<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Aliasghar</id>
	<title>ایران پدیا - مشارکت‌های کاربر [fa]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.iran-pedia.org/w/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Aliasghar"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7/Aliasghar"/>
	<updated>2026-04-14T19:59:56Z</updated>
	<subtitle>مشارکت‌های کاربر</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.0</generator>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36368</id>
		<title>پرونده:نامه منتظری به خمینی در مورد قتل عام ۶۷.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36368"/>
		<updated>2019-04-06T07:49:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:نامه منتظری به خمینی در مورد قتل عام ۶۷.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1_%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85_%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8%D9%87_%D9%88_%D9%85%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A8%DB%8C%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7_%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D8%AF.jpg&amp;diff=36367</id>
		<title>پرونده:محسن محمدباقر بازیگر فیلم غریبه و مه ساخته بهرام بیضایی که در قتل عام ۶۷ اعدام شد.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1_%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85_%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8%D9%87_%D9%88_%D9%85%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A8%DB%8C%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7_%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D8%AF.jpg&amp;diff=36367"/>
		<updated>2019-04-06T07:49:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:محسن محمدباقر بازیگر فیلم غریبه و مه ساخته بهرام بیضایی که در قتل عام ۶۷ اعدام شد.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D9%88_%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36366</id>
		<title>پرونده:اسم و تصویر برخی از قتل عام شدگان ۶۷.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D9%88_%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36366"/>
		<updated>2019-04-06T07:46:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:اسم و تصویر برخی از قتل عام شدگان ۶۷.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86.JPG&amp;diff=36365</id>
		<title>پرونده:گورستان خاوران سمنان.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86.JPG&amp;diff=36365"/>
		<updated>2019-04-06T07:45:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:گورستان خاوران سمنان.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=36364</id>
		<title>پرونده:گورستان خاوران تهران.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=36364"/>
		<updated>2019-04-06T07:45:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:گورستان خاوران تهران.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D8%A7%D9%84_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36363</id>
		<title>پرونده:قتل عام زندانیان سیاسی در سال ۶۷.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B3%D8%A7%D9%84_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36363"/>
		<updated>2019-04-06T07:44:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:قتل عام زندانیان سیاسی در سال ۶۷.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ali_Akbar_Alaeyni_%D9%80_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C.jpg&amp;diff=36362</id>
		<title>پرونده:Ali Akbar Alaeyni ـ علی اکبر علائینی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ali_Akbar_Alaeyni_%D9%80_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1_%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C.jpg&amp;diff=36362"/>
		<updated>2019-04-06T07:43:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:Ali Akbar Alaeyni ـ علی اکبر علائینی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD.jpg&amp;diff=36361</id>
		<title>پرونده:خانواده مصباح.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD.jpg&amp;diff=36361"/>
