرگ محکوم شده بودند و جان خود را در راه آزادی فدا کردند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/1298 جنبش دادخواهی- شهید علی الوندپور]</ref><br />
<br />
=== مهناز یوسفزاده- مجاهد قهرمان رشت: ===<br />
مجاهد شهید مهناز یوسفزاده (متولد ۱۳۴۰ در رشت) در پاییز ۱۳۶۰ در رشت دستگیر و به زندان سپاه بندر انزلی منتقل شد. رژیم وی را برای گرفتن اطلاعات درباره همرزمانش بهشدت شکنجه کرد ولی این مجاهد تسلیم نشد. مهناز در ۸ آذر ۱۳۶۱ در سن ۲۰ سالگی به شهادت رسید. حسن آزاده (۲۶ ساله از رشت) و شهریار رضایی (۲۸ ساله از رشت-ماسال) نیز از مجاهدان شهید گیلان هستند که در کشتار ۱۳۶۷ به شهادت رسیدند.<ref>[https://t.me/massacre_67/42764 تلگرام جنبش دادخواهی- شهید مهناز یوسفزاده]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷ (۱۹۸۸)، زندانهای استان گیلان نیز شاهد کشتار زندانیان سیاسی بودند. دهها زندانی مجاهد خلق و مبارز سیاسی در رشت و شهرهای استان در کمیسیونهای مرگ به فتوای خمینی اعدام شدند.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/16052 جنبش دادخواهی - شهید شهریار رضایی]</ref><ref>[https://martyrs.mojahedin.org/i/martyrs/2391 با یاد مجاهد شهید حسن آزاده-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸: ===<br />
در [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹)، رشت و شهرهای گیلان شاهد اعتراضات گسترده علیه گران شدن بنزین و سرکوب حکومتی بودند. مردم با شعارهای ضد حکومتی به خیابانها آمدند و نیروهای امنیتی با خشونت با آنها برخورد کردند.<ref>[[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|اعتراضات ۱۳۹۸ ایران-ایرانپدیا]]</ref><br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱و۱۴۰۴: ===<br />
رشت یکی از شهرهای پیشتاز در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] بود. مردم رشت و گیلان و لاهیجان و بندر انزلی و رودسر و شهرهای دیگر با شجاعت بینظیر به خیابانها آمدند و به اعتراضات شبانه در محلههای مختلف ادامه دادند و نیروهای امنیتی رژیم به گلولههای جنگی بسیاری از معترضین را بهشهادت رساندند.ایرانپدیا در فهرست [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]] نام ۱۱۶تن از این شهیدان را بهثبت رسانده است.<ref>[https://english.mojahedin.org/news/2024-report-pmoi-resistance-units-lead-courageous-activities-for-irans-freedom/ سازمان مجاهدین- گزارش فعالیتهای واحدهای مقاومت ۲۰۲۴]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B4/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89690کاربر:Hamidreza۴/صفحه تمرین2026-06-18T13:33:59Z<p>Alireza k h: صفحه را خالی کرد</p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=89689استان خوزستان2026-06-18T13:33:44Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان خوزستان<br />
| other_name = گاهواره تمدن ایلام · سرزمین نفت ایران<br />
| image_skyline = آپادانا.jpg<br />
| image_caption = استان خوزستان - اهواز<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان خوزستان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = اهواز (یکی از گرمترین شهرهای جهان · تا ۵۵ درجه)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = پایتخت تمدن ایلام (۳۲۰۰ پ.م) · نخستین چاه نفت خاورمیانه (۱۹۰۸)<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۶۴٬۰۵۵ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰)<br />
| blank1_info = حدود ۴٫۷ میلیون نفر<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۲۷<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = فارسی، عربی خوزستانی، لری بختیاری<br />
| blank4_name = آب و هوا<br />
| blank4_info = گرم و مرطوب - تابستانهای بسیار گرم (تا ۵۵ درجه سانتیگراد)<br />
| blank5_name = رودخانهها<br />
| blank5_info = کارون (بزرگترین رودخانه ایران) · دز · کرخه · جراحی · هندیجان<br />
| blank6_name = تالابها<br />
| blank6_info = هورالعظیم · شادگان (تالابهای بینالمللی)<br />
| blank7_name = جزایر<br />
| blank7_info = خارک (بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران) · مینو · آبادان<br />
| blank_name_sec1 = غرب<br />
| blank_info_sec1 = عراق<br />
| blank1_name_sec1 = جنوب<br />
| blank1_info_sec1 = خلیج فارس<br />
| blank2_name_sec1 = شمال و شرق<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای لرستان، چهارمحالوبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد، بوشهر<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = زیگورات چغازنبیل (۱۲۵۰ پ.م) · سازههای آبی شوشتر (ساسانی) · شوش (محوطه باستانی)<br />
| blank1_name_sec2 = شهرهای تاریخی<br />
| blank1_info_sec2 = شوش (پایتخت ایلام و هخامنشی) · شوشتر (شهر پلها) · دزفول (پل ساسانی) · خرمشهر (آزادسازی ۳ خرداد ۱۳۶۱)<br />
| blank2_name_sec2 = نفت و انرژی<br />
| blank2_info_sec2 = بیش از ۸۰٪ نفت ایران · مسجدسلیمان (نخستین چاه نفت خاورمیانه ۱۹۰۸) · پالایشگاه آبادان<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد خوزستان · پتروشیمی ماهشهر · نیشکر هفتتپه · بنادر خمینی و ماهشهر<br />
| blank4_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank4_info_sec2 = گندم · برنج · خرما · نیشکر · مرکبات<br />
| blank5_name_sec2 = صنایع دستی<br />
| blank5_info_sec2 = قالیچهبافی بختیاری · حصیربافی (بوریا) عربی · سفالگری شوش · گلیمبافی لری<br />
| blank6_name_sec2 = غذاهای محلی<br />
| blank6_info_sec2 = هریسه · فلافل اهوازی · قلیهماهی · مشاط · سبزیپلو با ماهی · حلوای خوزستانی<br />
| blank7_name_sec2 = مقاومت مردمی<br />
| blank7_info_sec2 = عملیات آفتاب ارتش آزادیبخش · کشتار ۶۷ در زندانهای اهواز و دزفول ·<br />
| blank8_name_sec2 = <br />
| blank8_info_sec2 = <br />
| blank9_name_sec2 = <br />
| blank9_info_sec2 = <br />
}}<br />
<br />
'''استان خوزستان،''' واقع در جنوبغربی ایران، یکی از کهنترین و مهمترین مناطق تمدنی ایران و جهان است. این استان بهعنوان گاهواره تمدن ایلام (از حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد) شناخته میشود و دارای میراثهای جهانی یونسکو مانند زیگورات چغازنبیل، سازههای آبی شوشتر و محوطه باستانی شوش است. خوزستان در طول تاریخ میزبان امپراتوریهای بزرگ بوده و در دوره هخامنشی یکی از پایتختهای امپراتوری (شوش) را در خود جای داده بود.<br />
<br />
این سرزمین به دلیل ذخایر عظیم نفت (بیش از ۸۰ درصد نفت ایران) و کشف نخستین چاه نفت خاورمیانه در مسجدسلیمان (۱۹۰۸)، نقش محوری در اقتصاد مدرن ایران ایفا کرده است. جغرافیای خوزستان شامل دشتهای حاصلخیز، رودخانههای بزرگ مانند کارون، تالابهای بینالمللی هورالعظیم و شادگان، و آبوهوای گرم و مرطوب است. مرکز استان اهواز، یکی از گرمترین شهرهای جهان، است.<br />
<br />
خوزستان با تنوع قومی و فرهنگی غنی (عرب، لر، بختیاری و فارس) و صنایع دستی و غذاهای محلی متنوع، از نظر کشاورزی (خرما، نیشکر، برنج)، صنعت (فولاد، پتروشیمی) و بنادر مهم، اهمیت استراتژیک بالایی دارد. با این حال، با چالشهایی مانند بحرانهای زیستمحیطی (ریزگردها و خشک شدن تالابها) روبهرو است. این استان همچنین در رویدادهای تاریخی معاصر مانند نهضت ملی نفت و مقاومتهای مردمی نقش برجستهای داشته است.<br />
<br />
مرکز استان: اهواز<br />
<br />
مساحت: ۶۴,۰۵۵ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۴.۷ میلیون نفر (۱۴۰۰)<br />
<br />
شهرستانها: ۲۷ شهرستان (اهواز، دزفول، آبادان، خرمشهر، شوش، شوشتر، مسجدسلیمان، اندیمشک و...)<br />
<br />
آب و هوا: گرم و مرطوب؛ تابستانهای بسیار گرم (تا ۵۵ درجه)<br />
<br />
زبان: فارسی، عربی خوزستانی، لری بختیاری<br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
خوزستان یکی از کهنترین سرزمینهای متمدن جهان و گاهواره تمدن ایلام است. تمدن ایلامی (حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد) با مرکزیت شوش، از نخستین تمدنهای بشری بود. زیگورات چغازنبیل (حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد) در نزدیکی شوش، میراث جهانی یونسکو و یکی از بهترین زیگوراتهای باقیمانده جهان است.<br />
<br />
شوش در دوره هخامنشی یکی از چهار پایتخت امپراتوری بود. کاخ آپادانای شوش ساخته داریوش بزرگ، نمونهای از شکوه معماری هخامنشی است. در دوره ساسانی، نظام آبیاری بند و سد شوشتر ساخته شد که اکنون میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاست.<br />
<br />
کشف نفت در مسجدسلیمان در سال ۱۲۸۷ شمسی (۱۹۰۸ میلادی) نقطه عطفی در تاریخ خوزستان و ایران بود. مسجدسلیمان نخستین چاه نفت خاورمیانه را در خود جای داد و شرکت نفت ایران و انگلیس (بعدها بریتیش پترولیوم) تأسیس شد. پالایشگاه آبادان تا سال ۱۳۵۹ بزرگترین پالایشگاه جهان بود.<br />
<br />
نهضت ملی نفت (۱۳۲۹-۱۳۳۲) مستقیماً با خوزستان مرتبط بود. ملی شدن صنعت نفت به رهبری [[دکتر محمد مصدق]]، خوزستان را در مرکز تحولات سیاسی قرار داد. اعتصابات کارگران نفت آبادان و اهواز نقش مهمی در این نهضت داشت.<br />
<br />
[[جنگ ایران و عراق]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) ویرانی عظیمی به خوزستان وارد کرد. شهرهای خرمشهر، آبادان و دزفول در خط مقدم جنگ بودند. خرمشهر پس از ۵۷۸ روز اشغال در ۳ خرداد ۱۳۶۱ آزاد شد.<br />
<br />
شهرهای تاریخی:<br />
<br />
شوش: پایتخت باستانی ایلام و یکی از چهار پایتخت هخامنشی، محل کشف قانوننامه حمورابی و شیر سنگی شوش. <br />
<br />
شوشتر: شهر پلها و بندها با شاهکار مهندسی آبی ساسانی (میراث جهانی). <br />
<br />
دزفول: شهر پل قدیم ساسانی<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/khuzestan/chogha-zanbil/ چغازنبیل شوش؛ نمونهای فوقالعاده از معماری و عرفان باستانی-علیبابا]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/113/ یونسکو- چغازنبیل]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1455/ یونسکو - شوش]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1315/ یونسکو- سازههای آبی شوشتر]</ref><ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Khuzestan دانشنامه بریتانیکا - خوزستان]</ref><ref name=":1">[https://www.iranicaonline.org/articles/khuzestan/ دانشنامه ایرانیکا- خوزستان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/oil-industry-ii/ OIL INDUSTRY ii. IRAN’S OIL AND GAS RESOURCES-iranica]</ref><br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
خوزستان در جنوبغربی ایران واقع شده و از غرب با عراق و از جنوب با خلیج فارس هممرز است. دشت خوزستان یکی از حاصلخیزترین دشتهای ایران است که پنج رودخانه بزرگ کارون (بزرگترین رودخانه ایران)، دز، کرخه، جراحی و هندیجان، از آن عبور میکنند.<br />
<br />
آبوهوای خوزستان گرم و مرطوب است. شهر اهواز یکی از گرمترین شهرهای جهان محسوب میشود با دمای تابستانی تا ۵۵ درجه سانتیگراد. تالابهای هورالعظیم و شادگان از مهمترین تالابهای بینالمللی ایران هستند.<br />
<br />
=== جزایر خوزستان: ===<br />
جزایر مینو و آبادان در اروندرود و جزیره خارک در خلیج فارس از نقاط مهم استراتژیک خوزستان هستند. جزیره خارک بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران است و بقایای کلیسای نسطوری قرن ۶ میلادی در آن دیده میشود.<br />
<br />
=== بحرانهای زیستمحیطی: ===<br />
خوزستان از ریزگردها (گرد و غبار) و خشکی تالابها رنج میبرد. خشک شدن بخشهای وسیعی از هورالعظیم و تالاب شادگان بحران زیستمحیطی جدیای ایجاد کرده است واهواز بارها در لیست آلودهترین شهرهای جهان قرار گرفته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">[https://www.iranicaonline.org/articles/susa-i-excavations/ دانشنامه ایرانیکا- شوش]</ref><ref name=":2" /><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
خوزستان غنیترین استان نفتخیز ایران و یکی از مهمترین مناطق نفتی جهان است. بیش از ۸۰ درصد نفت ایران و بخش عمده گاز طبیعی از این استان استخراج میشود. آبادان، ماهشهر و خارک از مراکز اصلی صنعت نفت هستند.<br />
[[پرونده:زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان.jpg|جایگزین=زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان|بندانگشتی|زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان]]<br />
صنایع فولاد خوزستان (مجتمع فولاد خوزستان در اهواز)، صنایع پتروشیمی (ماهشهر)، صنعت نیشکر (هفتتپه و کشت و صنعت کارون) از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
کشاورزی خوزستان بهدلیل دسترسی به آب فراوان رودخانهها بسیار حاصلخیز است. <br />
<br />
محصولات اصلی: گندم، برنج، خرما (خوزستان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خرما در ایران)، نیشکر و مرکبات.<br />
<br />
بندر موسوم به خمینی و بندر ماهشهر از بنادر مهم تجاری ایران در خلیج فارس هستند. صنعت ماهیگیری در سواحل خوزستان و صید میگو نیز اهمیت اقتصادی دارد.<br />
<br />
== فرهنگ و آداب و رسوم ==<br />
[[پرونده:فرهنگ بومی اهواز.jpg|جایگزین=فرهنگ بومی استان خوزستان|بندانگشتی|فرهنگ بومی استان خوزستان]]<br />
خوزستان سرزمین تنوع قومی و فرهنگی است: عربها، لرها، بختیاریها و فارسزبانها در کنار هم زندگی میکنند. هر قوم سنتها و آداب خاص خود را دارد.<br />
<br />
موسیقی خوزستانی از غنیترین گنجینههای موسیقی ایران است. موسیقی عربی خوزستان با سازهای سنتی مانند ربابه و طبل، و موسیقی لریبختیاری از شاخصترین سبکهای موسیقی هستند.<br />
<br />
=== مراسم و آیینها: ===<br />
مراسم عزاداری عربی (لطمهزنی) با نوحههای خاص عربی خوزستان شهرت دارد. <br />
<br />
جشن نوروز بختیاریها با رقص چوبی و موسیقی حماسی برگزار میشود. <br />
<br />
مراسم عروسی عربی خوزستان با رقصهای محلی (چوبیه) و موسیقی زنده چندین روز ادامه دارد.<br />
<br />
=== ورزشهای محلی: ===<br />
کشتی لوچو (کشتی بختیاری)، اسبدوانی و قایقرانی در رودخانهها از ورزشهای سنتی خوزستان هستند. فوتبال در خوزستان بسیار محبوب است و تیمهای فولاد خوزستان و استقلال خوزستان از تیمهای مطرح لیگ برتر ایران بودهاند.<br />
<br />
=== صنایع دستی: ===<br />
خوزستان از نظر صنایع دستی بسیار غنی است: قالیچهبافی بختیاری با طرحهای هندسی خاص، حصیربافی (بوریا) عربی، کپوبافی، گلیمبافی لری و سفالگری سنتی شوش از مهمترین صنایع دستی هستند.<ref name=":2" /><ref>[https://htcs.co/ کشــــت و صنــــعت نیشکــــر هــــفت تپــــه]</ref><ref>[https://civilica.com/doc/2035523/ بررسی علل ریزگردها در استان خوزستان و عوامل موثر بر آن-سیویلیکا]</ref><br />
<br />
=== غذاهای محلی: ===<br />
هریسه (حلیم گوشت و گندم)، سبزیپلو با ماهی، مشاط (غذای عربی)، قلیهماهی، فلافل اهوازی و حلوای خوزستانی از غذاها و شیرینیهای محلی هستند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people1-khuzestan.html آداب و رسوم مردم خوزستان-بیتوته]</ref><ref>[https://3click.com/blog/indigenous-culture-people-ahvaz/ فرهنگ بومی اهواز-سهکلیک]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/fun/native-games/local1-games-khuzestan.html بازیهای بومی محلی استان خوزستان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
خوزستان بهعنوان سرزمین نفت ایران، همواره از مناطق حساس مبارزاتی بوده و مردم آن نقش بزرگی در مقاومت دربرابر دیکتاتوری ایفا کردهاند.<br />
<br />
=== عملیات آفتاب- ارتش آزادیبخش ملی ایران: ===<br />
نیمهشب ۷ فروردین ۱۳۶۷، [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] با ۱۵ تیپ رزمی، از جمله تیپهای زنان مجاهد خلق در جبههای به طول ۳۰ کیلومتر در غرب شوش در خوزستان، به لشکر ۷۷ خمینی حمله کرد. <br />
<br />
منطقهای به وسعت ۶۰۰ کیلومتر مربع آزاد شد. ۳۲ تن از مجاهدین از جمله بهزاد صالحیپور باورصاد از مسجدسلیمان و فریبرز سالک گیلانی از دزفول، در این نبرد به شهادت رسیدند.<ref>[https://event.mojahedin.org/i/events/5279 هفتم فروردین ۱۳۶۷ عملیات آفتاب ارتش آزادیبخش ملی ایران-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷ در زندانهای خوزستان: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷، [[زندان شیبان اهواز|زندانهای اهواز]] و [[زندان فجر دزفول|دزفول]] شاهد کشتار زندانیان مجاهد بودند. دهها تن از مجاهدین خلق و زندانیان سیاسی در کمیسیونهای مرگ محاکمه و اعدام شدند.<br />
<br />
=== قیامهای خوزستان: ===<br />
مردم خوزستان در قیامهای [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]]، [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|دی ۱۴۰۴]] نقش برجستهای داشتند. در آبان ۱۳۹۸، شهرهای اهواز، ماهشهر و دزفول از کانونهای اصلی اعتراضات بودند. در ماهشهر، نیروهای سپاه با شلیک مستقیم دهها نفر را به شهادت رساندند.<br />
<br />
در [[کشتار در نیزار ماهشهر|ماهشهر]] نیروهای گارد ویژه غیر بومی از تیپ [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی|فاطمیون افغان]] و [[سپاه پاسداران]]، با تانک و نفربر و دوشکا وارد شدند و به سمت مردم معترض شلیک کردند و مردم را در نیزار ماهشهر کشتار کردند. عفو بینالملل از «حمام خون» در ماهشهر گزارش داد.<br />
<br />
در قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ مردم این استان با تظاهرات گسترده در خیابانها به اعتراض پرداختند، اما نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی با گلوله جنگی به تظاهرات مسالمت آمیز پاسخ دادند. در این میان در شهر ایذه کودک۹ساله [[کیان پیرفلک]] به همراه پدرش مورد اصابت گلوله قرار گرفت و بهشهادت رسید.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/2308/2020/en/ عفو بینالملل -کشتار آبان ۹۸ خوزستان]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=89688استان خوزستان2026-06-18T13:33:08Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{Infobox settlement | name = استان خوزستان | other_name = گاهواره تمدن ایلام · سرزمین نفت ایران | image_skyline = آپادانا.jpg | image_caption = استان خوزستان - اهواز | pushpin_map = Iran | map_caption = موقعیت استان خوزستان در نقشه ایران | subdivision_type =...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان خوزستان<br />
| other_name = گاهواره تمدن ایلام · سرزمین نفت ایران<br />
| image_skyline = آپادانا.jpg<br />
| image_caption = استان خوزستان - اهواز<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان خوزستان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = اهواز (یکی از گرمترین شهرهای جهان · تا ۵۵ درجه)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = پایتخت تمدن ایلام (۳۲۰۰ پ.م) · نخستین چاه نفت خاورمیانه (۱۹۰۸)<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۶۴٬۰۵۵ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰)<br />
| blank1_info = حدود ۴٫۷ میلیون نفر<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۲۷<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = فارسی، عربی خوزستانی، لری بختیاری<br />
| blank4_name = آب و هوا<br />
| blank4_info = گرم و مرطوب - تابستانهای بسیار گرم (تا ۵۵ درجه سانتیگراد)<br />
| blank5_name = رودخانهها<br />
| blank5_info = کارون (بزرگترین رودخانه ایران) · دز · کرخه · جراحی · هندیجان<br />
| blank6_name = تالابها<br />
| blank6_info = هورالعظیم · شادگان (تالابهای بینالمللی)<br />
| blank7_name = جزایر<br />
| blank7_info = خارک (بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران) · مینو · آبادان<br />
| blank_name_sec1 = غرب<br />
| blank_info_sec1 = عراق<br />
| blank1_name_sec1 = جنوب<br />
| blank1_info_sec1 = خلیج فارس<br />
| blank2_name_sec1 = شمال و شرق<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای لرستان، چهارمحالوبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد، بوشهر<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = زیگورات چغازنبیل (۱۲۵۰ پ.م) · سازههای آبی شوشتر (ساسانی) · شوش (محوطه باستانی)<br />
| blank1_name_sec2 = شهرهای تاریخی<br />
| blank1_info_sec2 = شوش (پایتخت ایلام و هخامنشی) · شوشتر (شهر پلها) · دزفول (پل ساسانی) · خرمشهر (آزادسازی ۳ خرداد ۱۳۶۱)<br />
| blank2_name_sec2 = نفت و انرژی<br />
| blank2_info_sec2 = بیش از ۸۰٪ نفت ایران · مسجدسلیمان (نخستین چاه نفت خاورمیانه ۱۹۰۸) · پالایشگاه آبادان<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد خوزستان · پتروشیمی ماهشهر · نیشکر هفتتپه · بنادر خمینی و ماهشهر<br />
| blank4_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank4_info_sec2 = گندم · برنج · خرما · نیشکر · مرکبات<br />
| blank5_name_sec2 = صنایع دستی<br />
| blank5_info_sec2 = قالیچهبافی بختیاری · حصیربافی (بوریا) عربی · سفالگری شوش · گلیمبافی لری<br />
| blank6_name_sec2 = غذاهای محلی<br />
| blank6_info_sec2 = هریسه · فلافل اهوازی · قلیهماهی · مشاط · سبزیپلو با ماهی · حلوای خوزستانی<br />
| blank7_name_sec2 = مقاومت مردمی<br />
| blank7_info_sec2 = عملیات آفتاب ارتش آزادیبخش · کشتار ۶۷ در زندانهای اهواز و دزفول ·<br />
| blank8_name_sec2 = <br />
| blank8_info_sec2 = <br />
| blank9_name_sec2 = <br />
| blank9_info_sec2 = <br />
}}<br />
<br />
'''مقاله درحال ویرایش است'''<br />
<br />
<br />
────────────────────────────────────────────────────────────<br />
<br />
'''استان خوزستان،''' واقع در جنوبغربی ایران، یکی از کهنترین و مهمترین مناطق تمدنی ایران و جهان است. این استان بهعنوان گاهواره تمدن ایلام (از حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد) شناخته میشود و دارای میراثهای جهانی یونسکو مانند زیگورات چغازنبیل، سازههای آبی شوشتر و محوطه باستانی شوش است. خوزستان در طول تاریخ میزبان امپراتوریهای بزرگ بوده و در دوره هخامنشی یکی از پایتختهای امپراتوری (شوش) را در خود جای داده بود.<br />
<br />
این سرزمین به دلیل ذخایر عظیم نفت (بیش از ۸۰ درصد نفت ایران) و کشف نخستین چاه نفت خاورمیانه در مسجدسلیمان (۱۹۰۸)، نقش محوری در اقتصاد مدرن ایران ایفا کرده است. جغرافیای خوزستان شامل دشتهای حاصلخیز، رودخانههای بزرگ مانند کارون، تالابهای بینالمللی هورالعظیم و شادگان، و آبوهوای گرم و مرطوب است. مرکز استان اهواز، یکی از گرمترین شهرهای جهان، است.<br />
<br />
خوزستان با تنوع قومی و فرهنگی غنی (عرب، لر، بختیاری و فارس) و صنایع دستی و غذاهای محلی متنوع، از نظر کشاورزی (خرما، نیشکر، برنج)، صنعت (فولاد، پتروشیمی) و بنادر مهم، اهمیت استراتژیک بالایی دارد. با این حال، با چالشهایی مانند بحرانهای زیستمحیطی (ریزگردها و خشک شدن تالابها) روبهرو است. این استان همچنین در رویدادهای تاریخی معاصر مانند نهضت ملی نفت و مقاومتهای مردمی نقش برجستهای داشته است.<br />
<br />
مرکز استان: اهواز<br />
<br />
مساحت: ۶۴,۰۵۵ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۴.۷ میلیون نفر (۱۴۰۰)<br />
<br />
شهرستانها: ۲۷ شهرستان (اهواز، دزفول، آبادان، خرمشهر، شوش، شوشتر، مسجدسلیمان، اندیمشک و...)<br />
<br />
آب و هوا: گرم و مرطوب؛ تابستانهای بسیار گرم (تا ۵۵ درجه)<br />
<br />
زبان: فارسی، عربی خوزستانی، لری بختیاری<br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
خوزستان یکی از کهنترین سرزمینهای متمدن جهان و گاهواره تمدن ایلام است. تمدن ایلامی (حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد) با مرکزیت شوش، از نخستین تمدنهای بشری بود. زیگورات چغازنبیل (حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد) در نزدیکی شوش، میراث جهانی یونسکو و یکی از بهترین زیگوراتهای باقیمانده جهان است.<br />
<br />
شوش در دوره هخامنشی یکی از چهار پایتخت امپراتوری بود. کاخ آپادانای شوش ساخته داریوش بزرگ، نمونهای از شکوه معماری هخامنشی است. در دوره ساسانی، نظام آبیاری بند و سد شوشتر ساخته شد که اکنون میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاست.<br />
<br />
کشف نفت در مسجدسلیمان در سال ۱۲۸۷ شمسی (۱۹۰۸ میلادی) نقطه عطفی در تاریخ خوزستان و ایران بود. مسجدسلیمان نخستین چاه نفت خاورمیانه را در خود جای داد و شرکت نفت ایران و انگلیس (بعدها بریتیش پترولیوم) تأسیس شد. پالایشگاه آبادان تا سال ۱۳۵۹ بزرگترین پالایشگاه جهان بود.<br />
<br />
نهضت ملی نفت (۱۳۲۹-۱۳۳۲) مستقیماً با خوزستان مرتبط بود. ملی شدن صنعت نفت به رهبری [[دکتر محمد مصدق]]، خوزستان را در مرکز تحولات سیاسی قرار داد. اعتصابات کارگران نفت آبادان و اهواز نقش مهمی در این نهضت داشت.<br />
<br />
[[جنگ ایران و عراق]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) ویرانی عظیمی به خوزستان وارد کرد. شهرهای خرمشهر، آبادان و دزفول در خط مقدم جنگ بودند. خرمشهر پس از ۵۷۸ روز اشغال در ۳ خرداد ۱۳۶۱ آزاد شد.<br />
<br />
شهرهای تاریخی:<br />
<br />
شوش: پایتخت باستانی ایلام و یکی از چهار پایتخت هخامنشی، محل کشف قانوننامه حمورابی و شیر سنگی شوش. <br />
<br />
شوشتر: شهر پلها و بندها با شاهکار مهندسی آبی ساسانی (میراث جهانی). <br />
<br />
دزفول: شهر پل قدیم ساسانی<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/khuzestan/chogha-zanbil/ چغازنبیل شوش؛ نمونهای فوقالعاده از معماری و عرفان باستانی-علیبابا]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/113/ یونسکو- چغازنبیل]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1455/ یونسکو - شوش]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1315/ یونسکو- سازههای آبی شوشتر]</ref><ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Khuzestan دانشنامه بریتانیکا - خوزستان]</ref><ref name=":1">[https://www.iranicaonline.org/articles/khuzestan/ دانشنامه ایرانیکا- خوزستان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/oil-industry-ii/ OIL INDUSTRY ii. IRAN’S OIL AND GAS RESOURCES-iranica]</ref><br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
خوزستان در جنوبغربی ایران واقع شده و از غرب با عراق و از جنوب با خلیج فارس هممرز است. دشت خوزستان یکی از حاصلخیزترین دشتهای ایران است که پنج رودخانه بزرگ کارون (بزرگترین رودخانه ایران)، دز، کرخه، جراحی و هندیجان، از آن عبور میکنند.<br />
<br />
آبوهوای خوزستان گرم و مرطوب است. شهر اهواز یکی از گرمترین شهرهای جهان محسوب میشود با دمای تابستانی تا ۵۵ درجه سانتیگراد. تالابهای هورالعظیم و شادگان از مهمترین تالابهای بینالمللی ایران هستند.<br />
<br />
=== جزایر خوزستان: ===<br />
جزایر مینو و آبادان در اروندرود و جزیره خارک در خلیج فارس از نقاط مهم استراتژیک خوزستان هستند. جزیره خارک بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران است و بقایای کلیسای نسطوری قرن ۶ میلادی در آن دیده میشود.<br />
<br />
=== بحرانهای زیستمحیطی: ===<br />
خوزستان از ریزگردها (گرد و غبار) و خشکی تالابها رنج میبرد. خشک شدن بخشهای وسیعی از هورالعظیم و تالاب شادگان بحران زیستمحیطی جدیای ایجاد کرده است واهواز بارها در لیست آلودهترین شهرهای جهان قرار گرفته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">[https://www.iranicaonline.org/articles/susa-i-excavations/ دانشنامه ایرانیکا- شوش]</ref><ref name=":2" /><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
خوزستان غنیترین استان نفتخیز ایران و یکی از مهمترین مناطق نفتی جهان است. بیش از ۸۰ درصد نفت ایران و بخش عمده گاز طبیعی از این استان استخراج میشود. آبادان، ماهشهر و خارک از مراکز اصلی صنعت نفت هستند.<br />
[[پرونده:زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان.jpg|جایگزین=زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان|بندانگشتی|زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان]]<br />
صنایع فولاد خوزستان (مجتمع فولاد خوزستان در اهواز)، صنایع پتروشیمی (ماهشهر)، صنعت نیشکر (هفتتپه و کشت و صنعت کارون) از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
کشاورزی خوزستان بهدلیل دسترسی به آب فراوان رودخانهها بسیار حاصلخیز است. <br />
<br />
محصولات اصلی: گندم، برنج، خرما (خوزستان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خرما در ایران)، نیشکر و مرکبات.<br />
<br />
بندر موسوم به خمینی و بندر ماهشهر از بنادر مهم تجاری ایران در خلیج فارس هستند. صنعت ماهیگیری در سواحل خوزستان و صید میگو نیز اهمیت اقتصادی دارد.<br />
<br />
== فرهنگ و آداب و رسوم ==<br />
[[پرونده:فرهنگ بومی اهواز.jpg|جایگزین=فرهنگ بومی استان خوزستان|بندانگشتی|فرهنگ بومی استان خوزستان]]<br />
خوزستان سرزمین تنوع قومی و فرهنگی است: عربها، لرها، بختیاریها و فارسزبانها در کنار هم زندگی میکنند. هر قوم سنتها و آداب خاص خود را دارد.<br />
<br />
موسیقی خوزستانی از غنیترین گنجینههای موسیقی ایران است. موسیقی عربی خوزستان با سازهای سنتی مانند ربابه و طبل، و موسیقی لریبختیاری از شاخصترین سبکهای موسیقی هستند.<br />
<br />
=== مراسم و آیینها: ===<br />
مراسم عزاداری عربی (لطمهزنی) با نوحههای خاص عربی خوزستان شهرت دارد. <br />
<br />
جشن نوروز بختیاریها با رقص چوبی و موسیقی حماسی برگزار میشود. <br />
<br />
مراسم عروسی عربی خوزستان با رقصهای محلی (چوبیه) و موسیقی زنده چندین روز ادامه دارد.<br />
<br />
=== ورزشهای محلی: ===<br />
کشتی لوچو (کشتی بختیاری)، اسبدوانی و قایقرانی در رودخانهها از ورزشهای سنتی خوزستان هستند. فوتبال در خوزستان بسیار محبوب است و تیمهای فولاد خوزستان و استقلال خوزستان از تیمهای مطرح لیگ برتر ایران بودهاند.<br />
<br />
=== صنایع دستی: ===<br />
خوزستان از نظر صنایع دستی بسیار غنی است: قالیچهبافی بختیاری با طرحهای هندسی خاص، حصیربافی (بوریا) عربی، کپوبافی، گلیمبافی لری و سفالگری سنتی شوش از مهمترین صنایع دستی هستند.<ref name=":2" /><ref>[https://htcs.co/ کشــــت و صنــــعت نیشکــــر هــــفت تپــــه]</ref><ref>[https://civilica.com/doc/2035523/ بررسی علل ریزگردها در استان خوزستان و عوامل موثر بر آن-سیویلیکا]</ref><br />
<br />
=== غذاهای محلی: ===<br />
هریسه (حلیم گوشت و گندم)، سبزیپلو با ماهی، مشاط (غذای عربی)، قلیهماهی، فلافل اهوازی و حلوای خوزستانی از غذاها و شیرینیهای محلی هستند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people1-khuzestan.html آداب و رسوم مردم خوزستان-بیتوته]</ref><ref>[https://3click.com/blog/indigenous-culture-people-ahvaz/ فرهنگ بومی اهواز-سهکلیک]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/fun/native-games/local1-games-khuzestan.html بازیهای بومی محلی استان خوزستان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
خوزستان بهعنوان سرزمین نفت ایران، همواره از مناطق حساس مبارزاتی بوده و مردم آن نقش بزرگی در مقاومت دربرابر دیکتاتوری ایفا کردهاند.<br />
<br />
=== عملیات آفتاب- ارتش آزادیبخش ملی ایران: ===<br />
نیمهشب ۷ فروردین ۱۳۶۷، [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] با ۱۵ تیپ رزمی، از جمله تیپهای زنان مجاهد خلق در جبههای به طول ۳۰ کیلومتر در غرب شوش در خوزستان، به لشکر ۷۷ خمینی حمله کرد. <br />
<br />
منطقهای به وسعت ۶۰۰ کیلومتر مربع آزاد شد. ۳۲ تن از مجاهدین از جمله بهزاد صالحیپور باورصاد از مسجدسلیمان و فریبرز سالک گیلانی از دزفول، در این نبرد به شهادت رسیدند.<ref>[https://event.mojahedin.org/i/events/5279 هفتم فروردین ۱۳۶۷ عملیات آفتاب ارتش آزادیبخش ملی ایران-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷ در زندانهای خوزستان: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷، [[زندان شیبان اهواز|زندانهای اهواز]] و [[زندان فجر دزفول|دزفول]] شاهد کشتار زندانیان مجاهد بودند. دهها تن از مجاهدین خلق و زندانیان سیاسی در کمیسیونهای مرگ محاکمه و اعدام شدند.<br />
<br />
=== قیامهای خوزستان: ===<br />
مردم خوزستان در قیامهای [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]]، [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|دی ۱۴۰۴]] نقش برجستهای داشتند. در آبان ۱۳۹۸، شهرهای اهواز، ماهشهر و دزفول از کانونهای اصلی اعتراضات بودند. در ماهشهر، نیروهای سپاه با شلیک مستقیم دهها نفر را به شهادت رساندند.<br />
<br />
در [[کشتار در نیزار ماهشهر|ماهشهر]] نیروهای گارد ویژه غیر بومی از تیپ [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی|فاطمیون افغان]] و [[سپاه پاسداران]]، با تانک و نفربر و دوشکا وارد شدند و به سمت مردم معترض شلیک کردند و مردم را در نیزار ماهشهر کشتار کردند. عفو بینالملل از «حمام خون» در ماهشهر گزارش داد.<br />
<br />
در قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ مردم این استان با تظاهرات گسترده در خیابانها به اعتراض پرداختند، اما نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی با گلوله جنگی به تظاهرات مسالمت آمیز پاسخ دادند. در این میان در شهر ایذه کودک۹ساله [[کیان پیرفلک]] به همراه پدرش مورد اصابت گلوله قرار گرفت و بهشهادت رسید.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/2308/2020/en/ عفو بینالملل -کشتار آبان ۹۸ خوزستان]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89687ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-18T13:30:23Z<p>Alireza k h: /* ایران، شهرها و استانها */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
# [[جواد زمانی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کایلاش ساتیارتی]]<br />
# [[خوان مانوئل سانتوس]]<br />
# [[دیمیتری موراتوف]]<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان خوزستان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B4/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89686کاربر:Hamidreza۴/صفحه تمرین2026-06-18T13:28:50Z<p>Alireza k h: ویراستای نهایی مقاله قبل از انتشار</p>
<hr />
<div><br />
{{Infobox settlement<br />
| name = استان خوزستان<br />
| other_name = گاهواره تمدن ایلام · سرزمین نفت ایران<br />
| image_skyline = آپادانا.jpg<br />
| image_caption = استان خوزستان - اهواز<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان خوزستان در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = اهواز (یکی از گرمترین شهرهای جهان · تا ۵۵ درجه)<br />
| established_title = جایگاه تاریخی<br />
| established_date = پایتخت تمدن ایلام (۳۲۰۰ پ.م) · نخستین چاه نفت خاورمیانه (۱۹۰۸)<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۶۴٬۰۵۵ کیلومتر مربع<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰)<br />
| blank1_info = حدود ۴٫۷ میلیون نفر<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۲۷<br />
| blank3_name = زبانها<br />
| blank3_info = فارسی، عربی خوزستانی، لری بختیاری<br />
| blank4_name = آب و هوا<br />
| blank4_info = گرم و مرطوب - تابستانهای بسیار گرم (تا ۵۵ درجه سانتیگراد)<br />
| blank5_name = رودخانهها<br />
| blank5_info = کارون (بزرگترین رودخانه ایران) · دز · کرخه · جراحی · هندیجان<br />
| blank6_name = تالابها<br />
| blank6_info = هورالعظیم · شادگان (تالابهای بینالمللی)<br />
| blank7_name = جزایر<br />
| blank7_info = خارک (بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران) · مینو · آبادان<br />
| blank_name_sec1 = غرب<br />
| blank_info_sec1 = عراق<br />
| blank1_name_sec1 = جنوب<br />
| blank1_info_sec1 = خلیج فارس<br />
| blank2_name_sec1 = شمال و شرق<br />
| blank2_info_sec1 = استانهای لرستان، چهارمحالوبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد، بوشهر<br />
| blank_name_sec2 = میراث جهانی یونسکو<br />
| blank_info_sec2 = زیگورات چغازنبیل (۱۲۵۰ پ.م) · سازههای آبی شوشتر (ساسانی) · شوش (محوطه باستانی)<br />
| blank1_name_sec2 = شهرهای تاریخی<br />
| blank1_info_sec2 = شوش (پایتخت ایلام و هخامنشی) · شوشتر (شهر پلها) · دزفول (پل ساسانی) · خرمشهر (آزادسازی ۳ خرداد ۱۳۶۱)<br />
| blank2_name_sec2 = نفت و انرژی<br />
| blank2_info_sec2 = بیش از ۸۰٪ نفت ایران · مسجدسلیمان (نخستین چاه نفت خاورمیانه ۱۹۰۸) · پالایشگاه آبادان<br />
| blank3_name_sec2 = صنایع<br />
| blank3_info_sec2 = فولاد خوزستان · پتروشیمی ماهشهر · نیشکر هفتتپه · بنادر خمینی و ماهشهر<br />
| blank4_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank4_info_sec2 = گندم · برنج · خرما · نیشکر · مرکبات<br />
| blank5_name_sec2 = صنایع دستی<br />
| blank5_info_sec2 = قالیچهبافی بختیاری · حصیربافی (بوریا) عربی · سفالگری شوش · گلیمبافی لری<br />
| blank6_name_sec2 = غذاهای محلی<br />
| blank6_info_sec2 = هریسه · فلافل اهوازی · قلیهماهی · مشاط · سبزیپلو با ماهی · حلوای خوزستانی<br />
| blank7_name_sec2 = مقاومت مردمی<br />
| blank7_info_sec2 = عملیات آفتاب ارتش آزادیبخش · کشتار ۶۷ در زندانهای اهواز و دزفول ·<br />
| blank8_name_sec2 = <br />
| blank8_info_sec2 = <br />
| blank9_name_sec2 = <br />
| blank9_info_sec2 = <br />
}}<br />
<br />
'''مقاله درحال ویرایش است'''<br />
<br />
<br />
────────────────────────────────────────────────────────────<br />
<br />
'''استان خوزستان،''' واقع در جنوبغربی ایران، یکی از کهنترین و مهمترین مناطق تمدنی ایران و جهان است. این استان بهعنوان گاهواره تمدن ایلام (از حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد) شناخته میشود و دارای میراثهای جهانی یونسکو مانند زیگورات چغازنبیل، سازههای آبی شوشتر و محوطه باستانی شوش است. خوزستان در طول تاریخ میزبان امپراتوریهای بزرگ بوده و در دوره هخامنشی یکی از پایتختهای امپراتوری (شوش) را در خود جای داده بود.<br />
<br />
این سرزمین به دلیل ذخایر عظیم نفت (بیش از ۸۰ درصد نفت ایران) و کشف نخستین چاه نفت خاورمیانه در مسجدسلیمان (۱۹۰۸)، نقش محوری در اقتصاد مدرن ایران ایفا کرده است. جغرافیای خوزستان شامل دشتهای حاصلخیز، رودخانههای بزرگ مانند کارون، تالابهای بینالمللی هورالعظیم و شادگان، و آبوهوای گرم و مرطوب است. مرکز استان اهواز، یکی از گرمترین شهرهای جهان، است.<br />
<br />
خوزستان با تنوع قومی و فرهنگی غنی (عرب، لر، بختیاری و فارس) و صنایع دستی و غذاهای محلی متنوع، از نظر کشاورزی (خرما، نیشکر، برنج)، صنعت (فولاد، پتروشیمی) و بنادر مهم، اهمیت استراتژیک بالایی دارد. با این حال، با چالشهایی مانند بحرانهای زیستمحیطی (ریزگردها و خشک شدن تالابها) روبهرو است. این استان همچنین در رویدادهای تاریخی معاصر مانند نهضت ملی نفت و مقاومتهای مردمی نقش برجستهای داشته است.<br />
<br />
مرکز استان: اهواز<br />
<br />
مساحت: ۶۴,۰۵۵ کیلومتر مربع<br />
<br />
جمعیت: حدود ۴.۷ میلیون نفر (۱۴۰۰)<br />
<br />
شهرستانها: ۲۷ شهرستان (اهواز، دزفول، آبادان، خرمشهر، شوش، شوشتر، مسجدسلیمان، اندیمشک و...)<br />
<br />
آب و هوا: گرم و مرطوب؛ تابستانهای بسیار گرم (تا ۵۵ درجه)<br />
<br />
زبان: فارسی، عربی خوزستانی، لری بختیاری<br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
خوزستان یکی از کهنترین سرزمینهای متمدن جهان و گاهواره تمدن ایلام است. تمدن ایلامی (حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد) با مرکزیت شوش، از نخستین تمدنهای بشری بود. زیگورات چغازنبیل (حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد) در نزدیکی شوش، میراث جهانی یونسکو و یکی از بهترین زیگوراتهای باقیمانده جهان است.<br />
<br />
شوش در دوره هخامنشی یکی از چهار پایتخت امپراتوری بود. کاخ آپادانای شوش ساخته داریوش بزرگ، نمونهای از شکوه معماری هخامنشی است. در دوره ساسانی، نظام آبیاری بند و سد شوشتر ساخته شد که اکنون میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاست.<br />
<br />
کشف نفت در مسجدسلیمان در سال ۱۲۸۷ شمسی (۱۹۰۸ میلادی) نقطه عطفی در تاریخ خوزستان و ایران بود. مسجدسلیمان نخستین چاه نفت خاورمیانه را در خود جای داد و شرکت نفت ایران و انگلیس (بعدها بریتیش پترولیوم) تأسیس شد. پالایشگاه آبادان تا سال ۱۳۵۹ بزرگترین پالایشگاه جهان بود.<br />
<br />
نهضت ملی نفت (۱۳۲۹-۱۳۳۲) مستقیماً با خوزستان مرتبط بود. ملی شدن صنعت نفت به رهبری [[دکتر محمد مصدق]]، خوزستان را در مرکز تحولات سیاسی قرار داد. اعتصابات کارگران نفت آبادان و اهواز نقش مهمی در این نهضت داشت.<br />
<br />
[[جنگ ایران و عراق]] (۱۳۵۹-۱۳۶۷) ویرانی عظیمی به خوزستان وارد کرد. شهرهای خرمشهر، آبادان و دزفول در خط مقدم جنگ بودند. خرمشهر پس از ۵۷۸ روز اشغال در ۳ خرداد ۱۳۶۱ آزاد شد.<br />
<br />
شهرهای تاریخی:<br />
<br />
شوش: پایتخت باستانی ایلام و یکی از چهار پایتخت هخامنشی، محل کشف قانوننامه حمورابی و شیر سنگی شوش. <br />
<br />
شوشتر: شهر پلها و بندها با شاهکار مهندسی آبی ساسانی (میراث جهانی). <br />
<br />
دزفول: شهر پل قدیم ساسانی<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/khuzestan/chogha-zanbil/ چغازنبیل شوش؛ نمونهای فوقالعاده از معماری و عرفان باستانی-علیبابا]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/113/ یونسکو- چغازنبیل]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1455/ یونسکو - شوش]</ref><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1315/ یونسکو- سازههای آبی شوشتر]</ref><ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Khuzestan دانشنامه بریتانیکا - خوزستان]</ref><ref name=":1">[https://www.iranicaonline.org/articles/khuzestan/ دانشنامه ایرانیکا- خوزستان]</ref><ref name=":2">[https://www.iranicaonline.org/articles/oil-industry-ii/ OIL INDUSTRY ii. IRAN’S OIL AND GAS RESOURCES-iranica]</ref><br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
خوزستان در جنوبغربی ایران واقع شده و از غرب با عراق و از جنوب با خلیج فارس هممرز است. دشت خوزستان یکی از حاصلخیزترین دشتهای ایران است که پنج رودخانه بزرگ کارون (بزرگترین رودخانه ایران)، دز، کرخه، جراحی و هندیجان، از آن عبور میکنند.<br />
<br />
آبوهوای خوزستان گرم و مرطوب است. شهر اهواز یکی از گرمترین شهرهای جهان محسوب میشود با دمای تابستانی تا ۵۵ درجه سانتیگراد. تالابهای هورالعظیم و شادگان از مهمترین تالابهای بینالمللی ایران هستند.<br />
<br />
=== جزایر خوزستان: ===<br />
جزایر مینو و آبادان در اروندرود و جزیره خارک در خلیج فارس از نقاط مهم استراتژیک خوزستان هستند. جزیره خارک بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران است و بقایای کلیسای نسطوری قرن ۶ میلادی در آن دیده میشود.<br />
<br />
=== بحرانهای زیستمحیطی: ===<br />
خوزستان از ریزگردها (گرد و غبار) و خشکی تالابها رنج میبرد. خشک شدن بخشهای وسیعی از هورالعظیم و تالاب شادگان بحران زیستمحیطی جدیای ایجاد کرده است واهواز بارها در لیست آلودهترین شهرهای جهان قرار گرفته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">[https://www.iranicaonline.org/articles/susa-i-excavations/ دانشنامه ایرانیکا- شوش]</ref><ref name=":2" /><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
خوزستان غنیترین استان نفتخیز ایران و یکی از مهمترین مناطق نفتی جهان است. بیش از ۸۰ درصد نفت ایران و بخش عمده گاز طبیعی از این استان استخراج میشود. آبادان، ماهشهر و خارک از مراکز اصلی صنعت نفت هستند.<br />
[[پرونده:زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان.jpg|جایگزین=زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان|بندانگشتی|زیگورات چغازنبیل-استان خوزستان]]<br />
صنایع فولاد خوزستان (مجتمع فولاد خوزستان در اهواز)، صنایع پتروشیمی (ماهشهر)، صنعت نیشکر (هفتتپه و کشت و صنعت کارون) از صنایع مهم استان هستند.<br />
<br />
کشاورزی خوزستان بهدلیل دسترسی به آب فراوان رودخانهها بسیار حاصلخیز است. <br />
<br />
محصولات اصلی: گندم، برنج، خرما (خوزستان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خرما در ایران)، نیشکر و مرکبات.<br />
<br />
بندر موسوم به خمینی و بندر ماهشهر از بنادر مهم تجاری ایران در خلیج فارس هستند. صنعت ماهیگیری در سواحل خوزستان و صید میگو نیز اهمیت اقتصادی دارد.<br />
<br />
== فرهنگ و آداب و رسوم ==<br />
[[پرونده:فرهنگ بومی اهواز.jpg|جایگزین=فرهنگ بومی استان خوزستان|بندانگشتی|فرهنگ بومی استان خوزستان]]<br />
خوزستان سرزمین تنوع قومی و فرهنگی است: عربها، لرها، بختیاریها و فارسزبانها در کنار هم زندگی میکنند. هر قوم سنتها و آداب خاص خود را دارد.<br />
<br />
موسیقی خوزستانی از غنیترین گنجینههای موسیقی ایران است. موسیقی عربی خوزستان با سازهای سنتی مانند ربابه و طبل، و موسیقی لریبختیاری از شاخصترین سبکهای موسیقی هستند.<br />
<br />
=== مراسم و آیینها: ===<br />
مراسم عزاداری عربی (لطمهزنی) با نوحههای خاص عربی خوزستان شهرت دارد. <br />
<br />
جشن نوروز بختیاریها با رقص چوبی و موسیقی حماسی برگزار میشود. <br />
<br />
مراسم عروسی عربی خوزستان با رقصهای محلی (چوبیه) و موسیقی زنده چندین روز ادامه دارد.<br />
<br />
=== ورزشهای محلی: ===<br />
کشتی لوچو (کشتی بختیاری)، اسبدوانی و قایقرانی در رودخانهها از ورزشهای سنتی خوزستان هستند. فوتبال در خوزستان بسیار محبوب است و تیمهای فولاد خوزستان و استقلال خوزستان از تیمهای مطرح لیگ برتر ایران بودهاند.<br />
<br />
=== صنایع دستی: ===<br />
خوزستان از نظر صنایع دستی بسیار غنی است: قالیچهبافی بختیاری با طرحهای هندسی خاص، حصیربافی (بوریا) عربی، کپوبافی، گلیمبافی لری و سفالگری سنتی شوش از مهمترین صنایع دستی هستند.<ref name=":2" /><ref>[https://htcs.co/ کشــــت و صنــــعت نیشکــــر هــــفت تپــــه]</ref><ref>[https://civilica.com/doc/2035523/ بررسی علل ریزگردها در استان خوزستان و عوامل موثر بر آن-سیویلیکا]</ref><br />
<br />
=== غذاهای محلی: ===<br />
هریسه (حلیم گوشت و گندم)، سبزیپلو با ماهی، مشاط (غذای عربی)، قلیهماهی، فلافل اهوازی و حلوای خوزستانی از غذاها و شیرینیهای محلی هستند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people1-khuzestan.html آداب و رسوم مردم خوزستان-بیتوته]</ref><ref>[https://3click.com/blog/indigenous-culture-people-ahvaz/ فرهنگ بومی اهواز-سهکلیک]</ref><ref>[https://www.beytoote.com/fun/native-games/local1-games-khuzestan.html بازیهای بومی محلی استان خوزستان-بیتوته]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
خوزستان بهعنوان سرزمین نفت ایران، همواره از مناطق حساس مبارزاتی بوده و مردم آن نقش بزرگی در مقاومت دربرابر دیکتاتوری ایفا کردهاند.<br />
<br />
=== عملیات آفتاب- ارتش آزادیبخش ملی ایران: ===<br />
نیمهشب ۷ فروردین ۱۳۶۷، [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] با ۱۵ تیپ رزمی، از جمله تیپهای زنان مجاهد خلق در جبههای به طول ۳۰ کیلومتر در غرب شوش در خوزستان، به لشکر ۷۷ خمینی حمله کرد. <br />
<br />
منطقهای به وسعت ۶۰۰ کیلومتر مربع آزاد شد. ۳۲ تن از مجاهدین از جمله بهزاد صالحیپور باورصاد از مسجدسلیمان و فریبرز سالک گیلانی از دزفول، در این نبرد به شهادت رسیدند.<ref>[https://event.mojahedin.org/i/events/5279 هفتم فروردین ۱۳۶۷ عملیات آفتاب ارتش آزادیبخش ملی ایران-سازمان مجاهدین]</ref><br />
<br />
=== کشتار ۶۷ در زندانهای خوزستان: ===<br />
در تابستان ۱۳۶۷، [[زندان شیبان اهواز|زندانهای اهواز]] و [[زندان فجر دزفول|دزفول]] شاهد کشتار زندانیان مجاهد بودند. دهها تن از مجاهدین خلق و زندانیان سیاسی در کمیسیونهای مرگ محاکمه و اعدام شدند.<br />
<br />
=== قیامهای خوزستان: ===<br />
مردم خوزستان در قیامهای [[قیام آبان ۱۳۹۸|آبان ۱۳۹۸]]، [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|دی ۱۴۰۴]] نقش برجستهای داشتند. در آبان ۱۳۹۸، شهرهای اهواز، ماهشهر و دزفول از کانونهای اصلی اعتراضات بودند. در ماهشهر، نیروهای سپاه با شلیک مستقیم دهها نفر را به شهادت رساندند.<br />
<br />
در [[کشتار در نیزار ماهشهر|ماهشهر]] نیروهای گارد ویژه غیر بومی از تیپ [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی|فاطمیون افغان]] و [[سپاه پاسداران]]، با تانک و نفربر و دوشکا وارد شدند و به سمت مردم معترض شلیک کردند و مردم را در نیزار ماهشهر کشتار کردند. عفو بینالملل از «حمام خون» در ماهشهر گزارش داد.<br />
<br />
در قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ مردم این استان با تظاهرات گسترده در خیابانها به اعتراض پرداختند، اما نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی با گلوله جنگی به تظاهرات مسالمت آمیز پاسخ دادند. در این میان در شهر ایذه کودک۹ساله [[کیان پیرفلک]] به همراه پدرش مورد اصابت گلوله قرار گرفت و بهشهادت رسید.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/2308/2020/en/ عفو بینالملل -کشتار آبان ۹۸ خوزستان]</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%81&diff=89592دیمیتری موراتوف2026-06-17T14:19:19Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = روزنامهنگار و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = دیمیتری موراتوف<br />
| تصویر = دیمیتری موراتوف.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = دیمیتری موراتوف، برنده نوبل صلح ۲۰۲۱<br />
| زادروز = ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱<br />
| زادگاه = کویبیشف (سامارای امروزی)، روسیه<br />
| ملیت = روسی<br />
| تابعیت = روسی<br />
| تحصیلات = دانشگاه ایالتی کویبیشف<br />
| پیشه = روزنامهنگار، سردبیر<br />
| شناختهشده برای = سردبیری نوایا گازتا، دفاع از آزادی بیان، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۲۱<br />
| نقشهای برجسته = سردبیر روزنامه نوایا گازتا (از ۱۹۹۵)<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۲۱)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''دیمیتری آندریویچ موراتوف''' (به روسی: '''Дмитрий Андреевич Муратов''') (زادهٔ ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱) روزنامهنگار مستقل روسی و برندهٔ مشترک جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۲۱ است. او به عنوان سردبیر روزنامهٔ «نوایا گازتا» - یکی از آخرین رسانههای مستقل و انتقادی روسیه - برای تلاشهایش در حفاظت از آزادی بیان در شرایط سخت سرکوب سیاسی شناخته میشود.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/muratov/facts/|عنوان=Dmitry Muratov – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه ==<br />
دیمیتری موراتوف در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱ در کویبیشف (سامارای امروزی)، روسیه متولد شد. پس از گذراندن دورهٔ خدمت سربازی، در دانشگاه ایالتی کویبیشف تحصیل کرد و سپس وارد حرفهٔ روزنامهنگاری شد. او ابتدا در روزنامههای محلی فعالیت کرد.<br />
<br />
== تأسیس و فعالیت در نوایا گازتا ==<br />
در سال ۱۹۹۳، موراتوف به همراه گروهی از روزنامهنگاران، روزنامهٔ «نوایا گازتا» را تأسیس کرد که به سرعت به یکی از مهمترین رسانههای مستقل روسیه تبدیل شد. از سال ۱۹۹۵ سردبیر این روزنامه است. نوایا گازتا به گزارشهای جسورانه درباره فساد دولتی، نقض حقوق بشر، تقلب انتخاباتی، جنگ چچن و خشونت نیروهای امنیتی شهرت یافت. مقالات آنا پولیتکوفسکایا، روزنامهنگار مشهور منتقد دولت، نیز در این روزنامه منتشر میشد.<br />
<br />
در طول سالها، شش خبرنگار و کارمند نوایا گازتا به قتل رسیدند، اما موراتوف و همکارانش علیرغم تهدیدها و فشارهای شدید، فعالیت انتقادی خود را ادامه دادند.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۲۱، دیمیتری موراتوف به همراه ماریا رسا (فیلیپین) جایزهٔ نوبل صلح را «برای تلاشهایشان در حفاظت از آزادی بیان که پیششرط دموکراسی و صلح پایدار است» دریافت کردند.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای پس از نوبل ==<br />
پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، موراتوف مدال نوبل خود را حراج کرد و درآمد آن (۱۰۳٫۵ میلیون دلار) را صرف کمک به کودکان آوارهٔ اوکراینی کرد. او همچنان نماد مطبوعات آزاد و مقاومت مدنی در برابر استبداد به شمار میرود و از آزادی بیان و رسانههای مستقل در سطح جهانی دفاع میکند.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
دیمیتری موراتوف از حامیان آزادی بیان و جنبشهای آزادیخواهی در جهان است و در بیانیههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۱۱۳ برندهٔ نوبل (ژانویه ۲۰۲۶)<br />
* امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۵۷ برندهٔ نوبل (مارس ۲۰۲۶) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%81&diff=89591دیمیتری موراتوف2026-06-17T14:18:05Z<p>Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = روزنامهنگار و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = دیمیتری موراتوف<br />
| تصویر = دیمیتری موراتوف.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = دیمیتری موراتوف، برنده نوبل صلح ۲۰۲۱<br />
| زادروز = ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱<br />
| زادگاه = کویبیشف (سامارای امروزی)، روسیه<br />
| ملیت = روسی<br />
| تابعیت = روسی<br />
| تحصیلات = دانشگاه ایالتی کویبیشف<br />
| پیشه = روزنامهنگار، سردبیر<br />
| شناختهشده برای = سردبیری نوایا گازتا، دفاع از آزادی بیان، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۲۱<br />
| نقشهای برجسته = سردبیر روزنامه نوایا گازتا (از ۱۹۹۵)<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۲۱)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''دیمیتری آندریویچ موراتوف''' (به روسی: '''Дмитрий Андреевич Муратов''') (زادهٔ ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱) روزنامهنگار مستقل روسی و برندهٔ مشترک جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۲۱ است. او به عنوان سردبیر روزنامهٔ «نوایا گازتا» — یکی از آخرین رسانههای مستقل و انتقادی روسیه — برای تلاشهایش در حفاظت از آزادی بیان در شرایط سخت سرکوب سیاسی شناخته میشود.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/muratov/facts/|عنوان=Dmitry Muratov – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه ==<br />
دیمیتری موراتوف در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱ در کویبیشف (سامارای امروزی)، روسیه متولد شد. پس از گذراندن دورهٔ خدمت سربازی، در دانشگاه ایالتی کویبیشف تحصیل کرد و سپس وارد حرفهٔ روزنامهنگاری شد. او ابتدا در روزنامههای محلی فعالیت کرد.<br />
<br />
== تأسیس و فعالیت در نوایا گازتا ==<br />
در سال ۱۹۹۳، موراتوف به همراه گروهی از روزنامهنگاران، روزنامهٔ «نوایا گازتا» را تأسیس کرد که به سرعت به یکی از مهمترین رسانههای مستقل روسیه تبدیل شد. از سال ۱۹۹۵ سردبیر این روزنامه است. نوایا گازتا به گزارشهای جسورانه درباره فساد دولتی، نقض حقوق بشر، تقلب انتخاباتی، جنگ چچن و خشونت نیروهای امنیتی شهرت یافت. مقالات آنا پولیتکوفسکایا، روزنامهنگار مشهور منتقد دولت، نیز در این روزنامه منتشر میشد.<br />
<br />
در طول سالها، شش خبرنگار و کارمند نوایا گازتا به قتل رسیدند، اما موراتوف و همکارانش علیرغم تهدیدها و فشارهای شدید، فعالیت انتقادی خود را ادامه دادند.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۲۱، دیمیتری موراتوف به همراه ماریا رسا (فیلیپین) جایزهٔ نوبل صلح را «برای تلاشهایشان در حفاظت از آزادی بیان که پیششرط دموکراسی و صلح پایدار است» دریافت کردند.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای پس از نوبل ==<br />
پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، موراتوف مدال نوبل خود را حراج کرد و درآمد آن (۱۰۳٫۵ میلیون دلار) را صرف کمک به کودکان آوارهٔ اوکراینی کرد. او همچنان نماد مطبوعات آزاد و مقاومت مدنی در برابر استبداد به شمار میرود و از آزادی بیان و رسانههای مستقل در سطح جهانی دفاع میکند.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
دیمیتری موراتوف از حامیان آزادی بیان و جنبشهای آزادیخواهی در جهان است و در بیانیههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۱۱۳ برندهٔ نوبل (ژانویه ۲۰۲۶)<br />
* امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۵۷ برندهٔ نوبل (مارس ۲۰۲۶) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%81&diff=89590دیمیتری موراتوف2026-06-17T14:17:23Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | اندازه جعبه = ۳۰۰px | عنوان = | عنوان ۲ = روزنامهنگار و برنده جایزه نوبل صلح | نام = دیمیتری موراتوف | تصویر = دیمیتری موراتوف.jpg | اندازه تصویر = ۲۵۰px | عنوان تصویر = دیمیتری موراتوف، برنده نوبل صلح ۲۰۲۱ | زادروز = ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱ | زادگ...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = روزنامهنگار و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = دیمیتری موراتوف<br />
| تصویر = دیمیتری موراتوف.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = دیمیتری موراتوف، برنده نوبل صلح ۲۰۲۱<br />
| زادروز = ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱<br />
| زادگاه = کویبیشف (سامارای امروزی)، روسیه<br />
| ملیت = روسی<br />
| تابعیت = روسی<br />
| تحصیلات = دانشگاه ایالتی کویبیشف<br />
| پیشه = روزنامهنگار، سردبیر<br />
| شناختهشده برای = سردبیری نوایا گازتا، دفاع از آزادی بیان، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۲۱<br />
| نقشهای برجسته = سردبیر روزنامه نوایا گازتا (از ۱۹۹۵)<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۲۱)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''دیمیتری آندریویچ موراتوف''' (به روسی: '''Дмитрий Андреевич Муратов''') (زادهٔ ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱) روزنامهنگار مستقل روسی و برندهٔ مشترک جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۲۱ است. او به عنوان سردبیر روزنامهٔ «نوایا گازتا» — یکی از آخرین رسانههای مستقل و انتقادی روسیه — برای تلاشهایش در حفاظت از آزادی بیان در شرایط سخت سرکوب سیاسی شناخته میشود.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/muratov/facts/|عنوان=Dmitry Muratov – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه ==<br />
دیمیتری موراتوف در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۱ در کویبیشف (سامارای امروزی)، روسیه متولد شد. پس از گذراندن دورهٔ خدمت سربازی، در دانشگاه ایالتی کویبیشف تحصیل کرد و سپس وارد حرفهٔ روزنامهنگاری شد. او ابتدا در روزنامههای محلی فعالیت کرد.<br />
<br />
== تأسیس و فعالیت در نوایا گازتا ==<br />
در سال ۱۹۹۳، موراتوف به همراه گروهی از روزنامهنگاران، روزنامهٔ «نوایا گازتا» را تأسیس کرد که به سرعت به یکی از مهمترین رسانههای مستقل روسیه تبدیل شد. از سال ۱۹۹۵ سردبیر این روزنامه است. نوایا گازتا به گزارشهای جسورانه درباره فساد دولتی، نقض حقوق بشر، تقلب انتخاباتی، جنگ چچن و خشونت نیروهای امنیتی شهرت یافت. مقالات آنا پولیتکوفسکایا، روزنامهنگار مشهور منتقد دولت، نیز در این روزنامه منتشر میشد.<br />
<br />
در طول سالها، شش خبرنگار و کارمند نوایا گازتا به قتل رسیدند، اما موراتوف و همکارانش علیرغم تهدیدها و فشارهای شدید، فعالیت انتقادی خود را ادامه دادند.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۲۱، دیمیتری موراتوف به همراه ماریا رسا (فیلیپین) جایزهٔ نوبل صلح را «برای تلاشهایشان در حفاظت از آزادی بیان که پیششرط دموکراسی و صلح پایدار است» دریافت کردند.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای پس از نوبل ==<br />
پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، موراتوف مدال نوبل خود را حراج کرد و درآمد آن (۱۰۳٫۵ میلیون دلار) را صرف کمک به کودکان آوارهٔ اوکراینی کرد. او همچنان نماد مطبوعات آزاد و مقاومت مدنی در برابر استبداد به شمار میرود و از آزادی بیان و رسانههای مستقل در سطح جهانی دفاع میکند.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
دیمیتری موراتوف از حامیان آزادی بیان و جنبشهای آزادیخواهی در جهان است و در بیانیههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۱۱۳ برندهٔ نوبل (ژانویه ۲۰۲۶)<br />
* امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۵۷ برندهٔ نوبل (مارس ۲۰۲۶) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/muratov/facts/|عنوان=Dmitry Muratov – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}<br />
{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ncr-iran.org/en/news/human-rights/nobel-laureates-urge-action-on-iran-as-114-signatories-condemn-killings-and-execution-surge/|عنوان=Nobel Laureates Urge Action on Iran|وبگاه=NCRI|تاریخ=ژانویه ۲۰۲۶|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%81.jpg&diff=89589پرونده:دیمیتری موراتوف.jpg2026-06-17T14:16:57Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89588ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-17T14:16:28Z<p>Alireza k h: /* برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
# [[جواد زمانی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کایلاش ساتیارتی]]<br />
# [[خوان مانوئل سانتوس]]<br />
# [[دیمیتری موراتوف]]<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A6%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88%D8%B3&diff=89587خوان مانوئل سانتوس2026-06-17T14:13:20Z<p>Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = سیاستمدار و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = خوان مانوئل سانتوس<br />
| تصویر = خوان مانوئل سانتوس.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = خوان مانوئل سانتوس، برنده نوبل صلح ۲۰۱۶<br />
| زادروز = ۱۰ اوت ۱۹۵۱<br />
| زادگاه = بوگوتا، کلمبیا<br />
| ملیت = کلمبیایی<br />
| تابعیت = کلمبیایی<br />
| تحصیلات = دانشگاه کانزاس • مدرسه اقتصاد لندن • دانشگاه هاروارد (مدیریت دولتی)<br />
| پیشه = سیاستمدار، اقتصاددان<br />
| شناختهشده برای = مذاکرات صلح با فارک، پایان جنگ داخلی کلمبیا، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۱۶<br />
| نقشهای برجسته = رئیسجمهور کلمبیا (۲۰۱۰–۲۰۱۸)<br>وزیر دفاع، وزیر دارایی و وزیر بازرگانی خارجی<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۱۶)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''خوان مانوئل سانتوس''' (به اسپانیایی: '''Juan Manuel Santos''') (زادهٔ ۱۰ اوت ۱۹۵۱) سیاستمدار و برندهٔ جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۱۶ کلمبیایی است. او به عنوان رئیسجمهور کلمبیا (۲۰۱۰–۲۰۱۸) مذاکرات صلح تاریخی با گروه شورشی فارک را رهبری کرد که به پایان جنگ داخلی ۵۰ سالهٔ این کشور انجامید. این جنگ بیش از ۲۲۰٬۰۰۰ کشته و نزدیک به ۶ میلیون آواره به جا گذاشته بود.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2016/santos/facts/|عنوان=Juan Manuel Santos – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه و تحصیلات ==<br />
خوان مانوئل سانتوس در ۱۰ اوت ۱۹۵۱ در بوگوتا، کلمبیا، در یکی از خانوادههای سرشناس و صاحبنفوذ این کشور متولد شد. عموی بزرگش، ادواردو سانتوس، رئیسجمهور پیشین کلمبیا بود. تحصیلات عالی خود را در دانشگاه کانزاس در رشتهٔ اقتصاد، مدرسهٔ اقتصاد لندن و دانشگاه هاروارد در رشتهٔ مدیریت دولتی گذراند.<br />
<br />
== فعالیتهای سیاسی ==<br />
سانتوس در دولتهای مختلف کلمبیا سمتهای کلیدی داشت: وزیر بازرگانی خارجی، وزیر دارایی و وزیر دفاع. در سال ۲۰۱۰ به ریاستجمهوری رسید و در دورهٔ ریاستجمهوری خود بر روی فرآیند صلح با شورشیان تمرکز کرد.<br />
<br />
== فرآیند صلح با فارک ==<br />