		<updated>2019-04-06T07:43:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:خانواده مصباح.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B2_%DA%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C.jpg&amp;diff=36360</id>
		<title>پرونده:جسد بیرون مانده از گورهای دست جمعی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AC%D8%B3%D8%AF_%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B2_%DA%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C.jpg&amp;diff=36360"/>
		<updated>2019-04-06T07:42:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:جسد بیرون مانده از گورهای دست جمعی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D9%81%D8%B3_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87.JPG&amp;diff=36359</id>
		<title>پرونده:قفس از ابزار شکنجه.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D9%81%D8%B3_%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87.JPG&amp;diff=36359"/>
		<updated>2019-04-06T07:41:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:قفس از ابزار شکنجه.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%84%D8%A7%D8%AC%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C_%D9%88_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C.JPG&amp;diff=36358</id>
		<title>پرونده:از راست اسدالله لاجوردی و محمدی گیلانی.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%84%D8%A7%D8%AC%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C_%D9%88_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C.JPG&amp;diff=36358"/>
		<updated>2019-04-06T07:39:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:از راست اسدالله لاجوردی و محمدی گیلانی.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%B3%D9%85%DB%8C%D9%87_%D9%86%D9%82%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%AC%D8%A7_%D9%88_%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87_%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85%DB%8C.jpg&amp;diff=36357</id>
		<title>پرونده:از راست سمیه نقره خاجا و فاطمه رحیمی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%B3%D9%85%DB%8C%D9%87_%D9%86%D9%82%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%AC%D8%A7_%D9%88_%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87_%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85%DB%8C.jpg&amp;diff=36357"/>
		<updated>2019-04-06T07:39:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:از راست سمیه نقره خاجا و فاطمه رحیمی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%AA_%D8%A7%D8%B2_%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C.jpg&amp;diff=36356</id>
		<title>پرونده:گزارش تلویزیون اورینت از کنفرانس جنبش دادخواهی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%AA_%D8%A7%D8%B2_%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C.jpg&amp;diff=36356"/>
		<updated>2019-04-06T07:34:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:گزارش تلویزیون اورینت از کنفرانس جنبش دادخواهی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%81%D9%88_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36355</id>
		<title>پرونده:گزارش سازمان عفو بین الملل در مورد قتل عام ۶۷.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%81%D9%88_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36355"/>
		<updated>2019-04-06T07:33:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:گزارش سازمان عفو بین الملل در مورد قتل عام ۶۷.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85.JPG&amp;diff=36354</id>
		<title>پرونده:اعدام زندانیان سیاسی - موزه شهدای قتل عام.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85.JPG&amp;diff=36354"/>
		<updated>2019-04-06T07:32:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:اعدام زندانیان سیاسی - موزه شهدای قتل عام.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-_%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85.JPG&amp;diff=36353</id>
		<title>پرونده:زندانیان در صف اعدام- موزه شهدای قتل عام.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-_%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85.JPG&amp;diff=36353"/>