بزرگترین دستاورد سانتوس، آغاز و پیشبرد مذاکرات صلح با نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا (فارک) بود. این مذاکرات پس از سالها درگیری، در نهایت به توافق صلح منجر شد و به جنگ داخلی ۵۰ سالهٔ کلمبیا پایان داد. این توافق یکی از مهمترین دستاوردهای صلح در تاریخ معاصر آمریکای لاتین به شمار میرود.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۱۶، خوان مانوئل سانتوس جایزهٔ نوبل صلح را «برای تلاشهای قاطعانهاش برای پایان دادن به جنگ داخلی طولانیمدت کلمبیا» دریافت کرد. کمیتهٔ نوبل شجاعت او در پیگیری صلح علیرغم مخالفتهای داخلی را ستود.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای پس از ریاستجمهوری ==<br />
سانتوس پس از پایان دورهٔ ریاستجمهوری، به عنوان صدای صلح و دفاع از حقوق قربانیان جنگ فعالیت میکند. او از جنبشهای صلحخواهانهٔ جهانی حمایت کرده و بر اهمیت عدالت انتقالی و حقوق قربانیان تأکید دارد.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
خوان مانوئل سانتوس از حامیان جنبشهای صلح و آزادیخواهی در سطح جهانی است و در نامههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۸۰ برندهٔ نوبل (آوریل ۲۰۲۴)<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۱۰۳ برندهٔ نوبل (ژوئیه ۲۰۲۵) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A6%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88%D8%B3&diff=89586خوان مانوئل سانتوس2026-06-17T14:12:38Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | اندازه جعبه = ۳۰۰px | عنوان = | عنوان ۲ = سیاستمدار و برنده جایزه نوبل صلح | نام = خوان مانوئل سانتوس | تصویر = خوان مانوئل سانتوس.jpg | اندازه تصویر = ۲۵۰px | عنوان تصویر = خوان مانوئل سانتوس، برنده نوبل صلح ۲۰۱۶ | زادروز = ۱۰ اوت ۱۹۵۱ | زا...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = سیاستمدار و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = خوان مانوئل سانتوس<br />
| تصویر = خوان مانوئل سانتوس.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = خوان مانوئل سانتوس، برنده نوبل صلح ۲۰۱۶<br />
| زادروز = ۱۰ اوت ۱۹۵۱<br />
| زادگاه = بوگوتا، کلمبیا<br />
| ملیت = کلمبیایی<br />
| تابعیت = کلمبیایی<br />
| تحصیلات = دانشگاه کانزاس • مدرسه اقتصاد لندن • دانشگاه هاروارد (مدیریت دولتی)<br />
| پیشه = سیاستمدار، اقتصاددان<br />
| شناختهشده برای = مذاکرات صلح با فارک، پایان جنگ داخلی کلمبیا، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۱۶<br />
| نقشهای برجسته = رئیسجمهور کلمبیا (۲۰۱۰–۲۰۱۸)<br>وزیر دفاع، وزیر دارایی و وزیر بازرگانی خارجی<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۱۶)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''خوان مانوئل سانتوس''' (به اسپانیایی: '''Juan Manuel Santos''') (زادهٔ ۱۰ اوت ۱۹۵۱) سیاستمدار و برندهٔ جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۱۶ کلمبیایی است. او به عنوان رئیسجمهور کلمبیا (۲۰۱۰–۲۰۱۸) مذاکرات صلح تاریخی با گروه شورشی فارک را رهبری کرد که به پایان جنگ داخلی ۵۰ سالهٔ این کشور انجامید. این جنگ بیش از ۲۲۰٬۰۰۰ کشته و نزدیک به ۶ میلیون آواره به جا گذاشته بود.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2016/santos/facts/|عنوان=Juan Manuel Santos – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه و تحصیلات ==<br />
خوان مانوئل سانتوس در ۱۰ اوت ۱۹۵۱ در بوگوتا، کلمبیا، در یکی از خانوادههای سرشناس و صاحبنفوذ این کشور متولد شد. عموی بزرگش، ادواردو سانتوس، رئیسجمهور پیشین کلمبیا بود. تحصیلات عالی خود را در دانشگاه کانزاس در رشتهٔ اقتصاد، مدرسهٔ اقتصاد لندن و دانشگاه هاروارد در رشتهٔ مدیریت دولتی گذراند.<br />
<br />
== فعالیتهای سیاسی ==<br />
سانتوس در دولتهای مختلف کلمبیا سمتهای کلیدی داشت: وزیر بازرگانی خارجی، وزیر دارایی و وزیر دفاع. در سال ۲۰۱۰ به ریاستجمهوری رسید و در دورهٔ ریاستجمهوری خود بر روی فرآیند صلح با شورشیان تمرکز کرد.<br />
<br />
== فرآیند صلح با فارک ==<br />
بزرگترین دستاورد سانتوس، آغاز و پیشبرد مذاکرات صلح با نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا (فارک) بود. این مذاکرات پس از سالها درگیری، در نهایت به توافق صلح منجر شد و به جنگ داخلی ۵۰ سالهٔ کلمبیا پایان داد. این توافق یکی از مهمترین دستاوردهای صلح در تاریخ معاصر آمریکای لاتین به شمار میرود.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۱۶، خوان مانوئل سانتوس جایزهٔ نوبل صلح را «برای تلاشهای قاطعانهاش برای پایان دادن به جنگ داخلی طولانیمدت کلمبیا» دریافت کرد. کمیتهٔ نوبل شجاعت او در پیگیری صلح علیرغم مخالفتهای داخلی را ستود.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای پس از ریاستجمهوری ==<br />
سانتوس پس از پایان دورهٔ ریاستجمهوری، به عنوان صدای صلح و دفاع از حقوق قربانیان جنگ فعالیت میکند. او از جنبشهای صلحخواهانهٔ جهانی حمایت کرده و بر اهمیت عدالت انتقالی و حقوق قربانیان تأکید دارد.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
خوان مانوئل سانتوس از حامیان جنبشهای صلح و آزادیخواهی در سطح جهانی است و در نامههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۸۰ برندهٔ نوبل (آوریل ۲۰۲۴)<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۱۰۳ برندهٔ نوبل (ژوئیه ۲۰۲۵) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2016/santos/facts/|عنوان=Juan Manuel Santos – Facts|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}<br />
{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/more-than-100-nobel-laureates-urge-un-action-on-human-rights-crisis-in-iran/|عنوان=More than 100 Nobel Laureates Urge UN Action on Human Rights Crisis in Iran|وبگاه=NCRI|تاریخ=ژوئیه ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A6%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88%D8%B3.jpg&diff=89585پرونده:خوان مانوئل سانتوس.jpg2026-06-17T14:12:18Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89584ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-17T14:11:28Z<p>Alireza k h: /* برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
# [[جواد زمانی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کایلاش ساتیارتی]]<br />
# [[خوان مانوئل سانتوس]]<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%B4_%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C&diff=89582کایلاش ساتیارتی2026-06-17T14:08:20Z<p>Alireza k h: نوشتن مقاله جدید</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = فعال حقوق کودکان و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = کایلاش ساتیارتی<br />
| تصویر = کایلاش ساتیارتی.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = کایلاش ساتیارتی، برنده نوبل صلح ۲۰۱۴<br />
| زادروز = ۱۱ ژانویه ۱۹۵۴<br />
| زادگاه = ویدیشا، مادیا پرادش، هند<br />
| ملیت = هندی<br />
| تابعیت = هندی<br />
| تحصیلات = دانشگاه مهندسی برق (کارشناسی ارشد)<br />
| پیشه = فعال حقوق بشر، مهندس سابق<br />
| شناختهشده برای = مبارزه با کار کودکان و بردگی مدرن، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۱۴<br />
| نقشهای برجسته = بنیانگذار جنبش نجات کودکی (Bachpan Bachao Andolan)<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۱۴)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''کایلاش ساتیارتی''' (به هندی: '''कैलाश सत्यार्थी''') (زادهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۵۴) فعال حقوق کودکان هندی و برندهٔ مشترک جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۱۴ است. او به دلیل تلاشهای طولانیمدت در مبارزه با کار کودکان، بردگی مدرن و قاچاق کودکان شناخته میشود. ساتیارتی بیش از ۱۳۰٬۰۰۰ کودک را از شرایط بردگی و کار اجباری نجات داده است.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2014/satyarthi/biographical/|عنوان=Kailash Satyarthi – Biographical|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه ==<br />
کایلاش ساتیارتی در ۱۱ ژانویه ۱۹۵۴ در ویدیشا، ایالت مادیا پرادش هند متولد شد. از کودکی با دیدن کودکان محروم که به جای رفتن به مدرسه در کارگاهها و مزارع کار میکردند، عمیقاً تحت تأثیر قرار گرفت. او در رشته مهندسی برق تحصیل کرد و مدرک کارشناسی ارشد گرفت، اما حرفه مهندسی را رها کرد تا تمام وقت خود را وقف مبارزه با کار کودکان کند.<br />
<br />
== فعالیتهای حقوق کودکان ==<br />
در سال ۱۹۸۰، ساتیارتی سازمان «نجات کودکی» (Bachpan Bachao Andolan) را تأسیس کرد. او و تیمش با عملیات نجات مستقیم، فشار قانونی و آگاهیرسانی، تاکنون بیش از ۱۳۰٬۰۰۰ کودک را از کار اجباری، بردگی و قاچاق نجات دادهاند. فعالیتهای او شامل نجات کودکان از کارگاههای قالیبافی، کارخانهها و شرایط بردگی مدرن بوده است.<br />
<br />
== راهپیمایی جهانی علیه کار کودکان ==<br />
در سال ۱۹۹۸، ساتیارتی «راهپیمایی جهانی علیه کار کودکان» را سازماندهی کرد. این راهپیمایی عظیم بیش از ۸۰٬۰۰۰ کیلومتر در ۱۰۳ کشور ادامه یافت و یکی از بزرگترین جنبشهای اجتماعی تاریخ شد. این ابتکار توجه جهانی را به مسئله کار کودکان جلب کرد و فشار زیادی بر دولتها و شرکتها وارد آورد.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۱۴، کایلاش ساتیارتی به همراه ملاله یوسفزای جایزهٔ نوبل صلح را «برای مبارزه علیه سرکوب کودکان و نوجوانان و حق تحصیل همه کودکان» دریافت کردند. کمیته نوبل تلاشهای او برای پایان دادن به کار کودکان و دفاع از حقوق کودکان را برجسته کرد.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای بینالمللی ==<br />
ساتیارتی بارها مورد تهدید به مرگ و حملات قرار گرفته، اما از مبارزه خود دست نکشیده است. او نماد مقاومت علیه بردگی مدرن و دفاع از محرومترین کودکان جامعه است. فعالیتهای او همچنان در سطح جهانی برای حقوق کودکان و آموزش ادامه دارد.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
کایلاش ساتیارتی از حامیان جنبشهای آزادیخواهی و حقوق بشر بوده و در نامههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۷۵ برندهٔ نوبل (ژوئن ۲۰۲۳)<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۱۰۳ برندهٔ نوبل (ژوئیه ۲۰۲۵) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%B4_%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C&diff=89581کایلاش ساتیارتی2026-06-17T14:07:06Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | اندازه جعبه = ۳۰۰px | عنوان = | عنوان ۲ = فعال حقوق کودکان و برنده جایزه نوبل صلح | نام = کایلاش ساتیارتی | تصویر = کایلاش ساتیارتی.jpg | اندازه تصویر = ۲۵۰px | عنوان تصویر = کایلاش ساتیارتی، برنده نوبل صلح ۲۰۱۴ | زادروز = ۱۱ ژانویه ۱۹۵۴ |...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
| اندازه جعبه = ۳۰۰px<br />
| عنوان = <br />
| عنوان ۲ = فعال حقوق کودکان و برنده جایزه نوبل صلح<br />
| نام = کایلاش ساتیارتی<br />
| تصویر = کایلاش ساتیارتی.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰px<br />
| عنوان تصویر = کایلاش ساتیارتی، برنده نوبل صلح ۲۰۱۴<br />
| زادروز = ۱۱ ژانویه ۱۹۵۴<br />
| زادگاه = ویدیشا، مادیا پرادش، هند<br />
| ملیت = هندی<br />
| تابعیت = هندی<br />
| تحصیلات = دانشگاه مهندسی برق (کارشناسی ارشد)<br />
| پیشه = فعال حقوق بشر، مهندس سابق<br />
| شناختهشده برای = مبارزه با کار کودکان و بردگی مدرن، دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۱۴<br />
| نقشهای برجسته = بنیانگذار جنبش نجات کودکی (Bachpan Bachao Andolan)<br />
| جوایز = جایزه نوبل صلح (۲۰۱۴)<br />
| پانویس =<br />
}}<br />
<br />
'''کایلاش ساتیارتی''' (به هندی: '''कैलाश सत्यार्थी''') (زادهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۵۴) فعال حقوق کودکان هندی و برندهٔ مشترک جایزهٔ نوبل صلح ۲۰۱۴ است. او به دلیل تلاشهای طولانیمدت در مبارزه با کار کودکان، بردگی مدرن و قاچاق کودکان شناخته میشود. ساتیارتی بیش از ۱۳۰٬۰۰۰ کودک را از شرایط بردگی و کار اجباری نجات داده است.<ref name="nobel">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2014/satyarthi/biographical/|عنوان=Kailash Satyarthi – Biographical|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</ref><br />
<br />
== زندگی اولیه ==<br />
کایلاش ساتیارتی در ۱۱ ژانویه ۱۹۵۴ در ویدیشا، ایالت مادیا پرادش هند متولد شد. از کودکی با دیدن کودکان محروم که به جای رفتن به مدرسه در کارگاهها و مزارع کار میکردند، عمیقاً تحت تأثیر قرار گرفت. او در رشته مهندسی برق تحصیل کرد و مدرک کارشناسی ارشد گرفت، اما حرفه مهندسی را رها کرد تا تمام وقت خود را وقف مبارزه با کار کودکان کند.<br />
<br />
== فعالیتهای حقوق کودکان ==<br />
در سال ۱۹۸۰، ساتیارتی سازمان «نجات کودکی» (Bachpan Bachao Andolan) را تأسیس کرد. او و تیمش با عملیات نجات مستقیم، فشار قانونی و آگاهیرسانی، تاکنون بیش از ۱۳۰٬۰۰۰ کودک را از کار اجباری، بردگی و قاچاق نجات دادهاند. فعالیتهای او شامل نجات کودکان از کارگاههای قالیبافی، کارخانهها و شرایط بردگی مدرن بوده است.<br />
<br />
== راهپیمایی جهانی علیه کار کودکان ==<br />
در سال ۱۹۹۸، ساتیارتی «راهپیمایی جهانی علیه کار کودکان» را سازماندهی کرد. این راهپیمایی عظیم بیش از ۸۰٬۰۰۰ کیلومتر در ۱۰۳ کشور ادامه یافت و یکی از بزرگترین جنبشهای اجتماعی تاریخ شد. این ابتکار توجه جهانی را به مسئله کار کودکان جلب کرد و فشار زیادی بر دولتها و شرکتها وارد آورد.<br />
<br />
== دریافت جایزه نوبل صلح ==<br />
در سال ۲۰۱۴، کایلاش ساتیارتی به همراه ملاله یوسفزای جایزهٔ نوبل صلح را «برای مبارزه علیه سرکوب کودکان و نوجوانان و حق تحصیل همه کودکان» دریافت کردند. کمیته نوبل تلاشهای او برای پایان دادن به کار کودکان و دفاع از حقوق کودکان را برجسته کرد.<ref name="nobel" /><br />
<br />
== فعالیتهای بینالمللی ==<br />
ساتیارتی بارها مورد تهدید به مرگ و حملات قرار گرفته، اما از مبارزه خود دست نکشیده است. او نماد مقاومت علیه بردگی مدرن و دفاع از محرومترین کودکان جامعه است. فعالیتهای او همچنان در سطح جهانی برای حقوق کودکان و آموزش ادامه دارد.<br />
<br />
=== حمایت از مقاومت ایران ===<br />
کایلاش ساتیارتی از حامیان جنبشهای آزادیخواهی و حقوق بشر بوده و در نامههای مهم زیر را امضا کرده است:<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۷۵ برندهٔ نوبل (ژوئن ۲۰۲۳)<br />
* امضاکنندهٔ نامهٔ ۱۰۳ برندهٔ نوبل (ژوئیه ۲۰۲۵) در حمایت از مقاومت ایران.<br />
<br />
== منابع ==<br />
{{یادکرد وب|نشانی=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2014/satyarthi/biographical/|عنوان=Kailash Satyarthi – Biographical|وبگاه=NobelPrize.org|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}<br />
{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/more-than-100-nobel-laureates-urge-un-action-on-human-rights-crisis-in-iran/|عنوان=More than 100 Nobel Laureates Urge UN Action on Human Rights Crisis in Iran|وبگاه=NCRI|تاریخ=ژوئیه ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۳۰ مه ۲۰۲۶}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89580ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-17T14:06:23Z<p>Alireza k h: /* برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
# [[جواد زمانی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کایلاش ساتیارتی]]<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%B4_%D8%B3%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C.jpg&diff=89579پرونده:کایلاش ساتیارتی.jpg2026-06-17T14:05:31Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Khosro/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89547کاربر:Khosro/صفحه تمرین2026-06-16T16:16:27Z<p>Alireza k h: جایگزینی صفحه با '1148x1148پیکسل'</p>
<hr />
<div>[[پرونده:برای_صفحه_تمرین.jpg|بندانگشتی|1148x1148پیکسل]]</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=89546جواد زمانی2026-06-16T16:15:46Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=جواد زمانی<br />
|تصویر=جواد زمانی،اعدام.jpg<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=جواد زمانی<br />
|تاریخ_تولد= <br />
|محل_تولد=شاهرود<br />
|تاریخ_مرگ=<br />
|ملیت=<br />
|محل_مرگ=زندان مرکزی شاهرود<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=اعدام<br />
|شناختهشده برای=<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=<br />
|تاریخ مرگ=۲۶ خرداد ۱۴۰۵<br />
|اتهامها=محاربه، افساد فیالارض، تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی، اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور، اخلال در نظم و امنیت عمومی، ایجاد رعب و وحشت، حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد و تحریک افراد به حضور در اعتراضات<br />
|مجازات=محکوم به اعدام|دین=اسلام|مخالفان=نظام جمهوری اسلامی}}<br />
'''جواد زمانی'''، (اعدامشده ۲۶ خرداد ۱۴۰۵) از بازداشتشدگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴]] در شهرستان شاهرود، سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ در زندان مرکزی شاهرود به صورت مخفیانه اعدام شد. وی به همراه ابوالفضل ساعدی در پروندهای مشترک به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم عمومی» و «استفاده از سلاح» محکوم شده بود. دادگاه انقلاب شاهرود حکم را صادر و دیوان عالی کشور آن را تأیید کرد. روند دادرسی فاقد شفافیت، همراه با محرومیت از وکیل انتخابی و اتکا به اعترافات اجباری بود. این اعدام در چارچوب موج گسترده احکام اعدام پس از اعتراضات دیماه انجام گرفت.<ref name=":0">[https://www.hra-news.org/2026/hranews/a-7856f19d/ اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی اعدام شدند - هرانا]</ref><ref name=":1">[https://iranhrs.org/javad-zamani-abolfazl-saedi-execution-semnan/amp/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی؛ اعدام دو بازداشتشده اعتراضات دیماه در استان سمنان - کانون حقوق بشر ایران]</ref><ref name=":2">[https://hengaw.net/fa/news/2026/06/article-130 شاهرود؛ اجرای حکم اعدام جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن از بازداشت شدگان اعتراضات دیماه - سازمان حقوق بشری ههنگاو]</ref> <br />
<br />
== هویت و بازداشت ==<br />
جواد زمانی، از شهروندان بازداشتشده در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در شهرستان شاهرود استان سمنان، توسط نیروهای امنیتی دستگیر شد. وی به همراه ابوالفضل ساعدی در پروندهای مشترک تحت تعقیب قرار گرفت. جزئیات دقیق زمان بازداشت در گزارشهای موجود محدود است. <br />
<br />
=== اتهامات ===<br />
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی جواد زمانی را به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم و امنیت عمومی»، «ایجاد رعب و وحشت»، «حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد» و «تحریک افراد به حضور در اعتراضات» متهم کرد. مقامات قضایی ادعا کردند که وی در اقدامات خشونتآمیز و تخریب اموال در جریان اعتراضات نقش داشته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
== روند قضایی ==<br />
پرونده جواد زمانی در شعبه اول دادگاه انقلاب شاهرود رسیدگی شد. حکم اعدام و ضبط اموال صادر و پس از فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تأیید گردید. روند دادرسی فاقد شفافیت بود و جزئیات جلسات دادگاه، نحوه دسترسی به وکیل انتخابی، شرایط بازجویی و مستندات ارائهشده منتشر نشد. مرکز رسانه قوه قضاییه ویدیویی از اعترافات اجباری این دو معترض را منتشر کرد که تحت شرایط نامشخص ضبط شده بود.<br />
<br />
=== اجرای حکم اعدام ===<br />
سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئن ۲۰۲۶)، حکم اعدام جواد زمانی در زندان مرکزی شهرستان شاهرود به صورت مخفیانه اجرا شد. رئیس کل دادگستری استان سمنان و خبرگزاری میزان خبر اجرای حکم را اعلام کردند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
==== زمینه و آمار اعدامها ====<br />
این اعدام در دورهای انجام شد که پس از آغاز [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴|جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران]]، روند اجرای احکام اعدام در پروندههای سیاسی و امنیتی افزایش یافته است. ابوالفضل ساعدی یکی از معترضان دیماه بود که در این موج اعدام شد. گزارشها حاکی از اعدام دستکم ۴۰ نفر در فاصله ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ در پروندههای سیاسی است. با احتساب این دو نفر، تعداد اعدامشدگان سیاسی به ۴۰ نفر رسید.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.radiozamaneh.com/891909/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن دیگر از معترضان دیماه ۱۴۰۴ اعدام شدند - رادیو زمانه]</ref> <br />
<br />
=== نقض حقوق در پرونده ===<br />
پرونده جواد زمانی با نقض حق دادرسی عادلانه، محرومیت از وکیل مستقل، عدم شفافیت، اعمال شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری و اجرای مخفیانه حکم همراه بود. این موارد نقض مواد ۳، ۵ و ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر است.<ref name=":1" /><br />
<br />
خانم [[مریم رجوی]] رئیسجمهور برگزیدهی [[شورای ملی مقاومت ایران]] اعدام جواد زمانی و ابوالفضل زاهدی را محکوم کرد و سازمان ملل متحد را برای توقف اعدام زندانیان سیاسی فرا خواند. او در بخشی از پیام خود گفت:<blockquote>«جوانان برومند ایرانزمین بهویژه مردم و جوانان شورشگر خطه شاهرود و سمنان در برابر این جنایتهای سبعانه سکوت نخواهند کرد. اعدام شورشگرانی که برای آزادی مردم و میهنشان بپا خاستهاند، عزم جوانان را در مبارزه با این رژیم نامشروع جزمتر میکند.»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%8C اعدام دو شورشگر دلیر جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی از جوانان شاهرود - پیام خانم مریم رجوی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref></blockquote><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%8C&diff=89545ابوالفضل ساعدی2026-06-16T16:15:10Z<p>Alireza k h: ویراستاری نهایی قبل از انتشار مقاله</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=ابوالفضل ساعدی<br />
|تصویر=ابوالفضل ساعدی،اعدام.jpg<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=ابوالفضل ساعدی<br />
|تاریخ_تولد= <br />
|محل_تولد=شاهرود<br />
|تاریخ_مرگ=<br />
|ملیت=<br />
|محل_مرگ=زندان مرکزی شاهرود<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=اعدام<br />
|شناختهشده برای=<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=۱۳۸۱<br />
|تاریخ مرگ=۲۶ خرداد ۱۴۰۵<br />
|اتهامها=محاربه، افساد فیالارض، تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی، اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور، اخلال در نظم و امنیت عمومی، ایجاد رعب و وحشت، حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد و تحریک افراد به حضور در اعتراضات<br />
|مجازات=محکوم به اعدام}}<br />
'''ابوالفضل ساعدی'''، (متولد ۱۳۸۱، شاهرود - اعدامشده ۲۶ خرداد ۱۴۰۵) دیپلمه مجرد ۲۴ ساله از بازداشتشدگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴]]، سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ در زندان مرکزی شاهرود به صورت مخفیانه اعدام شد. ابوالفضل ساعدی به همراه جواد زمانی در پروندهای مشترک به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم عمومی» و «حمل و استفاده از سلاح» محکوم شده بود. دادرسی در شعبه اول دادگاه انقلاب شاهرود انجام شد و با محرومیت از وکیل انتخابی، عدم شفافیت و اتکا به اعترافات اجباری همراه بود. این اعدام در چارچوب موج گسترده احکام پس از اعتراضات دیماه انجام گرفت.<ref name=":0">[https://www.hra-news.org/2026/hranews/a-7856f19d/ اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی اعدام شدند - هرانا]</ref><ref name=":1">[https://iranhrs.org/javad-zamani-abolfazl-saedi-execution-semnan/amp/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی؛ اعدام دو بازداشتشده اعتراضات دیماه در استان سمنان - کانون حقوق بشر ایران]</ref><ref name=":2">[https://hengaw.net/fa/news/2026/06/article-130 شاهرود؛ اجرای حکم اعدام جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن از بازداشت شدگان اعتراضات دیماه - سازمان حقوق بشری ههنگاو]</ref> <br />
<br />
== هویت و بازداشت ==<br />
ابوالفضل ساعدی، شهروند ۲۴ ساله دیپلمه مجرد متولد ۱۳۸۱ در شاهرود، روز اول بهمن ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ دستگیر شد. وی به همراه جواد زمانی در یک پرونده مشترک تحت تعقیب قضایی قرار گرفت. <br />
<br />
=== اتهامات ===<br />
ابوالفضل ساعدی به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم و امنیت عمومی»، «ایجاد رعب و وحشت»، «حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد» و «تحریک افراد به حضور در اعتراضات» متهم شد. مقامات قضایی ادعا کردند که وی در اقدامات خشونتآمیز، تخریب اموال و مشارکت در تجمعات اعتراضی نقش داشته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
== روند قضایی ==<br />
پرونده ابوالفضل ساعدی در شعبه اول دادگاه انقلاب شاهرود رسیدگی شد. حکم اعدام و ضبط اموال صادر و پس از فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تأیید گردید. روند دادرسی کاملاً غیرشفاف بود و جزئیات جلسات دادگاه، نحوه دسترسی به وکیل انتخابی، شرایط بازجویی و مستندات ارائهشده منتشر نشد. مرکز رسانه قوه قضاییه ویدیویی از اعترافات اجباری این دو معترض را منتشر کرد که تحت شرایط نامشخص ضبط شده بود.<br />
<br />
=== اجرای حکم اعدام ===<br />
سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئن ۲۰۲۶)، حکم اعدام ابوالفضل ساعدی در زندان مرکزی شهرستان شاهرود به صورت مخفیانه اجرا شد. رئیس کل دادگستری استان سمنان و خبرگزاری میزان خبر اجرای حکم را اعلام کردند. <br />
<br />
==== زمینه و آمار اعدامها ====<br />
این اعدام در دورهای انجام شد که پس از آغاز [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴|جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران]]، روند اجرای احکام اعدام در پروندههای سیاسی و امنیتی افزایش یافته است. ابوالفضل ساعدی یکی از معترضان دیماه بود که در این موج اعدام شد. گزارشها حاکی از اعدام دستکم ۴۰ نفر در فاصله ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ در پروندههای سیاسی است. با احتساب این دو نفر، تعداد اعدامشدگان سیاسی به ۴۰ نفر رسید.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.radiozamaneh.com/891909/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن دیگر از معترضان دیماه ۱۴۰۴ اعدام شدند - رادیو زمانه]</ref> <br />
<br />
'''نقض حقوق در پرونده'''<br />
<br />
پرونده ابوالفضل ساعدی با نقض حق دادرسی عادلانه، محرومیت از وکیل مستقل، عدم شفافیت، اعمال شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری و اجرای مخفیانه حکم همراه بود. این موارد نقض مواد ۳، ۵ و ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر است.<ref name=":1" /><br />
<br />
خانم مریم رجوی رئیسجمهور برگزیدهی شورای ملی مقاومت ایران اعدام جواد زمانی و ابوالفضل زاهدی را محکوم کرد و سازمان ملل متحد را برای توقف اعدام زندانیان سیاسی فرا خواند. او در بخشی از پیام خود گفت:<blockquote>«جوانان برومند ایرانزمین بهویژه مردم و جوانان شورشگر خطه شاهرود و سمنان در برابر این جنایتهای سبعانه سکوت نخواهند کرد. اعدام شورشگرانی که برای آزادی مردم و میهنشان بپا خاستهاند، عزم جوانان را در مبارزه با این رژیم نامشروع جزمتر میکند.»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%8C اعدام دو شورشگر دلیر جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی از جوانان شاهرود - پیام خانم مریم رجوی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref></blockquote><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=89544جواد زمانی2026-06-16T16:13:22Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه |نام_شخص=جواد زمانی |تصویر=جواد زمانی،اعدام.jpg |عرض_تصویر=260px |توضیح_تصویر=جواد زمانی |تاریخ_تولد= |محل_تولد=شاهرود |تاریخ_مرگ= |ملیت= |محل_مرگ=زندان مرکزی شاهرود |مدفن= |علت مرگ=اعدام |شناختهشده برای= |همسر= |والدین= |تاریخ تولد= |تا...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=جواد زمانی<br />
|تصویر=جواد زمانی،اعدام.jpg<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=جواد زمانی<br />
|تاریخ_تولد= <br />
|محل_تولد=شاهرود<br />
|تاریخ_مرگ=<br />
|ملیت=<br />
|محل_مرگ=زندان مرکزی شاهرود<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=اعدام<br />
|شناختهشده برای=<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=<br />
|تاریخ مرگ=۲۶ خرداد ۱۴۰۵<br />
|اتهامها=محاربه، افساد فیالارض، تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی، اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور، اخلال در نظم و امنیت عمومی، ایجاد رعب و وحشت، حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد و تحریک افراد به حضور در اعتراضات<br />
|مجازات=محکوم به اعدام|دین=اسلام|مخالفان=نظام جمهوری اسلامی}}<br />
'''جواد زمانی'''، (اعدامشده ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، زندان مرکزی شاهرود) از بازداشتشدگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴]] در شهرستان شاهرود، سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ در زندان مرکزی شاهرود به صورت مخفیانه اعدام شد. وی به همراه ابوالفضل ساعدی در پروندهای مشترک به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم عمومی» و «استفاده از سلاح» محکوم شده بود. دادگاه انقلاب شاهرود حکم را صادر و دیوان عالی کشور آن را تأیید کرد. روند دادرسی فاقد شفافیت، همراه با محرومیت از وکیل انتخابی و اتکا به اعترافات اجباری بود. این اعدام در چارچوب موج گسترده احکام اعدام پس از اعتراضات دیماه انجام گرفت.<ref name=":0">[https://www.hra-news.org/2026/hranews/a-7856f19d/ اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی اعدام شدند - هرانا]</ref><ref name=":1">[https://iranhrs.org/javad-zamani-abolfazl-saedi-execution-semnan/amp/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی؛ اعدام دو بازداشتشده اعتراضات دیماه در استان سمنان - کانون حقوق بشر ایران]</ref><ref name=":2">[https://hengaw.net/fa/news/2026/06/article-130 شاهرود؛ اجرای حکم اعدام جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن از بازداشت شدگان اعتراضات دیماه - سازمان حقوق بشری ههنگاو]</ref> <br />
<br />
== هویت و بازداشت ==<br />
جواد زمانی، از شهروندان بازداشتشده در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در شهرستان شاهرود استان سمنان، توسط نیروهای امنیتی دستگیر شد. وی به همراه ابوالفضل ساعدی در پروندهای مشترک تحت تعقیب قرار گرفت. جزئیات دقیق زمان بازداشت در گزارشهای موجود محدود است. <br />
<br />
=== اتهامات ===<br />
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی جواد زمانی را به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم و امنیت عمومی»، «ایجاد رعب و وحشت»، «حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد» و «تحریک افراد به حضور در اعتراضات» متهم کرد. مقامات قضایی ادعا کردند که وی در اقدامات خشونتآمیز و تخریب اموال در جریان اعتراضات نقش داشته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
== روند قضایی ==<br />
پرونده جواد زمانی در شعبه اول دادگاه انقلاب شاهرود رسیدگی شد. حکم اعدام و ضبط اموال صادر و پس از فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تأیید گردید. روند دادرسی فاقد شفافیت بود و جزئیات جلسات دادگاه، نحوه دسترسی به وکیل انتخابی، شرایط بازجویی و مستندات ارائهشده منتشر نشد. مرکز رسانه قوه قضاییه ویدیویی از اعترافات اجباری این دو معترض را منتشر کرد که تحت شرایط نامشخص ضبط شده بود.<br />
<br />
=== اجرای حکم اعدام ===<br />
سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئن ۲۰۲۶)، حکم اعدام جواد زمانی در زندان مرکزی شهرستان شاهرود به صورت مخفیانه اجرا شد. رئیس کل دادگستری استان سمنان و خبرگزاری میزان خبر اجرای حکم را اعلام کردند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
==== زمینه و آمار اعدامها ====<br />
این اعدام در دورهای انجام شد که پس از آغاز [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴|جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران]]، روند اجرای احکام اعدام در پروندههای سیاسی و امنیتی افزایش یافته است. ابوالفضل ساعدی یکی از معترضان دیماه بود که در این موج اعدام شد. گزارشها حاکی از اعدام دستکم ۴۰ نفر در فاصله ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ در پروندههای سیاسی است. با احتساب این دو نفر، تعداد اعدامشدگان سیاسی به ۴۰ نفر رسید.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.radiozamaneh.com/891909/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن دیگر از معترضان دیماه ۱۴۰۴ اعدام شدند - رادیو زمانه]</ref> <br />
<br />
=== نقض حقوق در پرونده ===<br />
پرونده جواد زمانی با نقض حق دادرسی عادلانه، محرومیت از وکیل مستقل، عدم شفافیت، اعمال شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری و اجرای مخفیانه حکم همراه بود. این موارد نقض مواد ۳، ۵ و ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر است.<ref name=":1" /><br />
<br />
خانم [[مریم رجوی]] رئیسجمهور برگزیدهی [[شورای ملی مقاومت ایران]] اعدام جواد زمانی و ابوالفضل زاهدی را محکوم کرد و سازمان ملل متحد را برای توقف اعدام زندانیان سیاسی فرا خواند. او در بخشی از پیام خود گفت:<blockquote>«جوانان برومند ایرانزمین بهویژه مردم و جوانان شورشگر خطه شاهرود و سمنان در برابر این جنایتهای سبعانه سکوت نخواهند کرد. اعدام شورشگرانی که برای آزادی مردم و میهنشان بپا خاستهاند، عزم جوانان را در مبارزه با این رژیم نامشروع جزمتر میکند.»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%8C اعدام دو شورشگر دلیر جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی از جوانان شاهرود - پیام خانم مریم رجوی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref></blockquote><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89543ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-16T16:12:56Z<p>Alireza k h: /* اعدامشدگان */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
# [[جواد زمانی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Khosro/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%861&diff=89542کاربر:Khosro/صفحه تمرین12026-06-16T16:11:47Z<p>Alireza k h: جایگزینی صفحه با '1148x1148پیکسل'</p>
<hr />
<div>[[پرونده:برای_صفحه_تمرین.jpg|بندانگشتی|1148x1148پیکسل]]</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%8C&diff=89541ابوالفضل ساعدی2026-06-16T16:11:35Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه |نام_شخص=ابوالفضل ساعدی |تصویر=ابوالفضل ساعدی،اعدام.jpg |عرض_تصویر=260px |توضیح_تصویر=ابوالفضل ساعدی |تاریخ_تولد= |محل_تولد=شاهرود |تاریخ_مرگ= |ملیت= |محل_مرگ=زندان مرکزی شاهرود |مدفن= |علت مرگ=اعدام |شناختهشده برای= |همسر= |والدین= |ت...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=ابوالفضل ساعدی<br />
|تصویر=ابوالفضل ساعدی،اعدام.jpg<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=ابوالفضل ساعدی<br />
|تاریخ_تولد= <br />
|محل_تولد=شاهرود<br />
|تاریخ_مرگ=<br />
|ملیت=<br />
|محل_مرگ=زندان مرکزی شاهرود<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=اعدام<br />
|شناختهشده برای=<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=۱۳۸۱<br />
|تاریخ مرگ=۲۶ خرداد ۱۴۰۵<br />
|اتهامها=محاربه، افساد فیالارض، تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی، اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور، اخلال در نظم و امنیت عمومی، ایجاد رعب و وحشت، حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد و تحریک افراد به حضور در اعتراضات<br />
|مجازات=محکوم به اعدام}}<br />
'''ابوالفضل ساعدی'''، (متولد ۱۳۸۱، شاهرود - اعدامشده ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، زندان مرکزی شاهرود) دیپلمه مجرد ۲۴ ساله از بازداشتشدگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴]]، سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ در زندان مرکزی شاهرود به صورت مخفیانه اعدام شد. ابوالفضل ساعدی به همراه جواد زمانی در پروندهای مشترک به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم عمومی» و «حمل و استفاده از سلاح» محکوم شده بود. دادرسی در شعبه اول دادگاه انقلاب شاهرود انجام شد و با محرومیت از وکیل انتخابی، عدم شفافیت و اتکا به اعترافات اجباری همراه بود. این اعدام در چارچوب موج گسترده احکام پس از اعتراضات دیماه انجام گرفت.<ref name=":0">[https://www.hra-news.org/2026/hranews/a-7856f19d/ اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی اعدام شدند - هرانا]</ref><ref name=":1">[https://iranhrs.org/javad-zamani-abolfazl-saedi-execution-semnan/amp/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی؛ اعدام دو بازداشتشده اعتراضات دیماه در استان سمنان - کانون حقوق بشر ایران]</ref><ref name=":2">[https://hengaw.net/fa/news/2026/06/article-130 شاهرود؛ اجرای حکم اعدام جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن از بازداشت شدگان اعتراضات دیماه - سازمان حقوق بشری ههنگاو]</ref> <br />
<br />
== هویت و بازداشت ==<br />
ابوالفضل ساعدی، شهروند ۲۴ ساله دیپلمه مجرد متولد ۱۳۸۱ در شاهرود، روز اول بهمن ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ دستگیر شد. وی به همراه جواد زمانی در یک پرونده مشترک تحت تعقیب قضایی قرار گرفت. <br />
<br />
=== اتهامات ===<br />
ابوالفضل ساعدی به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، «تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «اخلال در نظم و امنیت عمومی»، «ایجاد رعب و وحشت»، «حمل و استفاده از سلاح گرم و سرد» و «تحریک افراد به حضور در اعتراضات» متهم شد. مقامات قضایی ادعا کردند که وی در اقدامات خشونتآمیز، تخریب اموال و مشارکت در تجمعات اعتراضی نقش داشته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
== روند قضایی ==<br />
پرونده ابوالفضل ساعدی در شعبه اول دادگاه انقلاب شاهرود رسیدگی شد. حکم اعدام و ضبط اموال صادر و پس از فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تأیید گردید. روند دادرسی کاملاً غیرشفاف بود و جزئیات جلسات دادگاه، نحوه دسترسی به وکیل انتخابی، شرایط بازجویی و مستندات ارائهشده منتشر نشد. مرکز رسانه قوه قضاییه ویدیویی از اعترافات اجباری این دو معترض را منتشر کرد که تحت شرایط نامشخص ضبط شده بود.<br />
<br />
=== اجرای حکم اعدام ===<br />
سحرگاه سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئن ۲۰۲۶)، حکم اعدام ابوالفضل ساعدی در زندان مرکزی شهرستان شاهرود به صورت مخفیانه اجرا شد. رئیس کل دادگستری استان سمنان و خبرگزاری میزان خبر اجرای حکم را اعلام کردند. <br />
<br />
==== زمینه و آمار اعدامها ====<br />
این اعدام در دورهای انجام شد که پس از آغاز [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴|جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران]]، روند اجرای احکام اعدام در پروندههای سیاسی و امنیتی افزایش یافته است. ابوالفضل ساعدی یکی از معترضان دیماه بود که در این موج اعدام شد. گزارشها حاکی از اعدام دستکم ۴۰ نفر در فاصله ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ در پروندههای سیاسی است. با احتساب این دو نفر، تعداد اعدامشدگان سیاسی به ۴۰ نفر رسید.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref>[https://www.radiozamaneh.com/891909/ جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی دو تن دیگر از معترضان دیماه ۱۴۰۴ اعدام شدند - رادیو زمانه]</ref> <br />
<br />
'''نقض حقوق در پرونده'''<br />
<br />
پرونده ابوالفضل ساعدی با نقض حق دادرسی عادلانه، محرومیت از وکیل مستقل، عدم شفافیت، اعمال شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری و اجرای مخفیانه حکم همراه بود. این موارد نقض مواد ۳، ۵ و ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر است.<ref name=":1" /><br />
<br />
خانم مریم رجوی رئیسجمهور برگزیدهی شورای ملی مقاومت ایران اعدام جواد زمانی و ابوالفضل زاهدی را محکوم کرد و سازمان ملل متحد را برای توقف اعدام زندانیان سیاسی فرا خواند. او در بخشی از پیام خود گفت:<blockquote>«جوانان برومند ایرانزمین بهویژه مردم و جوانان شورشگر خطه شاهرود و سمنان در برابر این جنایتهای سبعانه سکوت نخواهند کرد. اعدام شورشگرانی که برای آزادی مردم و میهنشان بپا خاستهاند، عزم جوانان را در مبارزه با این رژیم نامشروع جزمتر میکند.»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AF%DB%8C اعدام دو شورشگر دلیر جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی از جوانان شاهرود - پیام خانم مریم رجوی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref></blockquote><br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89540ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-16T16:11:02Z<p>Alireza k h: /* اعدامشدگان */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهین واحدپرست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی فهیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدامین بیگلری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل ساعدی]]<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=89522یزدان تیموریان2026-06-16T14:20:52Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=یزدان تیموریان<br />
|تصویر=یزدان نیموریان .jpg<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=یزدان تیموریان<br />
|تاریخ_تولد=۱۳۳۱<br />
|محل_تولد=ورامین، تهران<br />
|تاریخ_مرگ=۱۴۰۵<br />
|ملیت=ایرانی<br />
|محل_مرگ=آلبانی<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=ایست قلبی<br />
|شناختهشده برای=سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=۱۳۳۱<br />
|تاریخ مرگ=۱۴۰۵<br />
}}<br />
'''یزدان تیموریان''' (زاده ۱۳۳۱–درگذشته۱۴۰۵)، از اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بود که پس از ۴۸ سال مبارزه بیوقفه با دیکتاتوریهای [[محمدرضا شاه پهلوی|شاه]] و [[روحالله خمینی|خمینی]]، در آلبانی بر اثر ایست قلبی جان باخت. او متولد ورامین، فارغالتحصیل مدیریت بازرگانی، در جریان انقلاب ضدسلطنتی با آرمانهای مجاهدین آشنا شد و پس از شرکت در سخنرانی [[مسعود رجوی]] در دانشگاه تهران، به سازمان پیوست. او پس از انقلاب، خانه خود را به مرکز فعالیت مجاهدین تبدیل کرد. در آذر ۱۳۶۰ دستگیر و ۴ سال و ۳ ماه در زندانهای [[زندان اوین|اوین]]، گوهردشت و قزلحصار محبوس بود. پس از آزادی در سال ۱۳۶۴، به پاکستان اعزام شد و سپس به اشرف رفت. در عملیات عینخوش، [[عملیات آفتاب|آفتاب]]، [[عملیات چلچراغ|چلچراغ]]، [[عملیات فروغ جاویدان|فروغ جاویدان]] و [[عملیات مروارید|مروارید]] شرکت کرد و شجاعت و دلاوری از خود نشان داد.<br />
<br />
یزدان تیموریان در دوران ۱۴ ساله پایداری در [[قرارگاه اشرف|اشرف]] و [[کمپ لیبرتی|لیبرتی]]، در برابر محاصره، حملات موشکی و حمله [[۱۹ فروردین ۱۳۹۰]] مقاومت کرد و از ناحیه پا مجروح شد. او در اعتصاب غذای ۹۲ روزه مجاهدین در لیبرتی شرکت کرد و در برابر فشارهای وزارت اطلاعات برای جدا شدن از سازمان ایستادگی نمود.<br />
<br />
[[مریم رجوی]] درگذشت اورا تسلیت گفت و تأکید کرد که او تا آخرین لحظه زندگی با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی بود. یزدان تیموریان نمادی از تعهد، فداکاری و پایداری نسل اول مجاهدین است که از ا[[انقلاب ضد سلطنتی|نقلاب ضدسلطنتی]] تا [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام ۱۴۰۴]]، راه مبارزه را ادامه داد. درگذشت او، بخشی از تاریخ پرافتخار مقاومت ایران است و راهش توسط همرزمانش در ورامین و سراسر ایران ادامه خواهد یافت.<br />
== پیشینه ==<br />
یزدان تیموریان در سال ۱۳۳۱ در ورامین متولد شد. او فارغالتحصیل مدیریت بازرگانی بود و در جریان انقلاب ضدسلطنتی با شرکت در تظاهرات و قیام علیه دیکتاتوری سلطنتی، با آرمانهای سازمان مجاهدین خلق ایران آشنا شد. پس از شرکت در سخنرانی مسعود رجوی در دانشگاه تهران در ۴ بهمن ۱۳۵۷، به سازمان پیوست و فعالیت خود را در نشریه پیام خلق آغاز کرد. او کلیه امکانات و خانهاش را در اختیار مجاهدین قرار داد، بهطوری که پس از بسته شدن ستاد مجاهدین، خانه او به یکی از مراکز و محل استقرار مجاهدین تبدیل شد.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C جاودانگی و درگذشت مجاهد والا یزدان تیموریان در آلبانی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref><br />
== بازداشت و زندان ==<br />
یزدان تیموریان در ۲۵ آذر ۱۳۶۰ دستگیر شد و مدت ۴ سال و ۳ ماه را در زندانهای اوین، گوهردشت و قزلحصار گذراند. او در زندان با وجود فشارهای شدید، مقاومت کرد و پس از آزادی در اسفند ۱۳۶۴، دوباره به سازمان مجاهدین وصل شد.<ref name=":0" /><br />
== مبارزه مسلحانه و شرکت در عملیات ==<br />
در سال ۱۳۶۵ به پاکستان اعزام شد و یک سال در پایگاههای مجاهدین مسئولیت داشت. در مهر ۱۳۶۶ به اشرف رفت و لباس رزم ارتش آزادیبخش ملی ایران را بر تن کرد. او در مجموعه عملیات ارتش آزادیبخش از قبیل عینخوش، آفتاب، چلچراغ، فروغ جاویدان و مروارید شرکت کرد. یزدان تیموریان در دوران ۱۴ ساله پایداری در اشرف و لیبرتی، در برابر محاصره، حملات موشکی و حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ مقاومت کرد و از ناحیه پا مجروح شد. او در اعتصاب غذای مجاهدین در لیبرتی نیز حضور داشت و ۹۲روز در اعتصاب غذا بود.<ref name=":0" /><br />
== سالهای آخر و درگذشت ==<br />
یزدان تیموریان از سال ۱۳۷۴ در معرض فشارها و توطئههای وزارت اطلاعات بود، اما مقاومت کرد. او تا آخرین روزهای زندگی با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی بود. این مجاهد خلق در اثر ایست قلبی در آلبانی جان باخت.<br />
<br />
مریم رجوی درگذشت او را تسلیت گفت و افزود: «درود بر او که تا آخرین لحظه زندگی و حتی در دوران سخت بیماری با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی و ایمان بود.»<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87_%DB%B3%DB%B0%DB%B0%DB%B0_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C&diff=89521بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی2026-06-16T14:18:46Z<p>Alireza k h: نوشتن مقاله جدید</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی<br />
|نام رویداد=بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی <br />
در حمایت از دولت موقت جمهوری دموکراتیک ایران<br />
|تصویر=بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی.jpg<br />
|عرض تصویر=<br />
|توضیح تصویر=بیانیه سرگشاده ۳۰۰۰ شخصیت سیاسی، حقوقی و مدافع حقوقبشر از ۵ قاره و ۵۵ کشور جهان (تصویر نمادین)<br />
|عناوین دیگر=حمایت جهانی از دولت موقت شورای ملی مقاومت، طرح ۱۰ مادهای مریم رجوی و محکومیت اعدامهای رژیم ایران<br />
|عاملان=۳۰۰۰ شخصیت برجسته سیاسی، حقوقی، قضایی و مدافع حقوقبشر از ۵ قاره و ۵۵ کشور<br />
|مکان=جهانی (سازمان ملل و پایتختهای مختلف)<br />
|زمان=۲۶ خرداد ۱۴۰۵<br />
|نتیجه=حمایت گسترده بینالمللی از دولت موقت شورای ملی مقاومت ایران، تأکید بر برنامه ۱۰مادهای مریم رجوی، فراخوان به توقف اعدامها، مشروط کردن روابط با رژیم ایران به توقف سرکوب، و بهرسمیت شناختن مقاومت سازمانیافته بهعنوان آلترناتیو دموکراتیک<br />
}}<br />
'''بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی'''، به سند گفته میشود در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ منتشر شد. این سند، بیانیهای سرگشاده است که به امضای ۳۰۰۰ شخصیت سیاسی، حقوقی، قضایی و مدافع حقوقبشر از ۵ قاره و ۵۵ کشور جهان رسیده است. بیانیه با ابراز نگرانی عمیق از موج جدید اعدامهای سیاسی در ایران، از اعلام دولت موقت شورای ملی مقاومت ایران برای انتقال حاکمیت به مردم و برگزاری انتخابات آزاد حمایت کرد. در میان امضاکنندگان رؤسای جمهور و نخستوزیران پیشین چندین کشور، بیش از ۱۵۰۰ پارلمانتر، ۸۰ برنده جایزه نوبل و مقامات ارشد سابق سازمان ملل حضور داشتند. <br />
<br />
این بیانیه اعدامهای هدفمند زندانیان سیاسی و معترضان را محکوم کرده و آن را ادامه فرهنگ مصونیت از مجازات ریشهدار در قتلعام ۱۹۸۸ دانست. امضاکنندگان تأکید کردند که تغییر رژیم در ایران تنها به دست مردم و مقاومت سازمانیافته امکانپذیر است و از [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا|طرح ۱۰مادهای مریم رجوی]] بهعنوان نقشه راه جمهوری دموکراتیک، سکولار و غیراتمی حمایت کردند. این بیانیه یکی از گستردهترین فراخوانهای جهانی برای بهرسمیت شناختن دولت موقت [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] و توقف فوری اعدامها به شمار میرود.<br />
<br />
==زمینه و محتوای بیانیه==<br />
بیانیه در شرایطی صادر شد که رژیم ولایت فقیه با تشدید اعدامهای سیاسی، بهویژه اعدام زندانیان سیاسی وابسته به [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و معترضان قیام دیماه، تلاش میکرد قیام سراسری را سرکوب کند. امضاکنندگان با اشاره به موج جدید اعدامها و دستگیریهای گسترده، سکوت جامعه جهانی را غیرقابل توجیه خواندند.<br />
<br />
بیانیه تأکید دارد که مردم ایران در قیامهای خود نشان دادهاند که هم دیکتاتوری دینی و هم حکومت اقتدارگرای [[محمدرضا پهلوی|شاه]] را رد میکنند و بهدنبال آیندهای مبتنی بر جمهوری دموکراتیک هستند. امضاکنندگان اعلام کردند که حذف [[سید علی خامنه ای|علی خامنهای]] تحول مهمی است، اما تغییر اساسی رژیم تنها به دست مردم و مقاومت سازمانیافته امکانپذیر است.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%DB%B3%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%DB%B5-%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B5%DB%B5-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%DB%B1%DB%B0-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DB%8C%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت از ۵ قاره و ۵۵ کشور جهان در حمایت از دولت موقت جمهوری دموکراتیک بر اساس طرح ۱۰ مادهیی خانم رجوی- سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref><br />
==حمایت از دولت موقت شورای ملی مقاومت==<br />
یکی از محورهای اصلی بیانیه، استقبال صریح از [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران|اعلام دولت موقت]] توسط شورای ملی مقاومت ایران بر اساس طرح ۱۰مادهای مریم رجوی است. امضاکنندگان این دولت موقت را سازوکار قانونی برای انتقال حاکمیت به مردم و برگزاری انتخابات آزاد ظرف حداکثر شش ماه دانستند. طرح ۱۰مادهای مریم رجوی شامل آزادی بیان و اجتماعات، [[جدایی دین و دولت|جدایی دین از دولت]]، برابری جنسیتی، لغو اعدام، بهرسمیت شناختن [[خودمختاری|خودمختاری ملیتها]] و ایران غیرهستهای است. بیانیه این طرح را شایسته حمایت جهانی خواند و یادآور شد که تاکنون بیش از ۴۰۰۰ قانونگذار از دو سوی اقیانوس اطلس آن را تأیید کردهاند.<ref name=":0" /><br />
==ترکیب امضاکنندگان==<br />
بیانیه با حمایت گستردهای از شخصیتهای برجسته جهانی همراه بود. در میان امضاکنندگان:<br />
<br />
رؤسای جمهور سابق استونی، اسلواکی، اکوادر، کاستاریکا، تونس و یمن، نخستوزیران پیشین ایتالیا، لهستان، رومانی، مالت، ایسلند، کاستاریکا، لیتوانی، کوزوو، اسلوونی و استونی، بیش از ۱۵۰۰ پارلمانتر، ۸۰ برنده جایزه نوبل، سفرا و مقامات ارشد سابق سازمان ملل<br />
<br />
(از ۵ قاره و ۵۵ کشور) به چشم میخورند.<ref name=":0" /> <br />
==فراخوانها و مطالبات==<br />
امضاکنندگان از سازمان ملل متحد و کشورهای عضو خواستند:<br />
<br />
فوراً اعدامها را متوقف کنند.<br />
<br />
همه زندانیان سیاسی را بدون قیدوشرط آزاد نمایند.<br />
<br />
دسترسی به اینترنت را در ایران برقرار سازند.<br />
<br />
حقوقبشر، آزادی زندانیان و پاسخگویی به قربانیان را شرط اصلی هر تعامل با رژیم قرار دهند.<br />
<br />
آنها همچنین از تشکیل [[جبهه همبستگی ملی ایران|جبهه همبستگی]] همه نیروهای متعهد به سرنگونی رژیم و برقراری جمهوری دموکراتیک بر اساس جدایی دین از دولت استقبال کردند.<ref name=":0" /><br />
==منابع==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87_%DB%B3%DB%B0%DB%B0%DB%B0_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C&diff=89517بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی2026-06-16T14:06:25Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی |نام رویداد=بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی در حمایت از دولت موقت جمهوری دموکراتیک ایران |تصویر=بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی.jpg |عرض تصویر=100 |توضیح تصویر=بیانیه سرگشاده ۳۰۰۰ شخصیت سیاسی، حقوقی و مدافع حقوقبشر از ۵...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی<br />
|نام رویداد=بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی در حمایت از دولت موقت جمهوری دموکراتیک ایران<br />
|تصویر=بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی.jpg<br />
|عرض تصویر=100<br />
|توضیح تصویر=بیانیه سرگشاده ۳۰۰۰ شخصیت سیاسی، حقوقی و مدافع حقوقبشر از ۵ قاره و ۵۵ کشور جهان (تصویر نمادین)<br />
|عناوین دیگر=حمایت جهانی از دولت موقت شورای ملی مقاومت • طرح ۱۰ مادهای مریم رجوی • محکومیت اعدامهای رژیم ایران<br />
|عاملان=۳۰۰۰ شخصیت برجسته سیاسی، حقوقی، قضایی و مدافع حقوقبشر از ۵ قاره و ۵۵ کشور<br />
|مکان=جهانی (سازمان ملل و پایتختهای مختلف)<br />
|زمان=۲۶ خرداد ۱۴۰۵<br />
|نتیجه=حمایت گسترده بینالمللی از دولت موقت شورای ملی مقاومت ایران، تأکید بر برنامه ۱۰مادهای مریم رجوی، فراخوان به توقف اعدامها، مشروط کردن روابط با رژیم ایران به توقف سرکوب، و بهرسمیت شناختن مقاومت سازمانیافته بهعنوان آلترناتیو دموکراتیک<br />
}}<br />
'''چکیده'''<br />
در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، بیانیهای سرگشاده با امضای ۳۰۰۰ شخصیت برجسته سیاسی، حقوقی، قضایی و مدافع حقوقبشر از ۵ قاره و ۵۵ کشور جهان منتشر شد. این بیانیه با ابراز نگرانی عمیق از موج جدید اعدامهای سیاسی در ایران، از اعلام دولت موقت شورای ملی مقاومت ایران برای انتقال حاکمیت به مردم و برگزاری انتخابات آزاد حمایت کرد.<br />
در میان امضاکنندگان رؤسای جمهور و نخستوزیران پیشین چندین کشور، بیش از ۱۵۰۰ پارلمانتر، ۸۰ برنده جایزه نوبل و مقامات ارشد سابق سازمان ملل حضور داشتند. بیانیه اعدامهای هدفمند زندانیان سیاسی و معترضان را محکوم کرده و آن را ادامه فرهنگ مصونیت از مجازات ریشهدار در قتلعام ۱۹۸۸ دانست. امضاکنندگان تأکید کردند که تغییر رژیم در ایران تنها به دست مردم و مقاومت سازمانیافته امکانپذیر است و از طرح ۱۰مادهای مریم رجوی بهعنوان نقشه راه جمهوری دموکراتیک، سکولار و غیراتمی حمایت کردند. این بیانیه یکی از گستردهترین فراخوانهای جهانی برای بهرسمیت شناختن دولت موقت شورای ملی مقاومت و توقف فوری اعدامها به شمار میرود.<render_inline_citation citation_id="1" /><br />
'''بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی در حمایت از دولت موقت جمهوری دموکراتیک ایران'''، سند مهمی بود که در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ منتشر شد و حمایت گسترده جهانی از مقاومت سازمانیافته مردم ایران و دولت موقت شورای ملی مقاومت را اعلام کرد.<render_inline_citation citation_id="1" /><br />
==زمینه و محتوای بیانیه==<br />
بیانیه در شرایطی صادر شد که رژیم ولایت فقیه با تشدید اعدامهای سیاسی، بهویژه اعدام زندانیان سیاسی وابسته به سازمان مجاهدین خلق و معترضان قیام دیماه، تلاش میکرد قیام سراسری را سرکوب کند. امضاکنندگان با اشاره به موج جدید اعدامها و دستگیریهای گسترده، سکوت جامعه جهانی را غیرقابل توجیه خواندند.<br />
بیانیه تأکید دارد که مردم ایران در قیامهای خود نشان دادهاند که هم دیکتاتوری دینی و هم حکومت اقتدارگرای شاه را رد میکنند و بهدنبال آیندهای مبتنی بر جمهوری دموکراتیک هستند. امضاکنندگان اعلام کردند که حذف خامنهای تحول مهمی است، اما تغییر اساسی رژیم تنها به دست مردم و مقاومت سازمانیافته امکانپذیر است.<render_inline_citation citation_id="1" /><br />
==حمایت از دولت موقت شورای ملی مقاومت==<br />
یکی از محورهای اصلی بیانیه، استقبال صریح از اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران بر اساس طرح ۱۰مادهای مریم رجوی است. امضاکنندگان این دولت موقت را سازوکار قانونی برای انتقال حاکمیت به مردم و برگزاری انتخابات آزاد ظرف حداکثر شش ماه دانستند.<br />
طرح ۱۰مادهای مریم رجوی شامل آزادی بیان و اجتماعات، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی، لغو اعدام، بهرسمیت شناختن خودمختاری ملیتها و ایران غیرهستهای است. بیانیه این طرح را شایسته حمایت جهانی خواند و یادآور شد که تاکنون بیش از ۴۰۰۰ قانونگذار از دو سوی اقیانوس اطلس آن را تأیید کردهاند.<render_inline_citation citation_id="1" /><br />
==ترکیب امضاکنندگان==<br />
بیانیه با حمایت گستردهای از شخصیتهای برجسته جهانی همراه بود. در میان امضاکنندگان:<br />
<br />
رؤسای جمهور سابق استونی، اسلواکی، اکوادر، کاستاریکا، تونس و یمن<br />
نخستوزیران پیشین ایتالیا، لهستان، رومانی، مالت، ایسلند، کاستاریکا، لیتوانی، کوزوو، اسلوونی و استونی<br />
بیش از ۱۵۰۰ پارلمانتر<br />
۸۰ برنده جایزه نوبل<br />
سفرا و مقامات ارشد سابق سازمان ملل<br />
<br />
این تنوع جغرافیایی و سیاسی (از ۵ قاره و ۵۵ کشور) نشاندهنده اجماع رو به رشد بینالمللی بر سر حمایت از آلترناتیو دموکراتیک مقاومت ایران است.<render_inline_citation citation_id="1" /><br />
==فراخوانها و مطالبات==<br />
امضاکنندگان از سازمان ملل متحد و کشورهای عضو خواستند:<br />
<br />
فوراً اعدامها را متوقف کنند.<br />
همه زندانیان سیاسی را بدون قیدوشرط آزاد نمایند.<br />
دسترسی به اینترنت را در ایران برقرار سازند.<br />
حقوقبشر، آزادی زندانیان و پاسخگویی به قربانیان را شرط اصلی هر تعامل با رژیم قرار دهند.<br />
<br />
آنها همچنین از تشکیل جبهه همبستگی همه نیروهای متعهد به سرنگونی رژیم و برقراری جمهوری دموکراتیک بر اساس جدایی دین از دولت استقبال کردند.<render_inline_citation citation_id="1" /><br />
==جمعبندی==<br />
بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی در خرداد ۱۴۰۵، یکی از قویترین سندهای حمایت جهانی از مقاومت مردم ایران و دولت موقت شورای ملی مقاومت به شمار میرود. این بیانیه نه تنها اعدامهای رژیم را محکوم کرد، بلکه با حمایت صریح از طرح ۱۰مادهای مریم رجوی، مسیر آینده ایران را در جمهوری دموکراتیک، سکولار و غیراتمی ترسیم نمود.<br />
این سند نشان داد که جامعه جهانی بیش از پیش به این واقعیت پی برده است که تغییر پایدار در ایران تنها به دست مردم و مقاومت سازمانیافته آنها امکانپذیر است و دوران سیاست مماشات با رژیم ولایت فقیه به پایان رسیده است.<br />
==منابع==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87_%DB%B3%DB%B0%DB%B0%DB%B0_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA_%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C.jpg&diff=89516پرونده:بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی.jpg2026-06-16T14:06:02Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89515ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-16T14:05:09Z<p>Alireza k h: /* اپوزیسیون ایران */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]<br />
# [[شاهین واحدپرست]]<br />
# [[محمدامین بیگلری]]<br />
# [[علی فهیم]]<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه ۳۰۰۰ شخصیت بینالمللی]]<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=89506یزدان تیموریان2026-06-16T13:27:20Z<p>Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=یزدان تیموریان<br />
|تصویر=یزدان نیموریان .jpg<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=یزدان تیموریان<br />
|تاریخ_تولد=۱۳۳۱<br />
|محل_تولد=ورامین، تهران<br />
|تاریخ_مرگ=۱۴۰۵<br />
|ملیت=ایرانی<br />
|محل_مرگ=آلبانی<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=ایست قلبی<br />
|شناختهشده برای=سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=۱۳۳۱<br />
|تاریخ مرگ=۱۴۰۵<br />
}}<br />
'''یزدان تیموریان''' (زاده ۱۳۳۱–درگذشته۱۴۰۵)، از اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] بود که پس از ۴۸ سال مبارزه بیوقفه با دیکتاتوریهای [[محمدرضا شاه پهلوی|شاه]] و [[روحالله خمینی|خمینی]]، در آلبانی بر اثر ایست قلبی جان باخت. او متولد ورامین، فارغالتحصیل مدیریت بازرگانی، در جریان انقلاب ضدسلطنتی با آرمانهای مجاهدین آشنا شد و پس از شرکت در سخنرانی [[مسعود رجوی]] در دانشگاه تهران، به سازمان پیوست. او پس از انقلاب، خانه خود را به مرکز فعالیت مجاهدین تبدیل کرد. در آذر ۱۳۶۰ دستگیر و ۴ سال و ۳ ماه در زندانهای [[زندان اوین|اوین]]، گوهردشت و قزلحصار محبوس بود. پس از آزادی در سال ۱۳۶۴، به پاکستان اعزام شد و سپس به اشرف رفت. در عملیات عینخوش، [[عملیات آفتاب|آفتاب]]، [[عملیات چلچراغ|چلچراغ]]، [[عملیات فروغ جاویدان|فروغ جاویدان]] و [[عملیات مروارید|مروارید]] شرکت کرد و شجاعت و دلاوری از خود نشان داد.<br />
<br />
یزدان تیموریان در دوران ۱۴ ساله پایداری در [[قرارگاه اشرف|اشرف]] و [[کمپ لیبرتی|لیبرتی]]، در برابر محاصره، حملات موشکی و حمله [[۱۹ فروردین ۱۳۹۰]] مقاومت کرد و از ناحیه پا مجروح شد. او در اعتصاب غذای ۹۲ روزه مجاهدین در لیبرتی شرکت کرد و در برابر فشارهای وزارت اطلاعات برای جدا شدن از سازمان ایستادگی نمود.<br />
<br />
[[مریم رجوی]] درگذشت اورا تسلیت گفت و تأکید کرد که او تا آخرین لحظه زندگی با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی بود. یزدان تیموریان نمادی از تعهد، فداکاری و پایداری نسل اول مجاهدین است که از ا[[انقلاب ضد سلطنتی|نقلاب ضدسلطنتی]] تا [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام ۱۴۰۴]]، راه مبارزه را ادامه داد. درگذشت او، بخشی از تاریخ پرافتخار مقاومت ایران است و راهش توسط همرزمانش در ورامین و سراسر ایران ادامه خواهد یافت.<br />
== پیشینه ==<br />
یزدان تیموریان در سال ۱۳۳۱ در ورامین متولد شد. او فارغالتحصیل مدیریت بازرگانی بود و در جریان انقلاب ضدسلطنتی با شرکت در تظاهرات و قیام علیه دیکتاتوری سلطنتی، با آرمانهای سازمان مجاهدین خلق ایران آشنا شد. پس از شرکت در سخنرانی مسعود رجوی در دانشگاه تهران در ۴ بهمن ۱۳۵۷، به سازمان پیوست و فعالیت خود را در نشریه پیام خلق آغاز کرد. او کلیه امکانات و خانهاش را در اختیار مجاهدین قرار داد، بهطوری که پس از بسته شدن ستاد مجاهدین، خانه او به یکی از مراکز و محل استقرار مجاهدین تبدیل شد.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C جاودانگی و درگذشت مجاهد والا یزدان تیموریان در آلبانی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref><br />
== بازداشت و زندان ==<br />
یزدان تیموریان در ۲۵ آذر ۱۳۶۰ دستگیر شد و مدت ۴ سال و ۳ ماه را در زندانهای اوین، گوهردشت و قزلحصار گذراند. او در زندان با وجود فشارهای شدید، مقاومت کرد و پس از آزادی در اسفند ۱۳۶۴، دوباره به سازمان مجاهدین وصل شد.<ref name=":0" /><br />
== مبارزه مسلحانه و عملیاتهای بزرگ ==<br />
در سال ۱۳۶۵ به پاکستان اعزام شد و یک سال در پایگاههای مجاهدین مسئولیت داشت. در مهر ۱۳۶۶ به اشرف رفت و لباس رزم ارتش آزادیبخش ملی ایران را بر تن کرد. او در مجموعه عملیات ارتش آزادیبخش از قبیل عینخوش، آفتاب، چلچراغ، فروغ جاویدان و مروارید شرکت کرد. یزدان تیموریان در دوران ۱۴ ساله پایداری در اشرف و لیبرتی، در برابر محاصره، حملات موشکی و حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ مقاومت کرد و از ناحیه پا مجروح شد. او در اعتصاب غذای مجاهدین در لیبرتی نیز حضور داشت و ۹۲روز در اعتصاب غذا بود.<ref name=":0" /><br />
== سالهای آخر و درگذشت ==<br />
یزدان تیموریان از سال ۱۳۷۴ در معرض فشارها و توطئههای وزارت اطلاعات بود، اما مقاومت کرد. او تا آخرین روزهای زندگی با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی بود. این مجاهد خلق در اثر ایست قلبی در آلبانی جان باخت.<br />
<br />
مریم رجوی درگذشت او را تسلیت گفت و افزود: «درود بر او که تا آخرین لحظه زندگی و حتی در دوران سخت بیماری با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی و ایمان بود.»<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86_.jpg&diff=89505پرونده:یزدان نیموریان .jpg2026-06-16T13:17:17Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=89504یزدان تیموریان2026-06-16T13:16:23Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه |نام_شخص=یزدان تیموریان |تصویر= |عرض_تصویر=260px |توضیح_تصویر=یزدان تیموریان |تاریخ_تولد=۱۳۳۱ |محل_تولد=ورامین، تهران |تاریخ_مرگ=۱۴۰۵ |ملیت=ایرانی |محل_مرگ=آلبانی |مدفن= |علت مرگ=ایست قلبی |شناختهشده برای=مجاهد خلق، مبارز ۴۸ ساله و...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{جعبه زندگینامه<br />
|نام_شخص=یزدان تیموریان<br />
|تصویر=<br />
|عرض_تصویر=260px<br />
|توضیح_تصویر=یزدان تیموریان<br />
|تاریخ_تولد=۱۳۳۱<br />
|محل_تولد=ورامین، تهران<br />
|تاریخ_مرگ=۱۴۰۵<br />
|ملیت=ایرانی<br />
|محل_مرگ=آلبانی<br />
|مدفن=<br />
|علت مرگ=ایست قلبی<br />
|شناختهشده برای=مجاهد خلق، مبارز ۴۸ ساله و قهرمان مقاومت<br />
|همسر=<br />
|والدین=<br />
|تاریخ تولد=۱۳۳۱<br />
|تاریخ مرگ=۱۴۰۵<br />
}}<br />
چکیده (۳۹۸ کلمه – حدود ۲۰٪ مقاله)<br />
یزدان تیموریان (۱۳۳۱–۱۴۰۵)، مجاهد خلق، مبارز سیاسی و از حامیان steadfast سازمان مجاهدین خلق ایران بود که پس از ۴۸ سال مبارزه بیوقفه با دیکتاتوریهای شاه و خمینی، در آلبانی بر اثر ایست قلبی جان باخت. او متولد ورامین، فارغالتحصیل مدیریت بازرگانی، در جریان انقلاب ضدسلطنتی با آرمانهای مجاهدین آشنا شد و پس از شرکت در سخنرانی مسعود رجوی در دانشگاه تهران، به سازمان پیوست.<br />
تیموریان پس از انقلاب، خانه خود را به مرکز فعالیت مجاهدین تبدیل کرد. در آذر ۱۳۶۰ دستگیر و ۴ سال و ۳ ماه در زندانهای اوین، گوهردشت و قزلحصار محبوس بود. پس از آزادی در سال ۱۳۶۴، به پاکستان اعزام شد و سپس به اشرف رفت. او در عملیاتهای بزرگ عینخوش، آفتاب، چلچراغ، فروغ جاویدان و مروارید شرکت کرد و شجاعت و دلاوری از خود نشان داد.<br />
یزدان تیموریان در دوران ۱۴ ساله پایداری در اشرف و لیبرتی، در برابر محاصره، حملات موشکی و حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ مقاومت کرد و از ناحیه پا مجروح شد. او در اعتصاب غذای ۹۲ روزه مجاهدین در لیبرتی شرکت کرد و در برابر فشارهای وزارت اطلاعات برای جدا شدن از سازمان ایستادگی نمود.<br />
خانم مریم رجوی درگذشت این مجاهد والا را تسلیت گفت و تأکید کرد که او تا آخرین لحظه زندگی با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی بود. یزدان تیموریان نمادی از تعهد، فداکاری و پایداری نسل اول مجاهدین است که از انقلاب ضدسلطنتی تا قیام ۱۴۰۴، راه مبارزه را ادامه داد. شهادت و درگذشت او، بخشی از تاریخ پرافتخار مقاومت ایران است و راهش توسط همرزمانش در ورامین و سراسر ایران ادامه خواهد یافت.<br />
== پیشینه ==<br />
یزدان تیموریان در سال ۱۳۳۱ در ورامین متولد شد. او فارغالتحصیل مدیریت بازرگانی بود و در جریان انقلاب ضدسلطنتی با شرکت در تظاهرات و قیام علیه دیکتاتوری سلطنتی، با آرمانهای سازمان مجاهدین خلق آشنا شد. پس از شرکت در سخنرانی برادر مجاهد مسعود رجوی در دانشگاه تهران در ۴ بهمن ۱۳۵۷، به سازمان پیوست و فعالیت خود را در نشریه پیام خلق آغاز کرد.<br />
تیموریان کلیه امکانات و خانهاش را در اختیار مجاهدین قرار داد، بهطوری که پس از بسته شدن ستاد مجاهدین، خانه او به یکی از مراکز و محل استقرار مجاهدین تبدیل شد.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C جاودانگی و درگذشت مجاهد والا یزدان تیموریان در آلبانی - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref><br />
== بازداشت و زندان ==<br />
یزدان تیموریان در ۲۵ آذر ۱۳۶۰ دستگیر شد و مدت ۴ سال و ۳ ماه را در زندانهای اوین، گوهردشت و قزلحصار گذراند. او در زندان با وجود فشارهای شدید، مقاومت کرد و پس از آزادی در اسفند ۱۳۶۴، مجدداً به سازمان وصل شد.<ref name=":0" /><br />
== مبارزه مسلحانه و عملیاتهای بزرگ ==<br />
در سال ۱۳۶۵ به پاکستان اعزام شد و یک سال در پایگاههای مجاهدین مسئولیت داشت. در مهر ۱۳۶۶ به اشرف رفت و لباس رزم ارتش آزادیبخش ملی ایران را بر تن کرد. او در عملیاتهای عینخوش، آفتاب، چلچراغ، فروغ جاویدان و مروارید با دلاوری جنگید.<br />
یزدان تیموریان در دوران ۱۴ ساله پایداری در اشرف و لیبرتی، در برابر محاصره، حملات موشکی و حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ مقاومت کرد و از ناحیه پا مجروح شد. او در اعتصاب غذای ۹۲ روزه مجاهدین در لیبرتی شرکت کرد.<ref name=":0" /><br />
== سالهای آخر و درگذشت ==<br />
یزدان تیموریان از سال ۱۳۷۴ در معرض فشارها و توطئههای وزارت اطلاعات بود، اما مقاومت کرد. او تا آخرین روزهای زندگی با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی بود. مجاهد والا یزدان تیموریان در اثر ایست قلبی در آلبانی جان باخت.<br />
خانم مریم رجوی درگذشت او را تسلیت گفت و افزود: «درود بر او که تا آخرین لحظه زندگی و حتی در دوران سخت بیماری با آرمان صدق و فدا سرشار از رزمندگی و ایمان بود.»<br />
== ارزیابی ==<br />
یزدان تیموریان نمادی از تعهد، فداکاری و پایداری مجاهدین است. او از انقلاب ضدسلطنتی تا قیام ۱۴۰۴، راه مبارزه را ادامه داد و الگویی برای نسلهای بعد شد. نام او در تاریخ مقاومت ایران جاودانه ماند.<br />
== منابع ==<br />
<br />
[۱] جاودانگی و درگذشت مجاهد والا یزدان تیموریان در آلبانی - سازمان مجاهدین خلق ایران - https://news.mojahedin.org/i/%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7-%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89503ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-16T13:15:58Z<p>Alireza k h: /* انقلابیون */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]<br />
# [[شاهین واحدپرست]]<br />
# [[محمدامین بیگلری]]<br />
# [[علی فهیم]]<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان تیموریان]]<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B4/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89470کاربر:Hamidreza۴/صفحه تمرین2026-06-15T13:22:06Z<p>Alireza k h: صفحه را خالی کرد</p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C&diff=89469استان خراسان رضوی2026-06-15T13:21:34Z<p>Alireza k h: صفحهای تازه حاوی «{{Infobox settlement | name = استان خراسان رضوی | other_name = | image_skyline = استان خراسان رضوی.jpg | image_caption = استان خراسان رضوی - مشهد | pushpin_map = Iran | map_caption = موقعیت استان خراسان رضوی در نقشه ایران | subdivision_type = کشور | subdivision_name...» ایجاد کرد</p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان خراسان رضوی<br />
| other_name = <br />
| image_skyline = استان خراسان رضوی.jpg<br />
| image_caption = استان خراسان رضوی - مشهد<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان خراسان رضوی در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = مشهد (دومین شهر پرجمعیت ایران)<br />
| established_title = تاسیس<br />
| established_date = ۱۳۸۳ شمسی (از تقسیم خراسان بزرگ)<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۱۸٬۸۵۴ کیلومتر مربع (پنجمین استان بزرگ ایران)<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = حدود ۶٬۴۳۴٬۵۰۱ نفر (دومین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۳۴<br />
| blank3_name = زبان<br />
| blank3_info = فارسی (گویش خراسانی)<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۱٬۰۵۰ متر از سطح دریا<br />
| blank5_name = رشتهکوهها<br />
| blank5_info = بینالود (جنوب) · هزارمسجد (شمال)<br />
| blank6_name = رودخانه اصلی<br />
| blank6_info = کشفرود<br />
| blank7_name = آب و هوا<br />
| blank7_info = کوهستانی سرد (شمال و جنوب) · معتدل خشک (مرکز) · گرم بیابانی (شرق)<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = استان خراسان شمالی<br />
| blank1_name_sec1 = جنوب<br />
| blank1_info_sec1 = استان خراسان جنوبی<br />
| blank2_name_sec1 = غرب<br />
| blank2_info_sec1 = استان سمنان<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = افغانستان و ترکمنستان<br />
| blank_name_sec2 = گردشگری مذهبی<br />
| blank_info_sec2 = حرم امام رضا (با بیش از ۲۰ میلیون زائر در سال)<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای تاریخی<br />
| blank1_info_sec2 = آرامگاه فردوسی · آرامگاه خیام · آرامگاه عطار · هارونیه · ارگ نادری · مسجد گوهرشاد<br />
| blank2_name_sec2 = جاذبههای طبیعی<br />
| blank2_info_sec2 = پارک ملی تندوره · روستای ابر · دشتهای زعفران · آبشار اخلمد<br />
| blank3_name_sec2 = سنگهای قیمتی<br />
| blank3_info_sec2 = فیروزه نیشابور (معروفترین فیروزه جهان)<br />
| blank4_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank4_info_sec2 = زعفران (۹۵٪ تولید ایران · ۹۰٪ تولید جهان) · زرشک · پسته · گندم · انگور · انار<br />
| blank5_name_sec2 = صنایع<br />
| blank5_info_sec2 = خودروسازی (دومین قطب ایران) · صنایع غذایی · نساجی و چرم · فرش دستبافت<br />
| blank6_name_sec2 = بزرگان<br />
| blank6_info_sec2 = فردوسی · عمر خیام · عطار نیشابوری · خواجه نصیرالدین طوسی<br />
| blank7_name_sec2 = غذاهای محلی<br />
| blank7_info_sec2 = شیشلیک خراسانی · شلهمشهدی · جوجهکباب مشهدی · نان شیرمال<br />
| blank8_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank8_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
<br />
<br />
'''استان خراسان رضوی،''' با مرکزیت مشهد، یکی از مهمترین استانهای ایران از نظر مذهبی، فرهنگی و اقتصادی است. این استان که در شمالشرق کشور قرار دارد، به دلیل وجود حرم امام رضا سالانه میزبان میلیونها زائر و گردشگر از داخل و خارج ایران است. خراسان رضوی از کهنترین مراکز تمدن و فرهنگ ایرانی به شمار میرود و زادگاه یا محل زندگی بزرگان نامدار مانند [[ابوالقاسم فردوسی]]، عمر خیام و [[عطار نیشابوری]] بوده است.<br />
<br />
این استان در طول تاریخ نقش مهمی در تحولات سیاسی و فرهنگی ایران ایفا کرده است.<br />
<br />
اقتصاد استان بر پایه گردشگری مذهبی، کشاورزی، صنعت و بازرگانی استوار است. تولید زعفران، فیروزه نیشابور، فرش دستباف و محصولات کشاورزی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی آن محسوب میشود.<br />
<br />
از مهمترین جاذبههای گردشگری استان میتوان به حرم امام رضا، آرامگاه فردوسی، آرامگاه خیام و عطار، مسجد گوهرشاد، معدن فیروزه نیشابور و پارک ملی تندوره اشاره کرد. خراسان رضوی همچنین در رویدادها و تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر ایران نقش قابل توجهی داشته است.<br />
<br />
مرکز استان: مشهد<br />
<br />
مساحت: ۱۱۸,۸۵۴ کیلومتر مربع (پنجمین استان بزرگ ایران)<br />
<br />
جمعیت: حدود ۶,۴۳۴,۵۰۱ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ - دومین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۳۴ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: فارسی (گویش خراسانی)<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۱,۰۵۰ متر از سطح دریا<br />
<br />
استان خراسان رضوی در شمالشرق ایران واقع شده و دومین استان پرجمعیت کشور پس از تهران است. واژه «رضوی» در نام استان به آرامگاه امام رضا در مشهد اشاره دارد.<br />
<br />
این استان در سال ۱۳۸۳ شمسی از تقسیم استان خراسان بزرگ به سه استان خراسان رضوی، خراسان شمالی و خراسان جنوبی پدید آمد.<br />
<br />
مشهد، مرکز استان، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران با بیش از ۳ میلیون نفر جمعیت است و سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر را پذیرا میشود. <br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان خراسان رضوی از شمال به استان خراسان شمالی، از جنوب به استان خراسان جنوبی، از غرب به استان سمنان و از شرق به کشورهای افغانستان و ترکمنستان محدود است. بیشترین درازای استان ۴۵۰ کیلومتر است.<br />
<br />
شهر مشهد در دشت وسیعی بین دو رشتهکوه بینالود (در جنوب) و هزارمسجد (در شمال) واقع شده است. دشت مشهد ابعادی به طول بیش از ۱۰۰ کیلومتر و عرض حدود ۲۵ کیلومتر و وسعت حدود ۲,۵۰۰ کیلومتر مربع دارد. رودخانه کشفرود مهمترین رودخانه استان است.<br />
<br />
اقلیم استان متنوع است: مناطق کوهستانی شمال و جنوب دارای اقلیم سرد و نیمهمرطوب، مناطق دشتی و مرکزی دارای اقلیم معتدل و متمایل به سرد و خشک، و مناطق شرقی و جنوبشرقی دارای اقلیم گرم و بیابانی هستند. دمای هوا در تابستان تا ۴۰ درجه و در زمستان تا منفی ۲۰ درجه سانتیگراد میرسد.<br />
<br />
از مناطق طبیعی مهم استان میتوان به پارک ملی تندوره (زیستگاه پلنگ ایرانی)، روستای ابر (بالای ابرها)، دشتهای زعفران تربتحیدریه و قاینات، و آبشار اخلمد اشاره کرد.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Mashhad دانشنامه بریتانیکا - مشهد]</ref><ref name=":1">[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا - خراسان]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
خراسان به معنای «سرزمین خورشید» (خور = خورشید، آسان = سرزمین) از دیرباز یکی از مهمترین مناطق تمدنی ایران و جهان بوده است. در دوران هخامنشی، خراسان بخشی از ساتراپ پارتیا بود. امپراتوری اشکانی (۲۴۷ پ.م. تا ۲۲۴ م.) از خراسان (نیسا، نزدیک عشقآباد کنونی) برخاست.<br />
<br />
پس از ورود اسلام، خراسان نقش محوری در تاریخ ایران و جهان اسلام ایفا کرد. قیام ابومسلم خراسانی در سال ۱۲۹ هجری (۷۴۷ میلادی) از مرو آغاز شد و به سقوط خلافت اموی و تأسیس خلافت عباسی انجامید.<br />
<br />
در سال ۲۰۳ هجری (۸۱۸ میلادی)، امام رضا (ع) در شهر طوس (مشهد کنونی) درگذشت و آرامگاه او بهتدریج به یکی از مهمترین زیارتگاههای جهان اسلام تبدیل شد. نام «مشهد» به معنای «محل شهادت» از همین رویداد گرفته شده است.<br />
<br />
در دوران سامانی (قرن ۳-۴ هجری)، خراسان مرکز احیای زبان و فرهنگ فارسی بود. فردوسی شاهنامه را در طوس سرود و رودکی، پدر شعر فارسی، از بخارا برخاست. <br />
<br />
در دوران غزنوی و سلجوقی، نیشابور و مرو از بزرگترین شهرهای جهان بودند.<br />
<br />
حمله مغول در قرن ۷ هجری (۱۳ میلادی) ویرانی عظیمی به خراسان وارد کرد. نیشابور، مرو و طوس به کلی ویران شدند و میلیونها نفر کشته شدند. خراسان هرگز به شکوه پیش از مغول بازنگشت.<br />
<br />
در دوران صفویه، مشهد به عنوان مرکز مذهبی اهمیت یافت. نادرشاه افشار (۱۱۴۸-۱۱۶۰ هجری / ۱۷۳۶-۱۷۴۷ میلادی) مشهد را پایتخت ایران قرار داد و آخرین امپراتوری بزرگ ایرانی را بنیان نهاد.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xiv-ethnology-of-qajar-and-pahlavi-khorasan/ KHORASAN xiv. Ethnology of Qajar and Pahlavi Khorasan-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xxiv-monuments-of-khorasan/ KHORASAN xxiv. Monuments of Khorasan-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
اقتصاد استان خراسان رضوی متکی بر گردشگری مذهبی، کشاورزی، صنعت و بازرگانی است.<br />
[[پرونده:استان خراسان رضوی.jpg|جایگزین=استان خراسان رضوی|بندانگشتی|استان خراسان رضوی]]<br />
'''گردشگری:'''<br />
<br />
مشهد با بیش از ۵۵ درصد هتلهای ایران، قطب گردشگری کشور است. سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر داخلی و بیش از ۲ میلیون زائر خارجی به این شهر سفر میکنند. گردشگری سلامت و گردشگری تفریحی نیز در حال رشد است.<br />
<br />
'''کشاورزی و زعفران:'''<br />
<br />
خراسان رضوی به همراه خراسان جنوبی حدود ۹۵ درصد زعفران ایران و حدود ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید میکند. ایران با تولید بیش از ۲۸۰ تن زعفران سالانه، ۹۴ درصد تولید جهانی این محصول گرانبها را در اختیار دارد. سالانه حدود ۱۵۰ تن زعفران به ارزش بیش از ۲۲۰ میلیون دلار صادر میشود.<br />
<br />
'''دیگر محصولات کشاورزی:'''<br />
<br />
● زرشک: قاینات و خراسان جنوبی بزرگترین تولیدکننده زرشک جهان<br />
<br />
● پسته<br />
<br />
● گندم و جو<br />
<br />
● زیره و آویشن<br />
<br />
● انگور و انار<br />
<br />
=== صنایع مهم: ===<br />
● صنعت خودرو: مشهد دومین قطب تولید خودرو ایران<br />
<br />
● صنایع غذایی: آجیل، خشکبار، شیرینیجات سنتی (گز، سوهان)<br />
<br />
● صنایع نساجی و چرم<br />
<br />
● صنایع سنگهای قیمتی: فیروزه نیشابور (معروفترین فیروزه جهان)<br />
<br />
● فرش دستبافت: فرش مشهد ترکبافت و فرش نایین<ref>[https://www.theiranproject.com/en/news/164296/iran-accounts-for-94-of-world-saffron-production Iran accounts for 94% of world saffron production-پروژه ایران]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
بیش از ۹۳ درصد مردم مشهد فارسیزبان هستند. گویش خراسانی یکی از قدیمیترین و اصیلترین گویشهای زبان فارسی است و بسیاری از واژگان آن از فارسی دری قدیم حفظ شدهاند.<br />
<br />
خراسان سرزمین شعر و ادب فارسی است. فردوسی (۳۲۹-۴۱۱ هجری شمسی) بزرگترین حماسهسرای زبان فارسی، عمر خیام (۴۲۷-۵۱۰ هجری) ریاضیدان و شاعر نیشابوری، عطار نیشابوری (۵۴۰-۶۱۸ هجری) عارف و شاعر بزرگ، و خواجه نصیرالدین طوسی (۵۹۷-۶۷۲ هجری) ریاضیدان و ستارهشناس از بزرگان این سرزمین هستند.<br />
<br />
'''غذاهای محلی خراسان:'''<br />
<br />
● شیشلیک خراسانی: کباب ویژه خراسان<br />
<br />
● شلهمشهدی: آش غلیظ با گوشت و حبوبات<br />
<br />
● جوجهکباب مشهدی<br />
<br />
● سوهان و گز<br />
<br />
● شیر حلوا و حلوا ارده<br />
<br />
● نان شیرمال: نان شیرین سنتی خراسان<br />
<br />
مراسم و آیینهای خاص خراسان شامل نوروزخوانی (آواز نوروزی خراسانی)، مراسم عزاداری ماه محرم با شکوه خاص، مراسم شب یلدا و جشنهای محلی مختلف است.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xxvi-music-of-khorasan/ KHORASAN xxvi. Music of Khorasan-iranica]</ref><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
'''جاذبههای مهم استان:'''<br />
<br />
● حرم امام رضا: بزرگترین مجموعه زیارتی-فرهنگی جهان اسلام با مساحت بیش از ۶۰۰,۰۰۰ متر مربع<br />
<br />
● آرامگاه فردوسی در طوس: بنای یادبود حکیم ابوالقاسم فردوسی<br />
<br />
● آرامگاه عمر خیام در نیشابور<br />
<br />
● آرامگاه عطار نیشابور<br />
<br />
● هارونیه: بنای تاریخی منسوب به هارونالرشید در طوس<br />
<br />
● ارگ نادری در کلات نادری<br />
<br />
● مسجد گوهرشاد: شاهکار معماری تیموری<br />
<br />
● معدن فیروزه نیشابور: قدیمیترین معدن فیروزه جهان<br />
<br />
● پارک ملی تندوره: زیستگاه پلنگ ایرانی<br />
<br />
● روستای ابر: بالاتر از ابرها<br />
<br />
● دشتهای زعفران تربتحیدریه: منظره بنفش زعفرانزارها در پاییز<ref>[https://www.eghamat24.com/blog/29979/top-sights-in-razavi-khorasan-province ۶۰+ جاهای دیدنی خراسان رضوی که نباید از دست داد!-اقامت۲۴]</ref><ref>[https://www.flytoday.ir/blog/razavi-khorasan-province-attractions/ جاهای دیدنی خراسان رضوی | نگین شرق ایران-فلای تودی]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
خراسان رضوی و شهر مشهد نقش تاریخی و بینظیری در مبارزات مردم علیه نظام ولایت فقیه داشتهاند. مشهد خاستگاه [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶|قیام دیماه ۹۶]] و یکی از مهمترین کانونهای مقاومت در تمام قیامهای سراسری بوده است.<br />
<br />
=== علیرضا عبداللهی و خانوادهاش ===<br />
مجاهد خلق علیرضا عبداللهی از مبارزان مشهدی بود که هم در زمان [[محمدرضا پهلوی]] (دو سال زندان از ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ در زندان مشهد) و هم در زمان [[روحالله خمینی|خمینی]] به مبارزه ادامه داد. وی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ به زندگی مخفی روی آورد و در ۱۱ مهر ۱۳۶۰ دستگیر شد. بازجویان جمهوری اسلامی وی را تحت شکنجههای شدید قرار دادند اما در برابر اراده این مجاهد سرموضع شکست خوردند.<br />
<br />
علیرضا در ۱۰ آبان ۱۳۶۰ زیر شکنجه به شهادت رسید. برادرش ناصر عبداللهی نیز در [[قتل عام ۶۷|قتلعام ۱۳۶۷]] به شهادت رسید و پسرعمویش حسن عبداللهی از دیگر شهیدان مجاهدین در سال ۱۳۶۰ است.<br />
<br />
=== محمدرضا صادقی ===<br />
مجاهد خلق محمدرضا صادقی (متولد ۱۳۴۳ در مشهد) با ۹ سال سابقه مبارزاتی و ۵ سال زندان سیاسی، از مبارزان سرسخت مشهد بود. وی در عملیات [[فروغ جاویدان]] در یکانهای [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] سازماندهی شد و وارد عملیات شد. در یکی از درگیریها زخمی و بیهوش گردید و به اسارت درآمد. بهرغم زخمهای جانکاه، زیر شدیدترین شکنجهها قرار گرفت و سپس اعدام شد.<br />
<br />
=== کشتار ۶۷ و زندان وکیلآباد ===<br />
زندان وکیلآباد مشهد یکی از وحشتناکترین مراکز کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ بود. زندان وکیلآباد سه بخش داشت: بند ۱ برای زندانیان جدید و نادمان، بند ۲ برای مارکسیستها، بهاییان و مجاهدینی که «امیدی به تغییرشان» نبود، و بند قرنطینه. شکنجه و خشونت شدید گزارش شده و بندهای ۲ و قرنطینه کاملاً «خالی» شدند.<br />
<br />
=== قیام دیماه ۱۳۹۶؛ مشهد، خاستگاه قیام ===<br />
مشهد افتخار آغازگری بزرگترین قیام مردمی ایران پس از ۱۳۸۸ را دارد. در قیام [[قیام دی ماه ۱۳۹۶|۷ دی ۱۳۹۶]] (۲۸ دسامبر ۲۰۱۷)، نخستین موج اعتراضات سراسری از مشهد آغاز شد. مردم که ابتدا علیه گرانی و فساد اقتصادی به خیابان آمده بودند، به سرعت شعارهای سیاسی سر دادند: «مرگ بر دیکتاتور»، «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران». این قیام در عرض چند روز به بیش از ۸۰ شهر در سراسر ایران گسترش یافت.<br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸ ===<br />
مشهد در [[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹) نیز یکی از مراکز اصلی قیام سراسری بود. پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین، مردم به خیابانها ریختند. نیروهای سرکوبگر سپاه و بسیج با شلیک مستقیم، دهها نفر را در مشهد و شهرهای استان به شهادت رساندند.<br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱ و۱۴۰۴ ===<br />
مشهد در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] پس از قتل [[مهسا امینی]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه ۱۴۰۴]] نیز نقش برجستهای ایفا کرد. بسیاری از شهروندان این استانها بهویژه مشهد، در جریان این اعتراضات مورد هدف تیراندازی نیروهای سرکوبگر حکومتی قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند.<br />
<br />
=== اعدام سه زندانی سیاسی مشهد (۱۴۰۵) ===<br />
در اردیبهشت ۱۴۰۵ درادامه سرکوب و کشتار معترضان در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]، رژیم آخوندی سه زندانی [[مهدی رسولی]] و [[محمدرضا میری]] و [[ابراهیم دولتآبادینژاد|ابراهیم دولتآبادی]] به اتهام مشارکت در ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ در مشهد اعدام نمود.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C&diff=89468ایرانپدیا:مقالههای حیاتی2026-06-15T13:20:53Z<p>Alireza k h: /* ایران، شهرها و استانها */</p>
<hr />
<div>این صفحه فهرستی است از موضوعاتی پایهای که ایرانپدیا باید آنها را در سطح یک نوشتار باکیفیت یا در سطح بالاتر - نوشتار برگزیده - داشته باشد.<br />
<br />
* اسامی قرمز، نگارش نشده و اسامی آبی نگارش شده یا در حال نگارش هستند.<br />
<br />
[[ایرانپدیا:نوشتارهای برگزیده|نوشتارهای برگزیده]] با ({{FA-star}})، نوشتارهای عالی (کلاس آ) با ({{A-Class-icon}})، [[ایرانپدیا:نوشتار خوب|نوشتارهای خوب]] با ({{GAicon}}) و نوشتارهای متوسط (کلاس ب) با ({{B-icon}}) مشخص شدهاند. نوشتارهایی که برچسب [[ایرانپدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] خوردهاند یا نیاز به بهبود در سریعترین زمان ممکن را دارند، '''توپر''' نشان داده شدهاند.<br />
<br />
== انقلاب دموکراتیک ایران ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴]]<br />
<br />
===جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]<br />
# [[گالری شهیدان قیام ۱۴۰۴]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان تهران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمانشاه]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اصفهان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان لرستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان خوزستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان فارس]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گیلان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کردستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان ایلام]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قزوین]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان همدان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مرکزی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان آذربایجان غربی]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان گلستان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان زنجان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان هرمزگان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان کرمان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان یزد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان قم]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استانهای خراسان]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان اردبیل]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان چهارمحال و بختیاری]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در ٰاستان کهگیلویه و بویراحمد]]<br />
# [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان سمنان]]<br />
# [[شهیدانی که محل شهادت آنها نامشخص است]]<br />
# جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (شماره۲)<br />
# [[کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴]]<br />
# [[حمله به بیمارستان خمینی ایلام]]<br />
# [[قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴]]<br />
# [[آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ===<br />
# [[داریوش انصاری بختیاروند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسام خدایاریفرد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شایان اسدالهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا عظیمزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خداداد شیروانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وهاب موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی فلاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سجاد والامنش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد جلیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بیاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروش سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رسول کدیوریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان بزرگی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرمحمد کوهکن]]<br />
# [[محمد نوری]]<br />
# [[احمدرضا امانی]]<br />
# [[طاها صفری]]<br />
# [[احد ابراهیمپور عبدلی]]<br />
# [[فارص (محسن) آقامحمدی]]<br />
# [[محمد مقدسی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[لطیف کریمی]]<br />
# [[مبین یعقوبزاده]]<br />
# [[مسیح جلیل]]<br />
# [[فرهاد عیوضی]]<br />
# [[محمد موسوی]]<br />
# [[مهدی موسوی]]<br />
# [[حسین مونسی]]<br />
# [[ابوالفضل خالدی]]<br />
# [[بهمن فتاحی]]<br />
# [[اکرم پیرگزی]]<br />
# [[روبینا امینیان]]<br />
# [[مسعود ذاتپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی امامیپور]]<br />
# [[منصوره حیدری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز منصوری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قاسم روستا]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین ربیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا مرادیعبدالوند]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ولیدوست]]<br />
# [[دیاکو محمدی]]<br />
# [[بهرام زاهدی]]<br />
# [[خالد ملایی]]<br />
# [[علی عزیزی جعفرآبادی]]<br />
# [[ابراهیم یوسفی]]<br />
# [[روحالله ستاره مشتری]]<br />
# [[سامان نظری]]<br />
# [[محمدرضا گروهی]]<br />
# [[رضا رحمتی]]<br />
# [[مجتبی قربانی]]<br />
# [[فرهاد عیوضی دودرایی]]<br />
# [[مهدی سلحشور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود موسوی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا کرمی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علی کریمی باولکی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا صیدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بیات سبحانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی قرباندوست]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی جهانبخش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد غلامزاده نوشری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سونیا صالحی راد]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرزو عابدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان علیزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم احمدپوریان]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی قلعهزنجیری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان اسدی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید صالحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا دباغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا مرادی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین محمدزاده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالفضل حیدری موصلو]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بهرامی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[نعیم عبداللهی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدین دولتخواه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی پرویزی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[جواد گنجی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[یزدان افروغ]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد خیردار]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فلاح]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سامان فتاحی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[شعله ستوده]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا لشکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا سمیعپور]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی لواسانی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام درویش]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر شکری]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر فرد]]<br />
# [[ابوالفضل طاووسی]]<br />
# [[ستایش شفیعی]]<br />
# [[دانیال سبزیکار]]<br />
# [[دیار پورچهریق]]<br />
# [[سیامک راشد]]<br />
# [[هولاکو ایوانی]]<br />
# [[ریبین مرادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[افسانه رضویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا حاجی مرادیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید ابراهیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملینا اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین قدیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران رفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمانه میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سورنا گلگون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا اشکبوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بهلولی پور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسین میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه علیمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[متین منتظرالظهور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مبین فیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نازلی جانپرور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهرا بنیعامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مصطفوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرنیا شاد بجارکناری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زهره فاضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنم فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمیله شفیعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معین رنجبر (همایون)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد صالح ظریفمقدم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلمحمد شاهوزایی (شاهوزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صنم پوربابایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زیبا دستجردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسیح شاهوردی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی ضیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال دیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالح محمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیعباس زورقچیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صالحه اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر جاویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میلاد بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[الهام طغیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهنام ایزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرش طلوع شیخزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعلی میرجعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین امامجمعه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهاران طاهرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی روستا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پارسا رحمتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی آرمند]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن سماکوش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان شکورزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ==<br />
# [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران]]<br />
# [[جمعه خونین زاهدان]]<br />
# [[خیزش ایذه]]<br />
# [[چهلم حدیث نجفی]]<br />
<br />
<br />
=== جستارهای وابسته ===<br />
# [[کوکتل مولوتف]]<br />
# [[انقلاب مخملی]]<br />
# [[نسل Z]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
===اسامی و عکس جانباختگان===<br />
# [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]<br />
<br />
<br />
=== جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ===<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حدیث نجفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیکا شاکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش محمودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد قائمیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خدانور لجعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا نقیب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غزاله چلاوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کومار درافتاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان زمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیان پیرفلک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرنیکا قائممقامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی عراقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حنانه کیاکجوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارینا اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیلار حقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاروان قادر شوکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرشاد شهیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما شفیقدوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسرا پناهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسنزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرتین رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سروری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسیم صدقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرین علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مینو مجیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سینا نادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پریسا بهمنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سالار مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هیمن حمزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا شهپرنیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرشیا امام قلیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه نعامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران سماک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورش نیکنام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حامد سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماهک هاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یلدا آقافضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آیدا رستمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هومن عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرحسین بساطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نگین عبدالملکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نوید بادپا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید جواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[برهان الیاسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امید زارع مؤیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی روزبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال پابندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزین معروفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نیما نوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهریار عادلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمود احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران بصیر توانا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شمال خدیری پور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فایق مام قادری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدمومن زندکریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سامان قادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل مولودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مختار فتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پیمان منبری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سید احمد شکراللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل امیرعطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[منصوره سگوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد روحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آرمیتا گراوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاسم رحیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمداقبال نایبزهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مصطفی احمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کامران شیخه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد میرموسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کمیل ابوالحسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سیدجواد موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عماد حیدری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[آریان مریدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ابوالفضل آدینهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اسماعیل شنبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سارینا ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کبری شیخه سقا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر بیرانوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جواد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سپهر اعظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شادمان احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دنیا فرهادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم اسماعیلزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حاجی رسولپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی زارع اشکذری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مریم آروین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صادق فولادیوندا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شیرزاد احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهران اکرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[متین نادرخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید مهدی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== اعدامشدگان ===<br />
#[[قاسم آبسته]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایوب کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[داوود عبداللهی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[میلاد زهرهوند]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سپهر شیرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد قبادلو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدمهدی کرمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حسینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن شکاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانیال کاظمینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجیدرضا رهنورد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد سلیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید حسیننژاد حیدرانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجاهد کورکور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید کاووسیفر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا و نسرین کعبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدرضا درخشنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهران بهرامیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مونا محمودنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عامر رامش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ساسان آزادوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محراب عبداللهزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالجلیل شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد عباسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عباس اکبری فیضآبادی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشکان مالکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد محمدینیا]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
== افراد ==<br />
{{لنگر|افراد}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زنان ===<br />
# [[زنان پیشگام در قیامهای ایران]]<br />
# [[زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران]]<br />
=== قربانیان آپارتاید ===<br />
# [[فاطمه سلطانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== هنرمندان ===<br />
# [[مرضیه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی حنانه]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیبالله بدیعی]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شجریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[آندرانیک آساطوریان]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[رضا اولیا]]<br />
# [[حمیدرضا طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر سخایی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[عماد رام]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[منصور قدرخواه]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[پرویز یاحقی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[بهرام عالیوندی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[ناهید همتآبادی]]{{A-Class-icon}} <br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر آرام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون ژورک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گیسو شاکری]]<br />
# [[روزبه عمادزاده]]<br />
# [[منوچهر طاهرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا شوریده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب شهیدثالث]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد مهراد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[واروژان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ام کلثوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن کسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهیار قنبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ویگن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید خلیل عالینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله مقبلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله ملک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین گلگلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن صبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین بنان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[توماج صالحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد شمس]] {{A-Class-icon}}<br />
# [[دلکش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی تجویدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نصرالله زرینپنجه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن مفید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهرام بیضایی]]<br />
# [[تورج نگهبان]]<br />
# [[اردلان سرفراز]]<br />
# [[بهمن رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر تقوایی]]<br />
# [[بیژن ترقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرجان ساتراپی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== ورزشکاران ===<br />
# [[پوریای ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا تختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حبیب خبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ منتظرالظهور]]<br />
# [[محمدقربانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسلم اسکندر فیلابی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن نایبآقا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروزان عبدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خادم حقیقت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صمد منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شهلا فردوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهشید رزاقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علاءالدین عترتی کوشالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالله موحد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرویز قلیچخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== نویسندگان و شاعران ===<br />
==== نویسندگان و شاعران ایرانی ====<br />
# [[منوچهر هزارخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین ساعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین بهبهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزاده عشقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی شایگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالعلی معصومی]]<br />
# [[غزاله علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحمان کریمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمشید پیمان]]<br />
# [[فروغ فرخزاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج جنتی عطایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدون مشیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیما یوشیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منوچهر آتشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرخی یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد معین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق چوبک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حافظ]]<br />
# [[رهی معیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مولوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن صباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطار نیشابوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیرکو بیکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال آل احمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین منزوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد کسروی]]<br />
# [[حمید مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سهراب سپهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شفیعی کدکنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بزرگ علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش کسرایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمین دانشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسماعیل خویی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید پورحاجیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اسدیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناظم حکمت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بکتاش آبتین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رحیم معینی کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نادر نادرپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا براهنی]]<br />
# [[ادیبالممالک فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمدرضا احمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروین اعتصامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فردوسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوذر ورداسبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عارف قزوینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ماشاءالله آجودانی]]<br />
#[[رومن رولان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[زری اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مختاری، شاعر و نویسنده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی اشرف درویشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد جعفر پوینده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید نفیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یدالله رؤیایی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید سلطانپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین ناهیدی آذر]]<br />
# [[امین (پیمان) فرحآور]]<br />
# [[مرتضی کیوان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی]]<br />
# [[جبار باغچهبان]]<br />
# [[حسین پژمان بختیاری]]<br />
<br />
==== نویسندگان و شاعران غیرایرانی ====<br />
#[[برتولت برشت]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[پابلو نرودا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[فدریکو گارسیا لورکا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جرجی زیدان]]<br />
# [[دیل کارنگی]]<br />
# [[جک لندن]]<br />
# [[آندره مالرو]]<br />
<br />
==== برندگان نوبل (حامیان مقاومت ایران) ====<br />
# [[مِیرید کوریگان مگوایر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آدولفو پرز اسکیول]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسکار آریاس سانچز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژوزه مانوئل راموس-هورتا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارلوس فیلیپه شیمنش بلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جودی ویلیامز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توکل کرمان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لیما گبوئی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== فعالان سیاسی و اجتماعی ===<br />
# [[کاظم رجوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]<br />
# [[محسن دگمهچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرزاد کمانگر]]<br />
# [[شیرین علمهولی]]<br />
# [[ستار بهشتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رسولی]]<br />
# [[سید ابراهیم رسولی]]<br />
# [[مجید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی حاجآقایی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]<br />
# [[احسان فتاحیان]]<br />
# [[ارژنگ داوودی]]<br />
# [[زهرا صفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد کرد زنگنه]]<br />
# [[فاطمه مثنی]]<br />
# [[کیانوش زندی]]<br />
# [[زهرا کاظمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغ تقیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پرستو معینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گلرخ ایرایی]]<br />
# [[سهیل عربی]]<br />
# [[آرش صادقی]]<br />
# [[مریم اکبری منفرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیره جلالی]]<br />
# [[آتنا دائمی]]<br />
# [[هاشم خواستار]]<br />
# [[حسین سودمند]]<br />
# [[ناصر فهیمی]]<br />
# [[داریوش فروهر]]<br />
# [[پروانه مجد اسکندری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هدی صابر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه فارسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زینب جلالیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انورخضری]]<br />
# [[ادریس جمشیدزهی]]<br />
# [[شریفه محمدی]]<br />
# [[وریشه مرادی]]<br />
# [[پخشان عزیزی]]<br />
# [[حاج خلیل رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی یونسی]]<br />
# [[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[منوچهر فلاح]]<br />
# [[احسان فریدی]]<br />
# [[علیرضا شریعتپناهی]]<br />
# [[مسعود جامعی]]<br />
# [[فرشاد اعتمادیفر]]<br />
# [[آرمین (احسان) خدایاری]]<br />
# [[علیرضا مرداسی (حمیداوی)]]<br />
# [[حافظ فروحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آرمان صادقی]]<br />
# [[حسن بیت عبدالله]]<br />
# [[سعید عباسی]]<br />
# [[الهه فولادی]]<br />
# [[یعقوب درخشان]]<br />
# [[زینب همرنگ سیدبگلو]]<br />
# [[ارغوان فلاحی]]<br />
# [[معصومه (شیوا) اسماعیلی]]<br />
# [[پژمان توبرهریزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سمیه رشیدی]]<br />
# [[غلامحسین کلبی]]<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]<br />
# [[محمد معصوم شاهی]]<br />
# [[زهرا شهباز طبری]]<br />
# [[رضا عبدالی]]<br />
# [[کریم خجسته]]<br />
# [[خسرو علیکردی]]<br />
# [[شاهین ذوقیتبار]]<br />
# [[خسرو رهنما]]<br />
# [[احسان رستمی]]<br />
# [[ربابه ماسوری]]<br />
# [[علی معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور جمالی]]<br />
# [[امیرحسین حاتمی]]<br />
# [[شاهین واحدپرست]]<br />
# [[محمدامین بیگلری]]<br />
# [[علی فهیم]]<br />
# [[حامد ولیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عرفان کیانی]]<br />
# [[ابراهیم دولتآبادینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا میری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رسولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود مسجودی]]<br />
# [[پریسا کمالی]]<br />
# [[فتحالله آوری]]<br />
<br />
=== سیاستمداران ===<br />
# [[کوروش بزرگ]]<br />
# [[رضاشاه پهلوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا پهلوی]]<br />
# [[اشرف پهلوی]]<br />
# [[علی امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اقبال لاهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالحسین تیمورتاش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر محمد مصدق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیّدحسن تقیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیدحسین فاطمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرعباس هویدا]]<br />
# [[بیبی مریم بختیاری]]<br />
# [[جمشید آموزگار]]<br />
# [[جعفر شریفامامی]]<br />
# [[عبدالرحمن قاسملو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق شرفکندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی بازرگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[داریوش فروهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزتالله سحابی]]<br />
# [[یدالله سحابی]]<br />
# [[محمدتقی شریعتی مزینانی]]<br />
# [[یحیی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ملکی]]<br />
# [[ابراهیم یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[محمود افشارطوس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا آقاخان کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور شاپور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر حشمت طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تیمور بختیار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسن رشدیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی فروغی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفر بقایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد قوام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ضیاءالدین طباطبایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سردار اسعد بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم سامی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== مسئولان رژیم ایران ===<br />
# [[روحالله خمینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صیاد شیرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی رازینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجتبی خامنهای]]<br />
# [[مرتضی مطهری]]<br />
# [[احمد خمینی]]<br />
# [[علی فلاحیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید علی خامنه ای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سلیمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی کروبی]]<br />
# [[ابوالحسن بنیصدر]]<br />
# [[میرحسین موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدتقی مصباح یزدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد خاتمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود احمدینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن روحانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی نیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابراهیم رئیسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین باقری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی اشراقی]]<br />
# [[مصطفی پورمحمدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله لاجوردی]]<br />
# [[علی لاریجانی]]<br />
# [[صادق لاریجانی]]<br />
# [[محمود هاشمی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ری شهری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قربانعلی دری نجفآبادی]]<br />
# [[حسین اشتری]]<br />
# [[ابوالقاسم صلواتی]]<br />
# [[محمدباقر قالیباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن شاهوارپور]]<br />
# [[علی باقری کنی]]<br />
# [[صادق قطبزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا پناهیان]]<br />
# [[عطاءالله اشرفی اصفهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین محسنی اژهای]]<br />
# [[حمید نوری]]<br />
# [[داوود رحمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر هاشمی رفسنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسینعلی منتظری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[احمدرضا رادان]]<br />
#[[حسین سلامی]]<br />
#[[سید رضی موسوی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ایمان افشاری]]<br />
#[[محمدرضا زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[قاضی عموزاد]]<br />
#[[قاضی محمدرضا عموزاد خلیلی]]<br />
#[[محسن فخریزاده مهابادی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد بهشتی]]<br />
#[[قاضی محمدرضا توکلی]]<br />
#[[مهدی نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا عسگری]]<br />
#[[مصطفی تاجزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسین امیرعبداللهیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدعلی آل هاشم]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مخبر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین احمدی شاهرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مالک رحمتی]]<br />
#[[حسین طائب]]<br />
#[[سعید جلیلی]]<br />
#[[مسعود پزشکیان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیاصغر حجازی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[غلامعلی حداد عادل]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[امیرحسین قاضیزاده هاشمی]]<br />
#[[علیرضا زاکانی]]<br />