		<updated>2019-04-06T07:31:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:زندانیان در صف اعدام- موزه شهدای قتل عام.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1_%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA_%D9%85%D8%B1%DA%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36352</id>
		<title>پرونده:اعضاء هیأت مرگ در قتل عام ۶۷.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%B6%D8%A7%D8%A1_%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA_%D9%85%D8%B1%DA%AF_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.jpg&amp;diff=36352"/>
		<updated>2019-04-06T07:30:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:اعضاء هیأت مرگ در قتل عام ۶۷.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7_%D8%A8%D9%87_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C.jpg&amp;diff=36351</id>
		<title>پرونده:موسوی اردبیلی از عامرین قتل عام ۶۷ به همراه حسن روحانی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7_%D8%A8%D9%87_%D9%87%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%87_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C.jpg&amp;diff=36351"/>
		<updated>2019-04-06T07:29:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:موسوی اردبیلی از عامرین قتل عام ۶۷ به همراه حسن روحانی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85.jpg&amp;diff=36350</id>
		<title>پرونده:آماده سازی زندانیان برای قتل عام.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85.jpg&amp;diff=36350"/>
		<updated>2019-04-06T07:28:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آماده سازی زندانیان برای قتل عام.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%8C.jpg&amp;diff=36349</id>
		<title>پرونده:آیت الله منتظری.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%8C.jpg&amp;diff=36349"/>
		<updated>2019-04-06T07:28:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:آیت الله منتظری.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:S_%D9%80_2851_%D9%80_Nassrin_Shoja%27i_%D9%80_%D9%86%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9%DB%8C.jpg&amp;diff=36348</id>
		<title>پرونده:S ـ 2851 ـ Nassrin Shoja&#039;i ـ نسرین شجاعی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:S_%D9%80_2851_%D9%80_Nassrin_Shoja%27i_%D9%80_%D9%86%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9%DB%8C.jpg&amp;diff=36348"/>
		<updated>2019-04-06T07:26:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:S ـ 2851 ـ Nassrin Shoja&amp;#039;i ـ نسرین شجاعی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C_%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AF.jpg&amp;diff=36347</id>
		<title>پرونده:اعدام دسته جمعی اکراد.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87_%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C_%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AF.jpg&amp;diff=36347"/>
		<updated>2019-04-06T07:25:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:اعدام دسته جمعی اکراد.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D8%B5%D8%BA%D8%B1_%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%B5%D9%86%D9%85_%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C_%D9%88_%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF.jpg&amp;diff=36346</id>
		<title>پرونده:از راست اصغر اخوان، صنم قریشی و خیرالله اقبالی نژاد.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%A7%D8%B5%D8%BA%D8%B1_%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%B5%D9%86%D9%85_%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%B4%DB%8C_%D9%88_%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF.jpg&amp;diff=36346"/>
		<updated>2019-04-06T07:23:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:از راست اصغر اخوان، صنم قریشی و خیرالله اقبالی نژاد.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7_%D9%86%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C_-_%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%85_%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4_%D8%B4%D9%85%D8%B3.jpg&amp;diff=36345</id>