#[[محمد محمدی گلپایگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدرضا عارف]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمد مقیسه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[بابک زنجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید امامی]]<br />
#[[حسین همدانی]]<br />
#[[صادق خلخالی]]<br />
#[[حسین موسوی تبریزی]]<br />
#[[محمود هاشمی شاهرودی]]<br />
#[[امیرعلی حاجیزاده]]<br />
#[[روحالله حسینیان]]<br />
#[[علی قدوسی]]<br />
#[[تریتا پارسی]]<br />
#[[علی شمخانی]]<br />
# [[احمد علمالهدی]]<br />
# [[احمد خاتمی]]<br />
# [[کاظم صدیقی]]<br />
# [[احمد توکلی]]<br />
# [[سید محمد حسینزاده حجازی]]<br />
# [[محمدباقر ذوالقدر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین مجید موسوی افتخاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن تهرانی مقدم]]<br />
# [[اسدالله اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر ولایتی]]<br />
# [[وحید حقانیان]]<br />
# [[غفور درجزی]]<br />
# [[احمد وحیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد پاکپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا اعرافی]]<br />
# [[امیر حاتمی]]<br />
# [[اسماعیل خطیب]]<br />
# [[علیرضا تنگسیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کمال خرازی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== آمران و عاملان قتل عام ===<br />
# [[امجد یوسف]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون ===<br />
# [[محمدعلی جابرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی میهندوست]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کریم(محراب)رشیدی]]<br />
# [[ناصر صادق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ربیعی]]<br />
# [[موسی خیابانی]]<br />
# [[آذر رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصغر مقدم]]<br />
# [[احمد (عبدالله) کلاهدوز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاوش سیفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهناز کلانتری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سوسن میرزایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله تدین چهارسوقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد بازرگانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم ذوالانوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مصطفی جوان خوشدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شکرالله مشکین فام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مجید شریف واقفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی صمدیه لباف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهر احمدزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود احمدزاده]]<br />
# [[احمد رضایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود عسگریزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی باکری]]<br />
# [[محمود قائمشهر]]<br />
# [[بهجت تیفتکچی]]<br />
# [[رسول مشکینفام]]<br />
# [[محمود شامخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا سعادتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد ضابطی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین رضایی]]<br />
# [[طاهره طلوع]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا خسروی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گوهر ادبآواز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سکینه چاقوساز]]<br />
# [[معصومه کبیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صارمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جعفر کاظمی]]<br />
# [[منیره رجوی]]<br />
# [[حجت زمانی]]<br />
# [[ثریا ابوالفتحی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[معصومه عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالرضا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف احمدی]]<br />
# [[سیاوش سیفی]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ندا حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه مجاوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ولیالله فیض مهدوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاطمه مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرتضی شفایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر اکبری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلیل گادانی]]<br />
# [[زهره قائمی]]<br />
# [[گیتی گیوهچینیان زاده]]<br />
# [[ابراهیم ذاکری]]<br />
# [[محمد سیدی کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین مدنی]]<br />
# [[مسعود رجوی]]<br />
# [[مریم رجوی]]<br />
# [[زهرا مریخی]]<br />
# [[مهدی ابریشمچی]]<br />
# [[محمد سید المحدثین]]<br />
# [[محمد علی توحیدی]]<br />
# [[فهیمه اروانی]]<br />
# [[مژگان پارسایی]]<br />
# [[زهره اخیانی]]<br />
# [[صدیقه حسینی]]<br />
# [[مهوش سپهری]]<br />
# [[بهشته شادرو]]<br />
# [[شهرزاد حاجسیدجوادی]]<br />
# [[گیتی نظیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد حیاتی]]<br />
# [[محمود عطایی]]<br />
# [[محمود عضدانلو]]<br />
# [[محمد حنیف نژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سعید محسن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر بدیع زادگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسرین پارسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیژن جزنی]]<br />
# [[اسماعیل شریفزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز دهقانی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]<br />
# [[شکرالله پاکنژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خسرو روزبه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرپرویز پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیاکبر صفایی فراهانی]]<br />
# [[خسرو گلسرخی]]<br />
# [[میرزا کوچک خان جنگلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مادر ذاکری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آراسته قلیوند]]<br />
# [[عالیه بازرگان]]<br />
# [[محترم ایجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بنیهاشمی]]<br />
# [[عباس عمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رئوف بشردوست]]<br />
# [[داریوش سلحشور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مرضیه احمدی اسکویی]]<br />
# [[محمدحسین جنتی لادانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کرامتالله دانشیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عزیز رضایی]]<br />
# [[مسعود فرشچی]]<br />
# [[مجید کاووسیفر]]<br />
# [[سعید سنگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رامین حسینپناهی]]<br />
# [[عباس مدرسیفر]]<br />
# [[عبدالرحمان قاسملو]]<br />
# [[حمیرا اشراق]]<br />
# [[فضیلت علامه حائری]]<br />
# [[حیدر قربانی]]<br />
# [[محسن محمدباقر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته اسفندیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عفت حداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[راضیه کرمانشاهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عذرا علوی طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد زیبرم]]<br />
# [[بتول رجایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نسترن عظیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گداعلی صابر مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسین سیدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود بریسمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن نگهبان]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[سعید ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن معصومی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مرتضی قرهاوغلانی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اصغر باباعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کریم جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[عبدالرحیم احراری]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علی یونسی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شکرالله ربیعی]]<br />
#[[امیرحسین مرادی]]<br />
#[[سید علی نبوی چاشمی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[کاظم باقرزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[محمدحسین حبیبی]]<br />
#[[عباس مفتاحی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[گیتیالسادات جوزی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حسن ضیاظریفی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[مهرنوش ابراهیمی روشن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[علیرضا گلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پروانه پیوستگان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مسعود شکیبانژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یحیی شجاعی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حمزه لوئیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی نجاتی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[حوا برزگر]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[شهرزاد مرشدی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[نصرت رمضانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهدی حسنی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین پویان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدعلی زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهروز احسانی اسلاملو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صبا هفت برادران]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[صمد بهرنگی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوشنگ اعظمی لرستانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اللهقلی خان جهانگیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین جهانگیری]]<br />
# [[شهلا حریری مطلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علیرضا معدنچی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدحسین نقدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم هژبریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک علوی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا خالقی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامرضا مسعودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد رضا شادبختی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شاهپور علیزاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[وحید بنی عامریان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پویا قبادی بیستونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بابک علیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اکبر (شاهرخ) دانشورکار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید محمد تقوی سنگدهی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوالحسن منتظر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن عضدانلو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صاحب (مهدی) ذبیحیان لنگرودی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسن جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد بگلری (نوشین)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی صمیمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ایرج ماسوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا (عبدالله) راتبی]]<br />
# [[خانواده مصباح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته شبانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عطیه محررخوانساری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی اصغر اکبرنیا منصور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محسن حسن کاویار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرح اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کیومرث سیدخلخال]]<br />
# [[حسن سرخوش]]<br />
# [[مریم قدسیمآب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاسم سیفان بابایی]]<br />
# [[حفیظ الله شمس]]<br />
# [[زهره بنیجمالی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سلطنت رمیم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قادر ویسی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدرضا شایان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمود فرد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرهاد درودیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشید اسدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاظم افجهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[منصور رادپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته ازهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمید خادمی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهین خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صغری داوودی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== انقلابیون خارجی===<br />
# [[رزا لوگزامبورگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چه گوارا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]<br />
# [[سیمون بولیوار]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فریدریش انگلس]]<br />
# [[ولادیمیر لنین]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هوشیمین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آنی ازبرت]]<br />
# [[سوفان چان]]<br />
# [[هارون هاشمی]]<br />
# [[سمینا اقبال]]<br />
# [[یاسر عرفات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ابوجهاد]]<br />
# [[سالوادور آلنده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیمون دو بووار]]<br />
# [[پاتریس لومومبا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانتس فانون]]<br />
# [[لئون تروتسکی]]<br />
#[[ویکتور خارا]]<br />
#[[وو نگوین جیاپ]]<br />
#[[بابی ساندز]]<br />
<br />
=== فلاسفه، استادان دانشگاه و دانشمندان ===<br />
# [[زرتشت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دکتر علی شریعتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مریم میرزاخانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد تفضلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارل مارکس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هانا آرنت]]<br />
# [[آنتونیو گرامشی]]<br />
# [[لویی آلتوسر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رابیندرانات تاگور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد اشرف]]<br />
# [[امیرحسین آریانپور]]<br />
# [[باروخ اسپینوزا]]<br />
# [[محمدعلی شیخی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[غلامحسین صدیقی]]<br />
<br />
=== تاریخنگاران ===<br />
# [[یرواند آبراهامیان]]<br />
# [[فریدون آدمیت]]<br />
# [[حسین مکی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ژانت آفاری]]<br />
<br />
=== روحانیون ===<br />
# [[سید محمود طالقانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[علی گلزاده غفوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد امامی کاشانی]]<br />
# [[حبیبالله آشوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جلال گنجهای]]<br />
# [[حسینعلی منتظری]]<br />
#[[عبدالغفار نقشبندی]]<br />
# [[حسن لاهوتی اشکوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید ابوالقاسم کاشانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ عبدالله مازندرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن مدرس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شیخ محمد خیابانی]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== شخصیتهای خارجی ===<br />
# [[ترور رفیق حریری]]<br />
# [[امه سهزر]]<br />
# [[الی ویزل]]<br />
# [[لرد راسل جانسون]]<br />
# [[مولود آئونیت]]<br />
# [[محمود شریف بسیونی]]<br />
# [[آلبرتو نیسمن]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لرد رابین کوربت]]<br />
# [[لرد اسلین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یهودی منوهین]]<br />
# [[احمد سوکارنو]]<br />
# [[محمد سوهارتو]]<br />
# [[ایندیرا گاندی]]<br />
# [[احمد بن بلا]]<br />
# [[ژاندارک]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاتما گاندی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نلسون ماندلا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آبراهام لینکلن]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جو لیبرمن]]<br />
# [[جورج واشنگتن]]<br />
# [[وینستون چرچیل]]<br />
# [[ژوزف استالین]]<br />
# [[پینوشه]]<br />
# [[جمال عبدالناصر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد انور السادات]]<br />
# [[آدولف هیتلر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اولیویه ونده کاستیل]]<br />
#[[اریک داوید]]<br />
#[[آلخو ویدال کوادراس]]<br />
#[[آبه پیر]]<br />
#[[بنیتو موسولینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرانسیسکو فرانکو]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[اورسولا گرترود فون در لاین]]<br />
#[[اسماعیل هنیه]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[هانری لکلرک]]<br />
#[[ناپلئون بناپارت]]<br />
#[[نیکلای چائوشسکو]]<br />
#[[سون یات سن]]<br />
#[[سید احمد غزالی]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[جاوید رحمان]]<br />
#[[مارتین لوتر کینگ جونیور]]<br />
# [[ژان زیگلر]]<br />
# [[لخ والسا]]{{A-Class-icon}}<br />
#[[ژرژ-هنری بوتهیه]]<br />
#[[رینالدو گالیندو پل]]<br />
#[[موریس دنبی کاپیتورن]]<br />
#[[احمد شهید]]<br />
#[[عاصمه جهانگیر]]<br />
#[[مای ساتو]]<br />
# [[بشار اسد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سید حسن نصرالله]]<br />
# [[احمد چلبی]]<br />
<br />
=== شناخته شدگان ===<br />
# [[دلارا دارابی]]<br />
# [[رحیم مؤذنزاده اردبیلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمیدالله اربابی]]<br />
# [[رومینا اشرفی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سحر خدایاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاطفه رجبی]]<br />
# [[سید محمد حسینی]]<br />
# [[مسیح علینژاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[روحالله زم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عبدالمالک ریگی]]<br />
# [[دادشاه]]<br />
# [[سکینه سلیمانزاده]]<br />
# [[مهسا امینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[یاسر شهبخش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد وفایی ثانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رضا رسایی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلال نصرویی]]<br />
# [[راجنیش چاندرا موهان جین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارا دلدار]]<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیر محمد خالقی]]<br />
# [[اصغر نحویپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ریحانه جباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[احمد بالدی]]<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هاله سحابی]]<br />
# [[ابوالحسن خانعلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نهال آهوقلندری]]<br />
# [[امیرحسین و احمدرضا فیضی]]<br />
# [[غزال مولان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== تاریخی ===<br />
== اصطلاحات دوران مشروطه ==<br />
# [[منوّرالفکر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبنامه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بستنشینی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فراموشخانه]]<br />
# [[عدالتخانه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادیخواه]]<br />
# [[مشروطه و مشروعه]]<br />
# [[قانون اساسی مشروطیت]]<br />
# [[عدالت]]<br />
# [[مشروطهخواه]]<br />
# [[انجمن]]<br />
# [[قانون]]<br />
# [[ملت]]<br />
# [[تکفیر]]<br />
# [[آزادیستان]]<br />
# [[فداییان (در انقلاب مشروطه)]]<br />
# [[جراید حُرّه (مطبوعات آزاد)]]<br />
# [[مستبدین]]<br />
# [[استبداد]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[استبداد صغیر]]<br />
# [[مرکز غیبی تبریز]]<br />
# [[انجمن ایالتی تبریز]]<br />
<br />
== نمادهای دوران مشروطه ==<br />
# [[امیرخیز]]<br />
<br />
== روزنامههای دوران مشروطه ==<br />
# [[روزنامه قانون]]<br />
# [[روزنامه حبلالمتین]]<br />
<br />
== شخصیتهای تاریخی ==<br />
# [[یپرم خان]]<br />
# [[یعقوب لیث]]<br />
# [[کیخسرو]]<br />
# [[محمدتقی پسیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[امیرکبیر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[رئیسعلی دلواری]]<br />
# [[شاه نعمت الله ولی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فروغالسلطنه آذرخشی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی محمد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هوارد باسکرویل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستفیک داویدیان]]<br />
# [[ابومسلم خراسانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزارضا کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ملکالمتکلمین]]<br />
# [[جهانگیرخان صوراسرافیل]]<br />
# [[محمود محمود]]<br />
# [[میرزا ملکمخان]]<br />
# [[صادق رضازاده شفق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طاهره قرهالعین]]<br />
# [[ناظمالاسلام کرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد اسماعیل امیرخیزی]]<br />
# [[میرزا محمدصادق آقا مجتهد تبریزی]]<br />
# [[کریم طاهرزاده بهزاد]]<br />
# [[میرزا جواد سعدالدوله]]<br />
# [[سید محمد طباطبایی]]<br />
# [[سید عبدالله بهبهانی]]<br />
# [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]]<br />
# [[ابراهیم صفایی]] <br />
# [[مهدی ملکزاده]]<br />
# [[سید جمالالدین اسدآبادی]]<br />
# [[ستارخان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسنخان مشیرالدوله]]<br />
# [[نجفقلی خان صمصامالسلطنه بختیاری]]<br />
# [[میرزا محمدعلی خان تربیت]]<br />
# [[میرزا علیاصغر خان اتابک اعظم]]<br />
# [[میرزاحسن خان وثوقالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حیدرخان عمواوغلی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا محمدحسین نائینی]]<br />
# [[شیخ احمد تربتی]]<br />
# [[سید جمالالدین واعظ اصفهانی]]<br />
# [[مهدی قلیخان هدایت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قاضی ارداقی]]<br />
# [[عبدالرحیم طالبوف تبریزی]]<br />
# [[یحیی دولتآبادی]]<br />
# [[سید محمدرضا مساوات]]<br />
# [[سلیمان خان میکده]]<br />
# [[میرزا حسین خلیلی تهرانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[صدیقه دولتآبادی]]<br />
# [[عبدالمجید میرزا عینالدوله]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[میرزا حسین خان سپهسالار]]<br />
# [[میرزای شیرازی]]<br />
# [[مریم عمید سمنانی]]<br />
# [[زینالعابدین مراغهای]]<br />
# [[محمدولی خان تنکابنی]]<br />
# [[میرزا حسن مستوفیالممالک آشتیانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کامران میرزا]]<br />
# [[عباسقلی آدمیت]]<br />
# [[اللهیار خان آصفالدوله]]<br />
# [[حسین پاشا خان]]<br />
# [[علی موسیو]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
=== جان باختگان تظاهرات ===<br />
# [[نیکتا اسفندانی]]<br />
# [[رامین پوراندرجانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سارو قهرمانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرشته علیزاده]]<br />
# [[عزت ابراهیمنژاد]]<br />
# [[سعید زینالی]]<br />
# [[مصطفی صالحی]]<br />
# [[نوید افکاری]]<br />
# [[نوید بهبودی]]<br />
# [[عبدالله لرستانی]]<br />
# [[مهدی نیکویی]]<br />
# [[حمزه بریهی]]<br />
# [[فرزاد انصاریفر]]<br />
# [[محسن محمدپور]]<br />
# [[آرشام ابراهیمی]]<br />
# [[پویا بختیاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمدجواد عابدی]]<br />
# [[پژمان قلیپور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهرداد معینفر]]<br />
# [[مهدی دائمی]]<br />
# [[رضا معظمی گودرزی]]<br />
# [[فرهاد مجدم]]<br />
# [[پدرام جعفری]]<br />
# [[سجاد رضایی]]<br />
# [[صدف موحدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد طاهری]]<br />
# [[مینا شیخی]]<br />
# [[میلاد محققی]]<br />
# [[آذر میرزاپور زهابی]]<br />
# [[علیرضا انجوی]]<br />
# [[صانع ژاله]]<br />
# [[محمد مختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== تاریخ ==<br />
{{لنگر|تاریخ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انقلابهای جهان ===<br />
# [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب ویتنام]]<br />
# [[انقلاب چین]]<br />
# [[انقلاب کوبا]]<br />
# [[انقلاب شوروی]]<br />
# [[انقلاب الجزایر]]<br />
# [[انقلاب مصر ۲۰۱۱]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب لیبی]]<br />
# [[انقلاب تونس]]<br />
# [[دولت فلسطین]]<br />
# [[انقلاب سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیروزی انقلاب سوریه]]<br />
# [[انقلاب کبیر فرانسه]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== دوران پهلوی و اواخر قاجاریه ===<br />
# [[دارالفنون]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی اول]]<br />
# [[قرارداد ۱۹۱۹]]<br />
# [[کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹]]<br />
# [[نهضت جنگل]]<br />
# [[جمهوری گیلان]]<br />
# [[تظاهرات ۱۷ شهریور]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کشف حجاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بلوای نان]]<br />
# [[اشغال ایران در جنگ جهانی دوم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خودمختاری آذربایجان]]<br />
# [[قرارداد گس گلشائیان]]<br />
# [[قرارداد دارسی]]<br />
# [[کمیته زرگنده]]<br />
# [[نهضت ملیشدن نفت]]<br />
# [[قیام ۳۰ تیر]]<br />
# [[قیام ۱۵ خرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۲۸ مرداد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فدائیان اسلام]]<br />
# [[قرارداد نفتی کنسرسیوم]]<br />
# [[پیمان سنتو]]<br />
# [[ساواک]]<br />
# [[اصلاحات ارضی]]<br />
# [[قائممقام فراهانی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مظفرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ناصرالدین شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[محمد علی شاه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام سیاهکل]]<br />
# [[زلزله بوئین زهرا]]<br />
# [[جشنهای ۲۵۰۰ ساله]]<br />
# [[جنگ ظفار]]<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[گاهشماری شاهنشاهی]]<br />
# [[گارد جاویدان شاهنشاهی]]<br />
# [[آتشسوزی سینما رکس آبادان]]<br />
# [[کنفرانس گوادلوپ]]<br />
# [[سیاست حقوق بشر کارتر]]<br />
# [[آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی زمان شاه در ۳۰ دی ۱۳۵۷]]<br />
# [[نهضت تنباکو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارداد کنسرسیوم]]<br />
# [[عهدنامه گلستان]]<br />
# [[عهدنامه ترکمانچای]]<br />
# [[انقلاب سفید]]<br />
# [[پرویز ثابتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حسین فردوست]]<br />
# [[اردشیر زاهدی]]<br />
# [[پرویز نیکخواه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فضلالله زاهدی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نعمتالله نصیری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اسدالله علم]]<br />
# [[حزب زحمتکشان ملت ایران]]<br />
# [[شعبان جعفری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فرار شاه از ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب عشایر در دوره رضاشاه]]<br />
<br />
=== دوران جمهوری اسلامی ===<br />
# [[تظاهرات در ایران]]<br />
# [[رژیم ولایت فقیه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرکوب کردستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گروگان گیری در سفارت آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[درگیری درترکمن صحرا ۱۳۵۸]]<br />
# [[ماجرای نوار آیت]]<br />
# [[انفجار آمیا]]<br />
# [[کشتی ربایی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[ایران گیت]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انقلاب فرهنگی]]<br />
# [[جنگ ایران و عراق]]<br />
# [[عملیات کربلای ۴]]<br />
# [[مرکز اسلامی هامبورگ]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[قتلعام ۶۷]]<br />
# [[تظاهرات قزوین ۱۳۷۳]]<br />
# [[قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین]]<br />
# [[انفجار بیروت ۲۰۲۰]]<br />
# [[محاکمه اسدالله اسدی]]<br />
# [[گورستان خاوران]]<br />
# [[هک مجلس جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸-۲۳ تیر ۱۳۷۸)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[دانشگاه آزاد - واحد علوم و تحقیقات]]<br />
# [[قتلهای زنجیرهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۱۳۸۸]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات کازرون]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶]]<br />
# [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۸]]<br />
# [[کارگران کشت و صنعت نیشکر هفتتپه]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[ترور میکونوس]]<br />
# [[حمله به تأسیسات نفتی آرامکو ۲۰۱۹]]<br />
# [[تظاهرات لردگان ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات عراق ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات ۱۳۹۸ ایران]]<br />
# [[کشتار در نیزار ماهشهر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط هواپیمای اوکراینی]]<br />
# [[انفجارها و آتشسوزیهای زنجیرهای در ایران]]<br />
# [[قتلعام در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸)]]<br />
# [[کشتار مسلمانان]]<br />
# [[حمله شیمیایی به حلبچه]]<br />
# [[انفجار حرم امام رضا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قیام تشنگان]]<br />
# [[مادران آبان]]<br />
# [[هیئت مرگ]]<br />
# [[راهرو مرگ]]<br />
# [[زلزله خوی]]<br />
# [[حمله سایبری علیه جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انحلال سپاه پاسداران]]<br />
# [[پرونده خانه اصفهان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[هک نهاد ریاست جمهوری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خالصسازی دانشگاهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سیاست النصر بالرعب]]<br />
# [[هک وزارت علوم، تحقیقات و فناوری]]<br />
# [[جنگ اسرائیل و حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مهاجرت در ایران]]<br />
# [[قتل داریوش مهرجویی و همسرش]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پیمان اسلو]]<br />
# [[غزه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبه نظامیان حوثی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شوراهای مردمی]]<br />
# [[حمله رژیم ایران به اسرائیل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح نور و حجاب اجباری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لایحه صلح از طریق قدرت در قرن بیست و یکم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اعتصاب غذای زندانیان سیاسی - سهشنبهها]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شبکه لابی نفوذ جمهوری اسلامی]]<br />
# [[کشتار حجاج در مکه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳]]<br />
# [[بیت خامنهای]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی]]<br />
# [[لیستگذاری سپاه توسط دولت کانادا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش جاوید رحمان درباره قتل عام۱۳۶۰ و ۱۳۶۷]]<br />
# [[مجلس خبرگان]]<br />
# [[انفجار حرم سامرا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قتل زیر شکنجه]]<br />
# [[حمله ۱۳ژوئن اسرائیل به ایران]]<br />
# [[کودتای نوژه]]<br />
# [[حمله آمریکا به سایتهای هستهای ایران]]<br />
# [[تأسیسات هستهای فردو]]<br />
# [[تأسیسات هستهای نطنز]]<br />
# [[تأسیسات هستهای اصفهان]]<br />
# [[سامانه مدیریت هوشمند نان (نانینو)]]<br />
# [[عبدالهادی حائری]]<br />
# [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[فرماندهان و مقامات کشته شده رژیم ایران در جنگ ۴۰روزه]]<br />
# [[محاصره دریایی آمریکا علیه ایران]]<br />
<br />
=== پرسنل ارتش هوادار مجاهدین ===<br />
# [[پرسنل ارتش هوادار مجاهدین]]<br />
# [[سرهنگ خلبان بهزاد معزی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سروان خلبان مصطفی وجدانی طباطبایی]]<br />
<br />
=== اپوزیسیون ایران ===<br />
# [[اپوزیسیون]]<br />
# [[رهبری ذیصلاح]]<br />
# [[پیامهای مسعود رجوی]]<br />
# [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای ملی مقاومت ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جبهه همبستگی ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سخنرانی مسعود رجوی در ۴ بهمن ۱۳۵۷]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در استادیوم امجدیه ۲۲ خرداد ۱۳۵۹]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گردهمایی آزادی، فلسفهی انقلاب]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در تبریز]]<br />
# [[گردهمایی هواداران مجاهدین در رشت]]<br />
# [[گردهمایی آینده انقلاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰]]<br />
# [[تظاهرات مادران ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان]]<br />
# [[طرح شورای ملی مقاومت ایران برای خودمختاری کردستان ایران]]<br />
# [[طرح صلح شورای ملی مقاومت]]<br />
# [[۳۰ مهر ۱۳۷۲ سالروز انتخاب مریم رجوی به عنوان رئیس جمهور دوران انتقال]]<br />
# [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[نهضت عیاران]]<br />
# [[گردهمایی جهانی ایران آزاد ۱۴۰۰]]<br />
# [[گردهمایی سالانه مجاهدین]]<br />
# [[تظاهرات استکهلم ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات لندن ۱۳۹۸]]<br />
# [[تظاهرات واشنگتن]]<br />
# [[تظاهرات بروکسل]]<br />
# [[تظاهرات برلین ۱۳۹۸]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[میلیشیا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ترور زهرا رجبی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۵ مهر ۱۳۶۰]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عاشورای مجاهدین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[۴ خرداد ۱۳۵۱ شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه اول شهریور ۵۰ به مجاهدین]]<br />
# [[جریان اپورتونیستی چپ نما در سازمان مجاهدین خلق (۱۳۵۴)]]<br />
# [[نشریه مجاهد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱]]<br />
# [[فاز سیاسی فاز نظامی]]<br />
# [[کشتار پشتآشان]]<br />
# [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[عملیات آفتاب]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات چلچراغ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عملیات فروغ جاویدان]]<br />
# [[عملیات مروارید]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳]]<br />
# [[قرارگاه لیبرتی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اشرف ۳]]<br />
# [[منابع مالی مجاهدین خلق]]<br />
# [[فراخوان به مسلح شدن جوانان توسط مسعود رجوی]]<br />
# [[مؤسسان پنجم ارتش آزادیبخش]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد آبان ۱۴۰۰ - واشینگتن]]<br />
{{col-break}}<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸]]<br />
# [[حمله نیروهای ارتش عراق به قرارگاه اشرف ۱۹ فروردین ۱۳۹۰]]<br />
# [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[انتقال اعضای سازمان مجاهدین خلق به آلبانی]]<br />
# [[کانونهای شورشی]]<br />
# [[کمیسیونهای شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[بیانیه ملی ایرانیان]]<br />
# [[کتاب تشدید تروریسم و جنگافروزی رژیم ایران]]<br />
# [[انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین]]<br />
# [[عملیات جاری]]<br />
# [[تشکیلات مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[شورای رهبری مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[شورای مرکزی مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران]]<br />
# [[هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کاندیداتوری مسعود رجوی]]<br />
# [[جایزه خدمات بشردوستانه بینالمللی هندوستان]]<br />
# [[بمباران قرارگاههای مجاهدین در کوت و جلولا]]<br />
# [[رژه ارتش آزادیبخش ملی ایران]]<br />
# [[حمله تروریستی پشت آشان]]<br />
# [[انفجار قرارگاه حبیب]]<br />
# [[جنگ آلان]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین خلق ایران از لیست تروریستی انگلستان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خروج نام مجاهدین از فهرست تروریستی اتحادیه اروپا]]<br />
# [[خروج نام سازمان مجاهدین از لیست تروریستی آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حکم شورای حکومتی عراق علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[قرارداد آتشبس بین مجاهدین و آمریکا]]<br />
# [[پایگاه اجتماعی مجاهدین خلق]]<br />
# [[شیطان سازی علیه مجاهدین خلق]]<br />
# [[عملکرد ۴۰ سالهی مجاهدین خلق پس از انقلاب ضدسلطنتی]]<br />
# [[شورشگران]]<br />
# [[گلریزان همیاری]]<br />
# [[تظاهرات پاریس ۱۴۰۱]]<br />
# [[جبهه خلق و ضدخلق]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه ۱۰۰ کنگره آمریکا]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[خط قرمز]]<br />
# [[سفر مریم رجوی به ایتالیا ۱۴۰۲]]<br />
# [[گروه پارلمانی دفاع از حقوق و حفاظت اشرف ۳ در کنگره آمریکا]]<br />
# [[قطعنامه ۱۱۴۸ کنگره آمریکا]]<br />
# [[پرواز مسعود رجوی از تهران به پاریس]]<br />
# [[کنفرانس درباره نسل کشی در قتلعام ۶۷]]<br />
# [[عزیمت مسعود رجوی از پاریس به عراق]]<br />
# [[کنفرانس سیاست جدید]]<br />
# [[قطعنامه ۱۶۶ کنگره آمریکا]]<br />
# [[افشای طرح کویر]]<br />
# [[کنفرانس مقاومت ایران در پارلمان اروپا (۱۴۰۴)]]<br />
# [[راهحل سوم]]<br />
# [[رادیو صدای مجاهد]]<br />
#[[فراخوان کمیته دوستان ایران آزاد در کشورهای نوردیک]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد در پارلمان ایتالیا]]<br />
# [[نامه سرگشاده «کمیته آلمانی همبستگی برای ایران آزاد»]]<br />
# [[بیانیه اکثریت سنای ایتالیا]]<br />
# [[کنفرانس ایران آزاد ۱۴۰۴ ایتالیا (رم)]]<br />
# [[قطعهی ۴۱ بهشت زهرا]]<br />
# [[کنفرانس «ایران بهپاخاسته در مقابل رژیم اعدامها»]]<br />
# [[نامهی ۴۵ شخصیت بینالمللی به رهبران جهان و رؤسای پارلمان]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۳۰۰ گروه پارلمانی، اتحادیه کارگری، شخصیت سیاسی، حقوقی و مدنی]]<br />
# [[نامه مشترک ۱۰۲ برنده جایزه نوبل به دبیرکل سازمان ملل متحد]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در بروکسل (۱۴۰۴)]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در نیویورک (۱۴۰۴)]]<br />
# [[کنفرانس برلین (۲۰۲۵)]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان- آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس برلین آبان ۱۴۰۴]]<br />
# [[هفتادودومین قطعنامه سازمان ملل متحد]]<br />
# [[اجلاس پارلمان اروپا در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ (۱۰ دسامبر ۲۰۲۵)]]<br />
# [[دومین اجلاس پارلمان اروپا در روز جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان فرانسه آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس کنگره آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس دوحزبی سنای آمریکا آذر ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت برندگان نوبل از قیام ۱۴۰۴]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[گزارش تحقیقات سایبری تردستون]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات بزرگ برلین - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس ایران: چشمانداز تغییر - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا- ۲۳بهمن ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات مونیخ در ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ (۱۳ فوریه ۲۰۲۶)]]<br />
# [[کنفرانس بینالمللی زنان در آستانه ۸ مارس ۲۰۲۶]]<br />
# [[تهاجم کانونهای شورشی به بیت خامنهای]]<br />
# [[اعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران]]<br />
# [[کنفرانس آنلاین مریم رجوی با شخصیتهای سیاسی- ۱۴اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در واشنگتن- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[تظاهرات ایرانیان در پاریس- ۱۶اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[کنفرانس حقوق بشر در ژنو-۲۱ اسفند ۱۴۰۴]]<br />
# [[بیانیه حمایت شخصیتهای جهانی از دولت موقت]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کنفرانس در پارلمان انگلستان]]<br />
# [[تظاهرات پاریس؛ اعتراض جهانی به اعدام]]<br />
# [[کنفرانس پارلمان انگلستان، ۸اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تظاهرات واشنگتن ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نامه ۳۰۹شخصیت به دبیر کل سازمان ملل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قطعنامه پارلمان اروپا - ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بیانیه جوانان]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
=== احزاب ===<br />
# [[جبهه ملی ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب دموکرات کردستان ایران]]<br />
# [[حزب کومله]]<br />
# [[حزب توده ایران]]<br />
# [[سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]<br />
# [[سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[انشعابات سازمان چریکهای فدایی خلق ایران]]<br />
# [[سازمان خبات انقلابی کردستان ایران]]<br />
# [[حزب آزادی کردستان]]<br />
# [[حزب دموکرات کردستان (لادهران)]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران]]<br />
# [[حزب کمونیست کارگری ایران - حکمتیست]]<br />
# [[حزب کار ایران (توفان)]]<br />
# [[پژاک]]<br />
# [[جنبش دانشجویی]]<br />
# [[الحشد الشعبی]]<br />
# [[حزبالله لبنان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[لشکر فاطمیون]]<br />
# [[لشکر زینبیون]]<br />
# [[کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حزب رستاخیز]]<br />
# [[نهضت آزادی]]<br />
# [[جیش العدل]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سازمان آزادیبخش فلسطین]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش فتح]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جنبش حماس]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ارتش آزاد سوریه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اخوانالمسلمین]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== هنر و فرهنگ ==<br />
{{لنگر|هنر و فرهنگ}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== فرهنگ ایران ===<br />
# [[فرهنگ ایران]]<br />
# [[گاهشماری ایرانی]]<br />
# [[جشنهای ایرانی]]<br />
# [[سفره هفتسین]]<br />
# [[نوروز]]<br />
# [[حاجی فیروز]]<br />
# [[مهرگان]]<br />
# [[چهارشنبهسوری]]<br />
# [[شب یلدا]]<br />
# [[جشن سده]]<br />
# [[سیزدهبهدر]]<br />
# [[خوشنویسی ایرانی]]<br />
# [[سینمای ایران]]<br />
# [[موسیقی ایران]]<br />
# [[غذاهای ایران]]<br />
# [[مجسمهسازی در ایران]]<br />
# [[قلمزنی در ایران]]<br />
# [[میناکاری در ایران]]<br />
# [[مینیاتور در ایران]]<br />
# [[آموزش و پرورش در ایران]]<br />
# [[شیر و خورشید]]<br />
# [[سرود ملی ایران]]<br />
# [[کریسمس]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جغرافیا و محیط زیست ==<br />
{{لنگر|جغرافیا و محیط زیست}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
=== ایران، شهرها و استانها ===<br />
# [[ایران]]<br />
# [[تهران]]<br />
# [[استان البرز]]<br />
# [[استان اصفهان]]<br />
# [[استان فارس]]<br />
# [[استان آذربایجان شرقی]]<br />
# [[استان خراسان رضوی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== وضعیت زیستمحیطی ===<br />
# [[آلودگی هوا در ایران]]<br />
# [[جنگلهای ایران]]<br />
# [[انرژی در ایران]]<br />
# [[محیط زیست ایران]]<br />
# [[تالابهای ایران]]<br />
# [[آبشارهای ایران]]<br />
# [[سیل در ایران]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[جنگلهای هیرکانی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== سدها ===<br />
# [[سد دز]]<br />
# [[سد کارون]]<br />
# [[سد امیرکبیر]]<br />
# [[سد ارس]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== آبها ===<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[قنات]]<br />
# [[دریای خزر]]<br />
# [[خلیج فارس]]<br />
# [[دریای عمان]]<br />
# [[دریاچه هامون]]<br />
# [[رود کارون]]<br />
# [[رود ارس]]<br />
# [[هور العظیم]]<br />
# [[هور شادگان]]<br />
# [[زایندهرود]]<br />
# [[دریاچه ارومیه]]<br />
# [[تالاب انزلی]]<br />
# [[تالاب گاوخونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تالاب پریشان]]<br />
# [[هیرمند]]<br />
<br />
=== کوهستانها، درّهها و بیابانها ===<br />
# [[کویر لوت]]<br />
# [[غار علی صدر]]<br />
# [[بیستون]]<br />
# [[دماوند]]<br />
# [[سبلان]]<br />
# [[زاگرس]]<br />
# [[الوند]]<br />
# [[کرکس]]<br />
# [[تفتان]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== جزیره و تنگه ===<br />
# [[تنگه هرمز]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره خارگ]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جزیره کیش]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== انرژی در ایران ===<br />
# [[نیروی برق در ایران]]<br />
# [[نیروگاه اتمی بوشهر]]<br />
# [[نیروگاههای ایران]]<br />
# [[انرژی بادی در ایران]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]<br />
# [[میدانهای نفتی ایران]]<br />
# [[میدانهای گازی ایران]]<br />
# [[سوختهای فسیلی در ایران]]<br />
<br />
=== خاک ===<br />
# [[زمینشناسی ایران]]<br />
# [[گسلهای ایران]]<br />
# [[معادن ایران]]<br />
# [[زلزله بم]]<br />
# [[زلزله ۱۳۹۶ ازگله]]<br />
#[[زلزله خوی]]<br />
#[[حادثه معدن طبس]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== ادبیات ==<br />
{{لنگر|ادبیات}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
# [[زبان فارسی]]<br />
# [[تاریخ ادبیات فارسی]]<br />
# [[مقاله]]<br />
# [[رمان]]<br />
# [[قصه]]<br />
# [[داستان کوتاه]]<br />
# [[روزنامهنگاری در ایران]]<br />
# [[شعر]]<br />
# [[شاهنامه]]<br />
# [[دیوان حافظ]]<br />
# [[مثنوی معنوی]]<br />
# [[گلستان سعدی]]<br />
# [[بوستان سعدی]]<br />
# [[رباعیات خیام]]<br />
# [[ساقینامه]]<br />
# [[گنجنامه]]<br />
# [[کلیله و دمنه]]<br />
# [[سمک عیار]]<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== اساطیر ===<br />
# [[رستم]]<br />
# [[سهراب]]<br />
# [[سیاوش]]<br />
# [[گردآفرید]]<br />
# [[رودابه]]<br />
# [[آرش کمانگیر]]<br />
# [[پهلوانان شاهنامه]]<br />
<br />
=== سرگرمی و تفریحات ===<br />
# [[ورزش در ایران]]<br />
# [[فوتبال در ایران]]<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== معرفی کتاب ==<br />
{{لنگر|معرفی کتاب}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== کتابهای مقاومت ===<br />
# [[بنیانگذاران]]<br />
# [[زنان نیروی تغییر]]<br />
# [[قهرمانان در زنجیر]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[پرواز همزنجیران]]<br />
# [[ایران، بازی اتمی رژیم]]<br />
# [[ایران: سپاه پاسداران، ماشین تروریسم]]<br />
# [[رمز ماندگاری نسل سرفراز در آزمایش قتلعام ۶۷]]<br />
# [[کاپوها و هاپوها درباره قارقارها و عربدههای یک باند منحط وزارتی]]<br />
# [[ابراهیم رئیسی، عامل قتلعام، نسلکشی و جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[مصدق و رضاخان: یک گواهی تاریخی]]<br />
# [[قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت]]<br />
# [[سمفونی مقاومت، ترانه سرودهای مجاهدین]]<br />
# [[زنان، پیشتازان آزادی]]<br />
# [[جنایات رضاشاه به روایت تاریخ]]<br />
<br />
=== دیگر کتابها ===<br />
#[[مرگ کسب و کار من است]]<br />
#[[شمارش معکوس برای سقوط: رژیم ایران در آستانه سرنگونی]]<br />
#[[ایران در شرف دگرگونی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زمینه جامعهشناسی]]<br />
# [[جامعهشناسی هنر]]<br />
# [[تاریخ تمدن]]<br />
# [[چرا ملتها شکست میخورند: خاستگاههای قدرت، کامیابی و ناکامی]]<br />
# [[ریشههای توتالیتاریسم]]<br />
# [[لویاتان]]<br />
# [[بیدولتی، دولت، آرمانشهر]]<br />
# [[تاریخ بیست ساله ایران]]<br />
# [[قرارداد اجتماعی]]<br />
<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== فلسفه ==<br />
{{لنگر|فلسفه}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
==== فلسفه و جامعهشناسی ====<br />
# [[مارکسیسم]]<br />
# [[لائیسیته]]<br />
# [[آتئیستم]]<br />
# [[اپورتونیسم]]<br />
# [[پراگماتیسم]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[توتالیتاریسم]]<br />
# [[توتالیتاریسم دینی]]<br />
# [[لیبرالیسم]]<br />
# [[سکولاریسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[خودمختاری]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[سرمایهداری ملی]]<br />
# [[بنیادگرایی اسلامی]]<br />
# [[پستمدرنیسم]]<br />
# [[سانترالیزم دموکراتیک]]<br />
# [[دو اسلام سراپا متضاد]]<br />
# [[موقعیت انقلابی]]<br />
# [[تکامل اجتماعی]]<br />
# [[تکامل]]<br />
# [[دینامیزم قرآن]]<br />
# [[طلسم اختناق]]<br />
# [[تبیین جهان]]<br />
# [[دیالکتیک]]<br />
# [[جمهوری دموکراتیک]]<br />
# [[پراگماتیسم]]<br />
# [[فدرالیسم]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[مبارزه مدنی]]<br />
# [[استراتژی قیام و سرنگونی]]<br />
# [[فرار مغزها]]<br />
# [[کتاب راه حسین]]<br />
# [[سیاست موازنه منفی]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== جامعه و علوم اجتماعی ==<br />
{{لنگر|جامعه و علوم اجتماعی}}<br />
{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== موضوعات اجتماعی ===<br />
# [[تلویزیون من و تو]]<br />
# [[پولشویی]]<br />
# [[اختلاس در ایران]]<br />
# [[[[فرار مغزها|فرار مغزها از ایران]]]]<br />
# [[کارتن خوابی]]<br />
# [[گورخوابی]]<br />
# [[کودکان کار در ایران]]<br />
# [[فروش اعضای بدن]]<br />
# [[اعتیاد در ایران]]<br />
# [[فقر در ایران]]<br />
# [[بحران بیکاری در ایران]]<br />
# [[خودکشی]]<br />
# [[سانسور اینترنت در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[حذف چهار صفر از پول ایران]]<br />
# [[سانسور در ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[کارخانه ماشین سازی تبریز]]<br />
# [[گروه ملی صنعتی فولاد اهواز]]<br />
# [[روز جهانی زن]]<br />
# [[روز دانشجو]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[مالباختگان]]<br />
# [[ابرچالش آب]]<br />
# [[اول مهر]]<br />
# [[روز جهانی معلم]]<br />
# [[سیل هرمزگان]]<br />
# [[خصوصی سازی]]<br />
# [[بازار بورس ایران]]<br />
# [[آقازاده]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آستان قدس رضوی]]<br />
# [[روز جهانی منع خشونت علیه زنان]]<br />
# [[لباس شخصی]]<br />
# [[معدوم سازی جوجه یک روزه]]<br />
# [[قاچاق کالا در ایران]]<br />
# [[دستگیری دانشجویان نخبه ایرانی]]<br />
# [[کولبر]]<br />
# [[بیت کوین]]<br />
# [[سوختبری]]<br />
# [[متروپل آبادان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[بهائیان ایران]]<br />
# [[مسمومیت سریالی دانشآموزان مدارس دخترانه در ایران]]<br />
# [[چاپ اسکناس]]<br />
# [[گشت ارشاد]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[چای دبش]]<br />
# [[بحران آب در ایران]]<br />
# [[اختلاف طبقاتی در ایران]]<br />
# [[بحران انرژی در ایران]]<br />
# [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[انفجار مهیب بندرعباس]]<br />
# [[بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[بحران برق در ایران]]<br />
# [[بحران مسکن در ایران]]<br />
# [[بحران سلامت و روان در ایران]]<br />
# [[بحرانهای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[فساد مالی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سرکوب زنان در ایران]]<br />
# [[بحران آموزش در ایران]]<br />
# [[بحران اقتصاد در ایران]]<br />
# [[بحران محیط زیست در ایران]]<br />
# [[رانتخواری در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[سامانه تخصیص سهمیه سوخت پیمایشی]]<br />
<br />
=== موضوعات سیاسی و انقلابی ===<br />
# [[فراماسونری در ایران]]<br />
# [[سندیکا در ایران]]<br />
# [[سرکوب در ایران]]<br />
# [[نقض حقوق بشر در ایران]]<br />
# [[قطعنامههای حقوقبشر علیه رژیم ایران]]<br />
# [[موقعیت انقلابی|شرایط عینی و ذهنی]]<br />
# [[نسلکشی]]<br />
# [[قیام]]<br />
# [[توازن قوا]]<br />
# [[انقلاب]]<br />
# [[شعار]]<br />
# [[شکنجه]]<br />
# [[اعدام در ایران]]<br />
# [[برجام]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندانیان سیاسی در حکومت شاه]]<br />
# [[مبارزه مسلحانه]]<br />
# [[مبارزه]]<br />
# [[سیاست گروگانگیری رژیم ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی پیشتاز]]<br />
# [[مکانیزم ماشه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[عمق استراتژیک]]<br />
# [[دموکراسی]]<br />
<br />
=== سیاست و حکومت ===<br />
# [[ارتش سایبری جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[جمعیت مؤتلفه اسلامی]]<br />
# [[حزب جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[نیروی قدس سپاه پاسداران]]<br />
# [[سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[بسیج]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[پهباد]]<br />
# [[نیروی انتظامی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قرارگاه ثارالله]]<br />
# [[برنامه هستهای ایران]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصلاحطلبی در جمهوری اسلامی]]<br />
# [[تفکیک جنسیتی]]<br />
# [[گروه ویژه اقدام مالی FATF]]<br />
# [[نوشیدن جام زهر]]<br />
# [[کنفرانس لهستان]]<br />
# [[لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا(FTO)]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[تحریم صنایع پتروشیمی ایران]]<br />
# [[معافیت تحریمهای نفتی ایران]]<br />
# [[تحریم علی خامنهای]]<br />
# [[داراییهای خامنهای]]<br />
# [[تروریسم جمهوری اسلامی ایران]]<br />
# [[قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا]]<br />
# [[بنیادهای تعاونی نیروهای مسلح]]<br />
# [[ستاد اجرایی فرمان امام]]<br />
# [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[ائتلاف بینالمللی برای آزادی دریانوردی در خلیج فارس]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[قتل کشیشهای مسیحی]]<br />
# [[نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای]]<br />
# [[بیانیه مشترک ۱۴کشور غربی علیه رژیم ایران]]<br />
# [[قرارگاه رمضان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]<br />
# [[توقیف ۴ سایت وزارت اطلاعات رژیم ایران]]<br />
# [[استفاده از کودکان ۱۲ساله در گشت و ایست بازرسی]]<br />
# [[انتقال کودکان در جنگها]]{{A-Class-icon}}<br />
<br />
<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== حقوق ===<br />
# [[روز جهانی کارگر]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[اصل عدم توسل به زور]]<br />
# [[انجمن حقوق بینالملل]]<br />
# [[حق تعیین سرنوشت]]<br />
# [[تمامیت ارضی]]<br />
# [[حقوق بینالملل]]<br />
# [[حقوق بینالمللی بشردوستانه]]<br />
# [[روز جهانی آزادی مطبوعات]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[قانون پناهندگی]]<br />
# [[قرارداد وین درباره روابط سیاسی]]<br />
# [[کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری]]<br />
# [[کنوانسیون ژنو]]<br />
# [[مداخله بشردوستانه]]<br />
# [[مصونیت دیپلماتیک]]<br />
# [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]<br />
# [[آزادی]]<br />
# [[آزادی بیان]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[آزادی رسانه]]<br />
# [[آزادی از ترس]]<br />
# [[بازداشت موقت]]<br />
# [[برابری در برابر قانون]]<br />
# [[حریم شخصی]]<br />
# [[حق درخواست]]<br />
# [[حقوق بشر (انسان)]]<br />
# [[خانه امن]]<br />
# [[دفاع مشروع]]<br />
# [[روز حقوق بشر]]<br />
# [[روز جهانی ناپدیدشدگان]]<br />
# [[سازمان مردمنهاد]]<br />
# [[شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد]]<br />
# [[فعال حقوق بشر]]<br />
# [[گزارشگر ویژه حقوق بشر]]<br />
# [[سازمان ملل متحد]]<br />
# [[نهضت بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر]]<br />
# [[فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد]]<br />
# [[مهاجرت آزاد]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی]]<br />
# [[میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی]]<br />
# [[حقوق طبیعی]]<br />
# [[حق انقلاب]]<br />
# [[احکام دینی]]<br />
# [[تفتیش عقاید]]<br />
# [[جنایت علیه بشریت]]<br />
# [[فتوا]]<br />
# [[فتوای قتل عام زندانیان سیاسی]]<br />
# [[بغی]]<br />
# [[محاربه]]<br />
# [[حاکم شرع]]<br />
# [[استرداد]]<br />
# [[شکنجه دولتی]]<br />
# [[استقلال قضایی]]<br />
# [[دادگاه قانون اساسی]]<br />
# [[قطعنامه ۲۰۲۵ شورای حکام آژانس]]<br />
# [[دفاعیات کنت لوئیس]]<br />
# [[بیانیه گروه هفت و همکاران آن در محکومیت سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی]]<br />
# [[شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی]]<br />
{{col-break}}<br />
<br />
=== زندانها ===<br />
# [[زندان اوین]]<br />
# [[زندان قصر]]<br />
# [[زندان قزلحصار]]<br />
# [[زندان گوهردشت]]<br />
# [[زندان کهریزک]]<br />
# [[زندان دیزلآباد]]<br />
# [[زندان یونسکو]]<br />
# [[زندان قزلقلعه]]<br />
# [[زندان فشافویه]]{{A-Class-icon}}<br />
# [[زندان قرچک]]<br />
# [[زندان تهران بزرگ]]<br />
# [[زندان حشمتیه]]<br />
# [[زندان سراوان]]<br />
# [[زندان زابل]]<br />
# [[زندان مرکزی مشهد]]<br />
# [[زندان عادلآباد شیراز]]<br />
# [[زندان خورین]]<br />
# [[زندان تبریز]]<br />
# [[زندان مرکزی اورمیه]]<br />
# [[زندان فجر دزفول]]<br />
# [[زندان دستگرد اصفهان]]<br />
# [[زندان شیبان اهواز]]<br />
# [[زندان صیدنایا]]<br />
# [[زندان لاکان رشت]]<br />
# [[زندان قرچک ورامین]]{{A-Class-icon}}<br />
{{col-end}}</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B4/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89467کاربر:Hamidreza۴/صفحه تمرین2026-06-15T13:19:46Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان خراسان رضوی<br />
| other_name = <br />
| image_skyline = استان خراسان رضوی.jpg<br />
| image_caption = استان خراسان رضوی - مشهد<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان خراسان رضوی در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = مشهد (دومین شهر پرجمعیت ایران)<br />
| established_title = تاسیس<br />
| established_date = ۱۳۸۳ شمسی (از تقسیم خراسان بزرگ)<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۱۸٬۸۵۴ کیلومتر مربع (پنجمین استان بزرگ ایران)<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = حدود ۶٬۴۳۴٬۵۰۱ نفر (دومین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۳۴<br />
| blank3_name = زبان<br />
| blank3_info = فارسی (گویش خراسانی)<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۱٬۰۵۰ متر از سطح دریا<br />
| blank5_name = رشتهکوهها<br />
| blank5_info = بینالود (جنوب) · هزارمسجد (شمال)<br />
| blank6_name = رودخانه اصلی<br />
| blank6_info = کشفرود<br />
| blank7_name = آب و هوا<br />
| blank7_info = کوهستانی سرد (شمال و جنوب) · معتدل خشک (مرکز) · گرم بیابانی (شرق)<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = استان خراسان شمالی<br />
| blank1_name_sec1 = جنوب<br />
| blank1_info_sec1 = استان خراسان جنوبی<br />
| blank2_name_sec1 = غرب<br />
| blank2_info_sec1 = استان سمنان<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = افغانستان و ترکمنستان<br />
| blank_name_sec2 = گردشگری مذهبی<br />
| blank_info_sec2 = حرم امام رضا (با بیش از ۲۰ میلیون زائر در سال)<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای تاریخی<br />
| blank1_info_sec2 = آرامگاه فردوسی · آرامگاه خیام · آرامگاه عطار · هارونیه · ارگ نادری · مسجد گوهرشاد<br />
| blank2_name_sec2 = جاذبههای طبیعی<br />
| blank2_info_sec2 = پارک ملی تندوره · روستای ابر · دشتهای زعفران · آبشار اخلمد<br />
| blank3_name_sec2 = سنگهای قیمتی<br />
| blank3_info_sec2 = فیروزه نیشابور (معروفترین فیروزه جهان)<br />
| blank4_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank4_info_sec2 = زعفران (۹۵٪ تولید ایران · ۹۰٪ تولید جهان) · زرشک · پسته · گندم · انگور · انار<br />
| blank5_name_sec2 = صنایع<br />
| blank5_info_sec2 = خودروسازی (دومین قطب ایران) · صنایع غذایی · نساجی و چرم · فرش دستبافت<br />
| blank6_name_sec2 = بزرگان<br />
| blank6_info_sec2 = فردوسی · عمر خیام · عطار نیشابوری · خواجه نصیرالدین طوسی<br />
| blank7_name_sec2 = غذاهای محلی<br />
| blank7_info_sec2 = شیشلیک خراسانی · شلهمشهدی · جوجهکباب مشهدی · نان شیرمال<br />
| blank8_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank8_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
<br />
<br />
'''استان خراسان رضوی،''' با مرکزیت مشهد، یکی از مهمترین استانهای ایران از نظر مذهبی، فرهنگی و اقتصادی است. این استان که در شمالشرق کشور قرار دارد، به دلیل وجود حرم امام رضا سالانه میزبان میلیونها زائر و گردشگر از داخل و خارج ایران است. خراسان رضوی از کهنترین مراکز تمدن و فرهنگ ایرانی به شمار میرود و زادگاه یا محل زندگی بزرگان نامدار مانند [[ابوالقاسم فردوسی]]، عمر خیام و [[عطار نیشابوری]] بوده است.<br />
<br />
این استان در طول تاریخ نقش مهمی در تحولات سیاسی و فرهنگی ایران ایفا کرده است.<br />
<br />