		<title>پرونده:از راست بالا نسرین رستمی - شکرالله مشکین فام جلیل مرادپور و سیاوش شمس.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7_%D9%86%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C_-_%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%85_%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%88%D8%B4_%D8%B4%D9%85%D8%B3.jpg&amp;diff=36345"/>
		<updated>2019-04-06T07:22:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:از راست بالا نسرین رستمی - شکرالله مشکین فام جلیل مرادپور و سیاوش شمس.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D8%B9%D9%84%DB%8C.JPG&amp;diff=36344</id>
		<title>پرونده:عین الله پور علی.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D8%B9%D9%84%DB%8C.JPG&amp;diff=36344"/>
		<updated>2019-04-06T07:21:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:عین الله پور علی.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C.JPG&amp;diff=36343</id>
		<title>پرونده:عباس عمانی.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C.JPG&amp;diff=36343"/>
		<updated>2019-04-06T07:20:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:عباس عمانی.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7_%DA%86%D9%85%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86.JPG&amp;diff=36342</id>
		<title>پرونده:حمله به هواداران مجاهدین توسط چماقداران.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7_%DA%86%D9%85%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86.JPG&amp;diff=36342"/>
		<updated>2019-04-06T07:19:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:حمله به هواداران مجاهدین توسط چماقداران.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.JPG&amp;diff=36341</id>
		<title>پرونده:قتل عام ۶۷.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%82%D8%AA%D9%84_%D8%B9%D8%A7%D9%85_%DB%B6%DB%B7.JPG&amp;diff=36341"/>
		<updated>2019-04-06T07:18:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:قتل عام ۶۷.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=36333</id>
		<title>کنفرانس لهستان</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3_%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=36333"/>
		<updated>2019-04-05T15:27:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات اجلاس سران&lt;br /&gt;
| نام اجلاس      = کنفرانس لهستان&lt;br /&gt;
| عنوان‌های دیگر = کنفرانس ورشو&lt;br /&gt;
| تصویر         =مایک پمپئو در قاهره.jpg&lt;br /&gt;
| دگرتوضیح      = بررسی مسائل خاورمیانه&lt;br /&gt;
| توضیح تصویر   =مایک پمپئو در حال اعلام تصمیم برای کنفرانس ورشو در دانشگاه آمریکایی قاهره&lt;br /&gt;
| کشور          = لهستان&lt;br /&gt;
| تاریخ         = ۱۳ و ۱۴فوریه۲۰۱۹–۲۴و ۲۵ بهمن ۹۷&lt;br /&gt;
| شعار          =ثبات، صلح، آزادی و امنیت در خاورمیانه&lt;br /&gt;
| محل‌های برگزاری= ورشو&lt;br /&gt;
| شهرها         =&lt;br /&gt;
| شرکت‌کنندگان   =اغلب وزرای خارجه کشورهای خاورمیانه واروپا به جز ایران&lt;br /&gt;
| بنیان‌گذار     = مایک پمپئو وزیرخارجه ایالات متحده آمریکا&lt;br /&gt;
| پس از         =&lt;br /&gt;
| پیش از        =&lt;br /&gt;
| وبگاه         = &amp;lt;!-- {{URL|example.com}} --&amp;gt;&lt;br /&gt;
| نکته‌های کلیدی =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;کنفرانس لهستان&#039;&#039;&#039; نام کنفرانسی بود که در روزهای ۲۴ و ۲۵ بهمن ۱۳۹۷ (۱۳ و ۱۴ فوریه ۲۰۱۹) برای بررسی مسائل خاور میانه و به‌ویژه نقش حکومت ایران در منطقه با میزبانی لهستان برگزار شد. این کنفرانس بین‌المللی که با حضور وزرای خارجه و و هیأت‌های نمایندگی بیش از ۶۰ کشور جهان در شهر ورشو پایتخت لهستان تشکیل شد، پس از ۲روز با صدور یک بیانیه به کار خود پایان داد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در پایان نشست ۲روزه ورشو، مایک پنس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، بر شکست سیاست مماشات با حکومت ایران تأکید کرد و گفت: «در (قیام ۸۸) جهان فرصت را از دست داد... اما این‌بار این اتفاق نخواهد افتاد. مردم ایران به خیابان‌ها ریخته‌اند. این‌بار ما در کنار آنها خواهیم بود. به شما قول می‌دهم...».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اجلاس ورشو انعکاس‌های بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های خارجی و بین‌المللی داشت. از رسانه‌های آمریکایی تا اروپایی و اروپای شرقی سابق از لهستان تا آلبانی و کشورهای حوزه بالکان و سایر کشورهایی که در این اجلاس شرکت داشتند و رسانه‌های کشورهای عربی به شکل وسیعی به این اجلاس و حضور مجاهدین انعکاس دادند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== سخنرانی روز اول ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== سخنان وزیر خارجه لهستان در سخنرانی افتتاحیه ===&lt;br /&gt;