اقتصاد استان بر پایه گردشگری مذهبی، کشاورزی، صنعت و بازرگانی استوار است. تولید زعفران، فیروزه نیشابور، فرش دستباف و محصولات کشاورزی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی آن محسوب میشود.<br />
<br />
از مهمترین جاذبههای گردشگری استان میتوان به حرم امام رضا، آرامگاه فردوسی، آرامگاه خیام و عطار، مسجد گوهرشاد، معدن فیروزه نیشابور و پارک ملی تندوره اشاره کرد. خراسان رضوی همچنین در رویدادها و تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر ایران نقش قابل توجهی داشته است.<br />
<br />
مرکز استان: مشهد<br />
<br />
مساحت: ۱۱۸,۸۵۴ کیلومتر مربع (پنجمین استان بزرگ ایران)<br />
<br />
جمعیت: حدود ۶,۴۳۴,۵۰۱ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ - دومین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۳۴ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: فارسی (گویش خراسانی)<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۱,۰۵۰ متر از سطح دریا<br />
<br />
استان خراسان رضوی در شمالشرق ایران واقع شده و دومین استان پرجمعیت کشور پس از تهران است. واژه «رضوی» در نام استان به آرامگاه امام رضا در مشهد اشاره دارد.<br />
<br />
این استان در سال ۱۳۸۳ شمسی از تقسیم استان خراسان بزرگ به سه استان خراسان رضوی، خراسان شمالی و خراسان جنوبی پدید آمد.<br />
<br />
مشهد، مرکز استان، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران با بیش از ۳ میلیون نفر جمعیت است و سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر را پذیرا میشود. <br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان خراسان رضوی از شمال به استان خراسان شمالی، از جنوب به استان خراسان جنوبی، از غرب به استان سمنان و از شرق به کشورهای افغانستان و ترکمنستان محدود است. بیشترین درازای استان ۴۵۰ کیلومتر است.<br />
<br />
شهر مشهد در دشت وسیعی بین دو رشتهکوه بینالود (در جنوب) و هزارمسجد (در شمال) واقع شده است. دشت مشهد ابعادی به طول بیش از ۱۰۰ کیلومتر و عرض حدود ۲۵ کیلومتر و وسعت حدود ۲,۵۰۰ کیلومتر مربع دارد. رودخانه کشفرود مهمترین رودخانه استان است.<br />
<br />
اقلیم استان متنوع است: مناطق کوهستانی شمال و جنوب دارای اقلیم سرد و نیمهمرطوب، مناطق دشتی و مرکزی دارای اقلیم معتدل و متمایل به سرد و خشک، و مناطق شرقی و جنوبشرقی دارای اقلیم گرم و بیابانی هستند. دمای هوا در تابستان تا ۴۰ درجه و در زمستان تا منفی ۲۰ درجه سانتیگراد میرسد.<br />
<br />
از مناطق طبیعی مهم استان میتوان به پارک ملی تندوره (زیستگاه پلنگ ایرانی)، روستای ابر (بالای ابرها)، دشتهای زعفران تربتحیدریه و قاینات، و آبشار اخلمد اشاره کرد.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Mashhad دانشنامه بریتانیکا - مشهد]</ref><ref name=":1">[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا - خراسان]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
خراسان به معنای «سرزمین خورشید» (خور = خورشید، آسان = سرزمین) از دیرباز یکی از مهمترین مناطق تمدنی ایران و جهان بوده است. در دوران هخامنشی، خراسان بخشی از ساتراپ پارتیا بود. امپراتوری اشکانی (۲۴۷ پ.م. تا ۲۲۴ م.) از خراسان (نیسا، نزدیک عشقآباد کنونی) برخاست.<br />
<br />
پس از ورود اسلام، خراسان نقش محوری در تاریخ ایران و جهان اسلام ایفا کرد. قیام ابومسلم خراسانی در سال ۱۲۹ هجری (۷۴۷ میلادی) از مرو آغاز شد و به سقوط خلافت اموی و تأسیس خلافت عباسی انجامید.<br />
<br />
در سال ۲۰۳ هجری (۸۱۸ میلادی)، امام رضا (ع) در شهر طوس (مشهد کنونی) درگذشت و آرامگاه او بهتدریج به یکی از مهمترین زیارتگاههای جهان اسلام تبدیل شد. نام «مشهد» به معنای «محل شهادت» از همین رویداد گرفته شده است.<br />
<br />
در دوران سامانی (قرن ۳-۴ هجری)، خراسان مرکز احیای زبان و فرهنگ فارسی بود. فردوسی شاهنامه را در طوس سرود و رودکی، پدر شعر فارسی، از بخارا برخاست. <br />
<br />
در دوران غزنوی و سلجوقی، نیشابور و مرو از بزرگترین شهرهای جهان بودند.<br />
<br />
حمله مغول در قرن ۷ هجری (۱۳ میلادی) ویرانی عظیمی به خراسان وارد کرد. نیشابور، مرو و طوس به کلی ویران شدند و میلیونها نفر کشته شدند. خراسان هرگز به شکوه پیش از مغول بازنگشت.<br />
<br />
در دوران صفویه، مشهد به عنوان مرکز مذهبی اهمیت یافت. نادرشاه افشار (۱۱۴۸-۱۱۶۰ هجری / ۱۷۳۶-۱۷۴۷ میلادی) مشهد را پایتخت ایران قرار داد و آخرین امپراتوری بزرگ ایرانی را بنیان نهاد.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xiv-ethnology-of-qajar-and-pahlavi-khorasan/ KHORASAN xiv. Ethnology of Qajar and Pahlavi Khorasan-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xxiv-monuments-of-khorasan/ KHORASAN xxiv. Monuments of Khorasan-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
اقتصاد استان خراسان رضوی متکی بر گردشگری مذهبی، کشاورزی، صنعت و بازرگانی است.<br />
[[پرونده:استان خراسان رضوی.jpg|جایگزین=استان خراسان رضوی|بندانگشتی|استان خراسان رضوی]]<br />
'''گردشگری:'''<br />
<br />
مشهد با بیش از ۵۵ درصد هتلهای ایران، قطب گردشگری کشور است. سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر داخلی و بیش از ۲ میلیون زائر خارجی به این شهر سفر میکنند. گردشگری سلامت و گردشگری تفریحی نیز در حال رشد است.<br />
<br />
'''کشاورزی و زعفران:'''<br />
<br />
خراسان رضوی به همراه خراسان جنوبی حدود ۹۵ درصد زعفران ایران و حدود ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید میکند. ایران با تولید بیش از ۲۸۰ تن زعفران سالانه، ۹۴ درصد تولید جهانی این محصول گرانبها را در اختیار دارد. سالانه حدود ۱۵۰ تن زعفران به ارزش بیش از ۲۲۰ میلیون دلار صادر میشود.<br />
<br />
'''دیگر محصولات کشاورزی:'''<br />
<br />
● زرشک: قاینات و خراسان جنوبی بزرگترین تولیدکننده زرشک جهان<br />
<br />
● پسته<br />
<br />
● گندم و جو<br />
<br />
● زیره و آویشن<br />
<br />
● انگور و انار<br />
<br />
=== صنایع مهم: ===<br />
● صنعت خودرو: مشهد دومین قطب تولید خودرو ایران<br />
<br />
● صنایع غذایی: آجیل، خشکبار، شیرینیجات سنتی (گز، سوهان)<br />
<br />
● صنایع نساجی و چرم<br />
<br />
● صنایع سنگهای قیمتی: فیروزه نیشابور (معروفترین فیروزه جهان)<br />
<br />
● فرش دستبافت: فرش مشهد ترکبافت و فرش نایین<ref>[https://www.theiranproject.com/en/news/164296/iran-accounts-for-94-of-world-saffron-production Iran accounts for 94% of world saffron production-پروژه ایران]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
بیش از ۹۳ درصد مردم مشهد فارسیزبان هستند. گویش خراسانی یکی از قدیمیترین و اصیلترین گویشهای زبان فارسی است و بسیاری از واژگان آن از فارسی دری قدیم حفظ شدهاند.<br />
<br />
خراسان سرزمین شعر و ادب فارسی است. فردوسی (۳۲۹-۴۱۱ هجری شمسی) بزرگترین حماسهسرای زبان فارسی، عمر خیام (۴۲۷-۵۱۰ هجری) ریاضیدان و شاعر نیشابوری، عطار نیشابوری (۵۴۰-۶۱۸ هجری) عارف و شاعر بزرگ، و خواجه نصیرالدین طوسی (۵۹۷-۶۷۲ هجری) ریاضیدان و ستارهشناس از بزرگان این سرزمین هستند.<br />
<br />
'''غذاهای محلی خراسان:'''<br />
<br />
● شیشلیک خراسانی: کباب ویژه خراسان<br />
<br />
● شلهمشهدی: آش غلیظ با گوشت و حبوبات<br />
<br />
● جوجهکباب مشهدی<br />
<br />
● سوهان و گز<br />
<br />
● شیر حلوا و حلوا ارده<br />
<br />
● نان شیرمال: نان شیرین سنتی خراسان<br />
<br />
مراسم و آیینهای خاص خراسان شامل نوروزخوانی (آواز نوروزی خراسانی)، مراسم عزاداری ماه محرم با شکوه خاص، مراسم شب یلدا و جشنهای محلی مختلف است.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xxvi-music-of-khorasan/ KHORASAN xxvi. Music of Khorasan-iranica]</ref><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
'''جاذبههای مهم استان:'''<br />
<br />
● حرم امام رضا: بزرگترین مجموعه زیارتی-فرهنگی جهان اسلام با مساحت بیش از ۶۰۰,۰۰۰ متر مربع<br />
<br />
● آرامگاه فردوسی در طوس: بنای یادبود حکیم ابوالقاسم فردوسی<br />
<br />
● آرامگاه عمر خیام در نیشابور<br />
<br />
● آرامگاه عطار نیشابور<br />
<br />
● هارونیه: بنای تاریخی منسوب به هارونالرشید در طوس<br />
<br />
● ارگ نادری در کلات نادری<br />
<br />
● مسجد گوهرشاد: شاهکار معماری تیموری<br />
<br />
● معدن فیروزه نیشابور: قدیمیترین معدن فیروزه جهان<br />
<br />
● پارک ملی تندوره: زیستگاه پلنگ ایرانی<br />
<br />
● روستای ابر: بالاتر از ابرها<br />
<br />
● دشتهای زعفران تربتحیدریه: منظره بنفش زعفرانزارها در پاییز<ref>[https://www.eghamat24.com/blog/29979/top-sights-in-razavi-khorasan-province ۶۰+ جاهای دیدنی خراسان رضوی که نباید از دست داد!-اقامت۲۴]</ref><ref>[https://www.flytoday.ir/blog/razavi-khorasan-province-attractions/ جاهای دیدنی خراسان رضوی | نگین شرق ایران-فلای تودی]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
خراسان رضوی و شهر مشهد نقش تاریخی و بینظیری در مبارزات مردم علیه نظام ولایت فقیه داشتهاند. مشهد خاستگاه [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶|قیام دیماه ۹۶]] و یکی از مهمترین کانونهای مقاومت در تمام قیامهای سراسری بوده است.<br />
<br />
=== علیرضا عبداللهی و خانوادهاش ===<br />
مجاهد خلق علیرضا عبداللهی از مبارزان مشهدی بود که هم در زمان [[محمدرضا پهلوی]] (دو سال زندان از ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ در زندان مشهد) و هم در زمان [[روحالله خمینی|خمینی]] به مبارزه ادامه داد. وی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ به زندگی مخفی روی آورد و در ۱۱ مهر ۱۳۶۰ دستگیر شد. بازجویان جمهوری اسلامی وی را تحت شکنجههای شدید قرار دادند اما در برابر اراده این مجاهد سرموضع شکست خوردند.<br />
<br />
علیرضا در ۱۰ آبان ۱۳۶۰ زیر شکنجه به شهادت رسید. برادرش ناصر عبداللهی نیز در [[قتل عام ۶۷|قتلعام ۱۳۶۷]] به شهادت رسید و پسرعمویش حسن عبداللهی از دیگر شهیدان مجاهدین در سال ۱۳۶۰ است.<br />
<br />
=== محمدرضا صادقی ===<br />
مجاهد خلق محمدرضا صادقی (متولد ۱۳۴۳ در مشهد) با ۹ سال سابقه مبارزاتی و ۵ سال زندان سیاسی، از مبارزان سرسخت مشهد بود. وی در عملیات [[فروغ جاویدان]] در یکانهای [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] سازماندهی شد و وارد عملیات شد. در یکی از درگیریها زخمی و بیهوش گردید و به اسارت درآمد. بهرغم زخمهای جانکاه، زیر شدیدترین شکنجهها قرار گرفت و سپس اعدام شد.<br />
<br />
=== کشتار ۶۷ و زندان وکیلآباد ===<br />
زندان وکیلآباد مشهد یکی از وحشتناکترین مراکز کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ بود. زندان وکیلآباد سه بخش داشت: بند ۱ برای زندانیان جدید و نادمان، بند ۲ برای مارکسیستها، بهاییان و مجاهدینی که «امیدی به تغییرشان» نبود، و بند قرنطینه. شکنجه و خشونت شدید گزارش شده و بندهای ۲ و قرنطینه کاملاً «خالی» شدند.<br />
<br />
=== قیام دیماه ۱۳۹۶؛ مشهد، خاستگاه قیام ===<br />
مشهد افتخار آغازگری بزرگترین قیام مردمی ایران پس از ۱۳۸۸ را دارد. در قیام [[قیام دی ماه ۱۳۹۶|۷ دی ۱۳۹۶]] (۲۸ دسامبر ۲۰۱۷)، نخستین موج اعتراضات سراسری از مشهد آغاز شد. مردم که ابتدا علیه گرانی و فساد اقتصادی به خیابان آمده بودند، به سرعت شعارهای سیاسی سر دادند: «مرگ بر دیکتاتور»، «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران». این قیام در عرض چند روز به بیش از ۸۰ شهر در سراسر ایران گسترش یافت.<br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸ ===<br />
مشهد در [[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹) نیز یکی از مراکز اصلی قیام سراسری بود. پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین، مردم به خیابانها ریختند. نیروهای سرکوبگر سپاه و بسیج با شلیک مستقیم، دهها نفر را در مشهد و شهرهای استان به شهادت رساندند.<br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱ و۱۴۰۴ ===<br />
مشهد در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] پس از قتل [[مهسا امینی]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه ۱۴۰۴]] نیز نقش برجستهای ایفا کرد. بسیاری از شهروندان این استانها بهویژه مشهد، در جریان این اعتراضات مورد هدف تیراندازی نیروهای سرکوبگر حکومتی قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند.<br />
<br />
=== اعدام سه زندانی سیاسی مشهد (۱۴۰۵) ===<br />
در اردیبهشت ۱۴۰۵ درادامه سرکوب و کشتار معترضان در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]، رژیم آخوندی سه زندانی [[مهدی رسولی]] و [[محمدرضا میری]] و [[ابراهیم دولتآبادینژاد|ابراهیم دولتآبادی]] به اتهام مشارکت در ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ در مشهد اعدام نمود.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Hamidreza%DB%B4/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89466کاربر:Hamidreza۴/صفحه تمرین2026-06-15T13:16:55Z<p>Alireza k h: ویراستاری نهایی قبل از انتشار مقاله</p>
<hr />
<div>{{Infobox settlement<br />
| name = استان خراسان رضوی<br />
| other_name = <br />
| image_skyline = استان خراسان رضوی.jpg<br />
| image_caption = استان خراسان رضوی — مشهد<br />
| pushpin_map = Iran<br />
| map_caption = موقعیت استان خراسان رضوی در نقشه ایران<br />
| subdivision_type = کشور<br />
| subdivision_name = ایران<br />
| seat_type = مرکز استان<br />
| seat = مشهد (دومین شهر پرجمعیت ایران)<br />
| established_title = تاسیس<br />
| established_date = ۱۳۸۳ شمسی (از تقسیم خراسان بزرگ)<br />
| blank_name = مساحت<br />
| blank_info = ۱۱۸٬۸۵۴ کیلومتر مربع (پنجمین استان بزرگ ایران)<br />
| blank1_name = جمعیت (۱۳۹۵)<br />
| blank1_info = حدود ۶٬۴۳۴٬۵۰۱ نفر (دومین استان پرجمعیت)<br />
| blank2_name = تعداد شهرستان<br />
| blank2_info = ۳۴<br />
| blank3_name = زبان<br />
| blank3_info = فارسی (گویش خراسانی)<br />
| blank4_name = ارتفاع مرکز استان<br />
| blank4_info = حدود ۱٬۰۵۰ متر از سطح دریا<br />
| blank5_name = رشتهکوهها<br />
| blank5_info = بینالود (جنوب) · هزارمسجد (شمال)<br />
| blank6_name = رودخانه اصلی<br />
| blank6_info = کشفرود<br />
| blank7_name = آب و هوا<br />
| blank7_info = کوهستانی سرد (شمال و جنوب) · معتدل خشک (مرکز) · گرم بیابانی (شرق)<br />
| blank_name_sec1 = شمال<br />
| blank_info_sec1 = استان خراسان شمالی<br />
| blank1_name_sec1 = جنوب<br />
| blank1_info_sec1 = استان خراسان جنوبی<br />
| blank2_name_sec1 = غرب<br />
| blank2_info_sec1 = استان سمنان<br />
| blank3_name_sec1 = شرق<br />
| blank3_info_sec1 = افغانستان و ترکمنستان<br />
| blank_name_sec2 = گردشگری مذهبی<br />
| blank_info_sec2 = حرم امام رضا (بیش از ۲۰ میلیون زائر سالانه — بزرگترین مجموعه زیارتی جهان اسلام)<br />
| blank1_name_sec2 = جاذبههای تاریخی<br />
| blank1_info_sec2 = آرامگاه فردوسی · آرامگاه خیام · آرامگاه عطار · هارونیه · ارگ نادری · مسجد گوهرشاد<br />
| blank2_name_sec2 = جاذبههای طبیعی<br />
| blank2_info_sec2 = پارک ملی تندوره · روستای ابر · دشتهای زعفران · آبشار اخلمد<br />
| blank3_name_sec2 = سنگهای قیمتی<br />
| blank3_info_sec2 = فیروزه نیشابور (معروفترین فیروزه جهان)<br />
| blank4_name_sec2 = محصولات کشاورزی<br />
| blank4_info_sec2 = زعفران (۹۵٪ تولید ایران · ۹۰٪ تولید جهان) · زرشک · پسته · گندم · انگور · انار<br />
| blank5_name_sec2 = صنایع<br />
| blank5_info_sec2 = خودروسازی (دومین قطب ایران) · صنایع غذایی · نساجی و چرم · فرش دستبافت<br />
| blank6_name_sec2 = بزرگان<br />
| blank6_info_sec2 = فردوسی · عمر خیام · عطار نیشابوری · خواجه نصیرالدین طوسی<br />
| blank7_name_sec2 = غذاهای محلی<br />
| blank7_info_sec2 = شیشلیک خراسانی · شلهمشهدی · جوجهکباب مشهدی · نان شیرمال<br />
| blank8_name_sec2 = منطقه زمانی<br />
| blank8_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)<br />
}}<br />
<br />
<br />
<br />
'''استان خراسان رضوی،''' با مرکزیت مشهد، یکی از مهمترین استانهای ایران از نظر مذهبی، فرهنگی و اقتصادی است. این استان که در شمالشرق کشور قرار دارد، به دلیل وجود حرم امام رضا سالانه میزبان میلیونها زائر و گردشگر از داخل و خارج ایران است. خراسان رضوی از کهنترین مراکز تمدن و فرهنگ ایرانی به شمار میرود و زادگاه یا محل زندگی بزرگان نامدار مانند [[ابوالقاسم فردوسی]]، عمر خیام و [[عطار نیشابوری]] بوده است.<br />
<br />
این استان در طول تاریخ نقش مهمی در تحولات سیاسی و فرهنگی ایران ایفا کرده است.<br />
<br />
اقتصاد استان بر پایه گردشگری مذهبی، کشاورزی، صنعت و بازرگانی استوار است. تولید زعفران، فیروزه نیشابور، فرش دستباف و محصولات کشاورزی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی آن محسوب میشود.<br />
<br />
از مهمترین جاذبههای گردشگری استان میتوان به حرم امام رضا، آرامگاه فردوسی، آرامگاه خیام و عطار، مسجد گوهرشاد، معدن فیروزه نیشابور و پارک ملی تندوره اشاره کرد. خراسان رضوی همچنین در رویدادها و تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر ایران نقش قابل توجهی داشته است.<br />
<br />
مرکز استان: مشهد<br />
<br />
مساحت: ۱۱۸,۸۵۴ کیلومتر مربع (پنجمین استان بزرگ ایران)<br />
<br />
جمعیت: حدود ۶,۴۳۴,۵۰۱ نفر (سرشماری ۱۳۹۵ - دومین استان پرجمعیت)<br />
<br />
تعداد شهرستان: ۳۴ شهرستان<br />
<br />
زبان اصلی: فارسی (گویش خراسانی)<br />
<br />
ارتفاع مرکز استان: حدود ۱,۰۵۰ متر از سطح دریا<br />
<br />
استان خراسان رضوی در شمالشرق ایران واقع شده و دومین استان پرجمعیت کشور پس از تهران است. واژه «رضوی» در نام استان به آرامگاه امام رضا در مشهد اشاره دارد.<br />
<br />
این استان در سال ۱۳۸۳ شمسی از تقسیم استان خراسان بزرگ به سه استان خراسان رضوی، خراسان شمالی و خراسان جنوبی پدید آمد.<br />
<br />
مشهد، مرکز استان، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران با بیش از ۳ میلیون نفر جمعیت است و سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر را پذیرا میشود. <br />
<br />
== جغرافیا و اقلیم ==<br />
استان خراسان رضوی از شمال به استان خراسان شمالی، از جنوب به استان خراسان جنوبی، از غرب به استان سمنان و از شرق به کشورهای افغانستان و ترکمنستان محدود است. بیشترین درازای استان ۴۵۰ کیلومتر است.<br />
<br />
شهر مشهد در دشت وسیعی بین دو رشتهکوه بینالود (در جنوب) و هزارمسجد (در شمال) واقع شده است. دشت مشهد ابعادی به طول بیش از ۱۰۰ کیلومتر و عرض حدود ۲۵ کیلومتر و وسعت حدود ۲,۵۰۰ کیلومتر مربع دارد. رودخانه کشفرود مهمترین رودخانه استان است.<br />
<br />
اقلیم استان متنوع است: مناطق کوهستانی شمال و جنوب دارای اقلیم سرد و نیمهمرطوب، مناطق دشتی و مرکزی دارای اقلیم معتدل و متمایل به سرد و خشک، و مناطق شرقی و جنوبشرقی دارای اقلیم گرم و بیابانی هستند. دمای هوا در تابستان تا ۴۰ درجه و در زمستان تا منفی ۲۰ درجه سانتیگراد میرسد.<br />
<br />
از مناطق طبیعی مهم استان میتوان به پارک ملی تندوره (زیستگاه پلنگ ایرانی)، روستای ابر (بالای ابرها)، دشتهای زعفران تربتحیدریه و قاینات، و آبشار اخلمد اشاره کرد.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Mashhad دانشنامه بریتانیکا - مشهد]</ref><ref name=":1">[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan/ دانشنامه ایرانیکا - خراسان]</ref><br />
<br />
== تاریخ ==<br />
خراسان به معنای «سرزمین خورشید» (خور = خورشید، آسان = سرزمین) از دیرباز یکی از مهمترین مناطق تمدنی ایران و جهان بوده است. در دوران هخامنشی، خراسان بخشی از ساتراپ پارتیا بود. امپراتوری اشکانی (۲۴۷ پ.م. تا ۲۲۴ م.) از خراسان (نیسا، نزدیک عشقآباد کنونی) برخاست.<br />
<br />
پس از ورود اسلام، خراسان نقش محوری در تاریخ ایران و جهان اسلام ایفا کرد. قیام ابومسلم خراسانی در سال ۱۲۹ هجری (۷۴۷ میلادی) از مرو آغاز شد و به سقوط خلافت اموی و تأسیس خلافت عباسی انجامید.<br />
<br />
در سال ۲۰۳ هجری (۸۱۸ میلادی)، امام رضا (ع) در شهر طوس (مشهد کنونی) درگذشت و آرامگاه او بهتدریج به یکی از مهمترین زیارتگاههای جهان اسلام تبدیل شد. نام «مشهد» به معنای «محل شهادت» از همین رویداد گرفته شده است.<br />
<br />
در دوران سامانی (قرن ۳-۴ هجری)، خراسان مرکز احیای زبان و فرهنگ فارسی بود. فردوسی شاهنامه را در طوس سرود و رودکی، پدر شعر فارسی، از بخارا برخاست. <br />
<br />
در دوران غزنوی و سلجوقی، نیشابور و مرو از بزرگترین شهرهای جهان بودند.<br />
<br />
حمله مغول در قرن ۷ هجری (۱۳ میلادی) ویرانی عظیمی به خراسان وارد کرد. نیشابور، مرو و طوس به کلی ویران شدند و میلیونها نفر کشته شدند. خراسان هرگز به شکوه پیش از مغول بازنگشت.<br />
<br />
در دوران صفویه، مشهد به عنوان مرکز مذهبی اهمیت یافت. نادرشاه افشار (۱۱۴۸-۱۱۶۰ هجری / ۱۷۳۶-۱۷۴۷ میلادی) مشهد را پایتخت ایران قرار داد و آخرین امپراتوری بزرگ ایرانی را بنیان نهاد.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xiv-ethnology-of-qajar-and-pahlavi-khorasan/ KHORASAN xiv. Ethnology of Qajar and Pahlavi Khorasan-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xxiv-monuments-of-khorasan/ KHORASAN xxiv. Monuments of Khorasan-iranica]</ref><br />
<br />
== اقتصاد و منابع ==<br />
اقتصاد استان خراسان رضوی متکی بر گردشگری مذهبی، کشاورزی، صنعت و بازرگانی است.<br />
[[پرونده:استان خراسان رضوی.jpg|جایگزین=استان خراسان رضوی|بندانگشتی|استان خراسان رضوی]]<br />
'''گردشگری:'''<br />
<br />
مشهد با بیش از ۵۵ درصد هتلهای ایران، قطب گردشگری کشور است. سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر داخلی و بیش از ۲ میلیون زائر خارجی به این شهر سفر میکنند. گردشگری سلامت و گردشگری تفریحی نیز در حال رشد است.<br />
<br />
'''کشاورزی و زعفران:'''<br />
<br />
خراسان رضوی به همراه خراسان جنوبی حدود ۹۵ درصد زعفران ایران و حدود ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید میکند. ایران با تولید بیش از ۲۸۰ تن زعفران سالانه، ۹۴ درصد تولید جهانی این محصول گرانبها را در اختیار دارد. سالانه حدود ۱۵۰ تن زعفران به ارزش بیش از ۲۲۰ میلیون دلار صادر میشود.<br />
<br />
'''دیگر محصولات کشاورزی:'''<br />
<br />
● زرشک: قاینات و خراسان جنوبی بزرگترین تولیدکننده زرشک جهان<br />
<br />
● پسته<br />
<br />
● گندم و جو<br />
<br />
● زیره و آویشن<br />
<br />
● انگور و انار<br />
<br />
=== صنایع مهم: ===<br />
● صنعت خودرو: مشهد دومین قطب تولید خودرو ایران<br />
<br />
● صنایع غذایی: آجیل، خشکبار، شیرینیجات سنتی (گز، سوهان)<br />
<br />
● صنایع نساجی و چرم<br />
<br />
● صنایع سنگهای قیمتی: فیروزه نیشابور (معروفترین فیروزه جهان)<br />
<br />
● فرش دستبافت: فرش مشهد ترکبافت و فرش نایین<ref>[https://www.theiranproject.com/en/news/164296/iran-accounts-for-94-of-world-saffron-production Iran accounts for 94% of world saffron production-پروژه ایران]</ref><br />
<br />
== فرهنگ، آداب و رسوم ==<br />
بیش از ۹۳ درصد مردم مشهد فارسیزبان هستند. گویش خراسانی یکی از قدیمیترین و اصیلترین گویشهای زبان فارسی است و بسیاری از واژگان آن از فارسی دری قدیم حفظ شدهاند.<br />
<br />
خراسان سرزمین شعر و ادب فارسی است. فردوسی (۳۲۹-۴۱۱ هجری شمسی) بزرگترین حماسهسرای زبان فارسی، عمر خیام (۴۲۷-۵۱۰ هجری) ریاضیدان و شاعر نیشابوری، عطار نیشابوری (۵۴۰-۶۱۸ هجری) عارف و شاعر بزرگ، و خواجه نصیرالدین طوسی (۵۹۷-۶۷۲ هجری) ریاضیدان و ستارهشناس از بزرگان این سرزمین هستند.<br />
<br />
'''غذاهای محلی خراسان:'''<br />
<br />
● شیشلیک خراسانی: کباب ویژه خراسان<br />
<br />
● شلهمشهدی: آش غلیظ با گوشت و حبوبات<br />
<br />
● جوجهکباب مشهدی<br />
<br />
● سوهان و گز<br />
<br />
● شیر حلوا و حلوا ارده<br />
<br />
● نان شیرمال: نان شیرین سنتی خراسان<br />
<br />
مراسم و آیینهای خاص خراسان شامل نوروزخوانی (آواز نوروزی خراسانی)، مراسم عزاداری ماه محرم با شکوه خاص، مراسم شب یلدا و جشنهای محلی مختلف است.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/khorasan-xxvi-music-of-khorasan/ KHORASAN xxvi. Music of Khorasan-iranica]</ref><br />
<br />
== جاذبههای گردشگری ==<br />
'''جاذبههای مهم استان:'''<br />
<br />
● حرم امام رضا: بزرگترین مجموعه زیارتی-فرهنگی جهان اسلام با مساحت بیش از ۶۰۰,۰۰۰ متر مربع<br />
<br />
● آرامگاه فردوسی در طوس: بنای یادبود حکیم ابوالقاسم فردوسی<br />
<br />
● آرامگاه عمر خیام در نیشابور<br />
<br />
● آرامگاه عطار نیشابور<br />
<br />
● هارونیه: بنای تاریخی منسوب به هارونالرشید در طوس<br />
<br />
● ارگ نادری در کلات نادری<br />
<br />
● مسجد گوهرشاد: شاهکار معماری تیموری<br />
<br />
● معدن فیروزه نیشابور: قدیمیترین معدن فیروزه جهان<br />
<br />
● پارک ملی تندوره: زیستگاه پلنگ ایرانی<br />
<br />
● روستای ابر: بالاتر از ابرها<br />
<br />
● دشتهای زعفران تربتحیدریه: منظره بنفش زعفرانزارها در پاییز<ref>[https://www.eghamat24.com/blog/29979/top-sights-in-razavi-khorasan-province ۶۰+ جاهای دیدنی خراسان رضوی که نباید از دست داد!-اقامت۲۴]</ref><ref>[https://www.flytoday.ir/blog/razavi-khorasan-province-attractions/ جاهای دیدنی خراسان رضوی | نگین شرق ایران-فلای تودی]</ref><br />
<br />
== مبارزات و مقاومت مردمی ==<br />
خراسان رضوی و شهر مشهد نقش تاریخی و بینظیری در مبارزات مردم علیه نظام ولایت فقیه داشتهاند. مشهد خاستگاه [[اعتراضات دیماه ۱۳۹۶|قیام دیماه ۹۶]] و یکی از مهمترین کانونهای مقاومت در تمام قیامهای سراسری بوده است.<br />
<br />
=== علیرضا عبداللهی و خانوادهاش ===<br />
مجاهد خلق علیرضا عبداللهی از مبارزان مشهدی بود که هم در زمان [[محمدرضا پهلوی]] (دو سال زندان از ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ در زندان مشهد) و هم در زمان [[روحالله خمینی|خمینی]] به مبارزه ادامه داد. وی پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ به زندگی مخفی روی آورد و در ۱۱ مهر ۱۳۶۰ دستگیر شد. بازجویان جمهوری اسلامی وی را تحت شکنجههای شدید قرار دادند اما در برابر اراده این مجاهد سرموضع شکست خوردند.<br />
<br />
علیرضا در ۱۰ آبان ۱۳۶۰ زیر شکنجه به شهادت رسید. برادرش ناصر عبداللهی نیز در [[قتل عام ۶۷|قتلعام ۱۳۶۷]] به شهادت رسید و پسرعمویش حسن عبداللهی از دیگر شهیدان مجاهدین در سال ۱۳۶۰ است.<br />
<br />
=== محمدرضا صادقی ===<br />
مجاهد خلق محمدرضا صادقی (متولد ۱۳۴۳ در مشهد) با ۹ سال سابقه مبارزاتی و ۵ سال زندان سیاسی، از مبارزان سرسخت مشهد بود. وی در عملیات [[فروغ جاویدان]] در یکانهای [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] سازماندهی شد و وارد عملیات شد. در یکی از درگیریها زخمی و بیهوش گردید و به اسارت درآمد. بهرغم زخمهای جانکاه، زیر شدیدترین شکنجهها قرار گرفت و سپس اعدام شد.<br />
<br />
=== کشتار ۶۷ و زندان وکیلآباد ===<br />
زندان وکیلآباد مشهد یکی از وحشتناکترین مراکز کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ بود. زندان وکیلآباد سه بخش داشت: بند ۱ برای زندانیان جدید و نادمان، بند ۲ برای مارکسیستها، بهاییان و مجاهدینی که «امیدی به تغییرشان» نبود، و بند قرنطینه. شکنجه و خشونت شدید گزارش شده و بندهای ۲ و قرنطینه کاملاً «خالی» شدند.<br />
<br />
=== قیام دیماه ۱۳۹۶؛ مشهد، خاستگاه قیام ===<br />
مشهد افتخار آغازگری بزرگترین قیام مردمی ایران پس از ۱۳۸۸ را دارد. در قیام [[قیام دی ماه ۱۳۹۶|۷ دی ۱۳۹۶]] (۲۸ دسامبر ۲۰۱۷)، نخستین موج اعتراضات سراسری از مشهد آغاز شد. مردم که ابتدا علیه گرانی و فساد اقتصادی به خیابان آمده بودند، به سرعت شعارهای سیاسی سر دادند: «مرگ بر دیکتاتور»، «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران». این قیام در عرض چند روز به بیش از ۸۰ شهر در سراسر ایران گسترش یافت.<br />
<br />
=== قیام آبان ۱۳۹۸ ===<br />
مشهد در [[اعتراضات ۱۳۹۸ ایران|آبان ۱۳۹۸]] (نوامبر ۲۰۱۹) نیز یکی از مراکز اصلی قیام سراسری بود. پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین، مردم به خیابانها ریختند. نیروهای سرکوبگر سپاه و بسیج با شلیک مستقیم، دهها نفر را در مشهد و شهرهای استان به شهادت رساندند.<br />
<br />
=== قیام ۱۴۰۱ و۱۴۰۴ ===<br />
مشهد در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] پس از قتل [[مهسا امینی]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام دیماه ۱۴۰۴]] نیز نقش برجستهای ایفا کرد. بسیاری از شهروندان این استانها بهویژه مشهد، در جریان این اعتراضات مورد هدف تیراندازی نیروهای سرکوبگر حکومتی قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند.<br />
<br />
=== اعدام سه زندانی سیاسی مشهد (۱۴۰۵) ===<br />
در اردیبهشت ۱۴۰۵ درادامه سرکوب و کشتار معترضان در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]، رژیم آخوندی سه زندانی [[مهدی رسولی]] و [[محمدرضا میری]] و [[ابراهیم دولتآبادینژاد|ابراهیم دولتآبادی]] به اتهام مشارکت در ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ در مشهد اعدام نمود.<br />
<br />
== منابع ==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2_%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=89465عزیز رضایی2026-06-15T09:53:45Z<p>Alireza k h: انجام تغییرات اساسی روی مقالهی قبلی</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات سیاستمدار<br />
| نام = عزیز رضایی (زهرا نوروزی)<br />
| تصویر = عزیز رضایی - ۲.jpg<br />
| اندازه تصویر = 250px<br />
| توضیح تصویر = عزیز رضایی <br />
| معروف به = عزیز رضایی، مادر رضاییهای شهید<br />
| زادروز = ۱۳۰۸ خورشیدی (۱۹۲۹ میلادی)<br />
| شهر تولد = تهران<br />
| کشور تولد = ایران<br />
| تاریخ مرگ = <br />
| شهر مرگ = <br />
| کشور مرگ = <br />
| علت مرگ = <br />
| محل دفن = <br />
| تابعیت = ایران<br />
| قومیت = <br />
| دین = اسلام<br />
| گرایش سیاسی = مقاومت ایران<br />
| حزب سیاسی = سازمان مجاهدین خلق ایران<br />
| همسر = خلیل رضایی<br />
| فرزندان = احمد، رضا، ماه منیر (فاطمه)، مهدی، ابوالقاسم (محسن)، صدیقه، آذر و محمد<br />
| خویشاوندان سرشناس = موسی خیابانی و علی زرکش <br />
| تحصیلات = <br />
| پیشه = فعال سیاسی و از اعضای مقاومت <br />
| سالهای فعالیت = از ۱۳۵۰ تاکنون<br />
| سمت = <br />
| زندانها = زندانی سیاسی در دوران حکومت پهلوی (۱۳۵۴–۱۳۵۶)<br />
| شکنجه = بله (در زندانهای ساواک)<br />
| مهاجرت = ۱۳۶۱؛ ترکیه، اسپانیا، فرانسه<br />
| محل سکونت کنونی = حومه پاریس، فرانسه<br />
| شناختهشده برای = مادر چندین شهید مجاهد، مقاومت در برابر دو نظام پهلوی و جمهوری اسلامی، تحمل زندان و شکنجه، نماد پایداری زنان مبارز ایران<br />
| جوایز و افتخارات = <br />
| امضا = <br />
}}'''عزیز رضایی،''' معروف به «'''مادر رضایی'''» یا «'''مادر رضاییهای شهید'''»، با نام اصلی '''زهرا نوروزی'''، متولد ۱۹۲۹ میلادی (۱۳۰۸ خورشیدی)زاده سال ۱۳۰۸ از فعالان سیاسی ایرانی و چهرههای شناختهشده مرتبط با [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] است.او در خانوادهای مذهبی و بازاری متولد شد؛ پدرش حاج محمدحسین نوروزی آزاد از کسبه بازار تهران بود. با وجود محدودیتهای فرهنگی آن دوران، با تشویق پدر تحصیلات ابتدایی خود را ادامه داد و به کارهای هنری مانند نقاشی، خیاطی و خطاطی علاقهمند بود. در نوجوانی با [[خلیلالله رضایی]] (از هواداران دکتر مصدق) ازدواج کرد و صاحب فرزندانی شد که زندگی خانوادگیشان به شدت با تحولات سیاسی ایران گره خورد.<br />
<br />
این خانواده صاحب ۹ فرزند بود که حسن در کودکی بر اثر ذاتالریه درگذشت. فرزندان دیگر -احمد، رضا، مهدی، صدیقه، آذر، فاطمه (ماهمنیر)، ابوالقاسم (محسن) و محمد - به فعالیتهای سیاسی علیه رژیم پهلوی روی آورده و به سازمان مجاهدین خلق پیوستند. منزل خانواده رضایی ابتدا در خانه پدری و سپس در میدان شاه (قیام فعلی) به مرکزی برای رفتوآمد خانوادههای زندانیان سیاسی و هواداران سازمان تبدیل شد. عزیز و همسرش (که همسر دیگری به نام مرحمت ندری نیز داشت) فضایی مذهبی، عدالتخواه و حمایتی در خانواده ایجاد کردند که با آموزههای اولیه مجاهدین همخوانی داشت.<br />
<br />
در نیمه دوم دهه ۱۳۴۰، با گسترش فعالیتهای مخالفان شاه، فرزندان وارد مبارزه شدند. [[احمد رضایی]] (اولین شهید سازمان مجاهدین) در ۱۱ بهمن ۱۳۵۰ در چهارراه غفاری در درگیری با ساواک با نارنجک عملیات انتحاری کرد تا همرزمش فرار کند. [[رضا رضایی]] در شهریور ۱۳۵۰ بازداشت شد، با طرح هوشمندانه و با کمک عزیز و احمد از زندان فرار کرد اما در خرداد ۱۳۵۲ در خیابان غیاثی به شهادت رسید. [[مهدی رضایی]] (۱۹ ساله) در اردیبهشت ۱۳۵۱ دستگیر، چهار ماه تحت شکنجه شدید (سوزاندن روی اجاق برقی، کشیدن ناخن، ضربات کابل) قرار گرفت، در دادگاه علنی از مواضع سازمان دفاع کرد و در شهریور ۱۳۵۱ اعدام شد. صدیقه رضایی نیز در ۱۳۵۴ شهید شد. این شهادتها خانواده رضایی را به نمادی از هزینههای سنگین مبارزه سیاسی تبدیل کرد. از جمله شهیدان خانوادهی بزرگ رضایی میتوان به [[مهین رضایی]] و [[مرضیه رضایی]]، و همچنین علی زرکش (همسر مهین رضایی) اشاره کرد.<br />
<br />
عزیز رضایی در شکلگیری شبکه مادران زندانیان سیاسی نقش محوری داشت. خانهی او محل گردهمایی مادران، جمعآوری اخبار زندانها و پیگیری جلوگیری از اعدامها بود. او در تجمعات اعتراضی مانند مراجعه گروهی مادران به منزل احمد خوانساری (مصادف با عاشورا) شرکت فعال داشت و با فریادهایش توجه مردم و بازاریان را جلب کرد. این اقدامات در دورانی که اعتراضات زنان نادر بود، پدیدهای نو به شمار میرفت.<br />
<br />
عزیز رضایی در بهمن ۱۳۵۳، همراه همسر و دخترش فاطمه توسط [[ساواک]] بازداشت شد. او در کمیته مشترک ضدخرابکاری و سپس [[زندان اوین|اوین]] تحت شکنجههای وحشیانه (شلاق مکرر به کف پا که آثار آن پس از ۵۰ سال همچنان باقی است، آویزان کردن از دستها، فشار چکمه روی گردن، سلول انفرادی طولانی، کاهش وزن شدید از ۴۱ به ۳۰ کیلوگرم) قرار گرفت و به سه سال زندان محکوم شد. در یکی از لحظات بازجویی، با [[مسعود رجوی]] (که خود تحت شکنجه بود) مواجه شد و از شجاعت او الهام گرفت. خاطرات او از این دوران، منبع مهمی برای تاریخ زندانهای سیاسی پهلوی است.<br />
<br />
پس از آزادی و پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، خانه عزیز به مرکز مجاهدین تبدیل شد. او به عنوان مادر شهیدان و خانوادهای سرشناس، با [[روحالله خمینی]] در مدرسه رفاه دیدار کرد، پیشنهادات مادی وی را رد کرد و نگرانی خود از کنار زدن مجاهدین توسط فرصتطلبان را بیان نمود. این سخنان موجب ناراحتی خمینی و قطع دیدار شد. با تشدید سرکوب مجاهدین، [[آذر رضایی]] (کوچکترین دختر، باردار) و همسرش [[موسی خیابانی]] در ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ در حمله پاسداران به پایگاه آنان به شهادت رسیدند.. این پنجمین فرزند از دسترفته بود.<br />
<br />
عزیز در سال ۱۳۶۱ ایران را ترک کرد، ابتدا به ترکیه، سپس اسپانیا و سپس به فرانسه رفت و در حومه پاریس ساکن شد. در تبعید، فعالیتهای سیاسی خود را ادامه داد: سخنرانی در گردهماییها، دیدار با [[مریم رجوی]]، نوشتن «نقشه مسیر» سیاسی در ۹۴ سالگی (۱۴۰۲) و تجدید پیمان با رهبری مجاهدین. او شاه و شیخ را «دو روی یک سکه» میدانست و بر استمرار مقاومت تا آزادی ایران تأکید داشت. و خاطرات فرزندان شهیدش را زنده نگه داشت.<br />
<br />
زندگی عزیز رضایی بازتاب تجربه نسلی از خانوادههای ایرانی است که با زندان، شکنجه، اعدام، مهاجرت و تبعید روبهرو شدند. او به عنوان الگوی استقامت زنان ایرانی، «مادر مقاومت» و الهامبخش نسل جوان شناخته میشود. <br />
<br />
رائول روئیز (Raul Ruiz)، از نمایندگان کنگرهی آمریکا پس از دیدار با عزیز رضایی در پاریس و مشاهدهی آثار شلاقهای ساواک شاه بر کف پای در یکی از جلسههای کنگرهی آمریکا به تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۹ آبان ۱۴۰۴) خطاب به حضار گفت: «امروز بهپا خاستهام تا شجاعت و فداکاری عمیق زنی را گرامی بدارم که داستانش نماد مبارزه پایدار برای آزادی و کرامت انسانی در ایران است».<br />
<br />
اطلاعات این مقاله برگرفته از گفتوگو با ابوالقاسم (محسن) رضایی، و همچنین مصاحبه «هالی مک کی» با «عزیز رضایی» (مندرج در سایت HOTAIR به تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۲۵)، دیدار مریم رجوی با عزیز در خانهی عزیز در پاریس در اردیبهشت ۱۴۰۲ و نیز گفتوگوی سیمای آزادی با مادر رضاییهای شهید و فاطمه رضایی در ۱۲ بهمن ۱۳۹۶ است.<br />
== دوران کودکی و خانواده ==<br />
<br />
عزیز رضایی، با نام اصلی زهرا نوروزی آزاد، از چهرههای سیاسی ایران است که به عنوان «مادر رضاییهای شهید» شناخته میشود. این عنوان به دلیل جانباختن پنج فرزند وی شامل سه پسر به نامهای احمد، رضا و مهدی، دو دختر به نامهای صدیقه و آذر، و همچنین موسی خیابانی (همسر آذر رضایی) در دوران حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی به او داده شده است.<br />
<br />
او در سال ۱۳۰۸ در محلهی فقیه التجار تهران و در خانوادهای مذهبی متولد شد. پدر وی، حاج محمدحسین نوروزی آزاد، از بازرگانان و کسبهی بازار تهران بود که در خیابان ناصرخسرو به فعالیت اشتغال داشت.<br />
<br />
در دورانی که امکان تحصیل برای اکثریت دختران فراهم نبود، وی با تشویق پدرش وارد مدرسه شد. مادربزرگ مادری او معلم مکتبخانه بود و مادرش، سکینه نوروزی، گرچه خانهدار بود اما تسلط کافی بر قرائت قرآن و نهجالبلاغه داشت. عزیز به عنوان نخستین فرزند خانواده، با موافقت پدر و پافشاری خود توانست تحصیلاتش را تا کلاس ششم ابتدایی ادامه دهد. در ادامه، خانواده برای دیگر خواهران او معلم خصوصی در منزل استخدام کردند؛ تا اینکه به مرور زمان و با تغییرات فرهنگی جامعه، سایر اعضای خانواده نیز اجازهی تحصیل در مدارس رسمی را یافتند. وی دربارهی آن دوران اظهار میدارد:<blockquote>«مدرسه رفتن و درس خواندن را خیلی دوست داشتم اما با توجه به فضای فرهنگی آن روزها و جو خانواده ادامه تحصیل ممکن نبود. البته به کارهای هنری نقاشی، خیاطی و گلدوزی و بافندگی و خطاطی و... علاقمند بودم، بعدها که بچههایم به مدرسه رفتند از همه لحاظ به آنان در یادگیری و انجام تکالیفشان کمک میکردم.»</blockquote><br />
<br />
=== ازدواج با خلیلالله رضایی ===<br />
[[پرونده:حاج خلیل رضایی.jpg|جایگزین=خلیلالله رضایی (حاج خلیل رضایی)|بندانگشتی|272x272پیکسل|خلیلالله رضایی (حاج خلیل رضایی)]]<br />
عزیز رضایی در سنین نوجوانی با [[خلیلالله رضایی]] (که در آن زمان ۲۳ سال داشت) ازدواج کرد. خلیلالله رضایی معروف به «حاج خلیل رضایی) از دوستان و همکاران نزدیک پدر عزیز بود و از جمله جوانانی به شمار میرفت که به دکتر [[محمد مصدق]] ارادت داشتند و در مسیر اهداف نهضت ملی ایران فعالیت میکردند.<br />
<br />
در دوران اقامت خانواده در خانهی مادری (معروف به خانهی «حاج آقا»)، والدین عزیز رضایی و بهویژه مادر وی که زنی مذهبی، آگاه و انساندوست بود، نقش بسزایی در پرورش مذهبی، اخلاقی، انضباط فردی و روحیهی کمکرسانی به دیگران در فرزندان عزیز ایفا کردند. با بزرگتر شدن فرزندان، خانوادهی رضایی از خانهی حاج محمدحسین نوروزی آزاد به خانهای واقع در میدان شاه (میدان قیام فعلی) نقل مکان کردند و تا سال ۱۳۵۰ در آنجا ساکن بودند. با وقوع ضربهی اول شهریور سال ۱۳۵۰ به سازمان مجاهدین خلق، انسجام این خانواده دگرگون شد؛ در این واقعه رضا رضایی دستگیر گردید و سایر فرزندان نیز به دلیل تعقیب قضایی ناچار به زندگی مخفی شدند. آثار عاطفی ناشی از شهادت فرزندان همواره در یادآوری خاطرات توسط عزیز رضایی مشهود بوده است.<br />
<br />
=== فرزندان ===<br />
حاصل ازدواج عزیز رضایی و خلیلالله رضایی چند فرزند بود که برخی از آنان بعدها در فعالیتهای سیاسی دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ نقشآفرین شدند.<br />
<br />
فرزندان این خانواده عبارت بودند از:<br />
<br />
[[احمد رضایی]]<br />
<br />
[[رضا رضایی]]<br />
<br />
فاطمه (ماهمنیر) رضایی<br />
<br />
[[مهدی رضایی]]<br />
[[پرونده:مرحمت ندری (رضایی).jpg|جایگزین=مرحمت ندری (رضایی)|بندانگشتی|300x300پیکسل|مرحمت ندری (رضایی)]]<br />
ابوالقاسم (محسن) رضایی<br />
<br />
صدیقه رضایی<br />
<br />
[[آذر رضایی]]<br />
<br />
محمد رضایی<br />
<br />
منابع خانوادگی همچنین از فرزندی به نام «حسن» یاد کردهاند که در کودکی درگذشت و به همین دلیل در بسیاری از روایتهای بعدی کمتر از او نام برده شده است.<br />
<br />
خانواده رضایی سالهای نخست زندگی مشترک را در خانه پدری عزیز رضایی سپری کردند و سپس به منزل مستقلی در تهران نقل مکان نمودند. این خانه بعدها در جریان فعالیتهای سیاسی دهه ۱۳۵۰ به یکی از محلهای رفتوآمد خانوادههای زندانیان سیاسی تبدیل شد.<br />
<br />
خلیلالله رضایی، پدر خانواده، همسر دیگری به نام مرحمت ندری (رضایی) داشت. روابط میان عزیز رضایی و مرحمت ندری بر پایهای صمیمانه استوار بود، به طوری که فرزندان هر دو طرف، هر دو را به عنوان مادر خود میدانستند. دختران مرحمت ندری نیز متعاقباً به [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] پیوستند. از جمله جانباختگان این بخش از خانواده میتوان به [[مهین رضایی]] و [[مرضیه رضایی]]، و همچنین علی زرکش (همسر مهین رضایی) اشاره کرد.<br />
<br />
=== ورود فرزندان به فعالیتهای سیاسی ===<br />
در نیمه دوم دهه ۱۳۴۰ خورشیدی، همزمان با گسترش فعالیت جریانهای مخالف حکومت [[محمدرضا شاه پهلوی]]، برخی از فرزندان خانواده رضایی نیز به فعالیتهای سیاسی روی آوردند. نخستین فردی که وارد این مسیر شد، [[احمد رضایی]] بود. احمد رضایی از دوران نوجوانی به مطالعه آثار سیاسی و مذهبی علاقه نشان میداد و به تدریج با محافل سیاسی مخالف حکومت ارتباط پیدا کرد. وی بعدها به جمع اعضای بنیانگذار و کادرهای اولیه [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] پیوست.<br />
<br />
فعالیت احمد تأثیر قابل توجهی بر فضای خانواده گذاشت. به مرور زمان دیگر فرزندان خانواده نیز با مباحث سیاسی آشنا شدند و برخی از آنان به سازمان مجاهدین خلق گرایش پیدا کردند. عزیز رضایی بعدها در خاطرات خود از این دوران به عنوان مرحلهای یاد کرده است که خانه و زندگی خانوادگی آنان به تدریج با مسائل سیاسی، زندان و تعقیبهای امنیتی گره خورد.<br />
<br />
== بازداشت و شکنجه در دوران پهلوی ==<br />
عزیز رضایی به دلیل فعالیتهای سیاسی علیه حکومت پهلوی و تحت تعقیب بودن فرزندانش، در بهمنماه سال ۱۳۵۳ در پی تهاجم مأموران سازمان اطلاعات و امنیت کشور ([[ساواک]]) به خانهاش بازداشت شد. وی پس از دستگیری به بازداشتگاه مشترک کمیتهی مشترک ضدخرابکاری منتقل گردید و تحت شکنجههای شدید بدنی قرار گرفت. در جریان این بازجوییها، ضربات متعدد کابل به کف پاهای وی منجر به جراحات عمیق و از بین رفتن بافتهای پوستی شد که آثار آن پس از دههها همچنان باقی مانده است.<br />
<br />
وی در توصیف این دوران میگوید:<blockquote>«وضعیت پای چپم بعد از چهار بار شلاق خوردن خیلی ناجور بود. دفعه آخر که شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و شهادتین گفتم. بازجوها با شدت بسیار، کابل را به سر و گوش و پشتم میزدند که بههوش بیایم. بعد آویزانم کردند. دو تا دستم را به میلههای فلکه (کمیته) بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و من از دست آویزان بودم. عدهای از زندانیان شکنجهشده را که تازه شلاق زده بودند دور فلکه میدواندند و آنها در هر دور وقتی از جلوی من رد میشدند به من که از میلهها آویزان بودم سلام میکردند و احترام میگذاشتند. منوچهری جلاد، شکنجهگر ساواک برای اذیت بیشتر دوباره مرا از یک دست آویزان کرد، دستم به شدت ورم کرد. در همان حالی که آویزان بودم با شلاق به بدنم میزد. بعد مرا پایین آورد و روی زمین انداخت و با پوتینهایش تا حد مرگ به گردن من ضربه و فشار وارد میکرد. بعد در حالیکه دیگر جانی در بدنم نداشتم یک نگهبان مرا کشانکشان به سلول انفرادی برد. تمام بدنم زخم بود و پاهایم شدیداً عفونت کرده بود. چند ماهی در یک سلول انفرادی کثیف با بدن زخمی با یک پتوی کثیف پر از خون و... بودم، تا اینکه مرا به اوین بردند. یک سال هم در اوین بودم بدون هیچ ملاقات یا دریافت کوچکترین خبری از فرزندان کوچکم. بعد از این وضعیت مرا در یک دادگاه نمایشی به ۳ سال زندان محکوم کردند.»</blockquote>او همچنین دربارهی رویدادهای داخل بازداشتگاه اضافه میکند:<blockquote>«روزی در همان اتاق که شکنجه میشدم، صدایی شنیدم. شکنجهگر رسولی، با یک زندانی به شدت شکنجهشده که در پتویی پیچیده شده بود صحبت میکرد. رسولی خطاب به زندانی گفت مسعود (که بزودی متوجه شدم منظورش مسعود رجوی است) میخواهی به انفرادی بروی یا سلول عمومی تا بعد بیایی حرفهایت را بزنی. مسعود گفت من حرفی برای زدن ندارم و در همین انفرادی میمانم. بعد که رسولی رفت، مسعود از فرصت کوتاهی که بدست آورد مرا صدا کرد و در همان حالت تلاش کرد با حرفهایش به من روحیه و امیدواری بدهد در حالیکه این کار در آن شرایط بسیار برایش خطرناک بود، من از همانجا شیفته شجاعت و رفتار محبتآمیز و مسئولانه او شدم.»</blockquote>عزیز رضایی پس از تحمل دوران محکومیت و آزادی از زندان، به فعالیتهای سیاسی خود تا زمان وقوع انقلاب سال ۱۳۵۷ ادامه داد.<ref name=":4">[https://www.youtube.com/watch?v=nbITHnsiTBQ یوتیوب سیمای آزادی- گفتوگو با مادر رضاییهای شهید و خواهر مجاهد فاطمه رضایی - قسمت دوم]</ref><br />
<br />
== خانواده رضایی و سازمان مجاهدین خلق ==<br />
<br />
با گسترش فعالیتهای سازمان مجاهدین خلق ایران در اواخر دهه ۱۳۴۰، رفتوآمد اعضای سازمان به منزل خانواده رضایی افزایش یافت. هرچند بخش عمده فعالیتهای تشکیلاتی به صورت مخفی انجام میشد، اما خانواده به تدریج از حضور فرزندان خود در جریانهای سیاسی آگاه شد.<br />
<br />
بر اساس روایتهای موجود، فضای مذهبی، عدالتخواهانه و ملیگرایانه حاکم بر خانواده رضایی با بخشی از آموزههای اولیه سازمان مجاهدین خلق همخوانی داشت. همین امر موجب شد که خانواده با فعالیتهای سیاسی فرزندان خود برخوردی حمایتی داشته باشد.<br />
<br />
در سالهای بعد، نام خانواده رضایی به یکی از شناختهشدهترین نامها در میان خانوادههای مرتبط با سازمان مجاهدین تبدیل شد.<br />
<br />
=== ضربه شهریور ۱۳۵۰ ===<br />
در شهریور ۱۳۵۰ ساواک ضربه گستردهای به سازمان مجاهدین خلق وارد کرد و شمار زیادی از اعضا و کادرهای آن را بازداشت نمود. در جریان این عملیات، [[رضا رضایی]] نیز دستگیر شد. تعدادی دیگر از اعضای خانواده و بستگان نزدیک تحت مراقبت و تعقیب قرار گرفتند و منزل خانواده رضایی به طور مستمر زیر نظر مأموران امنیتی قرار گرفت. این واقعه نقطه آغاز دورهای بود که طی آن خانواده رضایی با زندان، اعدام و کشتهشدن چند تن از فرزندان خود مواجه شد.<br />
<br />
== شهادت احمد رضایی ==<br />
<br />
[[احمد رضایی]] نخستین شهید سازمان مجاهدین خلق به شمار میرود. عزیز رضایی دربارهی چگونگی جانباختن اولین فرزند خود اظهار میدارد:<blockquote>«احمد سال پنجاه شهید شد یعنی بعد از دستگیری و بعد از فرار رضا از زندان. در روز ۱۱ بهمن ۱۳۵۰ احمد قراری با یکی از همرزمانش داشت. قرار احمد در چهارراه غفاری تهران بود. احمد به محض حضور در سر قرار متوجه مامورین ساواک شده و در محاصره قرار میگیرد. او درنگ نمیکند و شروع به تیراندازی میکند تا دوستش را فراری دهد و بعد که فشنگهایش تمام میشود عمداً به حالت تسلیم میایستد تا مأموران ساواک برای دستگیری به او نزدیک شوند. آن وقت نارنجکش را میکشد... در اخبار ساعت ۱۴ ظهر یازده بهمن رادیو تهران اعلام کرد که در چهارراه غفاری یک خرابکار کشته شده و... آنقدر این خبر در شهر پیچیده بود که روزنامهها با تیتر بزرگ خبر شهادت احمد را اعلام کردند.»</blockquote>در این برهه، مهدی رضایی (فرزند دیگر خانواده) نیز تحت تعقیب قرار داشت و مخفی شده بود. عزیز رضایی رویدادهای روز پس از این واقعه را چنین شرح میدهد:<blockquote>«صبح روز بعد از شهادت احمد بایستی به زندان قزلقلعه میرفتم تا خبری از محسن و پدرشان بگیرم و ببینم آیا بستهای برایشان تحویل میگیرند؟ تاکسی گرفتم و به راننده که گفتم قزلقلعه، پرسید زندانی داری؟ گفتم بله. پرسید مواد داشته؟ گفتم نه سیاسی هستند. گفت خدا به فریادت برسد. گفتم آن کسی که دیروز سر چهارراه غفاری شهید شد پسر من بوده، پسر ۲۴ ساله مرا کشتند. خانمی که در تاکسی بود به من رو کرد که خوب چرا این کارها را میکنند که هم خودشان و هم دیگران را به کشتن بدهند؟ راننده تاکسی در جوابش گفت چرا خود را به کشتن میدهند؟ خوب به خاطر من، به خاطر تو، به خاطر خلق و امیدوارم که یک روز با مشتهایمان در زندانها را باز کنیم و آنها را آزاد کنیم. وقتی به محل رسیدیم راننده هم پیاده شد و با چشمهای گریان به تماشا ایستاد.<br />
<br />
جمعیت زیادی از خانوادههای زندانیان سیاسی که مقابل زندان جمع بودند تا چشمشان به من افتاد همگی گریهکنان به طرف من آمدند، اما من تمام تلاشم را کردم گریه نکنم و با صدای بلند به آنها گفتم احمد سفارش کرده که بعد از شهادت او مبادا کسی گریه کند. ما باید انتقام خون پاک این جوانان را بگیریم. الان ما زندانیان بسیار داریم که جانشان در خطر است بایستی برای آنها کاری کنیم. یکی از مادران که فرزندش در زندان بود زیارت وارث را با صدای بلند خواند و همگی به یاد اولین شهید مجاهد با او همراهی میکردیم. آن روز به من ملاقات ندادند اما بخشی زیادی از جمعیت جلوی زندان همراه من به خانه ما آمدند و برای شهادت احمد مراسمی برگزار کردیم. شهادت احمد در یازدهم بهمن ۱۳۵۰، یک روز برفی خیلی سرد بود و جریان آن را روزنامههای عصر تهران به سرعت به همه جا رسید پخش کرد و ولولهای میان مردم انداخت.»</blockquote><br />
<br />
وی همچنین در خصوص دیدگاههای فرزندش پیش از سال ۱۳۵۰ بیان میکند:<blockquote>«قبل از ضربه سال ۵۰ روزی احمد به من گفته بود عزیز میدانی ما فدایی مردممان هستیم و برای تو نمیمانیم زیرا "خون ما باید ریخته شود تا آزادی مردم و راه انقلاب باز شود". به راستی که خون احمد از سال پنجاه به بعد راه مبارزه را باز کرد.»</blockquote><br />
<br />
== تجمعات اعتراضآمیز خانوادهها در دوران پهلوی ==<br />
پس از شهادت احمد رضایی، خانوادههای زندانیان سیاسی ارتباطات خود را به منظور حمایت از فرزندانشان حفظ کردند. در این میان، با تلاشهای فاطمه امینی، هماهنگی میان خانوادهها افزایش یافت. فاطمه امینی از نخستین زنان عضو این تشکل بود که در پی بازداشت توسط ساواک تحت بازجویی و شکنجه قرار گرفت و در ۲۵ مرداد ۱۳۵۴ جان باخت.<br />
<br />
خانوادههای زندانیان با هدف جلوگیری از صدور و اجرای احکام اعدام، به رایزنی با چهرههای مذهبی و متنفذ وقت در شهرهای مختلف پرداختند. عزیز رضایی نخستین اقدام جمعی خانوادهها را مراجعه به منزل احمد خوانساری، از مراجع مذهبی وقت، در بازار فرشفروشهای تهران معرفی کرده و میگوید:<blockquote><br />
<br />
شهادت احمد در یازدهم بهمن ۱۳۵۰، یک روز برفی خیلی سرد بود و جریان آن را روزنامههای عصر نوشته و رادیو هم خبرش را پخش کرد که ولولهای انداخت میان مردم و خون احمد از سال پنجاه به بعد راه مبارزه را باز کرد. سال ۱۳۵۰ رضا و بنیانگذاران در زندان بودند. گفتند برویم منزل آیتالله خوانساری که در بازار فرشفروشها بود. به مادران گفتند ابتدا در مسجد شاه جمع شوند و از آنجا به اتفاق برویم منزل خوانساری. مادرها همگی رفتیم منزل او اما آن روز ما را راه ندادند. دوباره قرار گذاشتیم. من رفتم مسجد شاه دیدم هیچکس نیست خیال کردم دیر آمدهام و مادران دیگر رفتهاند. بهتنهایی رفتم منزل خوانساری. در که زدم پیشخدمت در را باز کرد و پرسید چکار داری؟ گفتم برای حساب و کتاب خمس آمدهام خدمت آقا. در را باز کرد و گفت بفرمایید. رفتم دیدم هیچکس نیامده. نشستم توی اتاق. یک عده بدبخت بیچاره نشسته بودند دورتادور اتاق. من هم نشستم. یکی یکی میرفتند پیش آقا. نوبت من که رسید پسر خوانساری، سید جعفر مرا صدا زد و پرسید چکار دارید؟ گفتم بچههای من و پدرشان در زندان هستند خواستم شما کاری برای آنها انجام دهید. رفت یک مقدار پول آورد که به من بدهد. گفتم من احتیاج به پول ندارم من از شما میخواهم اقدامی کنید لااقل پدرشان را آزاد کنند. گفت ما برای همه اقدام میکنیم. دیدم نمیخواهد کاری کند خواستم از منزل خارج شوم که صدای همهمهای به گوشم رسید. پیشخدمت گفت صبر کن و رفت در را باز کرد دید جمعیت زیاد است. در را بست و به من گفت قدری صبر کن تا اینها بروند. من ایستادم توی حیاط و بعد رفتم از در دیگر که توی ساختمان بود در را باز کردم و همه مادران آمدند تو طوری که حیاط و پلهها پر از جمعیت شد و مجبور شدند جمعیت را ببرند پیش آقا. مادران از زندان گفتند، از شکنجهها گفتند، از بچههایشان تعریف کردند که این بچهها مسلمانند باید کاری کنید که اینها را اعدام نکنند، آقا بهظاهر قدری متأثر شد که پسرش به او گفت آقا وقت نماز است. آقا از جا بلند شد، ما صبر کردیم آقا وضو گرفت تا از در رفت بیرون، ما هم دنبالش حرکت کردیم بهطرف مسجد سید عزیزالله. آن روزها مصادف با عاشورا بود و بازار هم بسته بود اما آقای خوانساری که به طرف مسجد و پیشاپیش جمعیت راه افتاد ما ۶۰ ـ ۵۰ مادر هم به دنبالش حرکت کردیم و جمعیت هم در دو طرف ایستاده بود و تماشا میکرد. آنوقت من دیدم ما مادران با بودن این جماعت خیلی ساکت هستیم که یکهو با صدای بلند گفتم آهای بازاریها بیشتر شما احمد رضایی را میشناسید، او را کشتند حالا هم بچههای ما در زندان زیر شکنجه هستند. بعد مادر بدیعزادگان گفت بچه مرا چهار ساعت روی اجاق برقی سوزاندهاند، مادران دیگر هم هرکدام در این باره چیزی گفتند که جمعیتی هم که در دو طرف ایستاده بود همه گریه میکردند و به مسجد که رسیدیم دیگر خیلی شلوغ شده بود، مادرها هم گریه میکردند و بعضی حالشان به هم خورد. من هم کناری ایستاده بودم اما جمعیت سراغم آمده سؤال میکردند چه خبر شده و من بهآنها میگفتم من مادر احمد رضایی هستم و این مادران هم فرزندانشان در زندان زیر شکنجه هستند.<ref name=":4" /></blockquote>این تجمعات و اقدامات افشاگرانه از سوی خانوادهها تا مقطع وقوع انقلاب ادامه یافت. پس از تحولات سال ۱۳۶۰ نیز جمعی از مادران جانباختگان و زندانیان بر تداوم پیگیریهای سیاسی و آرمانهای فرزندان خود تأکید ورزیدند.<br />
<br />
[[حمید اسدیان]]، نویسنده و شاعر، در تحلیل ارزش تاریخی این اقدامات گفته است:<blockquote>«توجه کنیم که این خاطرات متعلق به سال ۱۳۵۰ است یعنی زمانی که بر اثر حاکمیت ساواک هیچ خبری از اعتراضات زنان نبوده و راه انداختن چنین تظاهراتی با ۶۰ ـ ۵۰ مادر در واقع پدیده جدیدی بود که قبلا نمونهاش را نداشتیم بلکه مهمتر اینکه عزیز به عنوان مادر اولین شهید سازمان مجاهدین خلق، خون فرزند خود را پرچمی ساخت تا زندانیان دیگر را که زیر شکنجه هستند را در سطح اجتماعی مطرح و برای نجات آنها تلاش کند.»<br />
<br />
</blockquote>در سالهای بعد منزل خانواده رضایی به یکی از مراکز اصلی گردهمایی مادران و بستگان زندانیان سیاسی تبدیل شد. در این نشستها اخبار زندانها، وضعیت زندانیان و راههای پیگیری حقوق آنان مورد بحث قرار میگرفت.<br />
==سخنان عزیز رضایی در بارهی احمد رضایی==<br />
[[پرونده:احمد رضایی از فرزندان عزیز رضایی.jpg|جایگزین=احمد رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|احمد رضایی]]عزیز رضایی درباره شهادت اولین فرزند خود احمد، اولین شهید سازمان مجاهدین خلق میگوید:<blockquote>احمد سال پنجاه شهید شد که بعد از فرار رضا بود. نباید سر قرار میرفت چون یک قرار احتیاط بود. رضا هم به او گفته بود نرود اما احمد در جوابش میگوید خون ما باید ریخته شود تا راه باز شود و رفته بود سر قراری که با دوستش در چهار راه غفاری داشت که یکهو میبیند در محاصرهاند و شروع به تیراندازی میکند تا دوستش را فرار دهد و بعد که تیرش تمام میشود عمدا بهحالت تسلیم میایستد تا مأموران ساواک برای دستگیری به او نزدیک شوند. آن وقت نارنجکش را میکشد... در رادیو گفتند در چهار راه غفاری یک خرابکار کشته شده. آن موقع رضا از زندان فرار کرده و با مهدی مخفی بودند. صبح روز بعد من چند بسته برای پدر و محسن که در زندان بودند درست کردم که به آنجا بروم. تاکسی گرفتم و به راننده که گفتم قزل قلعه، پرسید زندانی داری؟ گفتم بله. پرسید مواد داشته؟ گفتم نه، سیاسی بوده، گفت خدا به فریادت برسد. گفتم آن کسی که دیروز سر چهار راه غفاری کشته شد پسر من بوده، پسر ۲۴ ساله مرا کشتهاند. راننده دوباره گفت خدا به دادت برسد. آنوقت خانمی که در تاکسی بود رو کرد به من که خوب چرا این کارها را میکنند که هم خودشان و هم دیگران را به کشتن بدهند که راننده تاکسی در جوابش گفت: خوب به خاطر من، به خاطر تو، به خاطر خلق و امیدوارم که یک روز با مشتهایمان در زندان را باز کنیم. بعد که رسیدیم جلوی زندان، راننده هم پیاده شد و ایستاد به تماشا که جمعیت زیادی از خانوادههای زندانیان سیاسی که مقابل زندان جمع بودند تا چشمشان به من افتاد یکهو همگی گریهکنان آمدند بطرف من، اما من به آنها گفتم احمد سفارش کرده که بعد از شهادت او مبادا کسی گریه کند. تازه شماها باید انتقام اینها را هم بگیرید. آن روز به هرحال بهمن ملاقات ندادند اما جمعیت با من به خانه ما آمد و مراسمی گرفتیم.<ref name=":4" /></blockquote><br />
== ماجرای دستگیری، فرار و شهادت رضا رضایی ==<br />
رضا رضایی در شهریورماه سال ۱۳۵۰ توسط مأموران ساواک بازداشت شد. در آن مقطع، به دلیل کثرت بازداشتشدگان، ظرفیت سلولهای زندان اوین تکمیل شده بود؛ به طوری که مأموران ناچار بودند دستگیرشدگان جدید را در راهروهای زندان مستقر کرده و برای ممانعت از شناسایی متقابل، بر سر آنها پتو بیندازند. این وضعیت، بستری را برای تبادل مخفیانه اطلاعات میان زندانیان فراهم ساخت.<br />
<br />
رضا رضایی با بهرهگیری از این شرایط موفق شد با سایر اعضای بازداشتشدهی سازمان مجاهدین خلق ارتباط برقرار کند. وی پس از کسب آگاهی از میزان اطلاعات موجود در پرونده و خطوط بازجویی، تاکتیکی را برای جلب اعتماد بازجویان ساواک طراحی نمود. او در جریان بازجوییها متوجه شد که تمرکز اصلی سازمان اطلاعات و امنیت کشور بر بازداشت برادرش، احمد رضایی، معطوف است. بر این اساس، وی طرحی را مبنی بر همکاری جهت یافتن برادرش و متقاعد کردن او به تسلیم، به بازجویان پیشنهاد داد. وی پیش از اجرای این نقشه، جزئیات طرح فرار خود را با کادر مرکزی و بنیانگذاران سازمان در داخل زندان هماهنگ کرد تا فرآیند پیشبرد آن با هدایت جمعی صورت گیرد.<br />
<br />
=== چگونگی اجرای طرح فرار ===<br />
مقامات ساواک پس از پذیرش پیشنهاد رضا رضایی، وی را تحت مراقبت دو مأمور مسلح به بیرون از زندان منتقل کرده و در خانهی مادری وی (عزیز رضایی) مستقر ساختند. او روزها به همراه مأموران مراقب، به اماکن احتمالی تردد احمد رضایی و منازل بستگان نزدیک مراجعه میکرد تا موقعیت مناسب را برای اجرای نقشه فراهم کند. در همین حال، احمد رضایی نیز در بیرون از زندان، تدارکات و لجستیک لازم را برای عملیات فرار برادرش آماده ساخت.<br />
<br />
سرانجام طرح فرار در یک حمام عمومی سنتی که دارای دو در خروجی به سمت دو کوچهی مجزا بود، به مرحلهی اجرا درآمد. رضا رضایی به مأموران مراقب اعلام کرد که با احمد در این محل قرار ملاقات گذاشته است و خواستار آن شد تا برای جلب اعتماد، ابتدا به تنهایی وارد حمام شود. وی پس از ورود به محوطه، بلافاصله از درِ دوم حمام خارج شد و با استفاده از موتورسیکلتی که از قبل توسط عوامل سازمان در کوچهی پشتی مستقر شده بود، از محل گریخت.<br />
<br />
رضا رضایی پس از فرار موفقیتآمیز از چنگ ساواک، تجربیات تشکیلاتی، شیوههای بازجویی، تاکتیکهای عملیاتی ساواک و گزارش جامع وضعیت درون زندانها را به کادر بیرونی سازمان منتقل نمود.<br />
<br />
=== شهادت رضا ===<br />
دوران فعالیت مخفی رضا رضایی پس از فرار، نزدیک به دو سال به طول انجامید. وی سرانجام در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۵۲، در حالی که در منزل یکی از هواداران سازمان واقع در خیابان غیاثی تهران حضور داشت، به طور اتفاقی در محاصرهی مأموران ساواک قرار گرفت و در جریان درگیری به شهادت رسید.<br />
<br />
=== نقش عزیز رضایی در فرار موفقیتآمیز رضا رضایی از چنگال ساواک ===<br />
احمد سال ۱۳۵۰ هنگام جابجاییها یا ترددهای مخفیانه، گاهگاهی هم برای دادن خبر سلامتی خود، تلفنی با عزیز تماس میگرفت. پس از تصمیم و طرح سازمان برای فرار رضا و حضور او در معیت نفرات ساواک در خانه، رضا به نوعی عزیز را در جریان موضوع فرار قرار میدهد طوری که عزیز نیز در تماس بعدی احمد با او، با تیزهوشی و تجارب مبارزاتی آموخته، احمد را نیز به هرصورت از قصد فرار رضا آگاه نموده و او را نسبت به حضور رضا در خانه هوشیار مینماید که احمد از همان موقع به سرعت در تدارک آمادهسازیهای ضروری برای فرار او برمیآید. طرح فرار رضا ابتدا با موفقیت کامل به انجام رسیده و او توانست پس از گریختن از چنگ ساواک، انبوهی از تجارب گرانبهای مبارزاتی پیشتازان، امکانات مبارزه مسلحانه، شیوههای بازجویی و تاکتیکهای ساواک و نیز گزارشی از شرایط سخت زندانها را به خارج از زندان منتقل نماید.<ref name=":4" /><br />
== دستگیری و اعدام مهدی رضایی ==<br />
[[پرونده:مهدی رضایی ۷.jpg|جایگزین=مهدی رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|مهدی رضایی]]<br />
مهدی رضایی در اردیبهشتماه سال ۱۳۵۱ در جریان یک درگیری مسلحانه با مأموران ساواک بازداشت شد. وی در زمان دستگیری اقدام به استفاده از قرص سیانور و سلاح گرم خود نمود که هیچکدام عمل نکردند. او پس از بازداشت، به مدت چهار ماه تحت بازجویی و شکنجههای شدید بدنی و روانی قرار گرفت تا اطلاعات مربوط به ساختار درونسازمانی خود را افشا کند.<br />
<br />
عزیز رضایی دربارهی دوران بازداشت و نخستین ملاقات با فرزندش میگوید:<blockquote>«به مهدی ملاقات نمیدادند. در آن چهار ماه خدا میداند چه روزها و شبهایی را گذراندم. بیخبری مطلق. و اگر هم خبری بود خبر شکنجههای مهدی بود. یک شب مهدی را خواب دیدم که بسیار نحیف و بیمار شده بود فردایش زنگ تلفن خانه به صدا در آمد. آنطرف مهدی پشت خط بود و گفت به ملاقاتم بیایید و فلان لباس را برایم بیاورید. من با سایر فرزندانم فاطمه، آذر و صدیقه و محمد به کمیته شهربانی رفتیم مهدی را با دو مأمور شهربانی آوردند. با آن که خیلی شکنجه شده بود اما با خنده شروع به صحبت کرد و روحیه خیلی بالایی داشت و مخفیانه و دور از چشم مامورین گفت آخرین تیر ترکشم را میخواهم به آنها شلیک کنم. آنها گفتهاند دادگاه مرا علنی میکنند به شرطی که بیایم و از کارهایم اظهار پیشمانی کنم، من هم در ظاهر قبول کردم ولی به آنها گفتم به شرطی که آقاجون و محسن را آزاد کنند، ولی من میخواهم در دادگاه دفاع کنم.»</blockquote><br />
<br />
=== شکنجههای بدنی و میزان مقاومت ===<br />
بنا بر گزارشهای تاریخی و اظهارات خانواده، در جریان بازجوییها شکنجههای متعددی از جمله سوزاندن بدن بر روی اجاق برقی، کشیدن ناخنها و ضربات متوالی کابل بر مهدی رضایی اعمال شد، به طوری که وی برای حرکت و راه رفتن با مشکلات جدی حرکتی مواجه گردید. مقاومت وی در سن ۱۹ سالگی بازتاب گستردهای در میان سایر زندانیان و حتی برخی از مأموران بازداشتگاه داشت. در دورهای از بازداشت، ساواک خلیلالله رضایی (پدر وی) را به منظور متقاعد کردن فرزندش به همکاری، همسلول او کرد؛ پدر خانواده پس از آزادی، بارها با ابراز تأثر از وضعیت بدنی و آثار شکنجه بر روی پیکر فرزندش یاد میکرد.<br />
<br />
عزیز رضایی دربارهی حفاظت فرزندش از اطلاعات سازمانی میافزايد:<blockquote>«من شنیدم که حتی بازجوهای وحشی به او اصرار و التماس میکردند که فقط یک کلمه هم که شده بگوید چون باید به روسای خود پاسخ بدهند. ولی مهدی هیچ اطلاعاتی به آنها نداد به طوریکه تمام اطلاعاتش محفوظ ماند و رضا بعد از شهادتش به ما خبر داد که امکاناتی که مهدی داشت مجدداً مورد استفاده سازمان قرار گرفت. او واقعاً در مقابل شکنجههای ساواک قهرمانانه مقاومت کرد.»</blockquote><br />
<br />
=== دادگاه و اعدام ===<br />
مهدی رضایی در دادگاه نظامی به دفاع از مواضع سیاسی خود و تشریح وضعیت جاری کشور پرداخت. متن دفاعیات او در آن مقطع به صورت مخفیانه تکثیر شد و در فضای سیاسی آن دوران بازتاب یافت. وی سرانجام در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۵۱ در سن ۱۹ سالگی اعدام شد و در ادبیات سیاسی همفکرانش به «گل سرخ انقلاب» شهرت یافت. یاد و سیرهی مبارزاتی او در طول دهههای گذشته همواره به عنوان یکی از نمادهای مقاومت ضد حاکمیت در میان گروههای فعال سیاسی مطرح بوده است.<br />