کنفرانس ورشو روز ۲۴بهمن ۱۳۹۷ (۱۳ فوریه ۲۰۱۹) با سخنان وزیر خارجه لهستان میزبان این کنفرانس آغاز شد. وی با اشاره به تروریسم، دخالت‌های منطقه‌ای و دیگر حرکات نظام حاکم بر ایران گفت: «ما رفتار غیرقابل تحمل رژیم ایران را محکوم می‌کنیم». &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روز جمعه ۲۱دی‌ماه مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در سخنرانی خود در دانشگاه آمریکایی قاهره اعلام کرد، آمریکا قرار است ۱۳ و ۱۴ فوریه (۲۴و ۲۵ بهمن) سال جاری کنفرانسی در لهستان برگزار کند که در آن به مسائل خاورمیانه و بویژه نقش ایران در منطقه پرداخته خواهد شد. او گفت: «دوره سکوت ما در قبال اقدامات رژیم ایران تمام شد و دولت آمریکا با اقدامات بی‌ثبات کننده رژیم ایران در منطقه برخورد خواهد کرد.» مایک پمپئو با اشاره به دخالتهای جمهوری اسلامی ایران در منطقه گفت: «کارزار مقابله با توسعه‌طلبی رژیم ایران متوقف نخواهد شد. ما در مقابل دخالت رژیم ایران در سوریه و لبنان می‌ایستیم. ما دخالت رژیم ایران را در یمن برنمی‌تابیم.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اعلام این خبر واکنشهای بسیار و متفاوتی را در مجامع بین‌المللی برانگیخت و تحلیلهای مختلفی از این واقعه صورت گرفت&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پیشینه کنفرانس لهستان ==&lt;br /&gt;
بعد از روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا سیاست قبلی دولت آمریکا در قبال ایران به کلی تغییر کرد و بر خلاف دولت اوباما که به دنبال کاهش تضاد با رژیم ایران بود و امتیازات بسیاری را در منطقه خاور میانه به جمهوری اسلامی ایران داده بود، دولت جدید آمریکا سیاست خود را بر مبنای ایستادن در مقابل جمهوری اسلامی استوار کرد. ترامپ بر اساس سیاست اعلام شده خود قبل از انتخابات ریاست جمهوری از همان ابتدای روی کار آمدن خود توافق برجام را که بین ایران و ۵ عضو دائم شورای امنیت و آلمان در مورد بروژه هسته‌ای ایران بسته شده بود زیر سؤال برد و آنرا یک توافق بد خواند و خواستار این بود که ایران دوباره پای میز مذاکره بیاید تا توافقی جدید حاصل شود که درنهایت به خروج آمریکا از این توافق انجامید و بعد از آن با تعیین ضرب‌الاجل بار دیگر تحریمهای گسترده علیه ایران را اعمال کرد.&lt;br /&gt;
[[پرونده:امضای سند خروج از برجام توسط ترامپ.JPG|بندانگشتی|امضای سند خروج از برجام توسط ترامپ]]&lt;br /&gt;
از طرف دیگر مایک پمپئو وزیرخارجه آمریکا ۱۲شرط را برای تغییر رفتار جمهوری اسلامی اعلام کرد تا اینکه نهایتاً در ۲۱دیماه ۹۷ در یک سخنرانی دردانشگاه آمریکایی قاهره که در چارچوب سفر وزیرخارجه آمریکا به هشت کشور منظقه خاوز میانه صورت گرفته بود اعلام کرد که آمریکا قرار است ۱۳و۱۴فوریه سال جاری کنفرانسی را در لهستان برگزار کند که در آن به مسائل خاورمیانه و به‌ویژه نقش ایران در منطقه خواهد پرداخت. با توجه به آنچه بعد از این اعلام اتفاق افتاد و موضع‌گیریهای طرفهای مختلف بر سر کنفرانس لهستان قطعی است که موضوع اصلی کنفرانس ورشو در مورد اقدامات و به گفته مقامات آمریکایی دخالتهای ایران در منطقه خاورمیانه و جلوگیری از اقدامات بی‌ثبات کننده آن است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضع‌گیری‌ها و اقدامات حکومت ایران در قبال کنفرانس لهستان ==&lt;br /&gt;
بلافاصله بعد از اعلام برگزاری کنفرانس لهستان توسط مایک پمپئو محمد جواد ظریف وزیرخارجه جمهوری اسلامی ایران و معاونش عباس عراقچی واکنش نشان دادند. ظریف در صفحه توییتر خود نوشت: «یادآوری به میزبان و شرکت کنندگان کنفرانس ضد ایرانی: کسانی که در آخرین نمایش ضد ایرانی توسط آمریکا شرکت کرده بودند، یا مرده‌اند، یا بی آبرو شده‌اند، یا به حاشیه رانده شده‌اند؛ و ایران از همیشه قوی تر است. دولت لهستان نمی‌تواند این شرمندگی را پاک کند: در حالی که ایران لهستانی‌ها را در جنگ جهانی دوم نجات داد، این کشور اکنون میزبان سیرک مذبوحانه ضد ایرانی شده‌است.»