<br />
=== سخنانی از عزیز رضایی در بارهی مهدی رضایی ===<br />
[[پرونده:سخنان عزیر رضایی در باره مهدی رضایی.jpg|جایگزین=مهدی رضایی|بندانگشتی|مهدی رضایی]]<blockquote>«مهدی سال ۱۳۵۱ در درگیری دستگیر شد. قرصش را میخورد اما اثر نکرده بود، سلاحش را میکشد که آن هم گیر کرده عمل نمیکند. بعد از دستگیری چهار ماه زیر شدیدترین شکنجهها بود ملاقات هم نمیدادند تا یک شب خواب دیدم و فکر کردم شاید ملاقات بدهند... من با سایر فرزندانم رفتم کمیته. مهدی را با دو مأمور ساواک آوردند. با آن که خیلی شکنجه شده بود اما با خنده شروع به صحبت کرد و روحیه خیلی بالایی داشت و گفت آخرین تیر ترکشم را هم میکشم. گفتهام دادگاهم علنی باشد و آقاجون و محسن را آزاد کنند. نگهبانان هم خیلی تحت تأثیر او بودند حتی بازجوهای وحشی در مقابلش زانو زده التماس میکردند که فقط یک کلمه هم که شده بگوید ولی مهدی با آنکه همه امکانات آن دوران سخت سازمان را میدانست اما قهرمانانه همه اسرار سازمان را در سینه حفظ کرده و حتی یک هم کلمه نیز درباره آنها فاش نکرده بود.»<ref name=":4" /></blockquote><br />
<br />
== شکلگیری شبکه مادران زندانیان سیاسی ==<br />
<br />
در پی اعدام مهدی رضایی و ادامه بازداشتها، فعالیت خانوادههای زندانیان سیاسی وارد مرحله تازهای شد.<br />
<br />
عزیز رضایی یکی از فعالترین چهرههای این شبکه بود. او همراه دیگر مادران زندانیان سیاسی تلاش میکرد اخبار زندانها را جمعآوری و میان خانوادهها توزیع کند.<br />
<br />
خانه خانواده رضایی به تدریج به محلی برای گردهمایی مادران زندانیان سیاسی تبدیل شد.<br />
<br />
در این جلسات درباره وضعیت زندانیان، امکان ملاقات، پیگیری پروندهها و راههای جلوگیری از اعدام زندانیان گفتوگو میشد.<br />
<br />
== تلاش برای جلوگیری از اعدام زندانیان ==<br />
<br />
عزیز رضایی و گروهی از مادران زندانیان سیاسی در سالهای آغازین دهه ۱۳۵۰ با شماری از روحانیان و شخصیتهای مذهبی دیدار کردند.<br />
<br />
هدف این دیدارها جلب حمایت برای جلوگیری از اجرای احکام اعدام بود.<br />
<br />
در خاطرات او به مراجعه گروهی از مادران زندانیان سیاسی به منزل [[سید احمد خوانساری]] اشاره شده است. آنان در این دیدار درباره وضعیت زندانیان، شکنجهها و نگرانی خانوادهها گفتگو کردند.<br />
<br />
اگرچه این تلاشها در بسیاری از موارد مانع اجرای احکام نشد، اما در شکلگیری یکی از نخستین شبکههای همبستگی خانوادههای زندانیان سیاسی در ایران نقش مهمی داشت.<br />
<br />
== صدیقه رضایی ==<br />
<br />
[[صدیقه رضایی]] از دختران خانواده رضایی بود که در سالهای آغاز دهه ۱۳۵۰ به فعالیت سیاسی روی آورد.<br />
<br />
وی پس از ضربات وارده به سازمان مجاهدین خلق، به فعالیت مخفی ادامه داد و از جمله زنانی بود که در شبکههای پشتیبانی و ارتباطی سازمان نقش داشت.<br />
<br />
در سال ۱۳۵۴، در جریان عملیات نیروهای امنیتی علیه اعضای باقیمانده سازمان، صدیقه رضایی کشته شد.<br />
<br />
در منابع وابسته به سازمان مجاهدین خلق از او به عنوان یکی از زنان فعال نسل نخست این سازمان یاد شده است.<br />
<br />
با کشتهشدن صدیقه رضایی، شمار فرزندان از دسترفته عزیز رضایی در دوران حکومت پهلوی به چهار نفر رسید.<br />
<br />
== افزایش فشارهای امنیتی بر خانواده رضایی ==<br />
<br />
پس از کشتهشدن رضا و صدیقه رضایی، خانواده رضایی بیش از پیش تحت مراقبت ساواک قرار گرفت.<br />
<br />
منزل خانواده به صورت مستمر زیر نظر بود و رفتوآمد اعضای خانواده و آشنایان کنترل میشد. بسیاری از نزدیکان خانواده نیز مورد بازجویی قرار گرفتند.<br />
<br />
در همین دوره، نام خانواده رضایی در میان مخالفان حکومت پهلوی به یکی از شناختهشدهترین نامها تبدیل شد؛ زیرا کمتر خانوادهای وجود داشت که در فاصلهای کوتاه چنین تعداد زیادی از اعضای خود را در جریان مبارزات سیاسی از دست داده باشد.<br />
<br />
== بازداشت و شکنجهی عزیز رضایی ==<br />
<br />
عزیز رضایی به دلیل فعالیتهای سیاسی علیه حکومت پهلوی و تحت تعقیب بودن فرزندانش، به همراه همسر و دخترش فاطمه در بهمنماه سال ۱۳۵۳ در پی تهاجم مأموران سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) به خانهاش بازداشت شد. وی پس از دستگیری به بازداشتگاه مشترک کمیتهی مشترک ضدخرابکاری منتقل گردید و تحت شکنجههای شدید بدنی قرار گرفت. در جریان این بازجوییها، ضربات متعدد کابل به کف پاهای وی منجر به جراحات عمیق و از بین رفتن بافتهای پوستی شد که آثار آن پس از دههها همچنان باقی مانده است. وزن او در نتیجه شکنجههای شدید، از ۹۰ پوند (حدود ۴۱ کیلوگرم) به ۶۶ پوند (حدود ۳۰ کیلوگرم) کاهش یافت.<br />
<br />
=== بازجوییها ===<br />
موضوع اصلی بازجوییها، فعالیتهای فرزندان خانواده رضایی، ارتباطات سیاسی آنان و شبکههای پشتیبانی سازمان مجاهدین خلق بود. بازجویان تلاش میکردند از طریق فشارهای جسمی و روانی اطلاعاتی درباره افراد مرتبط با سازمان به دست آورند.<br />
<br />
=== شکنجه در کمیته مشترک ضدخرابکاری ===<br />
وی در توصیف این دوران و شکنجههای انجام شده میگوید:<blockquote>«وضعیت پای چپم بعد از چهار بار شلاق خوردن خیلی ناجور بود. دفعه آخر که شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و شهادتین گفتم. بازجوها با شدت بسیار، کابل را به سر و گوش و پشتم میزدند که بههوش بیایم. بعد آویزانم کردند. دو تا دستم را به میلههای فلکه (کمیته) بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و من از دست آویزان بودم. عدهای از زندانیان شکنجهشده را که تازه شلاق زده بودند دور فلکه میدواندند و آنها در هر دور وقتی از جلوی من رد میشدند به من که از میلهها آویزان بودم سلام میکردند و احترام میگذاشتند. منوچهری جلاد، شکنجهگر ساواک برای اذیت بیشتر دوباره مرا از یک دست آویزان کرد، دستم به شدت ورم کرد. در همان حالی که آویزان بودم با شلاق به بدنم میزد. بعد مرا پایین آورد و روی زمین انداخت و با پوتینهایش تا حد مرگ به گردن من ضربه و فشار وارد میکرد. بعد در حالیکه دیگر جانی در بدنم نداشتم یک نگهبان مرا کشانکشان به سلول انفرادی برد. تمام بدنم زخم بود و پاهایم شدیداً عفونت کرده بود. چند ماهی در یک سلول انفرادی کثیف با بدن زخمی با یک پتوی کثیف پر از خون و... بودم، تا اینکه مرا به اوین بردند. یک سال هم در اوین بودم بدون هیچ ملاقات یا دریافت کوچکترین خبری از فرزندان کوچکم. بعد از این وضعیت مرا در یک دادگاه نمایشی به ۳ سال زندان محکوم کردند.»</blockquote>شکنجههای عزیز شامل موارد هولناکی بود که آثار آن حتی ۵۰ سال بعد نیز بر بدنش باقی مانده است. او بهطور مکرر شلاق خورد و از مچ پاها آویزان شد. عزیز به یاد میآورد که بازجو چکمهاش را در دهانش میگذاشت و روی گردنش میایستاد و او را خفه میکرد. نگهبانان آنها را کتک میزدند و پس از آویزان کردن از پاها، مجبورشان میکردند در زمین یخزده بدوند تا تورم کاهش یابد و بتوانند دوباره آنها را کتک بزنند. او همچنین فریادهای زندانیانی را میشنید که اعضای بدنشان، بهویژه انگشتانشان، قطع میشد. دخترش فاطمه تأیید کرد که زنان و مردان زندانی به یک اندازه شکنجه میشدند و زنان نیز در معرض آزار جنسی و تجاوز قرار میگرفتند. گزارشهای عفو بینالملل نیز استفاده از شکنجههای غیرقابلتصوری مانند شوک الکتریکی، پمپاژ آب جوش، و کشیدن ناخنها و دندانها توسط ساواک را تأیید کرده بود.<ref name=":0">[https://wncri.org/fa/%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%85%da%a9-%da%a9%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d8%b9%d8%b2%db%8c%d8%b2-%d8%b1%d8%b6%d8%a7%db%8c%db%8c/ مصاحبه «هالی مک کی» با «عزیز رضایی»]</ref> <ref name=":2">[https://hotair.com/ed-morrissey/2025/04/12/guest-essay-one-womans-harrowing-tale-of-torture-under-the-shah-sheds-light-on-irans-dark-history-n3801697 Guest Essay: One Woman's Harrowing Tale of Torture Under the Shah Sheds Light on Iran's Dark History]</ref><br />
<br />
عزیز در مورد شکنجهی خود در مصاحبه باسیمای آزادی میگوید:<blockquote>«اولش شکنجه خیلی زیاد بود و چهار مرتبه مرا شلاق زدند که کف پاهایم آش و لاش شد مثل همه بچههایم یک پایم بهتر بود اما پای چپم خیلی ناجور بود که وقتی دفعه آخر شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و فکر کردم الان میمیرم و اشهدم را گفتم. بعد که دیدند من تکان نمیخورم شلاق زدن پایم را قطع کردند ولی منوچهری توی سر و گوش و پشتم مرتب شلاق میزد که بگو از کی پول گرفتی، به کی پول دادی؟ من هم گفتم نه از کسی پول گرفتم و نه به کسی پول دادم... بعد یک شب دوباره مرا صدا زدند بالا توی اتاق رسولی و باز شلاق و شلاق... که پاهایم دوباره خونریزی کرد و من که افتاده بودم روی زمین، منوچهری پایش را گذاشته بود روی پشتم و فشار میداد. بعد آویزانم کردند. دوتا دستم را به پنجره بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و آن زندانیان شکنجه شدهای که شلاق خوردن مرا دیده و خودشان هم قبلا بهشدت شکنجه شده و برای شلاقزدن دوباره آنها را بهاجبار دور اتاق راه برده میچرخاندند، برای دادن قوت قلب بهمن مرتب میگفتند: مادر سلام، مادر سلام... بعد منوچهری دوباره مرا با یک دست آویزان کرد که خیلی ورم کرد و آوردم پایین و انداختند توی سلول و پاهایم شدیدا عفونت کرده بود. چند ماهی هم در سلول کمیته در انفرادی بودم، یک سال هم در اوین بدون کوچکترین خبری حتی از فرزندان کوچکم. بعد هم مرا در دادگاههای مسخرهی خودشان محاکمه و به سه سال زندان محکوم کردند»</blockquote>عزیز در این مصاحبه با اندوه بسیار از روزی یاد میکند که در اتاق شکنجه رسولی، مسعود رجوی را دیده بوده که سخت شکنجه شده و او را در پتویی پیچیده بودهاند. با این همه درد و داغ او میگوید:<blockquote>من به وجود فرزندان دلیرم که در راه آزادی میهن و مردمشان شهید شدهاند افتحار میکنم، احساس غرور میکنم چون زندگی خود را در راه رهایی خلق و فدیه آرمان عدالت و آزادی نمودهاند. نسبت به مادران ایران نیز احساس غرور میکنم و شجاعت و پایداریشان را آن هم در چنین شرایط سخت فقر، سرکوب، شکنجه و زندان میستایم.<ref name=":4" /></blockquote><br />
=== سلول انفرادی ===<br />
بخش قابل توجهی از دوران بازداشت عزیز رضایی در سلول انفرادی سپری شد.<br />
<br />
وی بعدها این دوره را از دشوارترین بخشهای زندان توصیف کرد. به گفته او، بیخبری از وضعیت خانواده و فرزندان و نداشتن ارتباط با دیگر زندانیان فشار روحی زیادی بر وی وارد میکرد. با این حال او در خاطرات خود تأکید کرده است که تلاش میکرد روحیه خود را حفظ کند و در برابر فشارهای بازجویان تسلیم نشود.<br />
<br />
=== ملاقات با زندانیان سیاسی ===<br />
در دوره بازداشت، عزیز رضایی با شماری از زندانیان سیاسی زن و مرد که در کمیته مشترک و سپس زندان اوین نگهداری میشدند آشنا شد.<br />
<br />
او بعدها از همبستگی میان زندانیان سیاسی و تلاش آنان برای حفظ روحیه یکدیگر سخن گفته است.<br />
<br />
در برخی روایتهای او آمده است که زندانیان هنگام عبور از راهروهای بازجویی با اشاره یا سلامی کوتاه به یکدیگر روحیه میدادند.<br />
<br />
=== دیدار با مسعود رجوی در زندان ===<br />
یکی از خاطرات مشهور عزیز رضایی مربوط به دوران حضور او در کمیته مشترک ضدخرابکاری است. او نقل کرده است که در یکی از روزهای بازداشت، در فاصلهای کوتاه با [[مسعود رجوی]] که او نیز در بازداشت به سر میبرد روبهرو شد.<blockquote>«روزی در همان اتاق که شکنجه میشدم، صدایی شنیدم. شکنجهگر رسولی، با یک زندانی به شدت شکنجهشده که در پتویی پیچیده شده بود صحبت میکرد. رسولی خطاب به زندانی گفت مسعود (که بهزودی متوجه شدم منظورش مسعود رجوی است) میخواهی به انفرادی بروی یا سلول عمومی تا بعد بیایی حرفهایت را بزنی؟ مسعود گفت: من حرفی برای زدن ندارم و در همین انفرادی میمانم. بعد که رسولی رفت، مسعود از فرصت کوتاهی که بدست آورد مرا صدا کرد و در همان حالت تلاش کرد با حرفهایش به من روحیه و امیدواری بدهد در حالیکه این کار در آن شرایط بسیار برایش خطرناک بود، من از همانجا شیفته شجاعت و رفتار محبتآمیز و مسئولانهی او شدم.»</blockquote>این واقعه بعدها در خاطرات و روایتهای مختلف مرتبط با زندانهای سیاسی دوران پهلوی بازگو شد.<br />
<br />
=== انتقال به زندان اوین ===<br />
پس از پایان مرحله اصلی بازجوییها، عزیز رضایی به [[زندان اوین]] منتقل شد. او مدتی را در بند زنان زندان اوین گذراند و در این مدت با شماری از زندانیان سیاسی دیگر همبند بود.<br />
<br />
بر اساس خاطرات او، فضای اوین در مقایسه با کمیته مشترک تفاوتهایی داشت، اما همچنان محدودیتهای شدید و کنترل امنیتی بر زندانیان اعمال میشد.<br />
<br />
=== آسیبهای ماندگار از شکنجههای شاه ===<br />
[[پرونده:آثار شکنجه ساواک بر پای عزیز رضایی.jpg|جایگزین=آثار شکنجهی ساواک بر پای عزیز رضایی|بندانگشتی|آثار شکنجهی ساواک بر پای عزیز رضایی|300x300پیکسل]]در اتاقهای بازجویی، عزیز رضایی مقاومت بینظیری از خود نشان داد. او میگفت که نه به کسی پول داده و نه از کسی پول گرفته است و تنها یک مادر خانهدار بوده که فرزندانش راه خود را انتخاب کردهاند. بازجوی او، منوچهری، برای درهم شکستن او، عکسهایی از فرح، شاه و ولیعهد را روی میز میگذاشت.<br />
<br />
در یکی از دفعاتی که او را شلاق میزدند، عزیز تصمیم گرفت تسلیم نشود. او به قدری ضربه خورد که به بیهوشی کامل تن داد و به خود میگفت «میزنی، بکش دیگه». در همین حین، بازجو یک سیگار روشن را به دستش زد، اما او تکان نخورد. این مقاومت، بازجو را متوقف کرد. عزیز میگوید که این سختیها و شکنجهها، به مقاومت و ایستادگی برای نسلهای بعدی تبدیل شدند. همچنین، در جریان بازجوییها، یک کشیده به سر و گوش او زدند که باعث آسیب دیدن گوشش شد و این آسیب در حال حاضر نیز دائمی است.<br />
<br />
آثار شلاق ساواک بر کف پای عزیز، پس از گذشت ۵۰ تا ۵۴ سال، همچنان وجود دارد و به عنوان «آثار شلاق بازجویان ساواک شاه» در اسناد مقاومت ثبت شده است. عزیز اذعان کرده است که این زخمها هنوز هست، سفت و سخت است و درد را احساس میکند، هرچند به مرور زمان آثار آن کمتر شده است.<ref name=":3">[https://www.youtube.com/watch?v=mqdbiocBZLQ یوتیوب مریم رجوی- دیدار با مادر رضاییهای شهید در خانه وی در فرانسه در اردیبهشت ۱۴۰۲]</ref><br />
=== محکومیت و آزادی ===<br />
پرونده عزیز رضایی در دادگاه نظامی حکومت پهلوی بررسی شد و وی به سه سال زندان محکوم گردید.<br />
<br />
او پس از سپری کردن دوران محکومیت از زندان آزاد شد.<br />
<br />
آزادی وی در شرایطی صورت گرفت که بخش مهمی از خانوادهاش را از دست داده بود و نام خانواده رضایی در میان مخالفان حکومت پهلوی به نمادی از هزینههای انسانی مبارزه سیاسی تبدیل شده بود.<br />
<br />
== انقلاب ضدسلطنتی در سال ۱۳۵۷ و پس از آن ==<br />
<br />
پس از آزادی از زندان، عزیز رضایی ارتباط خود را با خانوادههای زندانیان سیاسی حفظ کرد. وی همچنان در پیگیری وضعیت زندانیان، حمایت از خانوادههای آنان و انتقال اخبار مربوط به زندانها نقش داشت. در سالهای پایانی حکومت پهلوی، شبکه خانوادههای زندانیان سیاسی به یکی از فعالترین شبکههای اجتماعی مخالف حکومت تبدیل شد و عزیز رضایی در میان چهرههای شناختهشده این شبکه قرار داشت.<br />
<br />
=== سالهای منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ ===<br />
در فاصله سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، با گسترش اعتراضات مردمی علیه حکومت پهلوی، فضای سیاسی کشور دگرگون شد.<br />
<br />
آزادی تدریجی زندانیان سیاسی، افزایش فعالیت نیروهای مخالف و گسترش تظاهرات عمومی موجب شد بسیاری از خانوادههای زندانیان سیاسی نیز در صحنه عمومی حضور پررنگتری پیدا کنند.<br />
<br />
عزیز رضایی نیز در این دوره در دیدارها، گردهماییها و مراسم مرتبط با زندانیان سیاسی و خانوادههای آنان شرکت داشت.<br />
<br />
پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷]] برای او پایان یک دوره طولانی از زندان، سرکوب و از دست دادن فرزندان بود؛ اما تحولات سالهای بعد نشان داد که خانواده رضایی بار دیگر در مرکز رویدادهای سیاسی ایران قرار خواهد گرفت.<br />
<br />
=== انقلاب ۱۳۵۷ و خانواده رضایی ===<br />
با آزادی آخرین دستهی زندانیان سیاسی از زندان شاه، خانه عزیز تبدیل به مرکز مجاهدین شد. [[مسعود رجوی]] و دیگر مجاهدینی که از زندان قصر آزاد شدند، ابتدا به خانه عزیز آمدند.<br />
<br />
با پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷]]، خانواده رضایی در زمره شناختهشدهترین خانوادههای سیاسی ایران قرار گرفت. شهادت [[احمد رضایی]]، [[رضا رضایی]]، [[مهدی رضایی]] و [[صدیقه رضایی]] در دوران حکومت پهلوی موجب شده بود نام این خانواده در میان بسیاری از نیروهای سیاسی و خانوادههای زندانیان سیاسی شناخته شود. <br />
<br />
با سقوط نظام پهلوی، خانوادهی رضایی به دلیل سوابق سیاسی مورد توجه و تجلیل افکار عمومی و گروههای مختلف قرار گرفتند؛ به طوری که در روزهای نخست انقلاب، مقامات وقت از پدر خانوادهی رضایی درخواست کردند تا خبر سقوط رژیم گذشته را در تلویزیون رسمی کشور اعلام کند. همچنین در آن مقطع، اماکن، مدارس و خیابانهای متعددی در شهرهای مختلف ایران به نام جانباختگان این خانواده نامگذاری شد که از آن جمله میتوان به نامگذاری یکی از میدانهای مرکزی تهران به نام «میدان رضاییها» و تغییر نام بیمارستان قلب تهران به «بیمارستان مهدی رضایی» اشاره کرد.<br />
==نقش پس از انقلاب و رویارویی با خمینی==<br />
در سال ۱۳۵۷، پس از ورود خمینی به ایران، عزیز رضایی به عنوان مادر شهیدان به محل اقامت او در مدرسه رفاه دعوت شد. خمینی تصور میکرد که خانوادههای شهدا به دنبال خانه و امکانات معیشتی هستند. اما عزیز با اطمینان کامل به او پاسخ داد که «ما هیچ نیاز مالی یا خانه احتیاج نداریم». تنها نگرانی عزیز، وضعیت «این بچههایمان» (اشاره به مجاهدین) بود و از خمینی خواست که فرصتطلبان اطراف او را نگیرند و جای مجاهدینی که برای آزادی ایران مبارزه کردند را اشغال نکنند. او از وضعیتهایی که در ماههای قبل دیده بود، به خمینی گفت. خمینی از حرفهای عزیز ناراحت شد و با لحن تندی پاسخ داد که «اینطور نیست و نمیشود». او متوجه شد که خمینی انتظار چنین حرفهایی را از طرف او نداشته است. در نتیجه، خمینی برنامه شام با خانواده عزیز را به هم زد و پسرش احمد اعلام کرد که «آقا حالش خوب نیست» و رفت. عزیز قبل از این دیدار، این حرفها را به دختر خمینی نیز زده بود، اما میخواست آنها را مستقیماً به خود او بگوید.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><br />
<br />
پس از این ملاقات، فشارهای سیاسی بر خانوادهی رضایی آغاز شد.<br />
<br />
== آغاز اختلافات سیاسی ==<br />
<br />
در فاصله کوتاهی پس از انقلاب، اختلافات میان [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و حاکمیت جدید آشکار شد.<br />
<br />
با افزایش تنشهای سیاسی، فشارها بر اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق نیز افزایش یافت. خانواده رضایی که بخش مهمی از اعضای آن با این سازمان ارتباط داشتند، به تدریج با محدودیتها و فشارهای سیاسی روبهرو شدند.<br />
<br />
پیش از بروز درگیریهای گسترده، خانهی خانوادهی آنها مورد تهاجم و پرتاب نارنجک قرار گرفت و حکم بازداشت محسن (ابوالقاسم) رضایی صادر شد. نهایتاً پس از وقایع ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، این محل توسط نیروهای سپاه پاسداران مورد حمله و مصادره قرار گرفت.<br />
<br />
عزیز رضایی در فاصلهی سالهای ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰، با سفر به شهرهای مختلف ایران به سخنرانی در حمایت از سازمان مجاهدین خلق و انتقاد از عملکرد حکومت جدید پرداخت. از جمله فعالیتهای بارز وی در این دوره، سخنرانی در میتینگ معروف امجدیه در تاریخ ۲۲ خرداد ۱۳۵۹ در میان درگیریها و گاز اشکآور بود. وی همچنین در تجمعات و سخنرانیهای دیگری در شهرهای رشت و تبریز، همگام با مسعود رجوی، در حمایت از مواضع این سازمان شرکت داشت.<br />
<br />
عزیز رضایی در این دوره در برخی گردهماییها و اجتماعات سیاسی حضور مییافت و از مواضع سازمان مجاهدین خلق حمایت میکرد. در همین سالها بار دیگر منزل خانواده رضایی تحت مراقبت و کنترل نهادهای امنیتی قرار گرفت.<br />
<br />
== خروج از کشور و تداوم فعالیتهای سیاسی ==<br />
پس از آغاز نبرد مسلحانه در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، عزیز رضایی و اعضای خانوادهاش مدتی را به صورت مخفیانه در تهران سپری کردند. پس از وقایع سال ۱۳۶۰ و جانباختن افرادی چون [[موسی خیابانی]]، [[اشرف ربیعی]] (رجوی) و [[آذر رضایی]]، شرایط اقامت مخفی برای آنها ناممکن شد و او به همراه خانواده در سال ۱۳۶۱ ناچار به خروج از ایران گردید.<br />
<br />
خروج از کشور به توقف فعالیتهای سیاسی وی منجر نشد؛ او با سفر به کشورهای مختلف اروپایی و ایالات متحده آمریکا، تلاشهای خود را جهت انعکاس مواضع سیاسی و وضعیت داخلی ایران به مجامع بینالمللی ادامه داد.<br />
<br />
== آذر رضایی ==<br />
[[پرونده:آذر رضایی.JPG|جایگزین=آذر رضایی|بندانگشتی|250x250پیکسل|آذر رضایی]]<br />
[[آذر رضایی]] کوچکترین دختر خانواده رضایی بود. او در فضایی رشد یافت که بخش عمده زندگی خانوادگی با مسائل سیاسی گره خورده بود. شهادت چهار خواهر و برادرش در دوران حکومت پهلوی تأثیر عمیقی بر زندگی او گذاشت. آذر رضایی در سالهای پس از انقلاب به فعالیت در سازمان مجاهدین خلق ادامه داد و به یکی از اعضای فعال این سازمان تبدیل شد.<br />
<br />
=== ازدواج با موسی خیابانی ===<br />
آذر رضایی با [[موسی خیابانی]]، از اعضای ارشد سازمان مجاهدین خلق، ازدواج کرد.<br />
<br />
این ازدواج یکی از شناختهشدهترین پیوندهای خانوادگی در میان اعضای سازمان مجاهدین خلق به شمار میرفت. از آن زمان، آذر رضایی علاوه بر فعالیت سیاسی، در کنار موسی خیابانی در بخشی از فعالیتهای تشکیلاتی سازمان نیز حضور داشت.<br />
<br />
در منابع مربوط به سازمان مجاهدین خلق، از این زوج به عنوان دو چهره شناختهشده سازمان در سالهای نخست پس از انقلاب یاد شده است.<br />
<br />
=== رویارویی سازمان مجاهدین خلق و جمهوری اسلامی ===<br />
از سال ۱۳۵۹ به بعد، اختلافات میان جمهوری اسلامی و سازمان مجاهدین خلق وارد مرحله تازهای شد.<br />
<br />
افزایش محدودیتهای سیاسی، تعطیلی دفاتر سازمان، بازداشت هواداران و درگیریهای سیاسی موجب شد بسیاری از اعضا و مسئولان سازمان زندگی مخفی را آغاز کنند.<br />
<br />
آذر رضایی و موسی خیابانی نیز در همین دوره به فعالیت مخفی روی آوردند.<br />
<br />
برای عزیز رضایی، این وضعیت یادآور شرایط سالهای پایانی حکومت پهلوی بود؛ دورانی که فرزندانش ناچار بودند مخفیانه زندگی کنند و دائماً تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار داشتند.<br />
<br />
=== واقعه ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ ===<br />
در ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ نیروهای سپاه پاسداران محل استقرار گروهی از مسئولان سازمان مجاهدین خلق را در تهران شناسایی کردند.<br />
<br />
در جریان عملیات گستردهای که در این محل صورت گرفت، [[موسی خیابانی]]، [[آذر رضایی]] و تعدادی دیگر از اعضای سازمان کشته شدند.<br />
<br />
این واقعه یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۳۶۰ محسوب میشود.<br />
<br />
=== شهادت آذر رضایی ===<br />
کشتهشدن آذر رضایی پنجمین ضایعه بزرگ خانواده رضایی بود. در فاصله سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰، احمد، مهدی، رضا، صدیقه و آذر رضایی جان خود را از دست داده بودند. بر اساس روایتهای منتشرشده از سوی خانواده و سازمان مجاهدین خلق، آذر رضایی هنگام کشتهشدن باردار بود. این رویداد تأثیر عمیقی بر عزیز رضایی گذاشت و در خاطرات او از تلخترین حوادث زندگیاش به شمار آمده است.<br />
<br />
== خانواده رضایی در دهه ۱۳۶۰ ==<br />
<br />
پس از واقعه ۱۹ بهمن ۱۳۶۰، فشارهای امنیتی بر خانواده رضایی افزایش یافت. بسیاری از بستگان، دوستان و نزدیکان خانواده تحت تعقیب قرار گرفتند و امکان فعالیت علنی برای آنان بیش از پیش محدود شد. در همین دوره، برخی از اعضای خانواده ایران را ترک کردند و شماری دیگر ناچار به زندگی مخفی شدند.<br />
<br />
=== خروج از ایران ===<br />
در سال ۱۳۶۱، عزیز رضایی نیز ایران را ترک کرد. خروج او در شرایطی صورت گرفت که بخش مهمی از شبکه دوستان و همفکرانش یا در زندان بودند یا کشور را ترک کرده بودند. این تصمیم پس از افزایش فشارهای امنیتی و نگرانی از بازداشت مجدد اتخاذ شد.<br />
<br />
=== اقامت در ترکیه ===<br />
نخستین مقصد عزیز رضایی پس از خروج از ایران، ترکیه بود. او مدتی را در این کشور سپری کرد و در این مدت با دیگر اعضای خانواده و نیروهای سیاسی خارج از کشور در ارتباط بود. اقامت در ترکیه برای بسیاری از فعالان سیاسی ایرانی در آن سالها مرحلهای موقت پیش از مهاجرت به کشورهای اروپایی محسوب میشد.<br />
<br />
=== مهاجرت به اسپانیا ===<br />
پس از مدتی اقامت در ترکیه، عزیز رضایی به اسپانیا رفت. اقامت او در اسپانیا نیز چندان طولانی نبود و بیشتر به عنوان مرحلهای در مسیر استقرار دائمی او در اروپا شناخته میشود. در این دوره، ارتباط او با نهادهای مرتبط با [[شورای ملی مقاومت ایران]] ادامه یافت.<br />
<br />
=== استقرار در فرانسه ===<br />
در نهایت عزیز رضایی در فرانسه ساکن شد.<br />
<br />
پس از استقرار در فرانسه، عزیز رضایی بخش عمده سالهای پایانی زندگی خود را در حومه پاریس سپری کرد. اقامت او در فرانسه با تداوم فعالیتهای سیاسی، ارتباط با ایرانیان مهاجر و حضور در برنامههای مرتبط با [[شورای ملی مقاومت ایران]] همراه بود. در این دوره، منزل او به یکی از محلهای شناختهشده دیدار فعالان سیاسی، خانوادههای زندانیان سیاسی و اعضای نسلهای مختلف اپوزیسیون ایرانی تبدیل شد.<br />
<br />
برای بسیاری از فعالان سیاسی جوانتر، دیدار با عزیز رضایی فرصتی برای آشنایی با بخشی از تاریخ مبارزات سیاسی ایران در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ به شمار میرفت.<br />
<br />
=== خانهای در حافظه سیاسی اپوزیسیون ===<br />
در دهههای ۱۳۷۰، ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ خورشیدی، منزل عزیز رضایی در فرانسه به محلی برای برگزاری دیدارها، نشستهای دوستانه و مراسم یادبود مرتبط با تاریخ سازمان مجاهدین خلق و خانوادههای زندانیان سیاسی تبدیل شد. شماری از اعضای سازمان مجاهدین خلق، زندانیان سیاسی سابق و فعالان حقوق بشر در سالهای مختلف با او دیدار کردند.<br />
<br />
در گزارشهای منتشرشده از این دیدارها، منزل او اغلب به عنوان محلی توصیف شده است که بخشی از حافظه تاریخی یک نسل از مخالفان حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی را در خود جای داده بود.<br />
<br />
== فعالیت در تبعید ==<br />
<br />
عزیز رضایی در سالهای اقامت در فرانسه در گردهماییها، مراسم یادبود، کنفرانسها و برنامههای سیاسی مرتبط با اپوزیسیون جمهوری اسلامی حضور داشت.<br />
<br />
او در سخنرانیها و مصاحبههای خود اغلب در بارهی موضوعات زیر سخن گفت: <br />
<br />
* تجربه زندان در دوران حکومت پهلوی؛<br />
* سرگذشت خانواده رضایی؛<br />
* کشتهشدن فرزندانش؛<br />
* وضعیت زندانیان سیاسی؛<br />
* تحولات سیاسی ایران.<br />
<br />
بخش مهمی از این روایتها در رسانهها و نشریات وابسته به [[شورای ملی مقاومت ایران]] و [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] منتشر شده است.<br />
<br />
=== دیدارهای بینالمللی ===<br />
در سالهای اقامت در فرانسه، شخصیتهای سیاسی، نمایندگان پارلمانها، فعالان حقوق بشر و حامیان بینالمللی شورای ملی مقاومت ایران با عزیز رضایی دیدار کردند. در این دیدارها، او بخشی از تجربیات خود درباره زندانهای دوران پهلوی، فعالیت خانوادههای زندانیان سیاسی، اعدامها و تحولات سیاسی پس از انقلاب ۱۳۵۷ را بازگو میکرد. این دیدارها در شکلگیری تصویر عمومی او به عنوان یکی از چهرههای شناختهشده نسل نخست خانوادههای زندانیان سیاسی نقش داشت.<br />
<br />
== روایتهای تاریخی و خاطرات ==<br />
[[پرونده:فرزندان و بستگان عزیز رضایی.jpg|جایگزین=فرزندان و بستگان به شهادت رسیدهی عزیز رضایی|بندانگشتی|فرزندان و بستگان به شهادت رسیدهی عزیز رضایی ]]<br />
بخش مهمی از شهرت عزیز رضایی به مجموعه خاطرات و روایتهایی بازمیگردد که طی چند دهه از زندگی خود بیان کرده است.<br />
<br />
این خاطرات شامل موضوعاتی زیر میشود: <br />
<br />
* دوران کودکی و خانواده نوروزی آزاد؛<br />
* فعالیتهای سیاسی فرزندان خانواده؛<br />
* کشتهشدن [[احمد رضایی]]؛<br />
* فرار [[رضا رضایی]] از زندان؛<br />
* اعدام [[مهدی رضایی]]؛<br />
* کشتهشدن [[صدیقه رضایی]]؛<br />
* بازداشت و شکنجه در [[کمیته مشترک ضدخرابکاری]]؛<br />
* زندان [[اوین]]؛<br />
* فعالیت مادران زندانیان سیاسی؛<br />
* انقلاب ۱۳۵۷؛<br />
* کشتهشدن [[آذر رضایی]] و [[موسی خیابانی]]؛<br />
* مهاجرت و زندگی در تبعید؛<br />
<br />
این خاطرات بخشی از منابع مورد استفاده برای مطالعه تاریخ [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و خانوادههای زندانیان سیاسی در دهههای ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۰ به شمار میروند.<br />
<br />
==تبیین مقاومت در برابر شکنجهگران و تبدیل شدن به الگو==<br />
عزیز رضایی نمونه بارزی از مقاومت زنان ایران در برابر شدیدترین سرکوبها در طول تاریخ معاصر است. در دورانی که هیچکس جرأت ایستادگی نداشت، او به عنوان یک جلودار مقاومت کرد. مقاومت او در برابر شلاق تا جایی پیش رفت که بازجویان او را آویزان کردند و او را در وضعیت معلق قرار دادند. همچنین، هنگامی که [[فاطمه امینی]]، اولین زن شهید مجاهد خلق، تحت شکنجه ساواک قرار داشت، عزیز او را در زندان ملاقات کرد و از مقاومت او به عنوان الگوی فدای بیچشمداشت یاد میکند. عزیز و خانوادهاش توانستند این مسیر مقاومت و استمرار مبارزه را در هر شرایطی ادامه دهند.<ref name=":0" /><ref name=":1">[https://iran-efshagari.com/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C/ دیدار خانم مریم رجوی با مادر رضائی های شهید در خانه ”عزیز“ پاریس -۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۲]</ref><ref name=":2" /><br />
<br />
=== پایداری جسمانی و روحی ===<br />
این واقعیت که آثار زخم و شکنجههای ساواک شاه هنوز بر بدن او پس از ۵۰ سال باقی مانده است، به طور نمادین نشان میدهد که جنایات این رژیمها، علیرغم تلاش برای رمانتیزه کردن تاریخ شاه، فراموش نشده است. زخمهای روی پایش مشخص و سفت باقی ماندهاند. شهادت عزیز از شکنجهها، بینشی نادر درباره نقض شدید حقوق بشر در دوران شاه ارائه میدهد که اغلب زیر سایه وحشیگریهای رژیم بعدی قرار گرفته است. او به دلیل پایداری در این مسیر سخت، که شامل از دست دادن نزدیکترین کسانش بود، به عنوان یک «اسطوره» در مقاومت و نمادی از «صبر و پایداری» توصیف شده است. او اعتقاد دارد اگر قدرتهای غربی از حمایت رژیم کنونی دست بکشند، تغییر رخ خواهد داد و «جنبش برای آزادی ایران نمرده است. قوی است، زنده است، و ما به پیش میرویم».<ref name=":0" /><ref name=":3" /><ref name=":2" /><br />
<br />
=== جایگاه در حافظه سیاسی معاصر ===<br />
عزیز رضایی از جمله چهرههایی است که زندگی او با بخشی از مهمترین تحولات سیاسی معاصر ایران پیوند خورده است.<br />
<br />
او در دوران حکومت پهلوی بازداشت و زندانی شد، چند تن از فرزندان خود را در جریان مبارزات سیاسی از دست داد، انقلاب ۱۳۵۷ را تجربه کرد، در سالهای نخست جمهوری اسلامی بار دیگر با فشارهای سیاسی مواجه شد و سرانجام بخش بزرگی از زندگی خود را در تبعید گذراند. از این رو، زندگی او بازتابی از تجربه نسلی از خانوادههای ایرانی است که در نتیجه تحولات سیاسی نیمه دوم قرن چهاردهم خورشیدی با زندان، اعدام، مهاجرت و تبعید روبهرو شدند.<br />
==دیدگاه سیاسی و میراث مقاومت==<br />
[[پرونده:GRdYbXjXkAEhjYW.png|جایگزین=عزیز رضایی در پراتیکهای مقاومت ایران|بندانگشتی|عزیز رضایی در پراتیکهای مقاومت ایران]]عزیز رضایی در طول دهههای مقاومت، نقش حیاتی در تقویت روحیه نیروهای مجاهدین و دیگر فعالان ایفا کرده است. او در ۹۴ سالگی، با تأنی و تأخیر، «نقشه مسیر» خود را برای سال ۱۴۰۲ ترسیم و به خاکپای مولای متقیان تقدیم کرد تا برای پیشبرد رهایی انسان از او مدد بگیرد. او همواره تأکید دارد که به برکت حضور رهبران عقیدتی خود، مسعود و مریم رجوی، نه تنها بر عهد و پیمان خود باقی مانده، بلکه مصممتر از قبل است. او خود را در هر شرایط و سن و سالی یک «سرباز» برای مسعود و مریم میداند.<br />
<br />
عزیز رضایی تأکید میکند که شاه و شیخ از نظر شکنجه، اعدام، کشتار و دیکتاتوری، «دو روی یک سکهاند» و تفاوت در اندازهها، از جرم و جنایت آنها کم نمیکند. او با قاطعیت میگوید که «خمینی وارث بلامنازع شاه بود، و جنایات ناتمام شاه را به پایان رساند. آنها یکی هستند». او این حقیقت را وظیفه نسل خود میداند که برای جوانانی که شاید از جنایتهای شاه بیخبرند، بازگو کند، تا فاجعههای آخوندها تاریخ را پاک نکند.<br />
<br />
او در پیام تبریک به مناسبت شصتمین سال تأسیس سازمان مجاهدین خلق، بنیانگذاران و همچنین تمامی فرزندان شهیدش را مورد درود قرار داد و آرزو کرد که تا آخرین نفس، مجاهد بماند، مجاهد بجنگد و مجاهد بمیرد. او معتقد است که مسعود و مریم بهترین افراد برای قیام و انقلاب جدید مردم ایران هستند و هرکس با آنها دشمنی کند، دشمن مردم ایران از ستم آخوندها است.<br />
<br />
در حال حاضر، او به عنوان یک «اسطوره» در مقاومت، تبدیل به درس، انرژی و الهام برای نسلهای جوان ایرانی شده است. مریم رجوی در دیداری با عزیز در پاریس، نقش او را حیاتی و تأثیرگذار در تاریخ مقاومت ایران میداند.<ref name=":3" /><ref name=":0" /><br />
==سخنان عزیز دراجلاس چهلمین سالگرد تأسیسی شورای ملی مقاومت ایران==<br />
<blockquote>[[پرونده:مریم رجوی و عزیز رضایی.jpg|جایگزین=مریم رجوی و عزیز رضایی|بندانگشتی|323x323پیکسل|مریم رجوی و عزیز رضایی]]سلام به مریم عزیزم و با سلام به اعضای محترم [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] ایران! آغاز چهلمین سال تاسیس شورای ملی مقاومت ایران را به همه شما تبریک میگویم. خیلی خوشحال هستم که در این جلسه با شکوه از من دعوت شد که شرکت کنم. این شورا نقطه امید مردم ایران است و ادامه بیش از ۱۰۰ سال مبارزه مردم ایران برای رسیدن به آزادی است. من میدانم مسعود و مریم عزیزم چقدر برای استواری شورا و سازمان مجاهدین زحمت کشیدند و خون همه شهدا و رنج اسرا را این چنین به بار و ثمر نشاندند.<br />
<br />
کهکشان عظیم امسال دراین شرایط سخت نشان داد که این مقاومت درچه قلهای هست. الحمدالله که امروز همه زحمات درراه ثمر دادن است و گسترش کانونهای شورشی در شهرهای ایران گواه این است. من نمیخواهم زیاد صحبت کنم ولی باید این حقیقت را بگویم.<br />
<br />
هرچه شما پیشرفت کنید دشمن و همه مزدورانش بیشتر علیه شما تبلیغ میکند و دروغ میگویند و سمپاشی میکنند ولی من بهعنوان کسی که شاهد جنایتهای دو دیکتاتوری سلطنتی و آخوندی بودهام، و تبلیغات سراسر دروغ این دو دیکتاتوری را علیه فرزندان مجاهدم شاهد بودهام، میخواهم بگویم که حقیقت مجاهدین چون چشمهای زلال در جامعه و بین مردم ایران جاری میشود. برای من که اولین بار مسعود را که به شدت شکنجه شده بود در اطاق بازجویی در زندان شاه دیدم، با وجود وضعیتی که داشت از چند لحظهای که بازجو از اطاق بیرون رفت، استفاده کرده و به تشویق و روحیه دادن به من پرداخت. این تبلیغات نه تنها پشیزی ارزش ندارد، بلکه عمق کینه و دجالگری دشمن را نشان میدهد. به این جهت میخواستم به همه هم میهنان عزیزم و به خانواده ها و مادران شهدا و زندانیان قیام بگویم که اینکار همیشه دشمن است و نشان میدهد که از همین مقاومت میترسد و پایان کارش را میبینیم.<br />
<br />
پس مثل همه فرزندان مجاهدم و همه اشرف نشانها به مسعود و مریم عزیزم میگویم درود بر شما! خون شهیدان ما رنج اسیران مان در تو گره میخورد رجوی قهرمان! برای شما در شورای ملی مقاومت آرزوی موفقیت میکنم خدانگهدار همه شما!</blockquote>صحبت مریم رجوی پساز سخنان عزیز:<blockquote>با سلام بر عزیز عزیزها! مثل همیشه ما را سورپریز کردی! عزیز حضورتان و پایداری تان از ابتدا که این جلسه تا الآن. بالاخره شما خودتان را توانستید با این شرایط سخت با این تکنیک پیچیده ولی مثل همیشه پایدار واستوار و راهگشا و پیشتازید ولی چه کار خوبی کردید عزیز! امروز ما شما را شنیدیم همچنانکه گفتید از لحظه اول، از زندان و شکنجه که خود شما هم سوژه آن بودید بعنوان شاهد شاهدان گواهی دادید وضعیت بسیار بسیار تلخ و دردناک مسعود را که آنقدر شکنجه شده بود کسی قادر به شناختش نبود ولی در عین حال این چنین روحیه میداد به همه. مثل همیشه حاضرید! مثل همیشه شاهدید! بخصوص کنار دستتان الآن میبینم هم فاطمه عزیز را و هم آن ویترین پر از تصاویر را که تصاویر فرزندان شهید شما هست، بهدست دو دیکتاتوری شاه و شیخ. به هر حال فکر میکنم هر کس دستی در آتش داشته باشد معنی همه اینها را میفهمد و معنی تک تک کلمات شما را که چگونه نویدبخش همه مادران و همه خانوادههایی که الآن در ایران از شهادت فرزندانشان داغ دارند ویا از اسارت فرزندانشان درد و رنج میکشند. ولی خوشبختانه از الگوی مادرانی چون شما برخوردارند که میتوان در هر شرایطی با روحیهای صدچندان ،همه این شرایط را تحمل کرد، خم به ابرو نیاورد، سر خم نکرد، به عکس با تهاجم حداکثر دشمن، را به زانو در آورد. درود بر شما عزیز! هر چه در مورد شما بگویم کم است. ولی فقط میتوانم بگویم دستتان را میبوسم و رویتان را بهخاطر همه مقاومتها پایداریها و جنگآوریتان! درود برشما عزیز، میبوسمتان.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF اجلاس سه روزه شورای ملی مقاومت ایران در آغاز چهلمین سال تأسیس شورا - محمد محدثین، عزیز مادر رضاییهای شهید]</ref></blockquote><br />
==پیام عزیز رضایی بهمناسبت ۳۰دی ۱۳۵۷ سالروز آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی==<br />
[[پرونده:G7Ryoq6X0AAbTKn.jpg|alt=مسعود رجوی و عزیز رضایی بر سر مزار میرزا کوچکخان- رشت سال ۱۳۵۸|بندانگشتی|مسعود رجوی و عزیز رضایی بر سر مزار میرزا کوچکخان- رشت سال ۱۳۵۸]]<blockquote>فرزندان عزیز مجاهدم!<br />
<br />
سلام<br />
<br />
کاش میتوانستم در چنین روز عزیزی کنارتان باشم. ولی اجازه بدهید سی دیماه روز آزادی مسعود عزیزم را به همه شما از صمیم قلبم تبریک بگویم.<br />
<br />
بدون شک این روز مهمترین روز و روزی فراموشی ناپذیر در تاریخ میهن اسیر ماست.<br />
<br />
هیچگاه از یاد نمیبرم روزی را که مسعود عزیزم با سایر فرزندانم از زندان مخوف شاه خائن به یمن ایستادگی مردممان آزاد شدند. واقعاً آن شب تنها شبی بود بعد از سالیان دلهره و انتظار و سالهای سختی که او را در شکنجهگاه کمیته شهربانی دیده بودم، آرامش پیدا کردم. در واقع آن شب پایان همه رنجهایم بود، چرا که او میراث حنیف و سعید و اصغر و فرزندان شهیدم بود.<br />
<br />
خدایا شکرت که او هست. او امید خلقی اسیراست.<br />
<br />
مسعود عزیز م خیلی خوشحالم که جوانان رزمنده و مجاهد در کانونهای شورشی با نام و رسم تو آشنا شدهاند و بعد از ۵۴سال رزم بیامان تو و یارانت، نام تورا فریاد میکنند.<br />
<br />
مسعود جان پسرم!<br />
<br />
چگونه خدا را سپاس بگویم که بعد از این همه ابتلائات سخت و سنگین چون ابراهیم از آتش گذر کردی و اینک در بلندترین قله صدق و فدا چون خورشیدی فروزان میدرخشی.<br />
<br />
اگر حضور تو در راس مقاومت ما نبود، معلوم نبود که شب تیرهای که خمینی ملعون و حکومت ننگین آخوندی بر میهن ما گسترده است کی پایان مییافت.<br />
<br />
اگر امروز چشمانداز پیروزی نزدیک و نزدیکتر شده است،<br />
<br />
و اگر شاهد خروش مداوم جوانان دلیر میهن عزیز مان ایران و کانونهای شورشی قهرمان علیه جور و ستم آخوندها هستیم<br />
<br />
همه و همه را مدیون حضور و وجود تو میدانیم.<br />
<br />
...<br />
<br />
درودبر مسعود عزیز و رزم جانانهاش<br />
<br />
مادرتان عزیز رضایی سی دیماه ۱۳۹۸ <ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%E2%80%8C%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B3%DB%B0%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B5%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C پیام مادر رضاییهای شهید بهمناسبت ۳۰دی ۱۳۵۷ سالروز آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی]</ref></blockquote><br />
<br />
== تعهدنامه و نقشهی عزیز در سال ۱۴۰۰ ==<br />
عزیز رضایی در سال ۱۴۰۰ شمسی و در سن ۹۲ سالگی، مواضع عقیدتی و سیاسی خود را در قالب سند «تعهدنامه و نقشهی مسیر» خطاب به رهبری سازمان مجاهدین خلق تنظیم نمود. وی در متن این سند بر تداوم وفاداری به مواضع تشکیلاتی خود تأکید کرد. متن این تعهدنامه به شرح زیر است:<blockquote>«مریم عزیزم!<br />
<br />
وقتی مطلع شدم که این افتخار نصیبم شده که خدمت شما برسم، مثل هر مجاهد خلق تصمیم گرفتم از این فرصت تاریخی استفاده کنم و تعهدم را به شما بدهم.<br />
<br />
افتخار میکنم که در آستانه ۹۲ سالگی به برکت راهیافتگی توسط راهبران عقیدتیم شما و مسعود، نه تنها برسر عهد و پیمانهایم هستم بلکه بارها و بارها مصممتر بر آنها پای میفشارم.<br />
<br />
مریم عزیزم!<br />
<br />
شما میدانید که من با مسعود از شکنجهگاه کمیته و در اطاق بازجویان شکنجهگر پیوند خوردم. او در حالیکه زیر شدیدترین فشارها و روی زمین اطاق بازجویی لای یک پتو بود به محض خروج بازجو از اطاق سرش را در آورد و به روحیه دادن به من هم که زیر فشار و شکنجه بازجو بودم پرداخت. کاری که در آن شرایط برایش خطر شکنجه شدن بیشتر را به دنبال داشت. من هیچگاه این فداکاری و کار شجاعانهاش از ذهنم خارج نمیشود.<br />
<br />
بعدها که بیشتر مسعود را شناختم، او را به عنوان رهبر عقیدتی خودم انتخاب کردم. من میدانم او تمام لحظات عمرش را صرف آزادی مردم ایران میکند.<br />
<br />
فکر میکنم وجود مسعود و شما مریم عزیز فضل خداوند به مردم ایران است و من چه خوشبختم که در دورانی زندگی کردم که رهبری چون شما و مسعود را داشتم و دارم .<br />
<br />
به این جهت در آستانه ماه مبارک رمضان سال ۱۴۰۰، که همه مجاهدین نقشه مسیر مینویسند، با تمسک به امام مجاهدین علی علیهالسلام تعهد میدهم و صدبار و هزار بار تاکید میکنم که من تا آخرش در رکاب و در کنار شما و مسعود هستم و به این افتخار میکنم.<br />
<br />
به نظر من هرکس با شما و مسعود دشمنی میورزد، دشمن مردم و آزادی و استقلال ایران است و نمیخواهد به ظلم و جور آخوندی پایان داده شود و هرکس با شما دوستی دارد، قدمش در راه مردم ایران خیر است.<br />
<br />
این تجربه من از مبارزه با دو نظام دیکتاتوری شاه و شیخ است.<br />
<br />
من در دهمین دهه عمرم، فقط یک آرزو دارم، آزادی مردم ایران، و طلوع خورشید آزادی در ایران، با رسیدن شما و مسعود به خاک میهنمان ایران.<br />
<br />
این عالیترین شکل به بار نشستن خون تمامی شهدای مردم و بخصوص همه فرزندان مجاهد شهید من است.<br />
<br />
این البته ضامن بهروزی و خوشبختی مردم ایران و پایان دادن به رنج و محنت مردم ایران است و بیتردید اولین گام در مسیر سرنگونی رژیم ضدبشری آخوندیست و من برای تحقق این هدف با تمام قوا آمادهام و حاضر حاضر میگویم.»</blockquote><br />
<br />
==تجدید پیمان عزیز، در ۹۴ سالگی با مجاهدین (در دیدار با مریم رجوی)==<br />
[[پرونده:مریم رجوی وعزیز رضایی.jpg|جایگزین=دیدار مریم رجوی با عزیز رضایی در خانهی وی|بندانگشتی|دیدار مریم رجوی با عزیز رضایی در خانهی وی]]عزیز رضایی در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۴۰۲ (مصادف با ۲۱ رمضان ۱۴۴۴)، ضمن دیدار با [[مریم رجوی]] در منزل خود، سند سیاسی و اعتقادی خود را با عنوان «نقشهی مسیر سال ۱۴۰۲» تنظیم کرد. وی در این متن به تحلیل رویدادهای تاریخی، مواضع گذشتهی خود و شرایط جاری سیاسی پرداخت. متن این سند به شرح زیر است:<blockquote>«من این نامه را در شب ۲۱ رمضان شروع کردم و با تأنی و تأخیر نوشتم. از اینکه دیر ارسال میکنم ببخشید.<br />
<br />
نقشه مسیر سال ۱۴۰۲<br />
<br />
عزیز رضایی ۲۱ رمضان-۲۳ فروردین ۱۴۰۲<br />
<br />
یا علی ای مولای من در شب شهادت تو که غمی تاریخی بر قلب انسانیت نهاد رو به تو میآورم تا قدر خودم را رقم بزنم و با الهام از راهت و رسالتت که رهایی انسان است نقشه مسیرم را برای سال ۱۴۰۲ ترسیم و به خاکپایت تقدیم کنم. و برای پیشبرد آن، از تو و خون به ناحق ریختهات مدد بخواهم.<br />
<br />
یا علی، مولای من در این مسیر هر چه زمان میگذرد و عمرم پیش میرود به حقانیت مسعود بنده راهنما به جانب خودت بیشتر پی میبرم، ضمن اینکه درخشش او برای تکتک انسانهایی که صداقت دارند بیشتر روشن میشود. من کارهای نکرده زیاد دارم ولی همیشه مدیون مسعود و مریم هستم که مرا در این راه هدایت کردند. وقتی این شبها شنیدم که بحثهایی سر قیامت شد، به کارنامه خودم فکر کردم و به خاطر قصورهایم شرمندهام.<br />
<br />
افتخارم این است که در ۹۴ سالگی به برکت حضور راهبران عقیدتیام، نه تنها بر سر عهد و پیمانهایم هستم بلکه مصممتر از قبل هستم.<br />
<br />
در شرایطی که مردم ایران آمادهتر از همیشه برای سرنگونی رژیم جنایتکار آخوندی هستند، توطئههای عوامل شاه و شیخ بالا گرفته است و همه این توطئه متوجه مجاهدین و مقاومت و شورای ملی مقاومت است که چهل سال است برای آزادی ایران از شر آخوندها مبارزه میکنند.<br />
<br />
یادم میآید در سال ۱۳۵۷ وقتی خمینی تازه به ایران آمده بود، خانواده ما را به محلش در مدرسه رفاه دعوت کرد که بهعنوان خانواده شهیدان توجهش را نشان دهد. او تصور میکرد که ما به امکاناتی که مد نظرش بود به ما بدهد چشم دوختهایم و پرسید که مشکل خانه و معیشت داریم یا نه.<br />
<br />
من با اعتماد کامل به او مثل این که بزرگ فامیل باشد جواب دادم که ما هیچ نیاز مالی یا خانه احتیاج نداریم. فقط یک دغدغه داریم و آن هم وضعیت این بچههایمان است که یک عدهیی چشم دیدن آنها را ندارند و میترسم فرصتطلبها بیایند اطراف شما را بگیرند جای مجاهدینی که برای آزادی ایران مبارزه کردند. مقداری هم از وضعیت چیزهایی که در همین زمینه از چند ماه پیش دیده بودم به او گفتم که الآن یادم نیست.<br />
<br />
اما او از حرفهای من ناراحت شد و با لحن تند جواب داد اینطور نیست و نمیشود. من فهمیدم انتظار این حرفها را از طرف من نداشت. بعد هم برنامه شام خوردن با خانواده او را که از قبل گفته بودند بهم زد و پسرش احمد گفت آقا حالش خوب نیست و گذاشت رفت. البته من قبل از آمدن خمینی همه این حرفها را خیلی مفصلتر به دختر خمینی که با ما در رابطه بود زدم ولی میخواستم مستقیم هم به خودش که بزرگتر همه است بگویم.<br />
<br />
حالا بعد از این همه سال، همه میدانند که خمینی و نفرات او و خامنهای با مردم و با مجاهدین و با بقیه چه کردند، اما یک فرصتطلبانی هم پیدا شدهاند زیر علم سلطنت یا اسمهای دیگر که در این ۴۴ سال که گذشت خبری از آنها نبود. نمیدانم در شب شهادت موسی و اشرف و آذر و بقیه مجاهدین کجا بودند؟ در آن تیرخلاص ها و قتلعام و فروغ و آنهمه بمباران و حملات بعدی و موشک و کشت و کشتار مجاهدین کجا بودند که امروز سروکلهشان پیدا شده و بدون هیچ خجالتی باز هم به مجاهدین میتازند. به خدا هنوز جای شکنجههای زندانهای شاه بر بدن زندانیهای آن زمان هست. ممکن است نسل جوان خبری از جنایتهای شاه نداشته باشد به این جهت وظیفه امثال من این است که با گفتن آنها نگذاریم که جنایتهای بیحد و حصر آخوندها آنها از یاد ببرد. یعنی این قسمت از تاریخ را بخواهند پاک کنند. اینکه ما میگوییم نه شاه و شیخ به این خاطر است که در زندان و شکنجه و اعدام و کشتار و دزدی و دیکتاتوری، دو روی یک سکهاند و تفاوت در اندازهها چیزی از جرم و جنایت سلطنتی که بچه شاه آنرا وکالت میکند کم نمیکند.<br />
<br />
این را هم به جوانها بگویم که دل من به این خوش است که به یمن وجود سازمان با این تشکیلات مستحکم و رهبری مسعود و مریم کسی نمیتواند انقلاب را مثل سال ۵۷ کند. من خودم را در هر شرایط و سن و سالی یک سرباز برای مسعود و مریم میدانم و آنچه را بتوانم و وظیفه من است انجام میدهم.<br />
<br />
در شبهای قدر حرف من با جوانها این است که میخواهم تجربهام را بگویم که به اعتقاد من مسعود و مریم بهترین نفرات برای قیام و انقلاب جدید شما هستند. و هر کس با آنها دشمنی میکند، دشمن مردم ایران از ستم این آخوندها است. خدا را گواه میگیرم که این مهمترین معیار تشخیص دوستان و دشمنان انقلاب مردم است.<br />
<br />
خدایا، تو بر درون هرکس واقفی و میدانی من هیچ آرزویی جز رسیدن مسعود و مریم به ایران و آزادی مردم و رفاه و خوشبختی و سعادت آنها ندارم.<ref name=":1" /></blockquote><br />
<br />
==شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگرهی آمریکا==<br />
[[پرونده:شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی.jpg|جایگزین=شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگره آمریکا|بندانگشتی|330x330پیکسل|شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگره آمریکا]]رائول روئیز (Raul Ruiz)، از نمایندگان کنگرهی آمریکا پس از دیدار با عزیز رضایی در پاریس و مشاهدهی آثار شلاقهای ساواک شاه بر کف پای در یکی از جلسههای کنگرهی آمریکا به تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۹ آبان ۱۴۰۴) عکس عزیز رضایی را بالا برد و خطاب به حضار گفت:<blockquote>امروز بهپا خاستهام تا شجاعت و فداکاری عمیق زنی را گرامی بدارم که داستانش نماد مبارزه پایدار برای آزادی و کرامت انسانی در ایران است. زنی که بهسادگی و با محبت «عزیز» نامیده میشود، بهمعنای «عزیز» یا «محبوب». نام کامل او عزیز رضایی است و او مادر مقاومت است. عزیز (زهرا نوروزی) در سال ۱۹۲۹ در تهران به دنیا آمد و همچون بسیاری از مادران سراسر جهان، در جوانی ازدواج کرد، خانواده بزرگی را بزرگ کرد و برای آینده بهتر فرزندانش تلاش نمود. اما جریانهای تاریخ ایران، خانواده او را به قلب سرکوب سیاسی و ارعاب کشاند. عزیز دردی را تحمل کرد که هیچ والدینی هرگز نباید با آن روبهرو شود: از دست دادن ۹تن از اعضای خانوادهاش؛ چهار پسر، سه دختر و دو داماد، که همه در دو دیکتاتوری پیدرپی کشته شدند آنان از صدای کسانی میترسیدند که بهدنبال دموکراسی و حقوق اولیه بودند. ابتدا در دوران شاه و سپس در رژیم آخوندها که جای او را گرفت. در دوران حکومت شاه، سه تن از فرزندان عزیز زندانی و شکنجه شدند و یکی در خیابان به دست پلیس مخفی کشته شد. خود عزیز در سال ۱۹۷۵ دستگیر شد و بیش از ۳سال را در زندان گذراند. او را شکنجه کردند، شلاق زدند، وارونه آویزان کردند، به حبس انفرادی انداختند، و با این حال هرگز نشکست. جای زخمها برکف پاهایش هنوز باقی است؛ گواه زندهای بر ظلم و ستمی که صرفاً بهخاطر خواستن آزادی برای مردمش تحمل کرد. پسرش مهدی، که هنگام دستگیری تنها ۱۹سال داشت، در برابر شکنجههایی که بر او وارد میشد سر تسلیم فرود نیاورد. در یک محاکمه عمومی نادر در حضور یک خبرنگار خارجی، او جنایات وحشیانه رژیم را افشا کرد و جان خود را وقف فقرا و ستمدیدگان ایران نمود. این سرپیچی، جانش را گرفت، اما صدای او همچنان طنینانداز است. پس از انقلاب ۱۹۷۹، مردم ایران به دموکراسی امیدوار بودند، اما به جای آن، استبدادی جدید و به بیرحمی (استبداد) قبلی سر برآورد. رژیم جدید بار دیگر خانواده عزیز را هدف قرار داد. در سال ۱۹۸۲، دخترش آذر که هشت ماهه باردار بود به همراه همسرش در یورشی از سوی سپاه پاسداران انقلاب کشته شدند. عزیز از کشور گریخت و مجبور به تبعید شد؛ جایی که مبارزه خود را از خارج ادامه داد. سالها بعد، اعضای بیشتری از خانوادهاش اعدام شدند. خانم رئیس، یک مادر تا کجا میتواند تحمل کند؟ یک خانواده برای آزادی چه اندازه باید فداکاری کند؟با وجود این خسارتهای غیرقابل تصور، با وجود محرومیت از حق بازگشت به وطن، عزیز هرگز امید خود به ایرانی دموکراتیک و آزاد را از دست نداده است. امروز، در نود و چند سالگی، در آپارتمانی ساده در حومه پاریس زندگی میکند و همچنان استوار است. او همچنان به صراحت سخن میگوید. همچنان باور دارد. او میگوید: «جنبش رهایی ایران نمرده است. قوی است، زنده است و ما رو به جلو حرکت میکنیم». داستان عزیز رضایی تنها درباره رنج نیست؛ درباره استقامت است، درباره تابآوری و مقاومت است. گواهی است بر روح شکستناپذیر مردم ایران که همچنان خواستار حقوق اولیه انسانی هستند و برای رسیدن به آن همه چیز، حتی جان خود را به خطر میاندازند. خانم رئیس، ما در کنگره ایالات متحده ایستادهایم؛ جایی که نماد آزادی و صدای دموکراتیک است. هرگز نباید این ارزشها را بدیهی بدانیم و هرگز نباید از کسانی که در سراسر جهان برای آن مبارزه میکنند روی برگردانیم. امروز، من عزیز، مادر مقاومت، و همه ایرانیانی را گرامی میدارم که شجاعانه در برابر ستم ایستادهاند. من در کنار مردم ایران در تلاش برای رسیدن به دموکراسی، برابری و کرامت انسانی ایستادهام. و بار دیگر تأیید میکنم که ایالات متحده همیشه از حقوق اساسی مردمانی که در جستوجوی آزادی هستند حمایت خواهد کرد. باشد که شجاعت عزیز همچنان ما را الهام بخشد، همانگونه که مرا الهام بخشیده است. باشد که فداکاریهای او هرگز فراموش نشود. و باشد که روزی نزدیک فرا رسد که مردم ایران در صلح، عدالت و دموکراسی آزاد زندگی کنند.</blockquote><br />
==شعر رضا رضایی خطاب به عزیز پس از شهادت مهدی رضایی==<br />
[[پرونده:رضا رضایی - ۲.jpg|جایگزین=رضا رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|رضا رضایی]]شعری سرودهی رضا رضایی خطاب به مادرش، عزیز پس از شهادت برادر کوچکش مهدی رضایی که با صدای خودش آن ضبط و برای عزیز ارسال کرده است.<blockquote>'''به یاد برادر مجاهدم مهدی شهید'''<br />
<br />
مادر بدان امید که گردم دوباره باز<br />
<br />
بر راه کوچه دیده گریان خود مدوز<br />
<br />
خورشید زندگانی پرالتهاب من<br />
<br />
خواهد کند غروب بههنگام نیمروز<br />
<br />
ایام کودکی که به لبهای خرد من<br />
<br />
اول سخن ز آیه قرآن گذاشتی<br />
<br />
آن روز بذر مهر ضعیفان خلق را<br />
<br />
در جان من به مزرع اندیشه کاشتی<br />
<br />
گفتی به من که راه خدا راه مردم است<br />
<br />
در راه او به مایه جانت جهاد کن<br />
<br />
مردان حق طلیعهٌ آزادمردیاند<br />
<br />
خود را رها ز سلطه هر انقیاد کن<br />
<br />
زان پس به گرد خویش نگه کرده یافتم<br />
<br />
انبوه کودکان گرفتار درد را<br />
<br />
پوشانده با غبار قدمهای عابران<br />
<br />
از دیدگان رهگذران روی زرد را<br />
<br />
دیدم چگونه کودک بیمار یک فقیر<br />
<br />
بر روی دست مادر خود جان سپرد و مرد<br />
<br />
غلطید اشک مادر و دندان خویش را<br />
<br />
از فرط اضطرار به لبهای خود فشرد<br />
<br />
دیدم که اهرمن ز ره آورد مردمان<br />
<br />
پر میکند دهان به غارت گشوده را<br />
<br />
از خون روستایی صحرای دوردست<br />
<br />
لبریز میکند همه شب جام باده را<br />
<br />
دیدم چگونه مردم محروم و بی امید<br />
<br />
چشمان بیفروغ به آینده بستهاند<br />
<br />
دزد از میان خانه به تاراج میبرد<br />
<br />
یاران به گوشهیی به تماشا نشستهاند<br />
<br />
شب سرد بود و تیره و صحرا خموش و رام<br />
<br />
ابر سیه گرفته فروغ ستاره را<br />
<br />
اندیشههای مردم آزاده وطن<br />
<br />
گم کرده در طریق هدف راه چاره را<br />
<br />
آن نغمههای پاک که خواندی هزار بار<br />
<br />
در گوش جان خستهام آغاز راز کرد<br />
<br />
با آیههای سوره فجر و حدید و صف<br />
<br />
بر روی من دریچه امید باز کرد<br />
<br />
ناگاه در سپیده صبحی ز هم گسست<br />
<br />
بانگ گلولههای مجاهد سکوت را<br />
<br />
طوفان یک اراده پرشور همرهان<br />
<br />
از هم درید لانه صد عنکبوت را<br />
<br />
مادر ببین که بذر نخستین که کاشتی<br />
<br />
در جان من شکفت و ز هر سو جوانه زد<br />
<br />
آن شعلهیی که در دل من برفروختی<br />
<br />
از لوله سلاح من اکنون زبانه زد<br />
<br />
مادر سپاس آخرم آخر قبول کن<br />
<br />
پاداش آن سرود نخستین که خواندهای<br />
<br />
آن آیههای پاک که با رازهای آن<br />
<br />
در جانم اشتیاق شهادت نشاندهای<br />
<br />
ای هموطن طریق تو تاریک بود و من<br />
<br />
با خون خود چراغ رهت برفروختم<br />
<br />
دیدی که راه و میروی اکنون و با شتاب<br />
<br />
من نیز مفتخر که در این راه سوختم <ref>[https://hambastegimeli.com/8434_2010-06-15-15-16-24 مجاهد کبیر رضا رضایی- سخن این است که خاکستر تو تخم رزم آور دیگر باشد]</ref></blockquote><br />
==منابع==</div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%AA_%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%8C_(%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C).jpg&diff=89463پرونده:مرحمت ندری (رضایی).jpg2026-06-15T09:18:07Z<p>Alireza k h: </p>
<hr />
<div></div>Alireza k hhttps://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2_%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=89461عزیز رضایی2026-06-15T09:11:09Z<p>Alireza k h: /* منابع */</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات سیاستمدار<br />
| نام = عزیز رضایی (زهرا نوروزی)<br />
| تصویر = عزیز رضایی - ۲.jpg<br />
| اندازه تصویر = 250px<br />
| توضیح تصویر = عزیز رضایی <br />
| معروف به = عزیز رضایی، مادر رضاییهای شهید<br />
| زادروز = ۱۳۰۸ خورشیدی (۱۹۲۹ میلادی)<br />
| شهر تولد = تهران<br />
| کشور تولد = ایران<br />
| تاریخ مرگ = <br />
| شهر مرگ = <br />
| کشور مرگ = <br />
| علت مرگ = <br />
| محل دفن = <br />
| تابعیت = ایران<br />
| قومیت = <br />
| دین = اسلام<br />
| گرایش سیاسی = مقاومت ایران<br />
| حزب سیاسی = سازمان مجاهدین خلق ایران<br />
| همسر = خلیل رضایی<br />
| فرزندان = احمد، رضا، ماه منیر (فاطمه)، مهدی، ابوالقاسم (محسن)، صدیقه، آذر و محمد<br />
| خویشاوندان سرشناس = موسی خیابانی و علی زرکش <br />
| تحصیلات = <br />
| پیشه = فعال سیاسی و از اعضای مقاومت <br />
| سالهای فعالیت = از ۱۳۵۰ تاکنون<br />
| سمت = <br />
| زندانها = زندانی سیاسی در دوران حکومت پهلوی (۱۳۵۴–۱۳۵۶)<br />
| شکنجه = بله (در زندانهای ساواک)<br />
| مهاجرت = ۱۳۶۱؛ ترکیه، اسپانیا، فرانسه<br />
| محل سکونت کنونی = حومه پاریس، فرانسه<br />
| شناختهشده برای = مادر چندین شهید مجاهد، مقاومت در برابر دو نظام پهلوی و جمهوری اسلامی، تحمل زندان و شکنجه، نماد پایداری زنان مبارز ایران<br />
| جوایز و افتخارات = <br />
| امضا = <br />
}}'''عزیز رضایی،''' معروف به «'''مادر رضایی'''» یا «'''مادر رضاییهای شهید'''»، با نام اصلی '''زهرا نوروزی'''، متولد ۱۹۲۹ میلادی (۱۳۰۸ خورشیدی)زاده سال ۱۳۰۸ از فعالان سیاسی ایرانی و چهرههای شناختهشده مرتبط با [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] است.او در خانوادهای مذهبی و بازاری متولد شد؛ پدرش حاج محمدحسین نوروزی آزاد از کسبه بازار تهران بود. با وجود محدودیتهای فرهنگی آن دوران، با تشویق پدر تحصیلات ابتدایی خود را ادامه داد و به کارهای هنری مانند نقاشی، خیاطی و خطاطی علاقهمند بود. در نوجوانی با [[خلیلالله رضایی]] (از هواداران دکتر مصدق) ازدواج کرد و صاحب فرزندانی شد که زندگی خانوادگیشان به شدت با تحولات سیاسی ایران گره خورد.<br />
<br />
این خانواده صاحب ۹ فرزند بود که حسن در کودکی بر اثر ذاتالریه درگذشت. فرزندان دیگر -احمد، رضا، مهدی، صدیقه، آذر، فاطمه (ماهمنیر)، ابوالقاسم (محسن) و محمد - به فعالیتهای سیاسی علیه رژیم پهلوی روی آورده و به سازمان مجاهدین خلق پیوستند. منزل خانواده رضایی ابتدا در خانه پدری و سپس در میدان شاه (قیام فعلی) به مرکزی برای رفتوآمد خانوادههای زندانیان سیاسی و هواداران سازمان تبدیل شد. عزیز و همسرش (که همسر دیگری به نام مرحمت ندری نیز داشت) فضایی مذهبی، عدالتخواه و حمایتی در خانواده ایجاد کردند که با آموزههای اولیه مجاهدین همخوانی داشت.<br />
<br />
در نیمه دوم دهه ۱۳۴۰، با گسترش فعالیتهای مخالفان شاه، فرزندان وارد مبارزه شدند. [[احمد رضایی]] (اولین شهید سازمان مجاهدین) در ۱۱ بهمن ۱۳۵۰ در چهارراه غفاری در درگیری با ساواک با نارنجک عملیات انتحاری کرد تا همرزمش فرار کند. [[رضا رضایی]] در شهریور ۱۳۵۰ بازداشت شد، با طرح هوشمندانه و با کمک عزیز و احمد از زندان فرار کرد اما در خرداد ۱۳۵۲ در خیابان غیاثی به شهادت رسید. [[مهدی رضایی]] (۱۹ ساله) در اردیبهشت ۱۳۵۱ دستگیر، چهار ماه تحت شکنجه شدید (سوزاندن روی اجاق برقی، کشیدن ناخن، ضربات کابل) قرار گرفت، در دادگاه علنی از مواضع سازمان دفاع کرد و در شهریور ۱۳۵۱ اعدام شد. صدیقه رضایی نیز در ۱۳۵۴ شهید شد. این شهادتها خانواده رضایی را به نمادی از هزینههای سنگین مبارزه سیاسی تبدیل کرد.<br />
<br />
عزیز رضایی در شکلگیری شبکه مادران زندانیان سیاسی نقش محوری داشت. خانهی او محل گردهمایی مادران، جمعآوری اخبار زندانها و پیگیری جلوگیری از اعدامها بود. او در تجمعات اعتراضی مانند مراجعه گروهی مادران به منزل احمد خوانساری (مصادف با عاشورا) شرکت فعال داشت و با فریادهایش توجه مردم و بازاریان را جلب کرد. این اقدامات در دورانی که اعتراضات زنان نادر بود، پدیدهای نو به شمار میرفت.<br />
<br />
عزیز رضایی در بهمن ۱۳۵۳، همراه همسر و دخترش فاطمه توسط [[ساواک]] بازداشت شد. او در کمیته مشترک ضدخرابکاری و سپس [[زندان اوین|اوین]] تحت شکنجههای وحشیانه (شلاق مکرر به کف پا که آثار آن پس از ۵۰ سال همچنان باقی است، آویزان کردن از دستها، فشار چکمه روی گردن، سلول انفرادی طولانی، کاهش وزن شدید از ۴۱ به ۳۰ کیلوگرم) قرار گرفت و به سه سال زندان محکوم شد. در یکی از لحظات بازجویی، با [[مسعود رجوی]] (که خود تحت شکنجه بود) مواجه شد و از شجاعت او الهام گرفت. خاطرات او از این دوران، منبع مهمی برای تاریخ زندانهای سیاسی پهلوی است.<br />
<br />
پس از آزادی و پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، خانه عزیز به مرکز مجاهدین تبدیل شد. او به عنوان مادر شهیدان و خانوادهای سرشناس، با [[روحالله خمینی]] در مدرسه رفاه دیدار کرد، پیشنهادات مادی وی را رد کرد و نگرانی خود از کنار زدن مجاهدین توسط فرصتطلبان را بیان نمود. این سخنان موجب ناراحتی خمینی و قطع دیدار شد. با تشدید سرکوب مجاهدین، [[آذر رضایی]] (کوچکترین دختر، باردار) و همسرش [[موسی خیابانی]] در ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ در حمله پاسداران به پایگاه آنان به شهادت رسیدند.. این پنجمین فرزند از دسترفته بود.<br />
<br />
عزیز در سال ۱۳۶۱ ایران را ترک کرد، ابتدا به ترکیه، سپس اسپانیا و سپس به فرانسه رفت و در حومه پاریس ساکن شد. در تبعید، فعالیتهای سیاسی خود را ادامه داد: سخنرانی در گردهماییها، دیدار با [[مریم رجوی]]، نوشتن «نقشه مسیر» سیاسی در ۹۴ سالگی (۱۴۰۲) و تجدید پیمان با رهبری مجاهدین. او شاه و شیخ را «دو روی یک سکه» میدانست و بر استمرار مقاومت تا آزادی ایران تأکید داشت. و خاطرات فرزندان شهیدش را زنده نگه داشت.<br />
<br />
زندگی عزیز رضایی بازتاب تجربه نسلی از خانوادههای ایرانی است که با زندان، شکنجه، اعدام، مهاجرت و تبعید روبهرو شدند. او به عنوان الگوی استقامت زنان ایرانی، «مادر مقاومت» و الهامبخش نسل جوان شناخته میشود. <br />
<br />
رائول روئیز (Raul Ruiz)، از نمایندگان کنگرهی آمریکا پس از دیدار با عزیز رضایی در پاریس و مشاهدهی آثار شلاقهای ساواک شاه بر کف پای در یکی از جلسههای کنگرهی آمریکا به تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۹ آبان ۱۴۰۴) خطاب به حضار گفت: «امروز بهپا خاستهام تا شجاعت و فداکاری عمیق زنی را گرامی بدارم که داستانش نماد مبارزه پایدار برای آزادی و کرامت انسانی در ایران است».<br />
<br />
اطلاعات این مقاله برگرفته از گفتوگو با ابوالقاسم (محسن) رضایی، و همچنین مصاحبه «هالی مک کی» با «عزیز رضایی» (مندرج در سایت HOTAIR به تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۲۵)، دیدار مریم رجوی با عزیز در خانهی عزیز در پاریس در اردیبهشت ۱۴۰۲ و نیز گفتوگوی سیمای آزادی با مادر رضاییهای شهید و فاطمه رضایی در ۱۲ بهمن ۱۳۹۶ است.<br />
<br />
<br />
<br />
== دوران کودکی و خانواده ==<br />
<br />
عزیز رضایی، با نام اصلی زهرا نوروزی آزاد، از چهرههای سیاسی ایران است که به عنوان «مادر رضاییهای شهید» شناخته میشود. این عنوان به دلیل جانباختن پنج فرزند وی شامل سه پسر به نامهای احمد، رضا و مهدی، دو دختر به نامهای صدیقه و آذر، و همچنین موسی خیابانی (همسر آذر رضایی) در دوران حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی به او داده شده است.<br />
<br />
او در سال ۱۳۰۸ در محلهی فقیه التجار تهران و در خانوادهای مذهبی متولد شد. پدر وی، حاج محمدحسین نوروزی آزاد، از بازرگانان و کسبهی بازار تهران بود که در خیابان ناصرخسرو به فعالیت اشتغال داشت.<br />
<br />