&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/a127125342060.html واکنش ظریف به کنفرانس ضد ایرانی در لهستان] ـ مشرق نیوز&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین عباس عراقچی پناه دادن ایران به پناهندگان لهستانی درجریان جنگ جهانی دوم را گوشزد کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/e03f125342986.html ایسنا]&amp;lt;/ref&amp;gt; کاردار لهستان به منظور اعتراض به میزبانی لهستان از این کنفرانس روز شنبه ۲۲ دی ۹۷ به وزارت خارجه ایران فراخوانده شد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/dd21125417900.html کاردار لهستان به وزارت امور خارجه فراخوانده شد] ـ ایسنا&amp;lt;/ref&amp;gt;درادامه عباس کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان جمهوری اسلامی موضع گیری کرد و علت انتخاب لهستان به میزبانی کنفرانس را تصمیم لهستان برای ایجاد پایگاه نظامی ناتو در خاکش و همجنین قرارداد خرید سامانه دفاعی پاتریوت از آمریکا و همجنین جایگزینی خرید گاز طبیعی از آمریکا به جای روسیه ذکر کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[http://tnews.ir/site/7053125419628.html باشگاه خبرنگاران جوان]&amp;lt;/ref&amp;gt;و همین‌طور رئیس سازمان سینمایی از لغو برنامه هفته فیلم لهستان در واکنش به میزبانی لهستان خبر داد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/b24e125434521.html خبرگزاری تسنیم]&amp;lt;/ref&amp;gt;تعدادی از نمایندگاه مجلس و نشریات نیز خواستار اخراج سفیر لهستان شدند.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/a96a125414213.html روزنامه اصولگرا: سفیر لهستان را اخراج کنید]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:توییت ظریف درباره کنفرانس لهستان.JPG|بندانگشتی|توییت محمد جواد ظریف دربارهٔ کنفرانس لهستان]]&lt;br /&gt;
از همان زمان اعلام برگزاری نشست ورشو رسانه‌های ایران به بسیج گسترده‌ای علیه این اجلاس دست زدند. ابتدا تلاش کردند که هدق از کنفرانس لهستان را نزدیکی اعراب و اسراییل نشان بدهند و یا اینکه آمریکا با این اجلاس به دنبال ایجاد شکاف در اتحادیه اروپاست تبلیغ گسترده‌ای حول اینکه فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و همچنین نماینده روسیه در این اجلاس شرکت نخواهند کرد صورت گرفت یا اینکه این اجلاس با واکنش سردی از طرف کشورهای اتحادیه اروپا مواجه شده‌است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هم‌جنین در تبلیغات نشریات ایرانی این موضوع مطرح شد که گویا قرار است ایران نیز به کنفرانس لهستان دعوت شود و حتی اینکه چون کشورها از کنفرانس لهستان استقبال نکرده‌اند احتمال دارد این کنفرانس لغو شود و در نهایت به این استدلال منوسل شدند که به خاطر اعتراضات جهانی به کنفرانس لهستان آمریکا در بیانیه‌ی وزارت خارجه دربارهٔ این اجلاس متن آنرا تعدیل کرده و نامی از ایران نبرده و موضوع کنفرانس لهستان را رسیدگی به مشکلات منطقه خاورمیانه عنوان کرده‌است. همچنین در بسیاری از روزنامه‌ها از طرف نهادهای ضد جنگ بیانیه‌های منتشر می‌شد که برگزاری این کنفرانس را محکوم کرده‌اند و خواستار برگزاری اجلاس صلح با حضور ایران شده‌اند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما در بسیاری از موضع گیریها و تحلیلهای روزنامه‌ها و مقامات جمهوری اسلامی ایران این موضوع که کنفرانس لهستان یک سرفصل در رفتار آمریکا در قبال رژیم ایران است موج می‌زند و همدیگر را به هوشیاری در اینباره فرا می‌خوانند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزنامه وطن امروز در شماره روز دوشنبه ۲۴دیماه خود دربارهٔ کنفرانس بین‌المللی لهستان نوشت: اولین نکته جالب‌توجه که دربارهٔ کنفرانس لهستان به‌نظر می‌رسد، میزان شباهت آن به گردهمایی‌های سالانه (مجاهدین) در پایتخت‌های اروپایی مانند پاریس است که هر سال برگزار می‌شود.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A8%DA% کنفرانس لهستان به سبک کنفرانس (مجاهدین)]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حسینی سفیر سابق جمهوری اسلامی در ایتالیا با تأکید براین‌که «ترامپ و تیم او گزینه‌های زیادی را برای دستیابی به تسلیم جمهوری اسلامی مورد توجه قرار داده‌اند»، می‌نویسد: تیم ترامپ با همین تصور رویکرد روابط خود با (مجاهدین) را افزایش داد (و) (اکنون) آمریکا به فکر تجدید یارگیری و تقویت ائتلاف خود با محوریت ضدیت و خصومت با جمهوری اسلامی می‌باشد؛ و برگزاری نشست لهستان در این راستا قابل تحلیل و ارزیابی است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