در دورانی که امکان تحصیل برای اکثریت دختران فراهم نبود، وی با تشویق پدرش وارد مدرسه شد. مادربزرگ مادری او معلم مکتبخانه بود و مادرش، سکینه نوروزی، گرچه خانهدار بود اما تسلط کافی بر قرائت قرآن و نهجالبلاغه داشت. عزیز به عنوان نخستین فرزند خانواده، با موافقت پدر و پافشاری خود توانست تحصیلاتش را تا کلاس ششم ابتدایی ادامه دهد. در ادامه، خانواده برای دیگر خواهران او معلم خصوصی در منزل استخدام کردند؛ تا اینکه به مرور زمان و با تغییرات فرهنگی جامعه، سایر اعضای خانواده نیز اجازهی تحصیل در مدارس رسمی را یافتند. وی دربارهی آن دوران اظهار میدارد:<blockquote>«مدرسه رفتن و درس خواندن را خیلی دوست داشتم اما با توجه به فضای فرهنگی آن روزها و جو خانواده ادامه تحصیل ممکن نبود. البته به کارهای هنری نقاشی، خیاطی و گلدوزی و بافندگی و خطاطی و... علاقمند بودم، بعدها که بچههایم به مدرسه رفتند از همه لحاظ به آنان در یادگیری و انجام تکالیفشان کمک میکردم.»</blockquote><br />
<br />
=== ازدواج با خلیلالله رضایی ===<br />
عزیز رضایی در سنین نوجوانی با [[خلیلالله رضایی]] (که در آن زمان ۲۳ سال داشت) ازدواج کرد. خلیلالله رضایی از دوستان و همکاران نزدیک پدر عزیز بود و از جمله جوانانی به شمار میرفت که به دکتر [[محمد مصدق]] ارادت داشتند و در مسیر اهداف نهضت ملی ایران فعالیت میکردند.<br />
<br />
در دوران اقامت خانواده در خانهی مادری (معروف به خانهی «حاج آقا»)، والدین عزیز رضایی و بهویژه مادر وی که زنی مذهبی، آگاه و انساندوست بود، نقش بسزایی در پرورش مذهبی، اخلاقی، انضباط فردی و روحیهی کمکرسانی به دیگران در فرزندان عزیز ایفا کردند. با بزرگتر شدن فرزندان، خانوادهی رضایی از خانهی حاج محمدحسین نوروزی آزاد به خانهای واقع در میدان شاه (میدان قیام فعلی) نقل مکان کردند و تا سال ۱۳۵۰ در آنجا ساکن بودند. با وقوع ضربهی اول شهریور سال ۱۳۵۰ به سازمان مجاهدین خلق، انسجام این خانواده دگرگون شد؛ در این واقعه رضا رضایی دستگیر گردید و سایر فرزندان نیز به دلیل تعقیب قضایی ناچار به زندگی مخفی شدند. آثار عاطفی ناشی از شهادت فرزندان همواره در یادآوری خاطرات توسط عزیز رضایی مشهود بوده است.<br />
<br />
=== فرزندان ===<br />
حاصل ازدواج عزیز رضایی و خلیلالله رضایی چند فرزند بود که برخی از آنان بعدها در فعالیتهای سیاسی دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ نقشآفرین شدند.<br />
<br />
فرزندان این خانواده عبارت بودند از:<br />
<br />
[[احمد رضایی]]<br />
<br />
[[رضا رضایی]]<br />
<br />
فاطمه (ماهمنیر) رضایی<br />
<br />
[[مهدی رضایی]]<br />
<br />
ابوالقاسم (محسن) رضایی<br />
<br />
صدیقه رضایی<br />
<br />
[[آذر رضایی]]<br />
<br />
محمد رضایی<br />
<br />
منابع خانوادگی همچنین از فرزندی به نام «حسن» یاد کردهاند که در کودکی درگذشت و به همین دلیل در بسیاری از روایتهای بعدی کمتر از او نام برده شده است.<br />
<br />
خانواده رضایی سالهای نخست زندگی مشترک را در خانه پدری عزیز رضایی سپری کردند و سپس به منزل مستقلی در تهران نقل مکان نمودند. این خانه بعدها در جریان فعالیتهای سیاسی دهه ۱۳۵۰ به یکی از محلهای رفتوآمد خانوادههای زندانیان سیاسی تبدیل شد.<br />
<br />
خلیلالله رضایی، پدر خانواده، همسر دیگری به نام مرحمت ندری (رضایی) داشت. روابط میان عزیز رضایی و مرحمت ندری بر پایهای صمیمانه استوار بود، به طوری که فرزندان هر دو طرف، هر دو را به عنوان مادر خود میدانستند. دختران مرحمت ندری نیز متعاقباً به [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] پیوستند. از جمله جانباختگان این بخش از خانواده میتوان به [[مهین رضایی]] و [[مرضیه رضایی]]، و همچنین علی زرکش (همسر مهین رضایی) اشاره کرد.<br />
<br />
=== ورود فرزندان به فعالیتهای سیاسی ===<br />
در نیمه دوم دهه ۱۳۴۰ خورشیدی، همزمان با گسترش فعالیت جریانهای مخالف حکومت [[محمدرضا شاه پهلوی]]، برخی از فرزندان خانواده رضایی نیز به فعالیتهای سیاسی روی آوردند. نخستین فردی که وارد این مسیر شد، [[احمد رضایی]] بود. احمد رضایی از دوران نوجوانی به مطالعه آثار سیاسی و مذهبی علاقه نشان میداد و به تدریج با محافل سیاسی مخالف حکومت ارتباط پیدا کرد. وی بعدها به جمع اعضای بنیانگذار و کادرهای اولیه [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] پیوست.<br />
<br />
فعالیت احمد تأثیر قابل توجهی بر فضای خانواده گذاشت. به مرور زمان دیگر فرزندان خانواده نیز با مباحث سیاسی آشنا شدند و برخی از آنان به سازمان مجاهدین خلق گرایش پیدا کردند. عزیز رضایی بعدها در خاطرات خود از این دوران به عنوان مرحلهای یاد کرده است که خانه و زندگی خانوادگی آنان به تدریج با مسائل سیاسی، زندان و تعقیبهای امنیتی گره خورد.<br />
<br />
== بازداشت و شکنجه در دوران پهلوی ==<br />
عزیز رضایی به دلیل فعالیتهای سیاسی علیه حکومت پهلوی و تحت تعقیب بودن فرزندانش، در بهمنماه سال ۱۳۵۳ در پی تهاجم مأموران سازمان اطلاعات و امنیت کشور ([[ساواک]]) به خانهاش بازداشت شد. وی پس از دستگیری به بازداشتگاه مشترک کمیتهی مشترک ضدخرابکاری منتقل گردید و تحت شکنجههای شدید بدنی قرار گرفت. در جریان این بازجوییها، ضربات متعدد کابل به کف پاهای وی منجر به جراحات عمیق و از بین رفتن بافتهای پوستی شد که آثار آن پس از دههها همچنان باقی مانده است.<br />
<br />
وی در توصیف این دوران میگوید:<blockquote>«وضعیت پای چپم بعد از چهار بار شلاق خوردن خیلی ناجور بود. دفعه آخر که شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و شهادتین گفتم. بازجوها با شدت بسیار، کابل را به سر و گوش و پشتم میزدند که بههوش بیایم. بعد آویزانم کردند. دو تا دستم را به میلههای فلکه (کمیته) بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و من از دست آویزان بودم. عدهای از زندانیان شکنجهشده را که تازه شلاق زده بودند دور فلکه میدواندند و آنها در هر دور وقتی از جلوی من رد میشدند به من که از میلهها آویزان بودم سلام میکردند و احترام میگذاشتند. منوچهری جلاد، شکنجهگر ساواک برای اذیت بیشتر دوباره مرا از یک دست آویزان کرد، دستم به شدت ورم کرد. در همان حالی که آویزان بودم با شلاق به بدنم میزد. بعد مرا پایین آورد و روی زمین انداخت و با پوتینهایش تا حد مرگ به گردن من ضربه و فشار وارد میکرد. بعد در حالیکه دیگر جانی در بدنم نداشتم یک نگهبان مرا کشانکشان به سلول انفرادی برد. تمام بدنم زخم بود و پاهایم شدیداً عفونت کرده بود. چند ماهی در یک سلول انفرادی کثیف با بدن زخمی با یک پتوی کثیف پر از خون و... بودم، تا اینکه مرا به اوین بردند. یک سال هم در اوین بودم بدون هیچ ملاقات یا دریافت کوچکترین خبری از فرزندان کوچکم. بعد از این وضعیت مرا در یک دادگاه نمایشی به ۳ سال زندان محکوم کردند.»</blockquote>او همچنین دربارهی رویدادهای داخل بازداشتگاه اضافه میکند:<blockquote>«روزی در همان اتاق که شکنجه میشدم، صدایی شنیدم. شکنجهگر رسولی، با یک زندانی به شدت شکنجهشده که در پتویی پیچیده شده بود صحبت میکرد. رسولی خطاب به زندانی گفت مسعود (که بزودی متوجه شدم منظورش مسعود رجوی است) میخواهی به انفرادی بروی یا سلول عمومی تا بعد بیایی حرفهایت را بزنی. مسعود گفت من حرفی برای زدن ندارم و در همین انفرادی میمانم. بعد که رسولی رفت، مسعود از فرصت کوتاهی که بدست آورد مرا صدا کرد و در همان حالت تلاش کرد با حرفهایش به من روحیه و امیدواری بدهد در حالیکه این کار در آن شرایط بسیار برایش خطرناک بود، من از همانجا شیفته شجاعت و رفتار محبتآمیز و مسئولانه او شدم.»</blockquote>عزیز رضایی پس از تحمل دوران محکومیت و آزادی از زندان، به فعالیتهای سیاسی خود تا زمان وقوع انقلاب سال ۱۳۵۷ ادامه داد.<ref name=":4" /><br />
<br />
== خانواده رضایی و سازمان مجاهدین خلق ==<br />
<br />
با گسترش فعالیتهای سازمان مجاهدین خلق ایران در اواخر دهه ۱۳۴۰، رفتوآمد اعضای سازمان به منزل خانواده رضایی افزایش یافت. هرچند بخش عمده فعالیتهای تشکیلاتی به صورت مخفی انجام میشد، اما خانواده به تدریج از حضور فرزندان خود در جریانهای سیاسی آگاه شد.<br />
<br />
بر اساس روایتهای موجود، فضای مذهبی، عدالتخواهانه و ملیگرایانه حاکم بر خانواده رضایی با بخشی از آموزههای اولیه سازمان مجاهدین خلق همخوانی داشت. همین امر موجب شد که خانواده با فعالیتهای سیاسی فرزندان خود برخوردی حمایتی داشته باشد.<br />
<br />
در سالهای بعد، نام خانواده رضایی به یکی از شناختهشدهترین نامها در میان خانوادههای مرتبط با سازمان مجاهدین تبدیل شد.<br />
<br />
=== ضربه شهریور ۱۳۵۰ ===<br />
در شهریور ۱۳۵۰ ساواک ضربه گستردهای به سازمان مجاهدین خلق وارد کرد و شمار زیادی از اعضا و کادرهای آن را بازداشت نمود. در جریان این عملیات، [[رضا رضایی]] نیز دستگیر شد. تعدادی دیگر از اعضای خانواده و بستگان نزدیک تحت مراقبت و تعقیب قرار گرفتند و منزل خانواده رضایی به طور مستمر زیر نظر مأموران امنیتی قرار گرفت. این واقعه نقطه آغاز دورهای بود که طی آن خانواده رضایی با زندان، اعدام و کشتهشدن چند تن از فرزندان خود مواجه شد.<br />
<br />
== شهادت احمد رضایی ==<br />
<br />
[[احمد رضایی]] نخستین شهید سازمان مجاهدین خلق به شمار میرود. عزیز رضایی دربارهی چگونگی جانباختن اولین فرزند خود اظهار میدارد:<blockquote>«احمد سال پنجاه شهید شد یعنی بعد از دستگیری و بعد از فرار رضا از زندان. در روز ۱۱ بهمن ۱۳۵۰ احمد قراری با یکی از همرزمانش داشت. قرار احمد در چهارراه غفاری تهران بود. احمد به محض حضور در سر قرار متوجه مامورین ساواک شده و در محاصره قرار میگیرد. او درنگ نمیکند و شروع به تیراندازی میکند تا دوستش را فراری دهد و بعد که فشنگهایش تمام میشود عمداً به حالت تسلیم میایستد تا مأموران ساواک برای دستگیری به او نزدیک شوند. آن وقت نارنجکش را میکشد... در اخبار ساعت ۱۴ ظهر یازده بهمن رادیو تهران اعلام کرد که در چهارراه غفاری یک خرابکار کشته شده و... آنقدر این خبر در شهر پیچیده بود که روزنامهها با تیتر بزرگ خبر شهادت احمد را اعلام کردند.»</blockquote>در این برهه، مهدی رضایی (فرزند دیگر خانواده) نیز تحت تعقیب قرار داشت و مخفی شده بود. عزیز رضایی رویدادهای روز پس از این واقعه را چنین شرح میدهد:<blockquote>«صبح روز بعد از شهادت احمد بایستی به زندان قزلقلعه میرفتم تا خبری از محسن و پدرشان بگیرم و ببینم آیا بستهای برایشان تحویل میگیرند؟ تاکسی گرفتم و به راننده که گفتم قزلقلعه، پرسید زندانی داری؟ گفتم بله. پرسید مواد داشته؟ گفتم نه سیاسی هستند. گفت خدا به فریادت برسد. گفتم آن کسی که دیروز سر چهارراه غفاری شهید شد پسر من بوده، پسر ۲۴ ساله مرا کشتند. خانمی که در تاکسی بود به من رو کرد که خوب چرا این کارها را میکنند که هم خودشان و هم دیگران را به کشتن بدهند؟ راننده تاکسی در جوابش گفت چرا خود را به کشتن میدهند؟ خوب به خاطر من، به خاطر تو، به خاطر خلق و امیدوارم که یک روز با مشتهایمان در زندانها را باز کنیم و آنها را آزاد کنیم. وقتی به محل رسیدیم راننده هم پیاده شد و با چشمهای گریان به تماشا ایستاد.<br />
<br />
جمعیت زیادی از خانوادههای زندانیان سیاسی که مقابل زندان جمع بودند تا چشمشان به من افتاد همگی گریهکنان به طرف من آمدند، اما من تمام تلاشم را کردم گریه نکنم و با صدای بلند به آنها گفتم احمد سفارش کرده که بعد از شهادت او مبادا کسی گریه کند. ما باید انتقام خون پاک این جوانان را بگیریم. الان ما زندانیان بسیار داریم که جانشان در خطر است بایستی برای آنها کاری کنیم. یکی از مادران که فرزندش در زندان بود زیارت وارث را با صدای بلند خواند و همگی به یاد اولین شهید مجاهد با او همراهی میکردیم. آن روز به من ملاقات ندادند اما بخشی زیادی از جمعیت جلوی زندان همراه من به خانه ما آمدند و برای شهادت احمد مراسمی برگزار کردیم. شهادت احمد در یازدهم بهمن ۱۳۵۰، یک روز برفی خیلی سرد بود و جریان آن را روزنامههای عصر تهران به سرعت به همه جا رسید پخش کرد و ولولهای میان مردم انداخت.»</blockquote><br />
<br />
وی همچنین در خصوص دیدگاههای فرزندش پیش از سال ۱۳۵۰ بیان میکند:<blockquote>«قبل از ضربه سال ۵۰ روزی احمد به من گفته بود عزیز میدانی ما فدایی مردممان هستیم و برای تو نمیمانیم زیرا "خون ما باید ریخته شود تا آزادی مردم و راه انقلاب باز شود". به راستی که خون احمد از سال پنجاه به بعد راه مبارزه را باز کرد.»</blockquote><br />
<br />
== تجمعات اعتراضآمیز خانوادهها در دوران پهلوی ==<br />
پس از شهادت احمد رضایی، خانوادههای زندانیان سیاسی ارتباطات خود را به منظور حمایت از فرزندانشان حفظ کردند. در این میان، با تلاشهای فاطمه امینی، هماهنگی میان خانوادهها افزایش یافت. فاطمه امینی از نخستین زنان عضو این تشکل بود که در پی بازداشت توسط ساواک تحت بازجویی و شکنجه قرار گرفت و در ۲۵ مرداد ۱۳۵۴ جان باخت.<br />
<br />
خانوادههای زندانیان با هدف جلوگیری از صدور و اجرای احکام اعدام، به رایزنی با چهرههای مذهبی و متنفذ وقت در شهرهای مختلف پرداختند. عزیز رضایی نخستین اقدام جمعی خانوادهها را مراجعه به منزل احمد خوانساری، از مراجع مذهبی وقت، در بازار فرشفروشهای تهران معرفی کرده و میگوید:<blockquote><br />
<br />
شهادت احمد در یازدهم بهمن ۱۳۵۰، یک روز برفی خیلی سرد بود و جریان آن را روزنامههای عصر نوشته و رادیو هم خبرش را پخش کرد که ولولهای انداخت میان مردم و خون احمد از سال پنجاه به بعد راه مبارزه را باز کرد. سال ۱۳۵۰ رضا و بنیانگذاران در زندان بودند. گفتند برویم منزل آیتالله خوانساری که در بازار فرشفروشها بود. به مادران گفتند ابتدا در مسجد شاه جمع شوند و از آنجا به اتفاق برویم منزل خوانساری. مادرها همگی رفتیم منزل او اما آن روز ما را راه ندادند. دوباره قرار گذاشتیم. من رفتم مسجد شاه دیدم هیچکس نیست خیال کردم دیر آمدهام و مادران دیگر رفتهاند. بهتنهایی رفتم منزل خوانساری. در که زدم پیشخدمت در را باز کرد و پرسید چکار داری؟ گفتم برای حساب و کتاب خمس آمدهام خدمت آقا. در را باز کرد و گفت بفرمایید. رفتم دیدم هیچکس نیامده. نشستم توی اتاق. یک عده بدبخت بیچاره نشسته بودند دورتادور اتاق. من هم نشستم. یکی یکی میرفتند پیش آقا. نوبت من که رسید پسر خوانساری، سید جعفر مرا صدا زد و پرسید چکار دارید؟ گفتم بچههای من و پدرشان در زندان هستند خواستم شما کاری برای آنها انجام دهید. رفت یک مقدار پول آورد که به من بدهد. گفتم من احتیاج به پول ندارم من از شما میخواهم اقدامی کنید لااقل پدرشان را آزاد کنند. گفت ما برای همه اقدام میکنیم. دیدم نمیخواهد کاری کند خواستم از منزل خارج شوم که صدای همهمهای به گوشم رسید. پیشخدمت گفت صبر کن و رفت در را باز کرد دید جمعیت زیاد است. در را بست و به من گفت قدری صبر کن تا اینها بروند. من ایستادم توی حیاط و بعد رفتم از در دیگر که توی ساختمان بود در را باز کردم و همه مادران آمدند تو طوری که حیاط و پلهها پر از جمعیت شد و مجبور شدند جمعیت را ببرند پیش آقا. مادران از زندان گفتند، از شکنجهها گفتند، از بچههایشان تعریف کردند که این بچهها مسلمانند باید کاری کنید که اینها را اعدام نکنند، آقا بهظاهر قدری متأثر شد که پسرش به او گفت آقا وقت نماز است. آقا از جا بلند شد، ما صبر کردیم آقا وضو گرفت تا از در رفت بیرون، ما هم دنبالش حرکت کردیم بهطرف مسجد سید عزیزالله. آن روزها مصادف با عاشورا بود و بازار هم بسته بود اما آقای خوانساری که به طرف مسجد و پیشاپیش جمعیت راه افتاد ما ۶۰ ـ ۵۰ مادر هم به دنبالش حرکت کردیم و جمعیت هم در دو طرف ایستاده بود و تماشا میکرد. آنوقت من دیدم ما مادران با بودن این جماعت خیلی ساکت هستیم که یکهو با صدای بلند گفتم آهای بازاریها بیشتر شما احمد رضایی را میشناسید، او را کشتند حالا هم بچههای ما در زندان زیر شکنجه هستند. بعد مادر بدیعزادگان گفت بچه مرا چهار ساعت روی اجاق برقی سوزاندهاند، مادران دیگر هم هرکدام در این باره چیزی گفتند که جمعیتی هم که در دو طرف ایستاده بود همه گریه میکردند و به مسجد که رسیدیم دیگر خیلی شلوغ شده بود، مادرها هم گریه میکردند و بعضی حالشان به هم خورد. من هم کناری ایستاده بودم اما جمعیت سراغم آمده سؤال میکردند چه خبر شده و من بهآنها میگفتم من مادر احمد رضایی هستم و این مادران هم فرزندانشان در زندان زیر شکنجه هستند.<ref name=":4" /></blockquote>این تجمعات و اقدامات افشاگرانه از سوی خانوادهها تا مقطع وقوع انقلاب ادامه یافت. پس از تحولات سال ۱۳۶۰ نیز جمعی از مادران جانباختگان و زندانیان بر تداوم پیگیریهای سیاسی و آرمانهای فرزندان خود تأکید ورزیدند.<br />
<br />
[[حمید اسدیان]]، نویسنده و شاعر، در تحلیل ارزش تاریخی این اقدامات گفته است:<blockquote>«توجه کنیم که این خاطرات متعلق به سال ۱۳۵۰ است یعنی زمانی که بر اثر حاکمیت ساواک هیچ خبری از اعتراضات زنان نبوده و راه انداختن چنین تظاهراتی با ۶۰ ـ ۵۰ مادر در واقع پدیده جدیدی بود که قبلا نمونهاش را نداشتیم بلکه مهمتر اینکه عزیز به عنوان مادر اولین شهید سازمان مجاهدین خلق، خون فرزند خود را پرچمی ساخت تا زندانیان دیگر را که زیر شکنجه هستند را در سطح اجتماعی مطرح و برای نجات آنها تلاش کند.»<br />
<br />
</blockquote>در سالهای بعد منزل خانواده رضایی به یکی از مراکز اصلی گردهمایی مادران و بستگان زندانیان سیاسی تبدیل شد. در این نشستها اخبار زندانها، وضعیت زندانیان و راههای پیگیری حقوق آنان مورد بحث قرار میگرفت.<br />
==سخنان عزیز رضایی در بارهی احمد رضایی==<br />
[[پرونده:احمد رضایی از فرزندان عزیز رضایی.jpg|جایگزین=احمد رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|احمد رضایی]]عزیز رضایی درباره شهادت اولین فرزند خود احمد، اولین شهید سازمان مجاهدین خلق میگوید:<blockquote>احمد سال پنجاه شهید شد که بعد از فرار رضا بود. نباید سر قرار میرفت چون یک قرار احتیاط بود. رضا هم به او گفته بود نرود اما احمد در جوابش میگوید خون ما باید ریخته شود تا راه باز شود و رفته بود سر قراری که با دوستش در چهار راه غفاری داشت که یکهو میبیند در محاصرهاند و شروع به تیراندازی میکند تا دوستش را فرار دهد و بعد که تیرش تمام میشود عمدا بهحالت تسلیم میایستد تا مأموران ساواک برای دستگیری به او نزدیک شوند. آن وقت نارنجکش را میکشد... در رادیو گفتند در چهار راه غفاری یک خرابکار کشته شده. آن موقع رضا از زندان فرار کرده و با مهدی مخفی بودند. صبح روز بعد من چند بسته برای پدر و محسن که در زندان بودند درست کردم که به آنجا بروم. تاکسی گرفتم و به راننده که گفتم قزل قلعه، پرسید زندانی داری؟ گفتم بله. پرسید مواد داشته؟ گفتم نه، سیاسی بوده، گفت خدا به فریادت برسد. گفتم آن کسی که دیروز سر چهار راه غفاری کشته شد پسر من بوده، پسر ۲۴ ساله مرا کشتهاند. راننده دوباره گفت خدا به دادت برسد. آنوقت خانمی که در تاکسی بود رو کرد به من که خوب چرا این کارها را میکنند که هم خودشان و هم دیگران را به کشتن بدهند که راننده تاکسی در جوابش گفت: خوب به خاطر من، به خاطر تو، به خاطر خلق و امیدوارم که یک روز با مشتهایمان در زندان را باز کنیم. بعد که رسیدیم جلوی زندان، راننده هم پیاده شد و ایستاد به تماشا که جمعیت زیادی از خانوادههای زندانیان سیاسی که مقابل زندان جمع بودند تا چشمشان به من افتاد یکهو همگی گریهکنان آمدند بطرف من، اما من به آنها گفتم احمد سفارش کرده که بعد از شهادت او مبادا کسی گریه کند. تازه شماها باید انتقام اینها را هم بگیرید. آن روز به هرحال بهمن ملاقات ندادند اما جمعیت با من به خانه ما آمد و مراسمی گرفتیم.<ref name=":4" /></blockquote><br />
== ماجرای دستگیری، فرار و شهادت رضا رضایی ==<br />
رضا رضایی در شهریورماه سال ۱۳۵۰ توسط مأموران ساواک بازداشت شد. در آن مقطع، به دلیل کثرت بازداشتشدگان، ظرفیت سلولهای زندان اوین تکمیل شده بود؛ به طوری که مأموران ناچار بودند دستگیرشدگان جدید را در راهروهای زندان مستقر کرده و برای ممانعت از شناسایی متقابل، بر سر آنها پتو بیندازند. این وضعیت، بستری را برای تبادل مخفیانه اطلاعات میان زندانیان فراهم ساخت.<br />
<br />
رضا رضایی با بهرهگیری از این شرایط موفق شد با سایر اعضای بازداشتشدهی سازمان مجاهدین خلق ارتباط برقرار کند. وی پس از کسب آگاهی از میزان اطلاعات موجود در پرونده و خطوط بازجویی، تاکتیکی را برای جلب اعتماد بازجویان ساواک طراحی نمود. او در جریان بازجوییها متوجه شد که تمرکز اصلی سازمان اطلاعات و امنیت کشور بر بازداشت برادرش، احمد رضایی، معطوف است. بر این اساس، وی طرحی را مبنی بر همکاری جهت یافتن برادرش و متقاعد کردن او به تسلیم، به بازجویان پیشنهاد داد. وی پیش از اجرای این نقشه، جزئیات طرح فرار خود را با کادر مرکزی و بنیانگذاران سازمان در داخل زندان هماهنگ کرد تا فرآیند پیشبرد آن با هدایت جمعی صورت گیرد.<br />
<br />
=== چگونگی اجرای طرح فرار ===<br />
مقامات ساواک پس از پذیرش پیشنهاد رضا رضایی، وی را تحت مراقبت دو مأمور مسلح به بیرون از زندان منتقل کرده و در خانهی مادری وی (عزیز رضایی) مستقر ساختند. او روزها به همراه مأموران مراقب، به اماکن احتمالی تردد احمد رضایی و منازل بستگان نزدیک مراجعه میکرد تا موقعیت مناسب را برای اجرای نقشه فراهم کند. در همین حال، احمد رضایی نیز در بیرون از زندان، تدارکات و لجستیک لازم را برای عملیات فرار برادرش آماده ساخت.<br />
<br />
سرانجام طرح فرار در یک حمام عمومی سنتی که دارای دو در خروجی به سمت دو کوچهی مجزا بود، به مرحلهی اجرا درآمد. رضا رضایی به مأموران مراقب اعلام کرد که با احمد در این محل قرار ملاقات گذاشته است و خواستار آن شد تا برای جلب اعتماد، ابتدا به تنهایی وارد حمام شود. وی پس از ورود به محوطه، بلافاصله از درِ دوم حمام خارج شد و با استفاده از موتورسیکلتی که از قبل توسط عوامل سازمان در کوچهی پشتی مستقر شده بود، از محل گریخت.<br />
<br />
رضا رضایی پس از فرار موفقیتآمیز از چنگ ساواک، تجربیات تشکیلاتی، شیوههای بازجویی، تاکتیکهای عملیاتی ساواک و گزارش جامع وضعیت درون زندانها را به کادر بیرونی سازمان منتقل نمود.<br />
<br />
=== شهادت رضا ===<br />
دوران فعالیت مخفی رضا رضایی پس از فرار، نزدیک به دو سال به طول انجامید. وی سرانجام در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۵۲، در حالی که در منزل یکی از هواداران سازمان واقع در خیابان غیاثی تهران حضور داشت، به طور اتفاقی در محاصرهی مأموران ساواک قرار گرفت و در جریان درگیری به شهادت رسید.<br />
<br />
=== نقش عزیز رضایی در فرار موفقیتآمیز رضا رضایی از چنگال ساواک ===<br />
احمد سال ۱۳۵۰ هنگام جابجاییها یا ترددهای مخفیانه، گاهگاهی هم برای دادن خبر سلامتی خود، تلفنی با عزیز تماس میگرفت. پس از تصمیم و طرح سازمان برای فرار رضا و حضور او در معیت نفرات ساواک در خانه، رضا به نوعی عزیز را در جریان موضوع فرار قرار میدهد طوری که عزیز نیز در تماس بعدی احمد با او، با تیزهوشی و تجارب مبارزاتی آموخته، احمد را نیز به هرصورت از قصد فرار رضا آگاه نموده و او را نسبت به حضور رضا در خانه هوشیار مینماید که احمد از همان موقع به سرعت در تدارک آمادهسازیهای ضروری برای فرار او برمیآید. طرح فرار رضا ابتدا با موفقیت کامل به انجام رسیده و او توانست پس از گریختن از چنگ ساواک، انبوهی از تجارب گرانبهای مبارزاتی پیشتازان، امکانات مبارزه مسلحانه، شیوههای بازجویی و تاکتیکهای ساواک و نیز گزارشی از شرایط سخت زندانها را به خارج از زندان منتقل نماید.<ref name=":4" /><br />
== دستگیری و اعدام مهدی رضایی ==<br />
<br />
مهدی رضایی در اردیبهشتماه سال ۱۳۵۱ در جریان یک درگیری مسلحانه با مأموران ساواک بازداشت شد. وی در زمان دستگیری اقدام به استفاده از قرص سیانور و سلاح گرم خود نمود که هیچکدام عمل نکردند. او پس از بازداشت، به مدت چهار ماه تحت بازجویی و شکنجههای شدید بدنی و روانی قرار گرفت تا اطلاعات مربوط به ساختار درونسازمانی خود را افشا کند.<br />
<br />
عزیز رضایی دربارهی دوران بازداشت و نخستین ملاقات با فرزندش میگوید:<blockquote>«به مهدی ملاقات نمیدادند. در آن چهار ماه خدا میداند چه روزها و شبهایی را گذراندم. بیخبری مطلق. و اگر هم خبری بود خبر شکنجههای مهدی بود. یک شب مهدی را خواب دیدم که بسیار نحیف و بیمار شده بود فردایش زنگ تلفن خانه به صدا در آمد. آنطرف مهدی پشت خط بود و گفت به ملاقاتم بیایید و فلان لباس را برایم بیاورید. من با سایر فرزندانم فاطمه، آذر و صدیقه و محمد به کمیته شهربانی رفتیم مهدی را با دو مأمور شهربانی آوردند. با آن که خیلی شکنجه شده بود اما با خنده شروع به صحبت کرد و روحیه خیلی بالایی داشت و مخفیانه و دور از چشم مامورین گفت آخرین تیر ترکشم را میخواهم به آنها شلیک کنم. آنها گفتهاند دادگاه مرا علنی میکنند به شرطی که بیایم و از کارهایم اظهار پیشمانی کنم، من هم در ظاهر قبول کردم ولی به آنها گفتم به شرطی که آقاجون و محسن را آزاد کنند، ولی من میخواهم در دادگاه دفاع کنم.»</blockquote><br />
<br />
=== شکنجههای بدنی و میزان مقاومت ===<br />
بنا بر گزارشهای تاریخی و اظهارات خانواده، در جریان بازجوییها شکنجههای متعددی از جمله سوزاندن بدن بر روی اجاق برقی، کشیدن ناخنها و ضربات متوالی کابل بر مهدی رضایی اعمال شد، به طوری که وی برای حرکت و راه رفتن با مشکلات جدی حرکتی مواجه گردید. مقاومت وی در سن ۱۹ سالگی بازتاب گستردهای در میان سایر زندانیان و حتی برخی از مأموران بازداشتگاه داشت. در دورهای از بازداشت، ساواک خلیلالله رضایی (پدر وی) را به منظور متقاعد کردن فرزندش به همکاری، همسلول او کرد؛ پدر خانواده پس از آزادی، بارها با ابراز تأثر از وضعیت بدنی و آثار شکنجه بر روی پیکر فرزندش یاد میکرد.<br />
<br />
عزیز رضایی دربارهی حفاظت فرزندش از اطلاعات سازمانی میافزايد:<blockquote>«من شنیدم که حتی بازجوهای وحشی به او اصرار و التماس میکردند که فقط یک کلمه هم که شده بگوید چون باید به روسای خود پاسخ بدهند. ولی مهدی هیچ اطلاعاتی به آنها نداد به طوریکه تمام اطلاعاتش محفوظ ماند و رضا بعد از شهادتش به ما خبر داد که امکاناتی که مهدی داشت مجدداً مورد استفاده سازمان قرار گرفت. او واقعاً در مقابل شکنجههای ساواک قهرمانانه مقاومت کرد.»</blockquote><br />
<br />
=== دادگاه و اعدام ===<br />
مهدی رضایی در دادگاه نظامی به دفاع از مواضع سیاسی خود و تشریح وضعیت جاری کشور پرداخت. متن دفاعیات او در آن مقطع به صورت مخفیانه تکثیر شد و در فضای سیاسی آن دوران بازتاب یافت. وی سرانجام در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۵۱ در سن ۱۹ سالگی اعدام شد و در ادبیات سیاسی همفکرانش به «گل سرخ انقلاب» شهرت یافت. یاد و سیرهی مبارزاتی او در طول دهههای گذشته همواره به عنوان یکی از نمادهای مقاومت ضد حاکمیت در میان گروههای فعال سیاسی مطرح بوده است.<br />
<br />
=== سخنانی از عزیز رضایی در بارهی مهدی رضایی ===<br />
[[پرونده:سخنان عزیر رضایی در باره مهدی رضایی.jpg|جایگزین=مهدی رضایی|بندانگشتی|مهدی رضایی]]<blockquote>«مهدی سال ۱۳۵۱ در درگیری دستگیر شد. قرصش را میخورد اما اثر نکرده بود، سلاحش را میکشد که آن هم گیر کرده عمل نمیکند. بعد از دستگیری چهار ماه زیر شدیدترین شکنجهها بود ملاقات هم نمیدادند تا یک شب خواب دیدم و فکر کردم شاید ملاقات بدهند... من با سایر فرزندانم رفتم کمیته. مهدی را با دو مأمور ساواک آوردند. با آن که خیلی شکنجه شده بود اما با خنده شروع به صحبت کرد و روحیه خیلی بالایی داشت و گفت آخرین تیر ترکشم را هم میکشم. گفتهام دادگاهم علنی باشد و آقاجون و محسن را آزاد کنند. نگهبانان هم خیلی تحت تأثیر او بودند حتی بازجوهای وحشی در مقابلش زانو زده التماس میکردند که فقط یک کلمه هم که شده بگوید ولی مهدی با آنکه همه امکانات آن دوران سخت سازمان را میدانست اما قهرمانانه همه اسرار سازمان را در سینه حفظ کرده و حتی یک هم کلمه نیز درباره آنها فاش نکرده بود.»<ref name=":4" /></blockquote><br />
<br />
== شکلگیری شبکه مادران زندانیان سیاسی ==<br />
<br />
در پی اعدام مهدی رضایی و ادامه بازداشتها، فعالیت خانوادههای زندانیان سیاسی وارد مرحله تازهای شد.<br />
<br />
عزیز رضایی یکی از فعالترین چهرههای این شبکه بود. او همراه دیگر مادران زندانیان سیاسی تلاش میکرد اخبار زندانها را جمعآوری و میان خانوادهها توزیع کند.<br />
<br />
خانه خانواده رضایی به تدریج به محلی برای گردهمایی مادران زندانیان سیاسی تبدیل شد.<br />
<br />
در این جلسات درباره وضعیت زندانیان، امکان ملاقات، پیگیری پروندهها و راههای جلوگیری از اعدام زندانیان گفتوگو میشد.<br />
<br />
== تلاش برای جلوگیری از اعدام زندانیان ==<br />
<br />
عزیز رضایی و گروهی از مادران زندانیان سیاسی در سالهای آغازین دهه ۱۳۵۰ با شماری از روحانیان و شخصیتهای مذهبی دیدار کردند.<br />
<br />
هدف این دیدارها جلب حمایت برای جلوگیری از اجرای احکام اعدام بود.<br />
<br />
در خاطرات او به مراجعه گروهی از مادران زندانیان سیاسی به منزل [[سید احمد خوانساری]] اشاره شده است. آنان در این دیدار درباره وضعیت زندانیان، شکنجهها و نگرانی خانوادهها گفتگو کردند.<br />
<br />
اگرچه این تلاشها در بسیاری از موارد مانع اجرای احکام نشد، اما در شکلگیری یکی از نخستین شبکههای همبستگی خانوادههای زندانیان سیاسی در ایران نقش مهمی داشت.<br />
<br />
== صدیقه رضایی ==<br />
<br />
[[صدیقه رضایی]] از دختران خانواده رضایی بود که در سالهای آغاز دهه ۱۳۵۰ به فعالیت سیاسی روی آورد.<br />
<br />
وی پس از ضربات وارده به سازمان مجاهدین خلق، به فعالیت مخفی ادامه داد و از جمله زنانی بود که در شبکههای پشتیبانی و ارتباطی سازمان نقش داشت.<br />
<br />
در سال ۱۳۵۴، در جریان عملیات نیروهای امنیتی علیه اعضای باقیمانده سازمان، صدیقه رضایی کشته شد.<br />
<br />
در منابع وابسته به سازمان مجاهدین خلق از او به عنوان یکی از زنان فعال نسل نخست این سازمان یاد شده است.<br />
<br />
با کشتهشدن صدیقه رضایی، شمار فرزندان از دسترفته عزیز رضایی در دوران حکومت پهلوی به چهار نفر رسید.<br />
<br />
== افزایش فشارهای امنیتی بر خانواده رضایی ==<br />
<br />
پس از کشتهشدن رضا و صدیقه رضایی، خانواده رضایی بیش از پیش تحت مراقبت ساواک قرار گرفت.<br />
<br />
منزل خانواده به صورت مستمر زیر نظر بود و رفتوآمد اعضای خانواده و آشنایان کنترل میشد. بسیاری از نزدیکان خانواده نیز مورد بازجویی قرار گرفتند.<br />
<br />
در همین دوره، نام خانواده رضایی در میان مخالفان حکومت پهلوی به یکی از شناختهشدهترین نامها تبدیل شد؛ زیرا کمتر خانوادهای وجود داشت که در فاصلهای کوتاه چنین تعداد زیادی از اعضای خود را در جریان مبارزات سیاسی از دست داده باشد.<br />
<br />
== بازداشت و شکنجهی عزیز رضایی ==<br />
<br />
عزیز رضایی به دلیل فعالیتهای سیاسی علیه حکومت پهلوی و تحت تعقیب بودن فرزندانش، به همراه همسر و دخترش فاطمه در بهمنماه سال ۱۳۵۳ در پی تهاجم مأموران سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) به خانهاش بازداشت شد. وی پس از دستگیری به بازداشتگاه مشترک کمیتهی مشترک ضدخرابکاری منتقل گردید و تحت شکنجههای شدید بدنی قرار گرفت. در جریان این بازجوییها، ضربات متعدد کابل به کف پاهای وی منجر به جراحات عمیق و از بین رفتن بافتهای پوستی شد که آثار آن پس از دههها همچنان باقی مانده است. وزن او در نتیجه شکنجههای شدید، از ۹۰ پوند (حدود ۴۱ کیلوگرم) به ۶۶ پوند (حدود ۳۰ کیلوگرم) کاهش یافت.<br />
<br />
=== بازجوییها ===<br />
موضوع اصلی بازجوییها، فعالیتهای فرزندان خانواده رضایی، ارتباطات سیاسی آنان و شبکههای پشتیبانی سازمان مجاهدین خلق بود. بازجویان تلاش میکردند از طریق فشارهای جسمی و روانی اطلاعاتی درباره افراد مرتبط با سازمان به دست آورند.<br />
<br />
=== شکنجه در کمیته مشترک ضدخرابکاری ===<br />
وی در توصیف این دوران و شکنجههای انجام شده میگوید:<blockquote>«وضعیت پای چپم بعد از چهار بار شلاق خوردن خیلی ناجور بود. دفعه آخر که شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و شهادتین گفتم. بازجوها با شدت بسیار، کابل را به سر و گوش و پشتم میزدند که بههوش بیایم. بعد آویزانم کردند. دو تا دستم را به میلههای فلکه (کمیته) بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و من از دست آویزان بودم. عدهای از زندانیان شکنجهشده را که تازه شلاق زده بودند دور فلکه میدواندند و آنها در هر دور وقتی از جلوی من رد میشدند به من که از میلهها آویزان بودم سلام میکردند و احترام میگذاشتند. منوچهری جلاد، شکنجهگر ساواک برای اذیت بیشتر دوباره مرا از یک دست آویزان کرد، دستم به شدت ورم کرد. در همان حالی که آویزان بودم با شلاق به بدنم میزد. بعد مرا پایین آورد و روی زمین انداخت و با پوتینهایش تا حد مرگ به گردن من ضربه و فشار وارد میکرد. بعد در حالیکه دیگر جانی در بدنم نداشتم یک نگهبان مرا کشانکشان به سلول انفرادی برد. تمام بدنم زخم بود و پاهایم شدیداً عفونت کرده بود. چند ماهی در یک سلول انفرادی کثیف با بدن زخمی با یک پتوی کثیف پر از خون و... بودم، تا اینکه مرا به اوین بردند. یک سال هم در اوین بودم بدون هیچ ملاقات یا دریافت کوچکترین خبری از فرزندان کوچکم. بعد از این وضعیت مرا در یک دادگاه نمایشی به ۳ سال زندان محکوم کردند.»</blockquote>شکنجههای عزیز شامل موارد هولناکی بود که آثار آن حتی ۵۰ سال بعد نیز بر بدنش باقی مانده است. او بهطور مکرر شلاق خورد و از مچ پاها آویزان شد. عزیز به یاد میآورد که بازجو چکمهاش را در دهانش میگذاشت و روی گردنش میایستاد و او را خفه میکرد. نگهبانان آنها را کتک میزدند و پس از آویزان کردن از پاها، مجبورشان میکردند در زمین یخزده بدوند تا تورم کاهش یابد و بتوانند دوباره آنها را کتک بزنند. او همچنین فریادهای زندانیانی را میشنید که اعضای بدنشان، بهویژه انگشتانشان، قطع میشد. دخترش فاطمه تأیید کرد که زنان و مردان زندانی به یک اندازه شکنجه میشدند و زنان نیز در معرض آزار جنسی و تجاوز قرار میگرفتند. گزارشهای عفو بینالملل نیز استفاده از شکنجههای غیرقابلتصوری مانند شوک الکتریکی، پمپاژ آب جوش، و کشیدن ناخنها و دندانها توسط ساواک را تأیید کرده بود.<ref name=":0" /> <ref name=":2" /><br />
<br />
عزیز در مورد شکنجهی خود در مصاحبه باسیمای آزادی میگوید:<blockquote>«اولش شکنجه خیلی زیاد بود و چهار مرتبه مرا شلاق زدند که کف پاهایم آش و لاش شد مثل همه بچههایم یک پایم بهتر بود اما پای چپم خیلی ناجور بود که وقتی دفعه آخر شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و فکر کردم الان میمیرم و اشهدم را گفتم. بعد که دیدند من تکان نمیخورم شلاق زدن پایم را قطع کردند ولی منوچهری توی سر و گوش و پشتم مرتب شلاق میزد که بگو از کی پول گرفتی، به کی پول دادی؟ من هم گفتم نه از کسی پول گرفتم و نه به کسی پول دادم... بعد یک شب دوباره مرا صدا زدند بالا توی اتاق رسولی و باز شلاق و شلاق... که پاهایم دوباره خونریزی کرد و من که افتاده بودم روی زمین، منوچهری پایش را گذاشته بود روی پشتم و فشار میداد. بعد آویزانم کردند. دوتا دستم را به پنجره بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و آن زندانیان شکنجه شدهای که شلاق خوردن مرا دیده و خودشان هم قبلا بهشدت شکنجه شده و برای شلاقزدن دوباره آنها را بهاجبار دور اتاق راه برده میچرخاندند، برای دادن قوت قلب بهمن مرتب میگفتند: مادر سلام، مادر سلام... بعد منوچهری دوباره مرا با یک دست آویزان کرد که خیلی ورم کرد و آوردم پایین و انداختند توی سلول و پاهایم شدیدا عفونت کرده بود. چند ماهی هم در سلول کمیته در انفرادی بودم، یک سال هم در اوین بدون کوچکترین خبری حتی از فرزندان کوچکم. بعد هم مرا در دادگاههای مسخرهی خودشان محاکمه و به سه سال زندان محکوم کردند»</blockquote>عزیز در این مصاحبه با اندوه بسیار از روزی یاد میکند که در اتاق شکنجه رسولی، مسعود رجوی را دیده بوده که سخت شکنجه شده و او را در پتویی پیچیده بودهاند. با این همه درد و داغ او میگوید:<blockquote>من به وجود فرزندان دلیرم که در راه آزادی میهن و مردمشان شهید شدهاند افتحار میکنم، احساس غرور میکنم چون زندگی خود را در راه رهایی خلق و فدیه آرمان عدالت و آزادی نمودهاند. نسبت به مادران ایران نیز احساس غرور میکنم و شجاعت و پایداریشان را آن هم در چنین شرایط سخت فقر، سرکوب، شکنجه و زندان میستایم.<ref name=":4" /></blockquote><br />
=== سلول انفرادی ===<br />
بخش قابل توجهی از دوران بازداشت عزیز رضایی در سلول انفرادی سپری شد.<br />
<br />
وی بعدها این دوره را از دشوارترین بخشهای زندان توصیف کرد. به گفته او، بیخبری از وضعیت خانواده و فرزندان و نداشتن ارتباط با دیگر زندانیان فشار روحی زیادی بر وی وارد میکرد. با این حال او در خاطرات خود تأکید کرده است که تلاش میکرد روحیه خود را حفظ کند و در برابر فشارهای بازجویان تسلیم نشود.<br />
<br />
=== ملاقات با زندانیان سیاسی ===<br />
در دوره بازداشت، عزیز رضایی با شماری از زندانیان سیاسی زن و مرد که در کمیته مشترک و سپس زندان اوین نگهداری میشدند آشنا شد.<br />
<br />
او بعدها از همبستگی میان زندانیان سیاسی و تلاش آنان برای حفظ روحیه یکدیگر سخن گفته است.<br />
<br />
در برخی روایتهای او آمده است که زندانیان هنگام عبور از راهروهای بازجویی با اشاره یا سلامی کوتاه به یکدیگر روحیه میدادند.<br />
<br />
=== دیدار با مسعود رجوی در زندان ===<br />
یکی از خاطرات مشهور عزیز رضایی مربوط به دوران حضور او در کمیته مشترک ضدخرابکاری است. او نقل کرده است که در یکی از روزهای بازداشت، در فاصلهای کوتاه با [[مسعود رجوی]] که او نیز در بازداشت به سر میبرد روبهرو شد.<blockquote>«روزی در همان اتاق که شکنجه میشدم، صدایی شنیدم. شکنجهگر رسولی، با یک زندانی به شدت شکنجهشده که در پتویی پیچیده شده بود صحبت میکرد. رسولی خطاب به زندانی گفت مسعود (که بهزودی متوجه شدم منظورش مسعود رجوی است) میخواهی به انفرادی بروی یا سلول عمومی تا بعد بیایی حرفهایت را بزنی؟ مسعود گفت: من حرفی برای زدن ندارم و در همین انفرادی میمانم. بعد که رسولی رفت، مسعود از فرصت کوتاهی که بدست آورد مرا صدا کرد و در همان حالت تلاش کرد با حرفهایش به من روحیه و امیدواری بدهد در حالیکه این کار در آن شرایط بسیار برایش خطرناک بود، من از همانجا شیفته شجاعت و رفتار محبتآمیز و مسئولانهی او شدم.»</blockquote>این واقعه بعدها در خاطرات و روایتهای مختلف مرتبط با زندانهای سیاسی دوران پهلوی بازگو شد.<br />
<br />
=== انتقال به زندان اوین ===<br />
پس از پایان مرحله اصلی بازجوییها، عزیز رضایی به [[زندان اوین]] منتقل شد. او مدتی را در بند زنان زندان اوین گذراند و در این مدت با شماری از زندانیان سیاسی دیگر همبند بود.<br />
<br />
بر اساس خاطرات او، فضای اوین در مقایسه با کمیته مشترک تفاوتهایی داشت، اما همچنان محدودیتهای شدید و کنترل امنیتی بر زندانیان اعمال میشد.<br />
<br />
=== آسیبهای ماندگار از شکنجههای شاه ===<br />
[[پرونده:آثار شکنجه ساواک بر پای عزیز رضایی.jpg|جایگزین=آثار شکنجهی ساواک بر پای عزیز رضایی|بندانگشتی|آثار شکنجهی ساواک بر پای عزیز رضایی|300x300پیکسل]]در اتاقهای بازجویی، عزیز رضایی مقاومت بینظیری از خود نشان داد. او میگفت که نه به کسی پول داده و نه از کسی پول گرفته است و تنها یک مادر خانهدار بوده که فرزندانش راه خود را انتخاب کردهاند. بازجوی او، منوچهری، برای درهم شکستن او، عکسهایی از فرح، شاه و ولیعهد را روی میز میگذاشت.<br />
<br />
در یکی از دفعاتی که او را شلاق میزدند، عزیز تصمیم گرفت تسلیم نشود. او به قدری ضربه خورد که به بیهوشی کامل تن داد و به خود میگفت «میزنی، بکش دیگه». در همین حین، بازجو یک سیگار روشن را به دستش زد، اما او تکان نخورد. این مقاومت، بازجو را متوقف کرد. عزیز میگوید که این سختیها و شکنجهها، به مقاومت و ایستادگی برای نسلهای بعدی تبدیل شدند. همچنین، در جریان بازجوییها، یک کشیده به سر و گوش او زدند که باعث آسیب دیدن گوشش شد و این آسیب در حال حاضر نیز دائمی است.<br />
<br />
آثار شلاق ساواک بر کف پای عزیز، پس از گذشت ۵۰ تا ۵۴ سال، همچنان وجود دارد و به عنوان «آثار شلاق بازجویان ساواک شاه» در اسناد مقاومت ثبت شده است. عزیز اذعان کرده است که این زخمها هنوز هست، سفت و سخت است و درد را احساس میکند، هرچند به مرور زمان آثار آن کمتر شده است.<ref name=":3" /><br />
=== محکومیت و آزادی ===<br />
پرونده عزیز رضایی در دادگاه نظامی حکومت پهلوی بررسی شد و وی به سه سال زندان محکوم گردید.<br />
<br />
او پس از سپری کردن دوران محکومیت از زندان آزاد شد.<br />
<br />
آزادی وی در شرایطی صورت گرفت که بخش مهمی از خانوادهاش را از دست داده بود و نام خانواده رضایی در میان مخالفان حکومت پهلوی به نمادی از هزینههای انسانی مبارزه سیاسی تبدیل شده بود.<br />
<br />
== بازگشت به فعالیتهای اجتماعی ==<br />
<br />
پس از آزادی از زندان، عزیز رضایی ارتباط خود را با خانوادههای زندانیان سیاسی حفظ کرد.<br />
<br />
وی همچنان در پیگیری وضعیت زندانیان، حمایت از خانوادههای آنان و انتقال اخبار مربوط به زندانها نقش داشت.<br />
<br />
در سالهای پایانی حکومت پهلوی، شبکه خانوادههای زندانیان سیاسی به یکی از فعالترین شبکههای اجتماعی مخالف حکومت تبدیل شد و عزیز رضایی در میان چهرههای شناختهشده این شبکه قرار داشت.<br />
<br />
== سالهای منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ ==<br />
<br />
در فاصله سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، با گسترش اعتراضات مردمی علیه حکومت پهلوی، فضای سیاسی کشور دگرگون شد.<br />
<br />
آزادی تدریجی زندانیان سیاسی، افزایش فعالیت نیروهای مخالف و گسترش تظاهرات عمومی موجب شد بسیاری از خانوادههای زندانیان سیاسی نیز در صحنه عمومی حضور پررنگتری پیدا کنند.<br />
<br />
عزیز رضایی نیز در این دوره در دیدارها، گردهماییها و مراسم مرتبط با زندانیان سیاسی و خانوادههای آنان شرکت داشت.<br />
<br />
پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷]] برای او پایان یک دوره طولانی از زندان، سرکوب و از دست دادن فرزندان بود؛ اما تحولات سالهای بعد نشان داد که خانواده رضایی بار دیگر در مرکز رویدادهای سیاسی ایران قرار خواهد گرفت.<br />
<br />
== انقلاب ۱۳۵۷ و خانواده رضایی ==<br />
<br />
با پیروزی [[انقلاب ۱۳۵۷]]، خانواده رضایی در زمره شناختهشدهترین خانوادههای سیاسی ایران قرار گرفت. کشتهشدن [[احمد رضایی]]، [[رضا رضایی]]، [[مهدی رضایی]] و [[صدیقه رضایی]] در دوران حکومت پهلوی موجب شده بود نام این خانواده در میان بسیاری از نیروهای سیاسی و خانوادههای زندانیان سیاسی شناخته شود.<br />
<br />
در ماههای نخست پس از انقلاب، شمار زیادی از فعالان سیاسی، خانوادههای زندانیان سابق و شخصیتهای اجتماعی برای دیدار با خانواده رضایی به منزل آنان مراجعه میکردند. در این دوره، نام برخی خیابانها، مراکز عمومی و نهادها در شهرهای مختلف ایران به نام اعضای خانواده رضایی نامگذاری شد.<br />
<br />
در روایتهای آن دوره آمده است که بیمارستان قلب تهران مدتی با نام «بیمارستان مهدی رضایی» شناخته میشد و برخی اماکن عمومی نیز به نام اعضای این خانواده نامگذاری شده بودند.<br />
<br />
پس از انقلاب ۱۳۵۷<br />
<br />
با سقوط نظام پهلوی، خانوادهی رضایی به دلیل سوابق سیاسی مورد توجه و تجلیل افکار عمومی و گروههای مختلف قرار گرفتند؛ به طوری که در روزهای نخست انقلاب، مقامات وقت از پدر خانوادهی رضایی درخواست کردند تا خبر سقوط رژیم گذشته را در تلویزیون رسمی کشور اعلام کند. همچنین در آن مقطع، اماکن، مدارس و خیابانهای متعددی در شهرهای مختلف ایران به نام جانباختگان این خانواده نامگذاری شد که از آن جمله میتوان به نامگذاری یکی از میدانهای مرکزی تهران به نام «میدان رضاییها» و تغییر نام بیمارستان قلب تهران به «بیمارستان مهدی رضایی» اشاره کرد.<br />
<br />
== دیدار با روحالله خمینی ==<br />
<br />
به دلیل موقعیت اجتماعی این خانواده، در ماههای نخست پس از انقلاب، روحالله خمینی آنها را به حضور پذیرفت. در این دیدار که با حضور پدر و مادر رضاییها به همراه محسن و شهین رضایی برگزار شد، پیشنهادات مادی از سوی رهبر وقت انقلاب مطرح گردید. عزیز رضایی در واکنش به این پیشنهادات خطاب به روحالله خمینی اظهار داشت:<blockquote>«ما نیاز به کمکی نداریم بلکه تنها نگرانی ما این است که دوران مشروطه تکرار شود و مجدداً فرصتطلبان، مجاهدین واقعی را به کناری بزنند.»</blockquote>بر اساس گزارشهای موجود، این اظهارات موجب بروز ناراحتی و قطع زودهنگام ملاقات از سوی روحالله خمینی به بهانهی اقامهی نماز گردید و پس از آن، فشارهای سیاسی بر خانوادهی رضایی آغاز شد.<br />
<br />
== آغاز اختلافات سیاسی ==<br />
<br />
در فاصله کوتاهی پس از انقلاب، اختلافات میان [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و حاکمیت جدید آشکار شد.<br />
<br />
با افزایش تنشهای سیاسی، فشارها بر اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق نیز افزایش یافت. خانواده رضایی که بخش مهمی از اعضای آن با این سازمان ارتباط داشتند، به تدریج با محدودیتها و فشارهای سیاسی روبهرو شدند.<br />
<br />
پیش از بروز درگیریهای گسترده، خانهی خانوادهی آنها مورد تهاجم و پرتاب نارنجک قرار گرفت و حکم بازداشت محسن (ابوالقاسم) رضایی صادر شد. نهایتاً پس از وقایع ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، این محل توسط نیروهای سپاه پاسداران مورد حمله و مصادره قرار گرفت.<br />
<br />
عزیز رضایی در فاصلهی سالهای ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰، با سفر به شهرهای مختلف ایران به سخنرانی در حمایت از سازمان مجاهدین خلق و انتقاد از عملکرد حکومت جدید پرداخت. از جمله فعالیتهای بارز وی در این دوره، سخنرانی در میتینگ معروف امجدیه در تاریخ ۲۲ خرداد ۱۳۵۹ در میان درگیریها و گاز اشکآور بود. وی همچنین در تجمعات و سخنرانیهای دیگری در شهرهای رشت و تبریز، همگام با مسعود رجوی، در حمایت از مواضع این سازمان شرکت داشت.<br />
<br />
عزیز رضایی در این دوره در برخی گردهماییها و اجتماعات سیاسی حضور مییافت و از مواضع سازمان مجاهدین خلق حمایت میکرد. در همین سالها بار دیگر منزل خانواده رضایی تحت مراقبت و کنترل نهادهای امنیتی قرار گرفت.<br />
<br />
== خروج از کشور و تداوم فعالیتهای سیاسی ==<br />
پس از آغاز نبرد مسلحانه در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، عزیز رضایی و اعضای خانوادهاش مدتی را به صورت مخفیانه در تهران سپری کردند. پس از وقایع سال ۱۳۶۰ و جانباختن افرادی چون [[موسی خیابانی]]، [[اشرف ربیعی]] (رجوی) و آذر رضایی، شرایط اقامت مخفی برای آنها ناممکن شد و او به همراه خانواده در سال ۱۳۶۱ ناچار به خروج از ایران گردید.<br />
<br />
خروج از کشور به توقف فعالیتهای سیاسی وی منجر نشد؛ او با سفر به کشورهای مختلف اروپایی و ایالات متحده آمریکا، تلاشهای خود را جهت انعکاس مواضع سیاسی و وضعیت داخلی ایران به مجامع بینالمللی ادامه داد.<br />
<br />
== آذر رضایی ==<br />
<br />
[[آذر رضایی]] کوچکترین دختر خانواده رضایی بود.<br />
<br />
او در فضایی رشد یافت که بخش عمده زندگی خانوادگی با مسائل سیاسی گره خورده بود. شهادت چهار خواهر و برادرش در دوران حکومت پهلوی تأثیر عمیقی بر زندگی او گذاشت.<br />
<br />
آذر رضایی در سالهای پس از انقلاب به فعالیت در سازمان مجاهدین خلق ادامه داد و به یکی از اعضای فعال این سازمان تبدیل شد.<br />
<br />
=== ازدواج با موسی خیابانی ===<br />
آذر رضایی با [[موسی خیابانی]]، از اعضای ارشد سازمان مجاهدین خلق، ازدواج کرد.<br />
<br />
این ازدواج یکی از شناختهشدهترین پیوندهای خانوادگی در میان اعضای سازمان مجاهدین خلق به شمار میرفت. از آن زمان، آذر رضایی علاوه بر فعالیت سیاسی، در کنار موسی خیابانی در بخشی از فعالیتهای تشکیلاتی سازمان نیز حضور داشت.<br />
<br />
در منابع مربوط به سازمان مجاهدین خلق، از این زوج به عنوان دو چهره شناختهشده سازمان در سالهای نخست پس از انقلاب یاد شده است.<br />
<br />
=== رویارویی سازمان مجاهدین خلق و جمهوری اسلامی ===<br />
از سال ۱۳۵۹ به بعد، اختلافات میان جمهوری اسلامی و سازمان مجاهدین خلق وارد مرحله تازهای شد.<br />
<br />
افزایش محدودیتهای سیاسی، تعطیلی دفاتر سازمان، بازداشت هواداران و درگیریهای سیاسی موجب شد بسیاری از اعضا و مسئولان سازمان زندگی مخفی را آغاز کنند.<br />
<br />
آذر رضایی و موسی خیابانی نیز در همین دوره به فعالیت مخفی روی آوردند.<br />
<br />
برای عزیز رضایی، این وضعیت یادآور شرایط سالهای پایانی حکومت پهلوی بود؛ دورانی که فرزندانش ناچار بودند مخفیانه زندگی کنند و دائماً تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار داشتند.<br />
<br />
=== واقعه ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ ===<br />
در ۱۹ بهمن ۱۳۶۰ نیروهای سپاه پاسداران محل استقرار گروهی از مسئولان سازمان مجاهدین خلق را در تهران شناسایی کردند.<br />
<br />
در جریان عملیات گستردهای که در این محل صورت گرفت، [[موسی خیابانی]]، [[آذر رضایی]] و تعدادی دیگر از اعضای سازمان کشته شدند.<br />
<br />
این واقعه یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۳۶۰ محسوب میشود.<br />
<br />
== شهادت آذر رضایی ==<br />
<br />
کشتهشدن آذر رضایی پنجمین ضایعه بزرگ خانواده رضایی بود.<br />
<br />
در فاصله سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰، احمد، مهدی، رضا، صدیقه و آذر رضایی جان خود را از دست داده بودند.<br />
<br />
بر اساس روایتهای منتشرشده از سوی خانواده و سازمان مجاهدین خلق، آذر رضایی هنگام کشتهشدن باردار بود.<br />
<br />
این رویداد تأثیر عمیقی بر عزیز رضایی گذاشت و در خاطرات او از تلخترین حوادث زندگیاش به شمار آمده است.<br />
<br />
== خانواده رضایی در دهه ۱۳۶۰ ==<br />
<br />
پس از واقعه ۱۹ بهمن ۱۳۶۰، فشارهای امنیتی بر خانواده رضایی افزایش یافت.<br />
<br />
بسیاری از بستگان، دوستان و نزدیکان خانواده تحت تعقیب قرار گرفتند و امکان فعالیت علنی برای آنان بیش از پیش محدود شد.<br />
<br />
در همین دوره، برخی از اعضای خانواده ایران را ترک کردند و شماری دیگر ناچار به زندگی مخفی شدند.<br />
<br />
== خروج از ایران ==<br />
<br />
در سال ۱۳۶۱، عزیز رضایی نیز ایران را ترک کرد.<br />
<br />
خروج او در شرایطی صورت گرفت که بخش مهمی از شبکه دوستان و همفکرانش یا در زندان بودند یا کشور را ترک کرده بودند.<br />
<br />
بر اساس روایتهای موجود، این تصمیم پس از افزایش فشارهای امنیتی و نگرانی از بازداشت مجدد اتخاذ شد.<br />
<br />
== اقامت در ترکیه ==<br />
<br />
نخستین مقصد عزیز رضایی پس از خروج از ایران، ترکیه بود.<br />
<br />
او مدتی را در این کشور سپری کرد و در این مدت با دیگر اعضای خانواده و نیروهای سیاسی خارج از کشور در ارتباط بود.<br />
<br />
اقامت در ترکیه برای بسیاری از فعالان سیاسی ایرانی در آن سالها مرحلهای موقت پیش از مهاجرت به کشورهای اروپایی محسوب میشد.<br />
<br />
== مهاجرت به اسپانیا ==<br />
<br />
پس از مدتی اقامت در ترکیه، عزیز رضایی به اسپانیا رفت.<br />
<br />
اقامت او در اسپانیا نیز چندان طولانی نبود و بیشتر به عنوان مرحلهای در مسیر استقرار دائمی او در اروپا شناخته میشود.<br />
<br />
در این دوره، ارتباط او با نهادهای مرتبط با [[شورای ملی مقاومت ایران]] ادامه یافت.<br />
<br />
== استقرار در فرانسه ==<br />
<br />
در نهایت عزیز رضایی در فرانسه ساکن شد.<br />
<br />
او در حومه پاریس اقامت گزید و بخش عمده سالهای بعدی زندگی خود را در این کشور سپری کرد.<br />
<br />
فرانسه در آن زمان یکی از مهمترین مراکز فعالیت اپوزیسیون ایرانی در خارج از کشور بود و بسیاری از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق در آن حضور داشتند.<br />
<br />
استقرار در فرانسه آغاز مرحله تازهای از زندگی عزیز رضایی بود؛ مرحلهای که با فعالیت سیاسی در تبعید، دیدار با فعالان سیاسی و مشارکت در برنامههای مختلف اپوزیسیون جمهوری اسلامی همراه شد.<br />
<br />
== آغاز فعالیت در تبعید ==<br />
<br />
پس از استقرار در فرانسه، عزیز رضایی فعالیتهای سیاسی و اجتماعی خود را ادامه داد.<br />
<br />
او در مراسم یادبود کشتهشدگان سیاسی، گردهماییهای ایرانیان خارج از کشور و برنامههای مرتبط با [[شورای ملی مقاومت ایران]] حضور پیدا میکرد.<br />
<br />
در این دوره، بسیاری از فعالان سیاسی نسلهای مختلف برای دیدار با او به منزلش مراجعه میکردند و خاطرات او درباره تاریخ مبارزات سیاسی معاصر ایران مورد توجه قرار میگرفت.<br />
<br />
برای بخشی از هواداران سازمان مجاهدین خلق، او به عنوان یکی از آخرین بازماندگان نسل خانوادههای زندانیان سیاسی دهه ۱۳۵۰ شناخته میشد.<br />
<br />
== زندگی در فرانسه ==<br />
<br />
پس از استقرار در فرانسه، عزیز رضایی بخش عمده سالهای پایانی زندگی خود را در حومه پاریس سپری کرد.<br />
<br />
اقامت او در فرانسه با تداوم فعالیتهای سیاسی، ارتباط با ایرانیان مهاجر و حضور در برنامههای مرتبط با [[شورای ملی مقاومت ایران]] همراه بود. در این دوره، منزل او به یکی از محلهای شناختهشده دیدار فعالان سیاسی، خانوادههای زندانیان سیاسی و اعضای نسلهای مختلف اپوزیسیون ایرانی تبدیل شد.<br />
<br />
برای بسیاری از فعالان سیاسی جوانتر، دیدار با عزیز رضایی فرصتی برای آشنایی با بخشی از تاریخ مبارزات سیاسی ایران در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ به شمار میرفت.<br />
<br />
== خانهای در حافظه سیاسی اپوزیسیون ==<br />
<br />
در دهههای ۱۳۷۰، ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ خورشیدی، منزل عزیز رضایی در فرانسه به محلی برای برگزاری دیدارها، نشستهای دوستانه و مراسم یادبود مرتبط با تاریخ سازمان مجاهدین خلق و خانوادههای زندانیان سیاسی تبدیل شد.<br />
<br />
شماری از اعضای پیشین و کنونی سازمان مجاهدین خلق، زندانیان سیاسی سابق و فعالان حقوق بشر در سالهای مختلف با او دیدار کردند.<br />
<br />
در گزارشهای منتشرشده از این دیدارها، منزل او اغلب به عنوان محلی توصیف شده است که بخشی از حافظه تاریخی یک نسل از مخالفان حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی را در خود جای داده بود.<br />
<br />
== استمرار فعالیت سیاسی ==<br />
<br />
عزیز رضایی در سالهای اقامت در فرانسه در گردهماییها، مراسم یادبود، کنفرانسها و برنامههای سیاسی مرتبط با اپوزیسیون جمهوری اسلامی حضور داشت.<br />
<br />
او در سخنرانیها و مصاحبههای خود عمدتاً درباره موضوعاتی چون:<br />
<br />
* تجربه زندان در دوران حکومت پهلوی؛<br />
* سرگذشت خانواده رضایی؛<br />
* کشتهشدن فرزندانش؛<br />
* وضعیت زندانیان سیاسی؛<br />
* تحولات سیاسی ایران؛<br />
<br />
سخن میگفت.<br />
<br />
بخش مهمی از این روایتها در رسانهها و نشریات وابسته به [[شورای ملی مقاومت ایران]] و [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] منتشر شده است.<br />
<br />
== دیدار با مریم رجوی ==<br />
<br />
در سالهای اخیر، عزیز رضایی بارها با [[مریم رجوی]] دیدار کرد.<br />
<br />
یکی از شناختهشدهترین این دیدارها در اردیبهشت ۱۴۰۲ انجام شد. در این دیدار، مریم رجوی از سابقه مبارزاتی خانواده رضایی و نقش عزیز رضایی در سالهای مختلف فعالیت سیاسی یاد کرد.<br />
<br />
گزارش این دیدار در رسانههای وابسته به شورای ملی مقاومت ایران منتشر شد و بازتاب گستردهای در میان هواداران این جریان سیاسی داشت.<br />
<br />
== دیدارهای بینالمللی ==<br />
<br />
در سالهای اقامت در فرانسه، شخصیتهای سیاسی، نمایندگان پارلمانها، فعالان حقوق بشر و حامیان بینالمللی شورای ملی مقاومت ایران با عزیز رضایی دیدار کردند.<br />
<br />
در این دیدارها، او بخشی از تجربیات خود درباره زندانهای دوران پهلوی، فعالیت خانوادههای زندانیان سیاسی، اعدامها و تحولات سیاسی پس از انقلاب ۱۳۵۷ را بازگو میکرد.<br />
<br />
این دیدارها در شکلگیری تصویر عمومی او به عنوان یکی از چهرههای شناختهشده نسل نخست خانوادههای زندانیان سیاسی نقش داشت.<br />
<br />
== روایتهای تاریخی و خاطرات ==<br />
<br />
بخش مهمی از شهرت عزیز رضایی به مجموعه خاطرات و روایتهایی بازمیگردد که طی چند دهه از زندگی خود بیان کرده است.<br />
<br />
این خاطرات شامل موضوعاتی چون:<br />
<br />
* دوران کودکی و خانواده نوروزی آزاد؛<br />
* فعالیتهای سیاسی فرزندان خانواده؛<br />
* کشتهشدن [[احمد رضایی]]؛<br />
* فرار [[رضا رضایی]] از زندان؛<br />
* اعدام [[مهدی رضایی]]؛<br />
* کشتهشدن [[صدیقه رضایی]]؛<br />
* بازداشت و شکنجه در [[کمیته مشترک ضدخرابکاری]]؛<br />
* زندان [[اوین]]؛<br />
* فعالیت مادران زندانیان سیاسی؛<br />
* انقلاب ۱۳۵۷؛<br />
* کشتهشدن [[آذر رضایی]] و [[موسی خیابانی]]؛<br />
* مهاجرت و زندگی در تبعید؛<br />
<br />
است.<br />
<br />
این خاطرات بخشی از منابع مورد استفاده برای مطالعه تاریخ [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] و خانوادههای زندانیان سیاسی در دهههای ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۰ به شمار میروند.<br />
<br />
== جایگاه در حافظه سیاسی معاصر ==<br />
<br />
عزیز رضایی از جمله چهرههایی است که زندگی او با بخشی از مهمترین تحولات سیاسی معاصر ایران پیوند خورده است.<br />
<br />
او در دوران حکومت پهلوی بازداشت و زندانی شد، چند تن از فرزندان خود را در جریان مبارزات سیاسی از دست داد، انقلاب ۱۳۵۷ را تجربه کرد، در سالهای نخست جمهوری اسلامی بار دیگر با فشارهای سیاسی مواجه شد و سرانجام بخش بزرگی از زندگی خود را در تبعید گذراند.<br />
<br />
از این رو، زندگی او بازتابی از تجربه نسلی از خانوادههای ایرانی است که در نتیجه تحولات سیاسی نیمه دوم قرن چهاردهم خورشیدی با زندان، اعدام، مهاجرت و تبعید روبهرو شدند.<br />
==نقش پس از انقلاب و رویارویی با خمینی==<br />
پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ و آزادی زندانیان، خانه عزیز تبدیل به مرکز مجاهدین شد. [[مسعود رجوی]] و دیگر مجاهدینی که از زندان قصر آزاد شدند، ابتدا به خانه عزیز آمدند.<br />
<br />
در سال ۱۳۵۷، پس از ورود خمینی به ایران، عزیز رضایی به عنوان مادر شهیدان به محل اقامت او در مدرسه رفاه دعوت شد. خمینی تصور میکرد که خانوادههای شهدا به دنبال خانه و امکانات معیشتی هستند. اما عزیز با اطمینان کامل به او پاسخ داد که «ما هیچ نیاز مالی یا خانه احتیاج نداریم». تنها نگرانی عزیز، وضعیت «این بچههایمان» (اشاره به مجاهدین) بود و از خمینی خواست که فرصتطلبان اطراف او را نگیرند و جای مجاهدینی که برای آزادی ایران مبارزه کردند را اشغال نکنند. او از وضعیتهایی که در ماههای قبل دیده بود، به خمینی گفت. خمینی از حرفهای عزیز ناراحت شد و با لحن تندی پاسخ داد که «اینطور نیست و نمیشود». او متوجه شد که خمینی انتظار چنین حرفهایی را از طرف او نداشته است. در نتیجه، خمینی برنامه شام با خانواده عزیز را به هم زد و پسرش احمد اعلام کرد که «آقا حالش خوب نیست» و رفت. عزیز قبل از این دیدار، این حرفها را به دختر خمینی نیز زده بود، اما میخواست آنها را مستقیماً به خود او بگوید.<ref name=":3" /> <ref name=":4" /><br />
==شهادت آذر رضایی و مهاجرت عزیز==<br />
با روی کار آمدن جمهوری اسلامی، امیدها برای زندگی بهتر به سرعت از بین رفت. رژیم جدید شروع به سرکوب و اعدام گسترده اعضای مجاهدین خلق کرد. در ۸ فوریه ۱۹۸۲ (بهمن ۱۳۶۰)، دختر عزیز، [[آذر رضایی]]، که ۲۰ سال داشت و شش ماهه باردار بود، در حمله سپاه پاسداران به همراه ۱۸ نفر دیگر به شهادت رسید. آذر، همسر [[موسی خیابانی]] و مجاهدی پرشور بود که نامههای بسیار زیبایی از عشق به مبارزه علیه آخوندهای دین فروش از خود بر جای گذاشت.<br />
<br />
با اوجگیری سرکوبها، عزیز رضایی که احساس میکرد «بمب ساعتی در حال تیکتاک است»، در آوریل ۱۹۸۲ (فروردین ۱۳۶۱) به ترکیه گریخت و سپس به اسپانیا و فرانسه نقل مکان کرد تا فعالیتهایش را در تبعید ادامه دهد.<ref name=":4" /> <ref name=":0" /> <ref name=":2" /><br />
==دیدگاه سیاسی و میراث مقاومت==<br />
[[پرونده:GRdYbXjXkAEhjYW.png|جایگزین=عزیز رضایی در پراتیکهای مقاومت ایران|بندانگشتی|عزیز رضایی در پراتیکهای مقاومت ایران]]عزیز رضایی در طول دهههای مقاومت، نقش حیاتی در تقویت روحیه نیروهای مجاهدین و دیگر فعالان ایفا کرده است. او در ۹۴ سالگی، با تأنی و تأخیر، «نقشه مسیر» خود را برای سال ۱۴۰۲ ترسیم و به خاکپای مولای متقیان تقدیم کرد تا برای پیشبرد رهایی انسان از او مدد بگیرد. او همواره تأکید دارد که به برکت حضور رهبران عقیدتی خود، مسعود و مریم رجوی، نه تنها بر عهد و پیمان خود باقی مانده، بلکه مصممتر از قبل است. او خود را در هر شرایط و سن و سالی یک «سرباز» برای مسعود و مریم میداند.<br />
<br />
عزیز رضایی تأکید میکند که شاه و شیخ از نظر شکنجه، اعدام، کشتار و دیکتاتوری، «دو روی یک سکهاند» و تفاوت در اندازهها، از جرم و جنایت آنها کم نمیکند. او با قاطعیت میگوید که «خمینی وارث بلامنازع شاه بود، و جنایات ناتمام شاه را به پایان رساند. آنها یکی هستند». او این حقیقت را وظیفه نسل خود میداند که برای جوانانی که شاید از جنایتهای شاه بیخبرند، بازگو کند، تا فاجعههای آخوندها تاریخ را پاک نکند.<br />
<br />
او در پیام تبریک به مناسبت شصتمین سال تأسیس سازمان مجاهدین خلق، بنیانگذاران و همچنین تمامی فرزندان شهیدش را مورد درود قرار داد و آرزو کرد که تا آخرین نفس، مجاهد بماند، مجاهد بجنگد و مجاهد بمیرد. او معتقد است که مسعود و مریم بهترین افراد برای قیام و انقلاب جدید مردم ایران هستند و هرکس با آنها دشمنی کند، دشمن مردم ایران از ستم آخوندها است.<br />
<br />
در حال حاضر، او به عنوان یک «اسطوره» در مقاومت، تبدیل به درس، انرژی و الهام برای نسلهای جوان ایرانی شده است. مریم رجوی در دیداری با عزیز در پاریس، نقش او را حیاتی و تأثیرگذار در تاریخ مقاومت ایران میداند.<ref name=":3" /> <ref name=":0" /><br />
==تبیین مقاومت در برابر شکنجهگران و تبدیل شدن به الگو==<br />
عزیز رضایی نمونه بارزی از مقاومت زنان ایران در برابر شدیدترین سرکوبها در طول تاریخ معاصر است. در دورانی که هیچکس جرأت ایستادگی نداشت، او به عنوان یک جلودار مقاومت کرد. او در بازجوییها، حتی زمانی که پاهایش به دلیل شلاق خونریزی کرده بود، حاضر نشد اتهام مربوط به عکس (مربوط به دختر غفاری) را بپذیرد و گفت: «منو تیکهتیکهام بخورید... حالا بزنید هر کاری میخواید بکنید». مقاومت او در برابر شلاق تا جایی پیش رفت که بازجویان او را آویزان کردند و او را در وضعیت معلق قرار دادند. همچنین، هنگامی که فاطمه امینی، اولین زن شهید مجاهد خلق، تحت شکنجه ساواک قرار داشت، عزیز او را در زندان ملاقات کرد و از مقاومت او به عنوان الگوی فدای بیچشمداشت یاد میکند. عزیز و خانوادهاش توانستند این مسیر مقاومت و استمرار مبارزه را در هر شرایطی ادامه دهند.<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /> <ref name=":2" /><br />
==پایداری جسمانی و روحی==<br />
این واقعیت که آثار زخم و شکنجههای ساواک شاه هنوز بر بدن او پس از ۵۰ سال باقی مانده است، به طور نمادین نشان میدهد که جنایات این رژیمها، علیرغم تلاش برای رمانتیزه کردن تاریخ شاه، فراموش نشده است. زخمهای روی پایش مشخص و سفت باقی ماندهاند. شهادت عزیز از شکنجهها، بینشی نادر درباره نقض شدید حقوق بشر در دوران شاه ارائه میدهد که اغلب زیر سایه وحشیگریهای رژیم بعدی قرار گرفته است. او به دلیل پایداری در این مسیر سخت، که شامل از دست دادن نزدیکترین کسانش بود، به عنوان یک «اسطوره» در مقاومت و نمادی از «صبر و پایداری» توصیف شده است. او اعتقاد دارد اگر قدرتهای غربی از حمایت رژیم کنونی دست بکشند، تغییر رخ خواهد داد و «جنبش برای آزادی ایران نمرده است. قوی است، زنده است، و ما به پیش میرویم».<ref name=":0" /> <ref name=":3" /> <ref name=":2" /><br />
==سخنان عزیز دراجلاس چهلمین سالگرد تأسیسی شورای ملی مقاومت ایران==<br />
<blockquote>[[پرونده:مریم رجوی و عزیز رضایی.jpg|جایگزین=مریم رجوی و عزیز رضایی|بندانگشتی|323x323پیکسل|مریم رجوی و عزیز رضایی]]سلام به مریم عزیزم و با سلام به اعضای محترم [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] ایران! آغاز چهلمین سال تاسیس شورای ملی مقاومت ایران را به همه شما تبریک میگویم. خیلی خوشحال هستم که در این جلسه با شکوه از من دعوت شد که شرکت کنم. این شورا نقطه امید مردم ایران است و ادامه بیش از ۱۰۰ سال مبارزه مردم ایران برای رسیدن به آزادی است. من میدانم مسعود و مریم عزیزم چقدر برای استواری شورا و سازمان مجاهدین زحمت کشیدند و خون همه شهدا و رنج اسرا را این چنین به بار و ثمر نشاندند.<br />
<br />
کهکشان عظیم امسال دراین شرایط سخت نشان داد که این مقاومت درچه قلهای هست. الحمدالله که امروز همه زحمات درراه ثمر دادن است و گسترش کانونهای شورشی در شهرهای ایران گواه این است. من نمیخواهم زیاد صحبت کنم ولی باید این حقیقت را بگویم.<br />
<br />
هرچه شما پیشرفت کنید دشمن و همه مزدورانش بیشتر علیه شما تبلیغ میکند و دروغ میگویند و سمپاشی میکنند ولی من بهعنوان کسی که شاهد جنایتهای دو دیکتاتوری سلطنتی و آخوندی بودهام، و تبلیغات سراسر دروغ این دو دیکتاتوری را علیه فرزندان مجاهدم شاهد بودهام، میخواهم بگویم که حقیقت مجاهدین چون چشمهای زلال در جامعه و بین مردم ایران جاری میشود. برای من که اولین بار مسعود را که به شدت شکنجه شده بود در اطاق بازجویی در زندان شاه دیدم، با وجود وضعیتی که داشت از چند لحظهای که بازجو از اطاق بیرون رفت، استفاده کرده و به تشویق و روحیه دادن به من پرداخت. این تبلیغات نه تنها پشیزی ارزش ندارد، بلکه عمق کینه و دجالگری دشمن را نشان میدهد. به این جهت میخواستم به همه هم میهنان عزیزم و به خانواده ها و مادران شهدا و زندانیان قیام بگویم که اینکار همیشه دشمن است و نشان میدهد که از همین مقاومت میترسد و پایان کارش را میبینیم.<br />
<br />
پس مثل همه فرزندان مجاهدم و همه اشرف نشانها به مسعود و مریم عزیزم میگویم درود بر شما! خون شهیدان ما رنج اسیران مان در تو گره میخورد رجوی قهرمان! برای شما در شورای ملی مقاومت آرزوی موفقیت میکنم خدانگهدار همه شما!</blockquote>صحبت مریم رجوی پساز سخنان عزیز:<blockquote>با سلام بر عزیز عزیزها! مثل همیشه ما را سورپریز کردی! عزیز حضورتان و پایداری تان از ابتدا که این جلسه تا الآن. بالاخره شما خودتان را توانستید با این شرایط سخت با این تکنیک پیچیده ولی مثل همیشه پایدار واستوار و راهگشا و پیشتازید ولی چه کار خوبی کردید عزیز! امروز ما شما را شنیدیم همچنانکه گفتید از لحظه اول، از زندان و شکنجه که خود شما هم سوژه آن بودید بعنوان شاهد شاهدان گواهی دادید وضعیت بسیار بسیار تلخ و دردناک مسعود را که آنقدر شکنجه شده بود کسی قادر به شناختش نبود ولی در عین حال این چنین روحیه میداد به همه. مثل همیشه حاضرید! مثل همیشه شاهدید! بخصوص کنار دستتان الآن میبینم هم فاطمه عزیز را و هم آن ویترین پر از تصاویر را که تصاویر فرزندان شهید شما هست، بهدست دو دیکتاتوری شاه و شیخ. به هر حال فکر میکنم هر کس دستی در آتش داشته باشد معنی همه اینها را میفهمد و معنی تک تک کلمات شما را که چگونه نویدبخش همه مادران و همه خانوادههایی که الآن در ایران از شهادت فرزندانشان داغ دارند ویا از اسارت فرزندانشان درد و رنج میکشند. ولی خوشبختانه از الگوی مادرانی چون شما برخوردارند که میتوان در هر شرایطی با روحیهای صدچندان ،همه این شرایط را تحمل کرد، خم به ابرو نیاورد، سر خم نکرد، به عکس با تهاجم حداکثر دشمن، را به زانو در آورد. درود بر شما عزیز! هر چه در مورد شما بگویم کم است. ولی فقط میتوانم بگویم دستتان را میبوسم و رویتان را بهخاطر همه مقاومتها پایداریها و جنگآوریتان! درود برشما عزیز، میبوسمتان.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF اجلاس سه روزه شورای ملی مقاومت ایران در آغاز چهلمین سال تأسیس شورا - محمد محدثین، عزیز مادر رضاییهای شهید]</ref></blockquote><br />
==پیام عزیز رضایی بهمناسبت ۳۰دی ۱۳۵۷ سالروز آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی==<br />
[[پرونده:G7Ryoq6X0AAbTKn.jpg|alt=مسعود رجوی و عزیز رضایی بر سر مزار میرزا کوچکخان- رشت سال ۱۳۵۸|بندانگشتی|مسعود رجوی و عزیز رضایی بر سر مزار میرزا کوچکخان- رشت سال ۱۳۵۸]]<blockquote>فرزندان عزیز مجاهدم!<br />
<br />
سلام<br />
<br />
کاش میتوانستم در چنین روز عزیزی کنارتان باشم. ولی اجازه بدهید سی دیماه روز آزادی مسعود عزیزم را به همه شما از صمیم قلبم تبریک بگویم.<br />
<br />
بدون شک این روز مهمترین روز و روزی فراموشی ناپذیر در تاریخ میهن اسیر ماست.<br />
<br />
هیچگاه از یاد نمیبرم روزی را که مسعود عزیزم با سایر فرزندانم از زندان مخوف شاه خائن به یمن ایستادگی مردممان آزاد شدند. واقعاً آن شب تنها شبی بود بعد از سالیان دلهره و انتظار و سالهای سختی که او را در شکنجهگاه کمیته شهربانی دیده بودم، آرامش پیدا کردم. در واقع آن شب پایان همه رنجهایم بود، چرا که او میراث حنیف و سعید و اصغر و فرزندان شهیدم بود.<br />
<br />
خدایا شکرت که او هست. او امید خلقی اسیراست.<br />
<br />
مسعود عزیز م خیلی خوشحالم که جوانان رزمنده و مجاهد در کانونهای شورشی با نام و رسم تو آشنا شدهاند و بعد از ۵۴سال رزم بیامان تو و یارانت، نام تورا فریاد میکنند.<br />
<br />
مسعود جان پسرم!<br />
<br />
چگونه خدا را سپاس بگویم که بعد از این همه ابتلائات سخت و سنگین چون ابراهیم از آتش گذر کردی و اینک در بلندترین قله صدق و فدا چون خورشیدی فروزان میدرخشی.<br />
<br />
اگر حضور تو در راس مقاومت ما نبود، معلوم نبود که شب تیرهای که خمینی ملعون و حکومت ننگین آخوندی بر میهن ما گسترده است کی پایان مییافت.<br />
<br />
اگر امروز چشمانداز پیروزی نزدیک و نزدیکتر شده است،<br />
<br />
و اگر شاهد خروش مداوم جوانان دلیر میهن عزیز مان ایران و کانونهای شورشی قهرمان علیه جور و ستم آخوندها هستیم<br />
<br />
همه و همه را مدیون حضور و وجود تو میدانیم.<br />
<br />
...<br />
<br />
درودبر مسعود عزیز و رزم جانانهاش<br />
<br />
مادرتان عزیز رضایی سی دیماه ۱۳۹۸ <ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%E2%80%8C%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B3%DB%B0%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B5%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C پیام مادر رضاییهای شهید بهمناسبت ۳۰دی ۱۳۵۷ سالروز آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی]</ref></blockquote><br />
<br />
== تعهدنامه و نقشهی عزیز در سال ۱۴۰۰ ==<br />
عزیز رضایی در سال ۱۴۰۰ شمسی و در سن ۹۲ سالگی، مواضع عقیدتی و سیاسی خود را در قالب سند «تعهدنامه و نقشهی مسیر» خطاب به رهبری سازمان مجاهدین خلق تنظیم نمود. وی در متن این سند بر تداوم وفاداری به مواضع تشکیلاتی خود تأکید کرد. متن این تعهدنامه به شرح زیر است:<blockquote>«مریم عزیزم!<br />
<br />
وقتی مطلع شدم که این افتخار نصیبم شده که خدمت شما برسم، مثل هر مجاهد خلق تصمیم گرفتم از این فرصت تاریخی استفاده کنم و تعهدم را به شما بدهم.<br />
<br />
افتخار میکنم که در آستانه ۹۲ سالگی به برکت راهیافتگی توسط راهبران عقیدتیم شما و مسعود، نه تنها برسر عهد و پیمانهایم هستم بلکه بارها و بارها مصممتر بر آنها پای میفشارم.<br />
<br />
مریم عزیزم!<br />
<br />
شما میدانید که من با مسعود از شکنجهگاه کمیته و در اطاق بازجویان شکنجهگر پیوند خوردم. او در حالیکه زیر شدیدترین فشارها و روی زمین اطاق بازجویی لای یک پتو بود به محض خروج بازجو از اطاق سرش را در آورد و به روحیه دادن به من هم که زیر فشار و شکنجه بازجو بودم پرداخت. کاری که در آن شرایط برایش خطر شکنجه شدن بیشتر را به دنبال داشت. من هیچگاه این فداکاری و کار شجاعانهاش از ذهنم خارج نمیشود.<br />
<br />
بعدها که بیشتر مسعود را شناختم، او را به عنوان رهبر عقیدتی خودم انتخاب کردم. من میدانم او تمام لحظات عمرش را صرف آزادی مردم ایران میکند.<br />
<br />
فکر میکنم وجود مسعود و شما مریم عزیز فضل خداوند به مردم ایران است و من چه خوشبختم که در دورانی زندگی کردم که رهبری چون شما و مسعود را داشتم و دارم .<br />
<br />
به این جهت در آستانه ماه مبارک رمضان سال ۱۴۰۰، که همه مجاهدین نقشه مسیر مینویسند، با تمسک به امام مجاهدین علی علیهالسلام تعهد میدهم و صدبار و هزار بار تاکید میکنم که من تا آخرش در رکاب و در کنار شما و مسعود هستم و به این افتخار میکنم.<br />
<br />
به نظر من هرکس با شما و مسعود دشمنی میورزد، دشمن مردم و آزادی و استقلال ایران است و نمیخواهد به ظلم و جور آخوندی پایان داده شود و هرکس با شما دوستی دارد، قدمش در راه مردم ایران خیر است.<br />
<br />
این تجربه من از مبارزه با دو نظام دیکتاتوری شاه و شیخ است.<br />
<br />
من در دهمین دهه عمرم، فقط یک آرزو دارم، آزادی مردم ایران، و طلوع خورشید آزادی در ایران، با رسیدن شما و مسعود به خاک میهنمان ایران.<br />
<br />
این عالیترین شکل به بار نشستن خون تمامی شهدای مردم و بخصوص همه فرزندان مجاهد شهید من است.<br />
<br />
این البته ضامن بهروزی و خوشبختی مردم ایران و پایان دادن به رنج و محنت مردم ایران است و بیتردید اولین گام در مسیر سرنگونی رژیم ضدبشری آخوندیست و من برای تحقق این هدف با تمام قوا آمادهام و حاضر حاضر میگویم.»</blockquote><br />
<br />
==تجدید پیمان عزیز، در ۹۴ سالگی با مجاهدین در دیدار با مریم رجوی==<br />
[[پرونده:مریم رجوی وعزیز رضایی.jpg|جایگزین=دیدار مریم رجوی با عزیز رضایی در خانهی وی|بندانگشتی|دیدار مریم رجوی با عزیز رضایی در خانهی وی]]عزیز رضایی در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۴۰۲ (مصادف با ۲۱ رمضان ۱۴۴۴)، سند سیاسی و اعتقادی خود را با عنوان «نقشهی مسیر سال ۱۴۰۲» تنظیم کرد. وی در این متن به تحلیل رویدادهای تاریخی، مواضع گذشتهی خود و شرایط جاری سیاسی پرداخت. متن این سند به شرح زیر است:<blockquote>«من این نامه را در شب ۲۱ رمضان شروع کردم و با تأنی و تأخیر نوشتم. از اینکه دیر ارسال میکنم ببخشید.<br />
<br />
نقشه مسیر سال ۱۴۰۲<br />
<br />
عزیز رضایی ۲۱ رمضان-۲۳ فروردین ۱۴۰۲<br />
<br />
یا علی ای مولای من در شب شهادت تو که غمی تاریخی بر قلب انسانیت نهاد رو به تو میآورم تا قدر خودم را رقم بزنم و با الهام از راهت و رسالتت که رهایی انسان است نقشه مسیرم را برای سال ۱۴۰۲ ترسیم و به خاکپایت تقدیم کنم. و برای پیشبرد آن، از تو و خون به ناحق ریختهات مدد بخواهم.<br />
<br />
یا علی، مولای من در این مسیر هر چه زمان میگذرد و عمرم پیش میرود به حقانیت مسعود بنده راهنما به جانب خودت بیشتر پی میبرم، ضمن اینکه درخشش او برای تکتک انسانهایی که صداقت دارند بیشتر روشن میشود. من کارهای نکرده زیاد دارم ولی همیشه مدیون مسعود و مریم هستم که مرا در این راه هدایت کردند. وقتی این شبها شنیدم که بحثهایی سر قیامت شد، به کارنامه خودم فکر کردم و به خاطر قصورهایم شرمندهام.<br />
<br />
افتخارم این است که در ۹۴ سالگی به برکت حضور راهبران عقیدتیم، نه تنها بر سر عهد و پیمانهایم هستم بلکه مصممتر از قبل هستم.<br />
<br />
در شرایطی که مردم ایران آمادهتر از همیشه برای سرنگونی رژیم جنایتکار آخوندی هستند، توطئههای عوامل شاه و شیخ بالا گرفته است و همه این توطئه متوجه مجاهدین و مقاومت و شورای ملی مقاومت است که چهل سال است برای آزادی ایران از شر آخوندها مبارزه میکنند.<br />
<br />
یادم میآید در سال ۱۳۵۷ وقتی خمینی تازه به ایران آمده بود، خانواده ما را به محلش در مدرسه رفاه دعوت کرد که بهعنوان خانواده شهیدان توجهش را نشان دهد. او تصور میکرد که ما به امکاناتی که مد نظرش بود به ما بدهد چشم دوختهایم و پرسید که مشکل خانه و معیشت داریم یا نه.<br />
<br />
من با اعتماد کامل به او مثل این که بزرگ فامیل باشد جواب دادم که ما هیچ نیاز مالی یا خانه احتیاج نداریم. فقط یک دغدغه داریم و آن هم وضعیت این بچههایمان است که یک عدهیی چشم دیدن آنها را ندارند و میترسم فرصتطلبها بیایند اطراف شما را بگیرند جای مجاهدینی که برای آزادی ایران مبارزه کردند. مقداری هم از وضعیت چیزهایی که در همین زمینه از چند ماه پیش دیده بودم به او گفتم که الآن یادم نیست.<br />
<br />
اما او از حرفهای من ناراحت شد و با لحن تند جواب داد اینطور نیست و نمیشود. من فهمیدم انتظار این حرفها را از طرف من نداشت. بعد هم برنامه شام خوردن با خانواده او را که از قبل گفته بودند بهم زد و پسرش احمد گفت آقا حالش خوب نیست و گذاشت رفت. البته من قبل از آمدن خمینی همه این حرفها را خیلی مفصلتر به دختر خمینی که با ما در رابطه بود زدم ولی میخواستم مستقیم هم به خودش که بزرگتر همه است بگویم.<br />
<br />
حالا بعد از این همه سال، همه میدانند که خمینی و نفرات او و خامنهای با مردم و با مجاهدین و با بقیه چه کردند، اما یک فرصتطلبانی هم پیدا شدهاند زیر علم سلطنت یا اسمهای دیگر که در این ۴۴ سال که گذشت خبری از آنها نبود. نمیدانم در شب شهادت موسی و اشرف و آذر و بقیه مجاهدین کجا بودند؟ در آن تیرخلاص ها و قتلعام و فروغ و آنهمه بمباران و حملات بعدی و موشک و کشت و کشتار مجاهدین کجا بودند که امروز سروکلهشان پیدا شده و بدون هیچ خجالتی باز هم به مجاهدین میتازند. به خدا هنوز جای شکنجههای زندانهای شاه بر بدن زندانیهای آن زمان هست. ممکن است نسل جوان خبری از جنایتهای شاه نداشته باشد به این جهت وظیفه امثال من این است که با گفتن آنها نگذاریم که جنایتهای بیحد و حصر آخوندها آنها از یاد ببرد. یعنی این قسمت از تاریخ را بخواهند پاک کنند. اینکه ما میگوییم نه شاه و شیخ به این خاطر است که در زندان و شکنجه و اعدام و کشتار و دزدی و دیکتاتوری، دو روی یک سکهاند و تفاوت در اندازهها چیزی از جرم و جنایت سلطنتی که بچه شاه آنرا وکالت میکند کم نمیکند.<br />
<br />
این را هم به جوانها بگویم که دل من به این خوش است که به یمن وجود سازمان با این تشکیلات مستحکم و رهبری مسعود و مریم کسی نمیتواند انقلاب را مثل سال ۵۷ کند. من خودم را در هر شرایط و سن و سالی یک سرباز برای مسعود و مریم میدانم و آنچه را بتوانم و وظیفه من است انجام میدهم.<br />
<br />
در شبهای قدر حرف من با جوانها این است که میخواهم تجربهام را بگویم که به اعتقاد من مسعود و مریم بهترین نفرات برای قیام و انقلاب جدید شما هستند. و هر کس با آنها دشمنی میکند، دشمن مردم ایران از ستم این آخوندها است. خدا را گواه میگیرم که این مهمترین معیار تشخیص دوستان و دشمنان انقلاب مردم است.<br />
<br />
خدایا، تو بر درون هرکس واقفی و میدانی من هیچ آرزویی جز رسیدن مسعود و مریم به ایران و آزادی مردم و رفاه و خوشبختی و سعادت آنها ندارم.<ref name=":1" /></blockquote><br />
<br />
==شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگرهی آمریکا==<br />
[[پرونده:شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی.jpg|جایگزین=شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگره آمریکا|بندانگشتی|330x330پیکسل|شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگره آمریکا]]رائول روئیز (Raul Ruiz)، از نمایندگان کنگرهی آمریکا پس از دیدار با عزیز رضایی در پاریس و مشاهدهی آثار شلاقهای ساواک شاه بر کف پای در یکی از جلسههای کنگرهی آمریکا به تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۹ آبان ۱۴۰۴) عکس عزیز رضایی را بالا برد و خطاب به حضار گفت:<blockquote>امروز بهپا خاستهام تا شجاعت و فداکاری عمیق زنی را گرامی بدارم که داستانش نماد مبارزه پایدار برای آزادی و کرامت انسانی در ایران است. زنی که بهسادگی و با محبت «عزیز» نامیده میشود، بهمعنای «عزیز» یا «محبوب». نام کامل او عزیز رضایی است و او مادر مقاومت است. عزیز (زهرا نوروزی) در سال ۱۹۲۹ در تهران به دنیا آمد و همچون بسیاری از مادران سراسر جهان، در جوانی ازدواج کرد، خانواده بزرگی را بزرگ کرد و برای آینده بهتر فرزندانش تلاش نمود. اما جریانهای تاریخ ایران، خانواده او را به قلب سرکوب سیاسی و ارعاب کشاند. عزیز دردی را تحمل کرد که هیچ والدینی هرگز نباید با آن روبهرو شود: از دست دادن ۹تن از اعضای خانوادهاش؛ چهار پسر، سه دختر و دو داماد، که همه در دو دیکتاتوری پیدرپی کشته شدند آنان از صدای کسانی میترسیدند که بهدنبال دموکراسی و حقوق اولیه بودند. ابتدا در دوران شاه و سپس در رژیم آخوندها که جای او را گرفت. در دوران حکومت شاه، سه تن از فرزندان عزیز زندانی و شکنجه شدند و یکی در خیابان به دست پلیس مخفی کشته شد. خود عزیز در سال ۱۹۷۵ دستگیر شد و بیش از ۳سال را در زندان گذراند. او را شکنجه کردند، شلاق زدند، وارونه آویزان کردند، به حبس انفرادی انداختند، و با این حال هرگز نشکست. جای زخمها برکف پاهایش هنوز باقی است؛ گواه زندهای بر ظلم و ستمی که صرفاً بهخاطر خواستن آزادی برای مردمش تحمل کرد. پسرش مهدی، که هنگام دستگیری تنها ۱۹سال داشت، در برابر شکنجههایی که بر او وارد میشد سر تسلیم فرود نیاورد. در یک محاکمه عمومی نادر در حضور یک خبرنگار خارجی، او جنایات وحشیانه رژیم را افشا کرد و جان خود را وقف فقرا و ستمدیدگان ایران نمود. این سرپیچی، جانش را گرفت، اما صدای او همچنان طنینانداز است. پس از انقلاب ۱۹۷۹، مردم ایران به دموکراسی امیدوار بودند، اما به جای آن، استبدادی جدید و به بیرحمی (استبداد) قبلی سر برآورد. رژیم جدید بار دیگر خانواده عزیز را هدف قرار داد. در سال ۱۹۸۲، دخترش آذر که هشت ماهه باردار بود به همراه همسرش در یورشی از سوی سپاه پاسداران انقلاب کشته شدند. عزیز از کشور گریخت و مجبور به تبعید شد؛ جایی که مبارزه خود را از خارج ادامه داد. سالها بعد، اعضای بیشتری از خانوادهاش اعدام شدند. خانم رئیس، یک مادر تا کجا میتواند تحمل کند؟ یک خانواده برای آزادی چه اندازه باید فداکاری کند؟با وجود این خسارتهای غیرقابل تصور، با وجود محرومیت از حق بازگشت به وطن، عزیز هرگز امید خود به ایرانی دموکراتیک و آزاد را از دست نداده است. امروز، در نود و چند سالگی، در آپارتمانی ساده در حومه پاریس زندگی میکند و همچنان استوار است. او همچنان به صراحت سخن میگوید. همچنان باور دارد. او میگوید: «جنبش رهایی ایران نمرده است. قوی است، زنده است و ما رو به جلو حرکت میکنیم». داستان عزیز رضایی تنها درباره رنج نیست؛ درباره استقامت است، درباره تابآوری و مقاومت است. گواهی است بر روح شکستناپذیر مردم ایران که همچنان خواستار حقوق اولیه انسانی هستند و برای رسیدن به آن همه چیز، حتی جان خود را به خطر میاندازند. خانم رئیس، ما در کنگره ایالات متحده ایستادهایم؛ جایی که نماد آزادی و صدای دموکراتیک است. هرگز نباید این ارزشها را بدیهی بدانیم و هرگز نباید از کسانی که در سراسر جهان برای آن مبارزه میکنند روی برگردانیم. امروز، من عزیز، مادر مقاومت، و همه ایرانیانی را گرامی میدارم که شجاعانه در برابر ستم ایستادهاند. من در کنار مردم ایران در تلاش برای رسیدن به دموکراسی، برابری و کرامت انسانی ایستادهام. و بار دیگر تأیید میکنم که ایالات متحده همیشه از حقوق اساسی مردمانی که در جستوجوی آزادی هستند حمایت خواهد کرد. باشد که شجاعت عزیز همچنان ما را الهام بخشد، همانگونه که مرا الهام بخشیده است. باشد که فداکاریهای او هرگز فراموش نشود. و باشد که روزی نزدیک فرا رسد که مردم ایران در صلح، عدالت و دموکراسی آزاد زندگی کنند.</blockquote><br />
==شعر رضا رضایی خطاب به عزیز پس از شهادت مهدی رضایی==<br />
[[پرونده:رضا رضایی - ۲.jpg|جایگزین=رضا رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|رضا رضایی]]شعری سرودهی رضا رضایی خطاب به مادرش، عزیز پس از شهادت برادر کوچکش مهدی رضایی که با صدای خودش آن ضبط و برای عزیز ارسال کرده است.<blockquote>'''به یاد برادر مجاهدم مهدی شهید'''<br />
<br />
مادر بدان امید که گردم دوباره باز<br />
<br />
بر راه کوچه دیده گریان خود مدوز<br />
<br />
خورشید زندگانی پرالتهاب من<br />
<br />
خواهد کند غروب بههنگام نیمروز<br />
<br />
ایام کودکی که به لبهای خرد من<br />
<br />
اول سخن ز آیه قرآن گذاشتی<br />
<br />
آن روز بذر مهر ضعیفان خلق را<br />
<br />
در جان من به مزرع اندیشه کاشتی<br />
<br />
گفتی به من که راه خدا راه مردم است<br />
<br />
در راه او به مایه جانت جهاد کن<br />
<br />
مردان حق طلیعهٌ آزادمردیاند<br />
<br />
خود را رها ز سلطه هر انقیاد کن<br />
<br />
زان پس به گرد خویش نگه کرده یافتم<br />
<br />
انبوه کودکان گرفتار درد را<br />
<br />
پوشانده با غبار قدمهای عابران<br />
<br />
از دیدگان رهگذران روی زرد را<br />
<br />
دیدم چگونه کودک بیمار یک فقیر<br />
<br />
بر روی دست مادر خود جان سپرد و مرد<br />
<br />
غلطید اشک مادر و دندان خویش را<br />
<br />
از فرط اضطرار به لبهای خود فشرد<br />
<br />
دیدم که اهرمن ز ره آورد مردمان<br />
<br />
پر میکند دهان به غارت گشوده را<br />
<br />
از خون روستایی صحرای دوردست<br />
<br />
لبریز میکند همه شب جام باده را<br />
<br />
دیدم چگونه مردم محروم و بی امید<br />
<br />
چشمان بیفروغ به آینده بستهاند<br />
<br />
دزد از میان خانه به تاراج میبرد<br />
<br />
یاران به گوشهیی به تماشا نشستهاند<br />
<br />
شب سرد بود و تیره و صحرا خموش و رام<br />
<br />
ابر سیه گرفته فروغ ستاره را<br />
<br />
اندیشههای مردم آزاده وطن<br />
<br />
گم کرده در طریق هدف راه چاره را<br />
<br />
آن نغمههای پاک که خواندی هزار بار<br />
<br />
در گوش جان خستهام آغاز راز کرد<br />
<br />
با آیههای سوره فجر و حدید و صف<br />
<br />
بر روی من دریچه امید باز کرد<br />
<br />
ناگاه در سپیده صبحی ز هم گسست<br />
<br />
بانگ گلولههای مجاهد سکوت را<br />
<br />
طوفان یک اراده پرشور همرهان<br />
<br />
از هم درید لانه صد عنکبوت را<br />
<br />
مادر ببین که بذر نخستین که کاشتی<br />
<br />
در جان من شکفت و ز هر سو جوانه زد<br />
<br />
آن شعلهیی که در دل من برفروختی<br />
<br />
از لوله سلاح من اکنون زبانه زد<br />
<br />
مادر سپاس آخرم آخر قبول کن<br />
<br />
پاداش آن سرود نخستین که خواندهای<br />
<br />
آن آیههای پاک که با رازهای آن<br />
<br />
در جانم اشتیاق شهادت نشاندهای<br />
<br />
ای هموطن طریق تو تاریک بود و من<br />
<br />
با خون خود چراغ رهت برفروختم<br />
<br />
دیدی که راه و میروی اکنون و با شتاب<br />
<br />
من نیز مفتخر که در این راه سوختم <ref>[https://hambastegimeli.com/8434_2010-06-15-15-16-24 مجاهد کبیر رضا رضایی- سخن این است که خاکستر تو تخم رزم آور دیگر باشد]</ref></blockquote><br />
<br />
<br />
==نام و پیشینه==<br />
عزیز رضایی، که نام اصلی او زهرا نوروزی است، در سال ۱۹۲۹ میلادی در تهران متولد شد. با خلیل رضایی ازدواج کرد و اولین فرزند از ۹ فرزندش را به دنیا آورد؛ پسری به نام حسن که مدت کوتاهی پس از تولد بر اثر ذاتالریه درگذشت. این تراژدی، سرآغاز سلسلهای از درد و رنجهایی بود که زندگی عزیز و خانوادهاش را در طول دهههای بعد تحت تأثیر قرار داد. به گفته عزیز، ایران در آن دوران کشوری زیبا بود، اما فقط برای ثروتمندان، و نه برای اکثریت قریب به اتفاق مردم، که همین موضوع زمینه ساز انقلاب شد. او در آپارتمان کوچک خود در حومه پاریس، خاطرات سالهای سخت مقاومت را زنده نگاه داشته است. او که در زمان مصاحبهها ۹۴ ساله (در آوریل ۲۰۲۳) یا ۹۶ ساله (با توجه به تاریخ مصاحبه دیگر) بود، همچنان به عنوان نمادی از ایستادگی شناخته میشود.<ref name=":0">[https://wncri.org/fa/%d9%85%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%85%da%a9-%da%a9%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d8%b9%d8%b2%db%8c%d8%b2-%d8%b1%d8%b6%d8%a7%db%8c%db%8c/ مصاحبه «هالی مک کی» با «عزیز رضایی»]</ref> <ref name=":1">[https://iran-efshagari.com/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C/ دیدار خانم مریم رجوی با مادر رضائی های شهید در خانه ”عزیز“ پاریس -۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۲]</ref> <ref name=":2">[https://hotair.com/ed-morrissey/2025/04/12/guest-essay-one-womans-harrowing-tale-of-torture-under-the-shah-sheds-light-on-irans-dark-history-n3801697 Guest Essay: One Woman's Harrowing Tale of Torture Under the Shah Sheds Light on Iran's Dark History]</ref><br />
==آغاز مسیر مقاومت و پیوند با سازمان مجاهدین خلق==<br />
در اوایل دهه ۱۹۵۰، پس از کودتای ۱۹۵۳ (که توسط سیا و امآی۶ حمایت شد و [[دکتر محمد مصدق|محمد مصدق]] را سرنگون و شاه را به قدرت مطلق بازگرداند)، درد و رنج ملت ایران افزایش یافت. در همین دوره، پسرش احمد در دبیرستان وارد فعالیتهای سیاسی اپوزیسیون شد، و به گفته عزیز، «آن زمان بود که زندگی ما واقعاً تغییر کرد». جرم اصلی فرزندان او، عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران بود؛ گروه اپوزیسیونی که در سال ۱۹۶۵ تشکیل شد و هدف اصلی سرکوب ساواک قرار گرفت. ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) نیروی پلیس مخفی قدرتمندی بود که پس از تثبیت قدرت شاه شکل گرفت و به طور وحشیانهای هرگونه مخالفت با دولت را سرکوب میکرد. خانه عزیز رضایی در تهران به نوعی تبدیل به مرکزی برای خانوادههایی شده بود که عزیزانشان توسط نیروهای شاه زندانی یا کشته شده بودند، و برای آنها امید و آرامش جمعی فراهم میکرد. همچنین، از آنجا که سازمان مجاهدین در خفا فعالیت میکرد و مرجع دیگری برای کمکهای مالی و امکاناتی هواداران وجود نداشت، خانوادههای هوادار به عزیز مراجعه میکردند و او تبدیل به کانونی برای حمایت از سازمان شد.<br />
<br />
وی در دوران مبارزاتی، به دلیل برخورداری از این نقش کانونی، به عنوان «مرکز اخبار» و «مرکز روحیه» برای نیروهای مقاومت شناخته میشد. <ref name=":3">[https://www.youtube.com/watch?v=mqdbiocBZLQ یوتیوب مریم رجوی- دیدار با مادر رضاییهای شهید در خانه وی در فرانسه در اردیبهشت ۱۴۰۲]</ref> <ref name=":4">[https://www.youtube.com/watch?v=nbITHnsiTBQ یوتیوب سیمای آزادی- گفتوگو با مادر رضاییهای شهید و خواهر مجاهد فاطمه رضایی - قسمت دوم]</ref><br />
==داغ شهیدان زیر چکمههای رژیم شاه==<br />
عزیز رضایی در مجموع پنج فرزند (سه پسر و دو دختر) و دو داماد خود را در اثر سرکوبهای هر دو رژیم شاه و شیخ از دست داد؛ چهار نفر در دوران شاه و سه نفر در دوران نظام ولایت فقیه شهید شدند.<br />
<br />
[[مهدی رضایی]]: او در ماه مه ۱۹۷۲ دستگیر شد و شکنجههای وحشتناکی را تحمل کرد. ساواک او را روی نیمکتی میخواباند و زیر آن را گرم میکرد تا فلز داغ شود و پوستش بسوزد، همچنین ناخنهایش را کشیدند. پس از سه ماه، مهدی با فریب ساواک توانست دادگاه خود را علنی کند، اتفاقی که نادر بود. او قول داده بود علیه مجاهدین سخن بگوید، اما در عوض، رفتار وحشتناک با خود و تعهدش به دفاع از فقرای کشور را فاش کرد. این اقدام خشم دولت شاه را برانگیخت و در نتیجه، مهدی رنجهای شدیدتری متحمل شد. عزیز به یاد میآورد که آخرین بار که پسر نحیف خود را در آغوش کشید، به او گفت: «امیدوارم خدا از تو مراقبت کند و من به تو افتخار میکنم». مهدی در سن ۱۹ سالگی تیرباران شد.[[پرونده:فرزندان و بستگان عزیز رضایی.jpg|جایگزین=فرزندان و بستگان عزیز رضایی|بندانگشتی|فرزندان و بستگان عزیز رضایی]][[احمد رضایی]] و [[رضا رضایی]]: احمد که از دوران دبیرستان وارد فعالیت سیاسی شده بود، در شرایطی مشابه درگیری خیابانی با [[ساواک]] کشته شد. رضا نیز پس از ماهها شکنجه و فرار نهایی از زندان، در ۱۵ ژوئن ۱۹۷۳ در درگیری خیابانی با ساواک به قتل رسید.<br />
<br />
صدیقه رضایی: او در سال ۱۹۷۵ هنگام تلاش برای فرار از دستگیری توسط ساواک، به ضرب گلوله کشته شد.<br />
<br />
عزیز رضایی اذعان کرد که به نحوی، پذیرش این واقعیت که فرزندانش دیگر مجبور به تحمل وحشیگری زیر مشت ساواک نخواهند بود، برایش آسانتر بود.<ref name=":0" /> <ref name=":2" /><br />
==شکنجه و ایستادگی در زندانهای ساواک (۱۹۷۵-۱۹۷۷)==<br />
خود عزیز رضایی نیز در سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷ به همراه همسر و دخترش فاطمه توسط ساواک بازداشت و زندانی شد. او در سلول انفرادی و محاکمههای مخفیانه قرار گرفت که در نهایت به سه سال زندان محکوم شد. وزن او در نتیجه شکنجههای شدید، از ۹۰ پوند (حدود ۴۱ کیلوگرم) به ۶۶ پوند (حدود ۳۰ کیلوگرم) کاهش یافت.<br />
<br />
شکنجههای عزیز شامل موارد هولناکی بود که آثار آن حتی ۵۰ سال بعد نیز بر بدنش باقی مانده است. او بهطور مکرر شلاق خورد و از مچ پاها آویزان شد. عزیز به یاد میآورد که بازجو چکمهاش را در دهانش میگذاشت و روی گردنش میایستاد و او را خفه میکرد. نگهبانان آنها را کتک میزدند و پس از آویزان کردن از پاها، مجبورشان میکردند در زمین یخزده بدوند تا تورم کاهش یابد و بتوانند دوباره آنها را کتک بزنند. او همچنین فریادهای زندانیانی را میشنید که اعضای بدنشان، بهویژه انگشتانشان، قطع میشد. دخترش فاطمه تأیید کرد که زنان و مردان زندانی به یک اندازه شکنجه میشدند و زنان نیز در معرض آزار جنسی و تجاوز قرار میگرفتند. گزارشهای عفو بینالملل نیز استفاده از شکنجههای غیرقابلتصوری مانند شوک الکتریکی، پمپاژ آب جوش، و کشیدن ناخنها و دندانها توسط ساواک را تأیید کرده بود.<ref name=":0" /> <ref name=":2" /><br />
<br />
عزیز در مورد شکنجهی خود در مصاحبه باسیمای آزادی میگوید:<blockquote>«اولش شکنجه خیلی زیاد بود و چهار مرتبه مرا شلاق زدند که کف پاهایم آش و لاش شد مثل همه بچههایم یک پایم بهتر بود اما پای چپم خیلی ناجور بود که وقتی دفعه آخر شلاق زدند، دیگر جان در بدن نداشتم و فکر کردم الان میمیرم و اشهدم را گفتم. بعد که دیدند من تکان نمیخورم شلاق زدن پایم را قطع کردند ولی منوچهری توی سر و گوش و پشتم مرتب شلاق میزد که بگو از کی پول گرفتی، به کی پول دادی؟ من هم گفتم نه از کسی پول گرفتم و نه به کسی پول دادم... بعد یک شب دوباره مرا صدا زدند بالا توی اتاق رسولی و باز شلاق و شلاق... که پاهایم دوباره خونریزی کرد و من که افتاده بودم روی زمین، منوچهری پایش را گذاشته بود روی پشتم و فشار میداد. بعد آویزانم کردند. دوتا دستم را به پنجره بستند و صندلی را از زیر پایم کشیدند و آن زندانیان شکنجه شدهای که شلاق خوردن مرا دیده و خودشان هم قبلا بهشدت شکنجه شده و برای شلاقزدن دوباره آنها را بهاجبار دور اتاق راه برده میچرخاندند، برای دادن قوت قلب بهمن مرتب میگفتند: مادر سلام، مادر سلام... بعد منوچهری دوباره مرا با یک دست آویزان کرد که خیلی ورم کرد و آوردم پایین و انداختند توی سلول و پاهایم شدیدا عفونت کرده بود. چند ماهی هم در سلول کمیته در انفرادی بودم، یک سال هم در اوین بدون کوچکترین خبری حتی از فرزندان کوچکم. بعد هم مرا در دادگاههای مسخرهی خودشان محاکمه و به سه سال زندان محکوم کردند»</blockquote>عزیز در این مصاحبه با اندوه بسیار از روزی یاد میکند که در اتاق شکنجه رسولی، مسعود رجوی را دیده بوده که سخت شکنجه شده و او را در پتویی پیچیده بودهاند. با این همه درد و داغ او میگوید:<blockquote>من به وجود فرزندان دلیرم که در راه آزادی میهن و مردمشان شهید شدهاند افتحار میکنم، احساس غرور میکنم چون زندگی خود را در راه رهایی خلق و فدیه آرمان عدالت و آزادی نمودهاند. نسبت به مادران ایران نیز احساس غرور میکنم و شجاعت و پایداریشان را آن هم در چنین شرایط سخت فقر، سرکوب، شکنجه و زندان میستایم.<ref name=":4" /></blockquote><br />
==آسیبهای ماندگار از شکنجههای شاه==<br />
[[پرونده:آثار شکنجه ساواک بر پای عزیز رضایی.jpg|جایگزین=آثار شکنجهی ساواک بر پای عزیز رضایی|بندانگشتی|آثار شکنجهی ساواک بر پای عزیز رضایی|300x300پیکسل]]در اتاقهای بازجویی، عزیز رضایی مقاومت بینظیری از خود نشان داد. او میگفت که نه به کسی پول داده و نه از کسی پول گرفته است و تنها یک مادر خانهدار بوده که فرزندانش راه خود را انتخاب کردهاند. بازجوی او، منوچهری، برای درهم شکستن او، عکسهایی از فرح، شاه و ولیعهد را روی میز میگذاشت.<br />
<br />
در یکی از دفعاتی که او را شلاق میزدند، عزیز تصمیم گرفت تسلیم نشود. او به قدری ضربه خورد که به بیهوشی کامل تن داد و به خود میگفت «میزنی، بکش دیگه». در همین حین، بازجو یک سیگار روشن را به دستش زد، اما او تکان نخورد. این مقاومت، بازجو را متوقف کرد. عزیز میگوید که این سختیها و شکنجهها، به مقاومت و ایستادگی برای نسلهای بعدی تبدیل شدند. همچنین، در جریان بازجوییها، یک کشیده به سر و گوش او زدند که باعث آسیب دیدن گوشش شد و این آسیب در حال حاضر نیز دائمی است.<br />
<br />
آثار شلاق ساواک بر کف پای عزیز، پس از گذشت ۵۰ تا ۵۴ سال، همچنان وجود دارد و به عنوان «آثار شلاق بازجویان ساواک شاه» در اسناد مقاومت ثبت شده است. عزیز اذعان کرده است که این زخمها هنوز هست، سفت و سخت است و درد را احساس میکند، هرچند به مرور زمان آثار آن کمتر شده است.<ref name=":3" /><br />
==نقش پس از انقلاب و رویارویی با خمینی==<br />
پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ و آزادی زندانیان، خانه عزیز تبدیل به مرکز مجاهدین شد. [[مسعود رجوی]] و دیگر مجاهدینی که از زندان قصر آزاد شدند، ابتدا به خانه عزیز آمدند.<br />
<br />
در سال ۱۳۵۷، پس از ورود خمینی به ایران، عزیز رضایی به عنوان مادر شهیدان به محل اقامت او در مدرسه رفاه دعوت شد. خمینی تصور میکرد که خانوادههای شهدا به دنبال خانه و امکانات معیشتی هستند. اما عزیز با اطمینان کامل به او پاسخ داد که «ما هیچ نیاز مالی یا خانه احتیاج نداریم». تنها نگرانی عزیز، وضعیت «این بچههایمان» (اشاره به مجاهدین) بود و از خمینی خواست که فرصتطلبان اطراف او را نگیرند و جای مجاهدینی که برای آزادی ایران مبارزه کردند را اشغال نکنند. او از وضعیتهایی که در ماههای قبل دیده بود، به خمینی گفت. خمینی از حرفهای عزیز ناراحت شد و با لحن تندی پاسخ داد که «اینطور نیست و نمیشود». او متوجه شد که خمینی انتظار چنین حرفهایی را از طرف او نداشته است. در نتیجه، خمینی برنامه شام با خانواده عزیز را به هم زد و پسرش احمد اعلام کرد که «آقا حالش خوب نیست» و رفت. عزیز قبل از این دیدار، این حرفها را به دختر خمینی نیز زده بود، اما میخواست آنها را مستقیماً به خود او بگوید.<ref name=":3" /> <ref name=":4" /><br />
==شهادت آذر رضایی و مهاجرت عزیز==<br />
با روی کار آمدن جمهوری اسلامی، امیدها برای زندگی بهتر به سرعت از بین رفت. رژیم جدید شروع به سرکوب و اعدام گسترده اعضای مجاهدین خلق کرد. در ۸ فوریه ۱۹۸۲ (بهمن ۱۳۶۰)، دختر عزیز، [[آذر رضایی]]، که ۲۰ سال داشت و شش ماهه باردار بود، در حمله سپاه پاسداران به همراه ۱۸ نفر دیگر به شهادت رسید. آذر، همسر [[موسی خیابانی]] و مجاهدی پرشور بود که نامههای بسیار زیبایی از عشق به مبارزه علیه آخوندهای دین فروش از خود بر جای گذاشت.<br />
<br />
با اوجگیری سرکوبها، عزیز رضایی که احساس میکرد «بمب ساعتی در حال تیکتاک است»، در آوریل ۱۹۸۲ (فروردین ۱۳۶۱) به ترکیه گریخت و سپس به اسپانیا و فرانسه نقل مکان کرد تا فعالیتهایش را در تبعید ادامه دهد.<ref name=":4" /> <ref name=":0" /> <ref name=":2" /><br />
==دیدگاه سیاسی و میراث مقاومت==<br />
[[پرونده:GRdYbXjXkAEhjYW.png|جایگزین=عزیز رضایی در پراتیکهای مقاومت ایران|بندانگشتی|عزیز رضایی در پراتیکهای مقاومت ایران]]عزیز رضایی در طول دهههای مقاومت، نقش حیاتی در تقویت روحیه نیروهای مجاهدین و دیگر فعالان ایفا کرده است. او در ۹۴ سالگی، با تأنی و تأخیر، «نقشه مسیر» خود را برای سال ۱۴۰۲ ترسیم و به خاکپای مولای متقیان تقدیم کرد تا برای پیشبرد رهایی انسان از او مدد بگیرد. او همواره تأکید دارد که به برکت حضور رهبران عقیدتی خود، مسعود و مریم رجوی، نه تنها بر عهد و پیمان خود باقی مانده، بلکه مصممتر از قبل است. او خود را در هر شرایط و سن و سالی یک «سرباز» برای مسعود و مریم میداند.<br />
<br />
عزیز رضایی تأکید میکند که شاه و شیخ از نظر شکنجه، اعدام، کشتار و دیکتاتوری، «دو روی یک سکهاند» و تفاوت در اندازهها، از جرم و جنایت آنها کم نمیکند. او با قاطعیت میگوید که «خمینی وارث بلامنازع شاه بود، و جنایات ناتمام شاه را به پایان رساند. آنها یکی هستند». او این حقیقت را وظیفه نسل خود میداند که برای جوانانی که شاید از جنایتهای شاه بیخبرند، بازگو کند، تا فاجعههای آخوندها تاریخ را پاک نکند.<br />
<br />
او در پیام تبریک به مناسبت شصتمین سال تأسیس سازمان مجاهدین خلق، بنیانگذاران و همچنین تمامی فرزندان شهیدش را مورد درود قرار داد و آرزو کرد که تا آخرین نفس، مجاهد بماند، مجاهد بجنگد و مجاهد بمیرد. او معتقد است که مسعود و مریم بهترین افراد برای قیام و انقلاب جدید مردم ایران هستند و هرکس با آنها دشمنی کند، دشمن مردم ایران از ستم آخوندها است.<br />
<br />
در حال حاضر، او به عنوان یک «اسطوره» در مقاومت، تبدیل به درس، انرژی و الهام برای نسلهای جوان ایرانی شده است. مریم رجوی در دیداری با عزیز در پاریس، نقش او را حیاتی و تأثیرگذار در تاریخ مقاومت ایران میداند.<ref name=":3" /> <ref name=":0" /><br />
==تبیین مقاومت در برابر شکنجهگران و تبدیل شدن به الگو==<br />
عزیز رضایی نمونه بارزی از مقاومت زنان ایران در برابر شدیدترین سرکوبها در طول تاریخ معاصر است. در دورانی که هیچکس جرأت ایستادگی نداشت، او به عنوان یک جلودار مقاومت کرد. او در بازجوییها، حتی زمانی که پاهایش به دلیل شلاق خونریزی کرده بود، حاضر نشد اتهام مربوط به عکس (مربوط به دختر غفاری) را بپذیرد و گفت: «منو تیکهتیکهام بخورید... حالا بزنید هر کاری میخواید بکنید». مقاومت او در برابر شلاق تا جایی پیش رفت که بازجویان او را آویزان کردند و او را در وضعیت معلق قرار دادند. همچنین، هنگامی که فاطمه امینی، اولین زن شهید مجاهد خلق، تحت شکنجه ساواک قرار داشت، عزیز او را در زندان ملاقات کرد و از مقاومت او به عنوان الگوی فدای بیچشمداشت یاد میکند. عزیز و خانوادهاش توانستند این مسیر مقاومت و استمرار مبارزه را در هر شرایطی ادامه دهند.<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /> <ref name=":2" /><br />
==پایداری جسمانی و روحی==<br />
این واقعیت که آثار زخم و شکنجههای ساواک شاه هنوز بر بدن او پس از ۵۰ سال باقی مانده است، به طور نمادین نشان میدهد که جنایات این رژیمها، علیرغم تلاش برای رمانتیزه کردن تاریخ شاه، فراموش نشده است. زخمهای روی پایش مشخص و سفت باقی ماندهاند. شهادت عزیز از شکنجهها، بینشی نادر درباره نقض شدید حقوق بشر در دوران شاه ارائه میدهد که اغلب زیر سایه وحشیگریهای رژیم بعدی قرار گرفته است. او به دلیل پایداری در این مسیر سخت، که شامل از دست دادن نزدیکترین کسانش بود، به عنوان یک «اسطوره» در مقاومت و نمادی از «صبر و پایداری» توصیف شده است. او اعتقاد دارد اگر قدرتهای غربی از حمایت رژیم کنونی دست بکشند، تغییر رخ خواهد داد و «جنبش برای آزادی ایران نمرده است. قوی است، زنده است، و ما به پیش میرویم».<ref name=":0" /> <ref name=":3" /> <ref name=":2" /><br />
==سخنان عزیز رضایی در بارهی مهدی رضایی==<br />
<blockquote>[[پرونده:سخنان عزیر رضایی در باره مهدی رضایی.jpg|جایگزین=مهدی رضایی|بندانگشتی|مهدی رضایی]]مهدی سال ۱۳۵۱ در درگیری دستگیر شد. قرصش را میخورد اما اثر نکرده بود، سلاحش را میکشد که آن هم گیر کرده عمل نمیکند. بعد از دستگیری چهار ماه زیر شدیدترین شکنجهها بود ملاقات هم نمیدادند تا یک شب خواب دیدم و فکر کردم شاید ملاقات بدهند... من با سایر فرزندانم رفتم کمیته. مهدی را با دو مأمور ساواک آوردند. با آن که خیلی شکنجه شده بود اما با خنده شروع به صحبت کرد و روحیه خیلی بالایی داشت و گفت آخرین تیر ترکشم را هم میکشم. گفتهام دادگاهم علنی باشد و آقاجون و محسن را آزاد کنند. نگهبانان هم خیلی تحت تأثیر او بودند حتی بازجوهای وحشی در مقابلش زانو زده التماس میکردند که فقط یک کلمه هم که شده بگوید ولی مهدی با آنکه همه امکانات آن دوران سخت سازمان را میدانست اما قهرمانانه همه اسرار سازمان را در سینه حفظ کرده و حتی یک هم کلمه نیز درباره آنها فاش نکرده بود.<ref name=":4" /></blockquote><br />
==نقش عزیز رضایی در فرار موفقیتآمیز رضا رضایی از چنگال ساواک==<br />
<blockquote>احمد سال ۱۳۵۰ هنگام جابجاییها یا ترددهای مخفیانه، گاهگاهی هم برای دادن خبر سلامتی خود، تلفنی با عزیز تماس میگرفت. پس از تصمیم و طرح سازمان برای فرار رضا و حضور او در معیت نفرات ساواک در خانه، رضا به نوعی عزیز را در جریان موضوع فرار قرار میدهد طوری که عزیز نیز در تماس بعدی احمد با او، با تیزهوشی و تجارب مبارزاتی آموخته، احمد را نیز به هرصورت از قصد فرار رضا آگاه نموده و او را نسبت به حضور رضا در خانه هوشیار مینماید که احمد از همان موقع به سرعت در تدارک آمادهسازیهای ضروری برای فرار او برمیآید. طرح فرار رضا ابتدا با موفقیت کامل به انجام رسیده و او توانست پس از گریختن از چنگ ساواک، انبوهی از تجارب گرانبهای مبارزاتی پیشتازان، امکانات مبارزه مسلحانه، شیوههای بازجویی و تاکتیکهای ساواک و نیز گزارشی از شرایط سخت زندانها را به خارج از زندان منتقل نماید اما رضا بعدا در خرداد ماه ۱۳۵۲ در مخفیگاه خود واقع در خیابان غیاثی توسط ماموران ساواک محاصره و به شهادت رسید.<ref name=":4" /></blockquote><br />
==سخنان عزیز رضایی در بارهی احمد رضایی==<br />
[[پرونده:احمد رضایی از فرزندان عزیز رضایی.jpg|جایگزین=احمد رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|احمد رضایی]]عزیز رضایی درباره شهادت اولین فرزند خود احمد، اولین شهید سازمان مجاهدین خلق میگوید:<blockquote>احمد سال پنجاه شهید شد که بعد از فرار رضا بود. نباید سر قرار میرفت چون یک قرار احتیاط بود. رضا هم به او گفته بود نرود اما احمد در جوابش میگوید خون ما باید ریخته شود تا راه باز شود و رفته بود سر قراری که با دوستش در چهار راه غفاری داشت که یکهو میبیند در محاصرهاند و شروع به تیراندازی میکند تا دوستش را فرار دهد و بعد که تیرش تمام میشود عمدا بهحالت تسلیم میایستد تا مأموران ساواک برای دستگیری به او نزدیک شوند. آن وقت نارنجکش را میکشد... در رادیو گفتند در چهار راه غفاری یک خرابکار کشته شده. آن موقع رضا از زندان فرار کرده و با مهدی مخفی بودند. صبح روز بعد من چند بسته برای پدر و محسن که در زندان بودند درست کردم که به آنجا بروم. تاکسی گرفتم و به راننده که گفتم قزل قلعه، پرسید زندانی داری؟ گفتم بله. پرسید مواد داشته؟ گفتم نه، سیاسی بوده، گفت خدا به فریادت برسد. گفتم آن کسی که دیروز سر چهار راه غفاری کشته شد پسر من بوده، پسر ۲۴ ساله مرا کشتهاند. راننده دوباره گفت خدا به دادت برسد. آنوقت خانمی که در تاکسی بود رو کرد به من که خوب چرا این کارها را میکنند که هم خودشان و هم دیگران را به کشتن بدهند که راننده تاکسی در جوابش گفت: خوب به خاطر من، به خاطر تو، به خاطر خلق و امیدوارم که یک روز با مشتهایمان در زندان را باز کنیم. بعد که رسیدیم جلوی زندان، راننده هم پیاده شد و ایستاد به تماشا که جمعیت زیادی از خانوادههای زندانیان سیاسی که مقابل زندان جمع بودند تا چشمشان به من افتاد یکهو همگی گریهکنان آمدند بطرف من، اما من به آنها گفتم احمد سفارش کرده که بعد از شهادت او مبادا کسی گریه کند. تازه شماها باید انتقام اینها را هم بگیرید. آن روز به هرحال بهمن ملاقات ندادند اما جمعیت با من به خانه ما آمد و مراسمی گرفتیم. شهادت احمد در یازدهم بهمن ۱۳۵۰، یک روز برفی خیلی سرد بود و جریان آن را روزنامههای عصر نوشته و رادیو هم خبرش را پخش کرد که ولولهای انداخت میان مردم و خون احمد از سال پنجاه به بعد راه مبارزه را باز کرد. سال ۱۳۵۰ رضا و بنیانگذاران در زندان بودند. گفتند برویم منزل آیتالله خوانساری که در بازار فرشفروشها بود. به مادران گفتند ابتدا در مسجد شاه جمع شوند و از آنجا به اتفاق برویم منزل خوانساری. مادرها همگی رفتیم منزل او اما آن روز ما را راه ندادند. دوباره قرار گذاشتیم. من رفتم مسجد شاه دیدم هیچکس نیست خیال کردم دیر آمدهام و مادران دیگر رفتهاند. بهتنهایی رفتم منزل خوانساری. در که زدم پیشخدمت در را باز کرد و پرسید چکار داری؟ گفتم برای حساب و کتاب خمس آمدهام خدمت آقا. در را باز کرد و گفت بفرمایید. رفتم دیدم هیچکس نیامده. نشستم توی اتاق. یک عده بدبخت بیچاره نشسته بودند دورتادور اتاق. من هم نشستم. یکی یکی میرفتند پیش آقا. نوبت من که رسید پسر خوانساری، سید جعفر مرا صدا زد و پرسید چکار دارید؟ گفتم بچههای من و پدرشان در زندان هستند خواستم شما کاری برای آنها انجام دهید. رفت یک مقدار پول آورد که به من بدهد. گفتم من احتیاج به پول ندارم من از شما میخواهم اقدامی کنید لااقل پدرشان را آزاد کنند. گفت ما برای همه اقدام میکنیم. دیدم نمیخواهد کاری کند خواستم از منزل خارج شوم که صدای همهمهای به گوشم رسید. پیشخدمت گفت صبر کن و رفت در را باز کرد دید جمعیت زیاد است. در را بست و به من گفت قدری صبر کن تا اینها بروند. من ایستادم توی حیاط و بعد رفتم از در دیگر که توی ساختمان بود در را باز کردم و همه مادران آمدند تو طوری که حیاط و پلهها پر از جمعیت شد و مجبور شدند جمعیت را ببرند پیش آقا. مادران از زندان گفتند، از شکنجهها گفتند، از بچههایشان تعریف کردند که این بچهها مسلمانند باید کاری کنید که اینها را اعدام نکنند، آقا بهظاهر قدری متأثر شد که پسرش به او گفت آقا وقت نماز است. آقا از جا بلند شد، ما صبر کردیم آقا وضو گرفت تا از در رفت بیرون، ما هم دنبالش حرکت کردیم بهطرف مسجد سید عزیزالله. آن روزها مصادف با عاشورا بود و بازار هم بسته بود اما آقای خوانساری که به طرف مسجد و پیشاپیش جمعیت راه افتاد ما ۶۰ ـ ۵۰ مادر هم به دنبالش حرکت کردیم و جمعیت هم در دو طرف ایستاده بود و تماشا میکرد. آنوقت من دیدم ما مادران با بودن این جماعت خیلی ساکت هستیم که یکهو با صدای بلند گفتم آهای بازاریها بیشتر شما احمد رضایی را میشناسید، او را کشتند حالا هم بچههای ما در زندان زیر شکنجه هستند. بعد مادر بدیعزادگان گفت بچه مرا چهار ساعت روی اجاق برقی سوزاندهاند، مادران دیگر هم هرکدام در این باره چیزی گفتند که جمعیتی هم که در دو طرف ایستاده بود همه گریه میکردند و به مسجد که رسیدیم دیگر خیلی شلوغ شده بود، مادرها هم گریه میکردند و بعضی حالشان به هم خورد. من هم کناری ایستاده بودم اما جمعیت سراغم آمده سؤال میکردند چه خبر شده و من بهآنها میگفتم من مادر احمد رضایی هستم و این مادران هم فرزندانشان در زندان زیر شکنجه هستند.<ref name=":4" /></blockquote>حمید اسدیان درباره حرفهای عزیز گفته است:<blockquote>«توجه کنیم که این خاطرات متعلق به سال ۱۳۵۰ است یعنی زمانی که بر اثر حاکمیت ساواک هیچ خبری از اعتراضات زنان نبوده و راه انداختن چنین تظاهراتی با ۶۰ ـ ۵۰ مادر در واقع پدیده جدیدی بود که قبلا نمونهاش را نداشتیم بلکه مهمتر اینکه عزیز بهعنوان مادر اولین شهید سازمان مجاهدین خلق، فرزند خود را پرچمی ساخته تا زندانیان دیگر را که زیر شکنجه هستند مطرح کند»</blockquote><br />
==سخنان عزیز دراجلاس چهلمین سالگرد تأسیسی شورای ملی مقاومت ایران==<br />
<blockquote>[[پرونده:مریم رجوی و عزیز رضایی.jpg|جایگزین=مریم رجوی و عزیز رضایی|بندانگشتی|323x323پیکسل|مریم رجوی و عزیز رضایی]]سلام به مریم عزیزم و با سلام به اعضای محترم [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]] ایران! آغاز چهلمین سال تاسیس شورای ملی مقاومت ایران را به همه شما تبریک میگویم. خیلی خوشحال هستم که در این جلسه با شکوه از من دعوت شد که شرکت کنم. این شورا نقطه امید مردم ایران است و ادامه بیش از ۱۰۰ سال مبارزه مردم ایران برای رسیدن به آزادی است. من میدانم مسعود و مریم عزیزم چقدر برای استواری شورا و سازمان مجاهدین زحمت کشیدند و خون همه شهدا و رنج اسرا را این چنین به بار و ثمر نشاندند.<br />
<br />
کهکشان عظیم امسال دراین شرایط سخت نشان داد که این مقاومت درچه قلهای هست. الحمدالله که امروز همه زحمات درراه ثمر دادن است و گسترش کانونهای شورشی در شهرهای ایران گواه این است. من نمیخواهم زیاد صحبت کنم ولی باید این حقیقت را بگویم.<br />
<br />
هرچه شما پیشرفت کنید دشمن و همه مزدورانش بیشتر علیه شما تبلیغ میکند و دروغ میگویند و سمپاشی میکنند ولی من بهعنوان کسی که شاهد جنایتهای دو دیکتاتوری سلطنتی و آخوندی بودهام، و تبلیغات سراسر دروغ این دو دیکتاتوری را علیه فرزندان مجاهدم شاهد بودهام، میخواهم بگویم که حقیقت مجاهدین چون چشمهای زلال در جامعه و بین مردم ایران جاری میشود. برای من که اولین بار مسعود را که به شدت شکنجه شده بود در اطاق بازجویی در زندان شاه دیدم، با وجود وضعیتی که داشت از چند لحظهای که بازجو از اطاق بیرون رفت، استفاده کرده و به تشویق و روحیه دادن به من پرداخت. این تبلیغات نه تنها پشیزی ارزش ندارد، بلکه عمق کینه و دجالگری دشمن را نشان میدهد. به این جهت میخواستم به همه هم میهنان عزیزم و به خانواده ها و مادران شهدا و زندانیان قیام بگویم که اینکار همیشه دشمن است و نشان میدهد که از همین مقاومت میترسد و پایان کارش را میبینیم.<br />
<br />
پس مثل همه فرزندان مجاهدم و همه اشرف نشانها به مسعود و مریم عزیزم میگویم درود بر شما! خون شهیدان ما رنج اسیران مان در تو گره میخورد رجوی قهرمان! برای شما در شورای ملی مقاومت آرزوی موفقیت میکنم خدانگهدار همه شما!</blockquote>صحبت مریم رجوی پساز سخنان عزیز:<blockquote>با سلام بر عزیز عزیزها! مثل همیشه ما را سورپریز کردی! عزیز حضورتان و پایداری تان از ابتدا که این جلسه تا الآن. بالاخره شما خودتان را توانستید با این شرایط سخت با این تکنیک پیچیده ولی مثل همیشه پایدار واستوار و راهگشا و پیشتازید ولی چه کار خوبی کردید عزیز! امروز ما شما را شنیدیم همچنانکه گفتید از لحظه اول، از زندان و شکنجه که خود شما هم سوژه آن بودید بعنوان شاهد شاهدان گواهی دادید وضعیت بسیار بسیار تلخ و دردناک مسعود را که آنقدر شکنجه شده بود کسی قادر به شناختش نبود ولی در عین حال این چنین روحیه میداد به همه. مثل همیشه حاضرید! مثل همیشه شاهدید! بخصوص کنار دستتان الآن میبینم هم فاطمه عزیز را و هم آن ویترین پر از تصاویر را که تصاویر فرزندان شهید شما هست، بهدست دو دیکتاتوری شاه و شیخ. به هر حال فکر میکنم هر کس دستی در آتش داشته باشد معنی همه اینها را میفهمد و معنی تک تک کلمات شما را که چگونه نویدبخش همه مادران و همه خانوادههایی که الآن در ایران از شهادت فرزندانشان داغ دارند ویا از اسارت فرزندانشان درد و رنج میکشند. ولی خوشبختانه از الگوی مادرانی چون شما برخوردارند که میتوان در هر شرایطی با روحیهای صدچندان ،همه این شرایط را تحمل کرد، خم به ابرو نیاورد، سر خم نکرد، به عکس با تهاجم حداکثر دشمن، را به زانو در آورد. درود بر شما عزیز! هر چه در مورد شما بگویم کم است. ولی فقط میتوانم بگویم دستتان را میبوسم و رویتان را بهخاطر همه مقاومتها پایداریها و جنگآوریتان! درود برشما عزیز، میبوسمتان.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF اجلاس سه روزه شورای ملی مقاومت ایران در آغاز چهلمین سال تأسیس شورا - محمد محدثین، عزیز مادر رضاییهای شهید]</ref></blockquote><br />
==پیام عزیز رضایی بهمناسبت ۳۰دی ۱۳۵۷ سالروز آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی==<br />
<blockquote>[[پرونده:G7Ryoq6X0AAbTKn.jpg|alt=مسعود رجوی و عزیز رضایی بر سر مزار میرزا کوچکخان- رشت سال ۱۳۵۸|بندانگشتی|مسعود رجوی و عزیز رضایی بر سر مزار میرزا کوچکخان- رشت سال ۱۳۵۸]]فرزندان عزیز مجاهدم!<br />
<br />
سلام<br />
<br />
کاش میتوانستم در چنین روز عزیزی کنارتان باشم. ولی اجازه بدهید سی دیماه روز آزادی مسعود عزیزم را به همه شما از صمیم قلبم تبریک بگویم.<br />
<br />
بدون شک این روز مهمترین روز و روزی فراموشی ناپذیر در تاریخ میهن اسیر ماست.<br />
<br />
هیچگاه از یاد نمیبرم روزی را که مسعود عزیزم با سایر فرزندانم از زندان مخوف شاه خائن به یمن ایستادگی مردممان آزاد شدند. واقعاً آن شب تنها شبی بود بعد از سالیان دلهره و انتظار و سالهای سختی که او را در شکنجهگاه کمیته شهربانی دیده بودم، آرامش پیدا کردم. در واقع آن شب پایان همه رنجهایم بود، چرا که او میراث حنیف و سعید و اصغر و فرزندان شهیدم بود.<br />
<br />
خدایا شکرت که او هست. او امید خلقی اسیراست.<br />
<br />
مسعود عزیز م خیلی خوشحالم که جوانان رزمنده و مجاهد در کانونهای شورشی با نام و رسم تو آشنا شدهاند و بعد از ۵۴سال رزم بیامان تو و یارانت، نام تورا فریاد میکنند.<br />
<br />
مسعود جان پسرم!<br />
<br />
چگونه خدا را سپاس بگویم که بعد از این همه ابتلائات سخت و سنگین چون ابراهیم از آتش گذر کردی و اینک در بلندترین قله صدق و فدا چون خورشیدی فروزان میدرخشی.<br />
<br />
اگر حضور تو در راس مقاومت ما نبود، معلوم نبود که شب تیرهای که خمینی ملعون و حکومت ننگین آخوندی بر میهن ما گسترده است کی پایان مییافت.<br />
<br />
اگر امروز چشمانداز پیروزی نزدیک و نزدیکتر شده است،<br />
<br />
و اگر شاهد خروش مداوم جوانان دلیر میهن عزیز مان ایران و کانونهای شورشی قهرمان علیه جور و ستم آخوندها هستیم<br />
<br />
همه و همه را مدیون حضور و وجود تو میدانیم.<br />
<br />
...<br />
<br />
درودبر مسعود عزیز و رزم جانانهاش<br />
<br />
مادرتان عزیز رضایی سی دیماه ۱۳۹۸ <ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%E2%80%8C%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%DB%B3%DB%B0%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B5%DB%B7-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C پیام مادر رضاییهای شهید بهمناسبت ۳۰دی ۱۳۵۷ سالروز آزادی آخرین دسته از زندانیان سیاسی]</ref></blockquote><br />
==تجدید پیمان عزیز، در ۹۴ سالگی با مجاهدین در دیدار با مریم رجوی==<br />
<blockquote>[[پرونده:مریم رجوی وعزیز رضایی.jpg|جایگزین=دیدار مریم رجوی با عزیز رضایی در خانهی وی|بندانگشتی|دیدار مریم رجوی با عزیز رضایی در خانهی وی]]من این نامه را در شب ۲۱ رمضان شروع کردم و با تأنی و تأخیر نوشتم. از اینکه دیر ارسال میکنم ببخشید.<br />
<br />
نقشه مسیر سال ۱۴۰۲<br />
<br />
عزیز رضایی ۲۱ رمضان-۲۳ فروردین ۱۴۰۲<br />
<br />
یا علی ای مولای من در شب شهادت تو که غمی تاریخی بر قلب انسانیت نهاد رو به تو میآورم تا قدر خودم را رقم بزنم و با الهام از راهت و رسالتت که رهایی انسان است نقشه مسیرم را برای سال ۱۴۰۲ ترسیم و به خاکپایت تقدیم کنم. و برای پیشبرد آن، از تو و خون به ناحق ریختهات مدد بخواهم.<br />
<br />
یا علی، مولای من در این مسیر هر چه زمان میگذرد و عمرم پیش میرود به حقانیت مسعود بنده راهنما به جانب خودت بیشتر پی میبرم، ضمن اینکه درخشش او برای تکتک انسانهایی که صداقت دارند بیشتر روشن میشود. من کارهای نکرده زیاد دارم ولی همیشه مدیون مسعود و مریم هستم که مرا در این راه هدایت کردند. وقتی این شبها شنیدم که بحثهایی سر قیامت شد، به کارنامه خودم فکر کردم و به خاطر قصورهایم شرمندهام.<br />
<br />
افتخارم این است که در ۹۴ سالگی به برکت حضور راهبران عقیدتیم، نه تنها بر سر عهد و پیمانهایم هستم بلکه مصممتر از قبل هستم.<br />
<br />
در شرایطی که مردم ایران آمادهتر از همیشه برای سرنگونی رژیم جنایتکار آخوندی هستند، توطئههای عوامل شاه و شیخ بالا گرفته است و همه این توطئه متوجه مجاهدین و مقاومت و شورای ملی مقاومت است که چهل سال است برای آزادی ایران از شر آخوندها مبارزه میکنند.<br />
<br />
یادم میآید در سال ۱۳۵۷ وقتی خمینی تازه به ایران آمده بود، خانواده ما را به محلش در مدرسه رفاه دعوت کرد که بهعنوان خانواده شهیدان توجهش را نشان دهد. او تصور میکرد که ما به امکاناتی که مد نظرش بود به ما بدهد چشم دوختهایم و پرسید که مشکل خانه و معیشت داریم یا نه.<br />
<br />
من با اعتماد کامل به او مثل این که بزرگ فامیل باشد جواب دادم که ما هیچ نیاز مالی یا خانه احتیاج نداریم. فقط یک دغدغه داریم و آن هم وضعیت این بچههایمان است که یک عدهیی چشم دیدن آنها را ندارند و میترسم فرصتطلبها بیایند اطراف شما را بگیرند جای مجاهدینی که برای آزادی ایران مبارزه کردند. مقداری هم از وضعیت چیزهایی که در همین زمینه از چند ماه پیش دیده بودم به او گفتم که الآن یادم نیست.<br />
<br />
اما او از حرفهای من ناراحت شد و با لحن تند جواب داد اینطور نیست و نمیشود. من فهمیدم انتظار این حرفها را از طرف من نداشت. بعد هم برنامه شام خوردن با خانواده او را که از قبل گفته بودند بهم زد و پسرش احمد گفت آقا حالش خوب نیست و گذاشت رفت. البته من قبل از آمدن خمینی همه این حرفها را خیلی مفصلتر به دختر خمینی که با ما در رابطه بود زدم ولی میخواستم مستقیم هم به خودش که بزرگتر همه است بگویم.<br />
<br />
حالا بعد از این همه سال، همه میدانند که خمینی و نفرات او و خامنهای با مردم و با مجاهدین و با بقیه چه کردند، اما یک فرصتطلبانی هم پیدا شدهاند زیر علم سلطنت یا اسمهای دیگر که در این ۴۴ سال که گذشت خبری از آنها نبود. نمیدانم در شب شهادت موسی و اشرف و آذر و بقیه مجاهدین کجا بودند؟ در آن تیرخلاص ها و قتلعام و فروغ و آنهمه بمباران و حملات بعدی و موشک و کشت و کشتار مجاهدین کجا بودند که امروز سروکلهشان پیدا شده و بدون هیچ خجالتی باز هم به مجاهدین میتازند. به خدا هنوز جای شکنجههای زندانهای شاه بر بدن زندانیهای آن زمان هست. ممکن است نسل جوان خبری از جنایتهای شاه نداشته باشد به این جهت وظیفه امثال من این است که با گفتن آنها نگذاریم که جنایتهای بیحد و حصر آخوندها آنها از یاد ببرد. یعنی این قسمت از تاریخ را بخواهند پاک کنند. اینکه ما میگوییم نه شاه و شیخ به این خاطر است که در زندان و شکنجه و اعدام و کشتار و دزدی و دیکتاتوری، دو روی یک سکهاند و تفاوت در اندازهها چیزی از جرم و جنایت سلطنتی که بچه شاه آنرا وکالت میکند کم نمیکند.<br />
<br />
این را هم به جوانها بگویم که دل من به این خوش است که به یمن وجود سازمان با این تشکیلات مستحکم و رهبری مسعود و مریم کسی نمیتواند انقلاب را مثل سال ۵۷ کند. من خودم را در هر شرایط و سن و سالی یک سرباز برای مسعود و مریم میدانم و آنچه را بتوانم و وظیفه من است انجام میدهم.<br />
<br />
در شبهای قدر حرف من با جوانها این است که میخواهم تجربهام را بگویم که به اعتقاد من مسعود و مریم بهترین نفرات برای قیام و انقلاب جدید شما هستند. و هر کس با آنها دشمنی میکند، دشمن مردم ایران از ستم این آخوندها است. خدا را گواه میگیرم که این مهمترین معیار تشخیص دوستان و دشمنان انقلاب مردم است.<br />
<br />
خدایا، تو بر درون هرکس واقفی و میدانی من هیچ آرزویی جز رسیدن مسعود و مریم به ایران و آزادی مردم و رفاه و خوشبختی و سعادت آنها ندارم.<ref name=":1" /></blockquote><br />
==شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگرهی آمریکا==<br />
[[پرونده:شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی.jpg|جایگزین=شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگره آمریکا|بندانگشتی|330x330پیکسل|شهادت رائول روئیز در باره عزیز رضایی در کنگره آمریکا]]رائول روئیز (Raul Ruiz)، از نمایندگان کنگرهی آمریکا پس از دیدار با عزیز رضایی در پاریس و مشاهدهی آثار شلاقهای ساواک شاه بر کف پای در یکی از جلسههای کنگرهی آمریکا به تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۹ آبان ۱۴۰۴) عکس عزیز رضایی را بالا برد و خطاب به حضار گفت:<blockquote>امروز بهپا خاستهام تا شجاعت و فداکاری عمیق زنی را گرامی بدارم که داستانش نماد مبارزه پایدار برای آزادی و کرامت انسانی در ایران است. زنی که بهسادگی و با محبت «عزیز» نامیده میشود، بهمعنای «عزیز» یا «محبوب». نام کامل او عزیز رضایی است و او مادر مقاومت است. عزیز (زهرا نوروزی) در سال ۱۹۲۹ در تهران به دنیا آمد و همچون بسیاری از مادران سراسر جهان، در جوانی ازدواج کرد، خانواده بزرگی را بزرگ کرد و برای آینده بهتر فرزندانش تلاش نمود. اما جریانهای تاریخ ایران، خانواده او را به قلب سرکوب سیاسی و ارعاب کشاند. عزیز دردی را تحمل کرد که هیچ والدینی هرگز نباید با آن روبهرو شود: از دست دادن ۹تن از اعضای خانوادهاش؛ چهار پسر، سه دختر و دو داماد، که همه در دو دیکتاتوری پیدرپی کشته شدند آنان از صدای کسانی میترسیدند که بهدنبال دموکراسی و حقوق اولیه بودند. ابتدا در دوران شاه و سپس در رژیم آخوندها که جای او را گرفت. در دوران حکومت شاه، سه تن از فرزندان عزیز زندانی و شکنجه شدند و یکی در خیابان به دست پلیس مخفی کشته شد. خود عزیز در سال ۱۹۷۵ دستگیر شد و بیش از ۳سال را در زندان گذراند. او را شکنجه کردند، شلاق زدند، وارونه آویزان کردند، به حبس انفرادی انداختند، و با این حال هرگز نشکست. جای زخمها برکف پاهایش هنوز باقی است؛ گواه زندهای بر ظلم و ستمی که صرفاً بهخاطر خواستن آزادی برای مردمش تحمل کرد. پسرش مهدی، که هنگام دستگیری تنها ۱۹سال داشت، در برابر شکنجههایی که بر او وارد میشد سر تسلیم فرود نیاورد. در یک محاکمه عمومی نادر در حضور یک خبرنگار خارجی، او جنایات وحشیانه رژیم را افشا کرد و جان خود را وقف فقرا و ستمدیدگان ایران نمود. این سرپیچی، جانش را گرفت، اما صدای او همچنان طنینانداز است. پس از انقلاب ۱۹۷۹، مردم ایران به دموکراسی امیدوار بودند، اما به جای آن، استبدادی جدید و به بیرحمی (استبداد) قبلی سر برآورد. رژیم جدید بار دیگر خانواده عزیز را هدف قرار داد. در سال ۱۹۸۲، دخترش آذر که هشت ماهه باردار بود به همراه همسرش در یورشی از سوی سپاه پاسداران انقلاب کشته شدند. عزیز از کشور گریخت و مجبور به تبعید شد؛ جایی که مبارزه خود را از خارج ادامه داد. سالها بعد، اعضای بیشتری از خانوادهاش اعدام شدند. خانم رئیس، یک مادر تا کجا میتواند تحمل کند؟ یک خانواده برای آزادی چه اندازه باید فداکاری کند؟با وجود این خسارتهای غیرقابل تصور، با وجود محرومیت از حق بازگشت به وطن، عزیز هرگز امید خود به ایرانی دموکراتیک و آزاد را از دست نداده است. امروز، در نود و چند سالگی، در آپارتمانی ساده در حومه پاریس زندگی میکند و همچنان استوار است. او همچنان به صراحت سخن میگوید. همچنان باور دارد. او میگوید: «جنبش رهایی ایران نمرده است. قوی است، زنده است و ما رو به جلو حرکت میکنیم». داستان عزیز رضایی تنها درباره رنج نیست؛ درباره استقامت است، درباره تابآوری و مقاومت است. گواهی است بر روح شکستناپذیر مردم ایران که همچنان خواستار حقوق اولیه انسانی هستند و برای رسیدن به آن همه چیز، حتی جان خود را به خطر میاندازند. خانم رئیس، ما در کنگره ایالات متحده ایستادهایم؛ جایی که نماد آزادی و صدای دموکراتیک است. هرگز نباید این ارزشها را بدیهی بدانیم و هرگز نباید از کسانی که در سراسر جهان برای آن مبارزه میکنند روی برگردانیم. امروز، من عزیز، مادر مقاومت، و همه ایرانیانی را گرامی میدارم که شجاعانه در برابر ستم ایستادهاند. من در کنار مردم ایران در تلاش برای رسیدن به دموکراسی، برابری و کرامت انسانی ایستادهام. و بار دیگر تأیید میکنم که ایالات متحده همیشه از حقوق اساسی مردمانی که در جستوجوی آزادی هستند حمایت خواهد کرد. باشد که شجاعت عزیز همچنان ما را الهام بخشد، همانگونه که مرا الهام بخشیده است. باشد که فداکاریهای او هرگز فراموش نشود. و باشد که روزی نزدیک فرا رسد که مردم ایران در صلح، عدالت و دموکراسی آزاد زندگی کنند.</blockquote><br />
==شعر رضا رضایی خطاب به عزیز پس از شهادت مهدی رضایی==<br />
[[پرونده:رضا رضایی - ۲.jpg|جایگزین=رضا رضایی|بندانگشتی|300x300پیکسل|رضا رضایی]]شعری سرودهی رضا رضایی خطاب به مادرش، عزیز پس از شهادت برادر کوچکش مهدی رضایی که با صدای خودش آن ضبط و ارسال کرده است.<blockquote>'''به یاد برادر مجاهدم مهدی شهید'''<br />
<br />
مادر بدان امید که گردم دوباره باز<br />
<br />
بر راه کوچه دیده گریان خود مدوز<br />
<br />
خورشید زندگانی پرالتهاب من<br />
<br />
خواهد کند غروب بههنگام نیمروز<br />
<br />
ایام کودکی که به لبهای خرد من<br />
<br />
اول سخن ز آیه قرآن گذاشتی<br />
<br />
آن روز بذر مهر ضعیفان خلق را<br />
<br />
در جان من به مزرع اندیشه کاشتی<br />
<br />
گفتی به من که راه خدا راه مردم است<br />
<br />
در راه او به مایه جانت جهاد کن<br />
<br />
مردان حق طلیعهٌ آزادمردیاند<br />
<br />
خود را رها ز سلطه هر انقیاد کن<br />
<br />
زان پس به گرد خویش نگه کرده یافتم<br />
<br />
انبوه کودکان گرفتار درد را<br />
<br />
پوشانده با غبار قدمهای عابران<br />
<br />
از دیدگان رهگذران روی زرد را<br />
<br />
دیدم چگونه کودک بیمار یک فقیر<br />
<br />
بر روی دست مادر خود جان سپرد و مرد<br />
<br />
غلطید اشک مادر و دندان خویش را<br />
<br />
از فرط اضطرار به لبهای خود فشرد<br />
<br />
دیدم که اهرمن ز ره آورد مردمان<br />
<br />
پر میکند دهان به غارت گشوده را<br />
<br />
از خون روستایی صحرای دوردست<br />
<br />
لبریز میکند همه شب جام باده را<br />
<br />
دیدم چگونه مردم محروم و بی امید<br />
<br />
چشمان بیفروغ به آینده بستهاند<br />
<br />
دزد از میان خانه به تاراج میبرد<br />
<br />
یاران به گوشهیی به تماشا نشستهاند<br />
<br />
شب سرد بود و تیره و صحرا خموش و رام<br />
<br />
ابر سیه گرفته فروغ ستاره را<br />
<br />
اندیشههای مردم آزاده وطن<br />
<br />
گم کرده در طریق هدف راه چاره را<br />
<br />
آن نغمههای پاک که خواندی هزار بار<br />
<br />
در گوش جان خستهام آغاز راز کرد<br />
<br />
با آیههای سوره فجر و حدید و صف<br />
<br />
بر روی من دریچه امید باز کرد<br />
<br />
ناگاه در سپیده صبحی ز هم گسست<br />
<br />
بانگ گلولههای مجاهد سکوت را<br />
<br />
طوفان یک اراده پرشور همرهان<br />
<br />
از هم درید لانه صد عنکبوت را<br />
<br />
مادر ببین که بذر نخستین که کاشتی<br />
<br />
در جان من شکفت و ز هر سو جوانه زد<br />
<br />
آن شعلهیی که در دل من برفروختی<br />
<br />
از لوله سلاح من اکنون زبانه زد<br />
<br />
مادر سپاس آخرم آخر قبول کن<br />
<br />
پاداش آن سرود نخستین که خواندهای<br />
<br />
آن آیههای پاک که با رازهای آن<br />
<br />
در جانم اشتیاق شهادت نشاندهای<br />
<br />
ای هموطن طریق تو تاریک بود و من<br />
<br />
با خون خود چراغ رهت برفروختم<br />
<br />
دیدی که راه و میروی اکنون و با شتاب<br />
<br />
من نیز مفتخر که در این راه سوختم <ref>[https://hambastegimeli.com/8434_2010-06-15-15-16-24 مجاهد کبیر رضا رضایی- سخن این است که خاکستر تو تخم رزم آور دیگر باشد]</ref></blockquote><br />
==منابع==</div>Alireza k h