یک دیپلمات سابق دیگر به نام مجلسی هم هشدار می‌دهد: ترامپ، بولتون و پمپئو برای تعارف با جمهوری اسلامی نیامده‌اند و برنامه خودشان را دربارهٔ ستیز با نظام از قبل اعلام کرده‌اند و دنبال بهانه جدی و یارگیری جنگی هستند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جهان‌آبادی عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون قضایی مجلس نیز می‌گوید: آ مریکا… با تقویت مجدد (مجاهدین) به‌دنبال اقدامات میدانی علیه (نظام) است که برگزاری اجلاس امنیتی ضد جمهوری اسلامی در لهستان نیز در همین راستا است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی خرم سفیر پیشین جمهوری اسلامی در مقر اروپایی ملل متحد نیز در هشداری نسبت به اجماع جهانی علیه رژیم در لهستان نوشته‌است: «اگر مایک پمپئو موفق شود اجلاس تبلیغاتی لهستان را به اجلاس سیاسی تبدیل نماید، پیش‌درآمد یک ائتلاف نظامی علیه نظام تلقی می‌شود… به‌طور مثال، ارتباط سازمان مجاهدین خلق با دولت افغانستان هشداری جدی در جدا شدن دوستان از نظام است». او اضافه کرد: «همه دارند به سرعت اختلافات خود را به دعوت آمریکا کنار می‌گذارند تا به یک دشمنی یعنی دشمنی با نظام بپردازند. در این میان به‌نظر نمی‌آید نظام حتی یک دوست واقعی داشته باشد که در مقابل این موج سنگین سیاسی بایستد و از نظام حمایت نماید. دوستان (ما) عموماً در حد ایستادگی تا مرزهای منافع زودگذر خودشان هستند که هرگاه مابه ازای آن را از آمریکا دریافت دارند، دست از دوستی با نظام برمی‌دارند».&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%B3-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8% هراس رژیم ایران از مجاهدین و اجماع جهانی در کنفرانس ورشو]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضع‌گیری مقامات آمریکایی در مورد کنفرانس لهستان ==&lt;br /&gt;
ابتدا مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا در سخنرانی خود در دانشگاه آمریکایی قاهره برگزاری این کنفرانس را به میزبانی لهستان اعلام کرد در پی این اعلام آمریکا و لهستان در بیانیه مشترکی در روز ۲۱ دیماه ۹۷ اعلام کردند: «ما خشنودیم که آمریکا و جمهوری لهستان به‌طور مشترک میزبان اجلاس وزیران برای ارتقای آینده صلح و امنیت در خاورمیانه در ورشو هستیم که در ۱۳و ۱۴ فوریه (۲۴و ۲۵ بهمن) برگزار می‌شود. ما در ایجاد یک خاورمیانه صلح‌آمیز و باثبات‌تر منافع مشترک داریم. این اجلاس وزیران مجمعی از کشورهایی خواهد بود که نسبت به بی‌ثباتی در این منطقه نگرانند و ارزیابیها و ایده‌های خود برای یک راه به جلو ارائه می‌کنند. این اجلاس به طیفی از مسائل شامل تروریسم و افراط‌گرایی، توسعه موشکی و تکثیر و امنیت و تجارت دریانوردی و تهدیدات گروه‌های دست‌نشانده رژیم ایران در سراسر این منطقه می‌پردازد.»&lt;br /&gt;
[[پرونده:توییت پمپئو درباره کنفرانس لهستان.JPG|بندانگشتی|توییت مایک پمپئو دربارهٔ کنفرانس لهستان]]&lt;br /&gt;
پمپئو در مصاحبه‌ای که با فاکس نیوز داشت گفت: این گردهمایی از ۱۳ تا ۱۴ فوریه در لهستان خواهد بود که با تمرکز روی ثبات و صلح و آزادی خاورمیانه و امنیت در این منطقه خواهد بود که شامل عنصر مهم اطمینان از عدم نفوذ بی‌ثبات کننده ایران می‌باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مایک پمپئو همچنین در پیامی ویدئویی به اجلاس جهانی اقتصاد در داووس به دخالتهای بی‌ثبات کننده‌ی رژیم ایران در منطقه‌ی خاور میانه اشاره کرد از جمله در یمن و سوریه و لبنان و همچنین عراق و از عزم آمریکا و کشورهای منطقه برای جلوگیری از این دخالتها خبر داد و به کنفرانس لهستان اشاره کرد که برای این منظور تشکیل خواهد شد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/ÙØ§ÛÚ©-Ù¾ÙÙ¾Ø¦Ù-Ù¾ÛØ§ÙÛ-Ø¯Ø§ÙÙØ³-Ø§Ø¦ØªÙØ§ÙÛ-Ø¬ÙØ§ÙÛ-Ø¨Ø±Ø§Û-ÙÙ مایک پمپئو در پیامی به داووس] ـ &amp;lt;/ref&amp;gt;در ادامه این کارزار وزیر خارجه آمریکا روز پنج شنبه ۴ بهمن ۹۷ با جرمی هانت وزیر خارجه انگلستان دیدار کرد و از او رسماً برای شرکت در کنفرانس ورشو دعوت کرد. وی در این دیدار در مورد کنفرانس لهستان گفت: ٰاین ائتلاف جهانی است که در ماه فوریه در ورشو برای ثبات خاورمیانه تشکیل خواهد شد و کشورها به ما ملحق خواهند شد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A گفتگوهای وزیران خارجه آمریکا و انگلستان درباره مقابله با رفتار شریرانه رژیم ایران]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روز جمعه ۵ بهمن ۹۷ روزنامه گاردین اعلام کرد که وزیر خارجه انگلستان موافقت کرد که در اجلاس لهستان شرکت کند.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/Ø´Ø±Ú©Øª-ÙØ²ÛØ±-Ø®Ø§Ø±Ø¬Ù-Ø§ÙÚ¯ÙØ³ØªØ§Ù-Ø§Ø¬ÙØ§Ø³-ÙÙØ³ØªØ§Ù-Ø¹ÙÛÙ-Ø شرکت وزیر خارجه انگلستان در اجلاس لهستان علیه رژیم ایران] &amp;lt;/ref&amp;gt;ژنرال جک کین معاون سابق ستاد نیروی زمینی آمریکا در این‌رابظه گفت: رژیم ایران در پی ایجاد پلی زمینی بین عراق سوریه و لبنان است و ما می‌خواهیم این رژیم را از این پل محروم کنیم خبر خوب این‌که ماه آینده آمریکا و متحدانمان استراتژی مقابله با رژیم ایران را در لهستان تدوین خواهند کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/ÚÙØ±Ø§Ù-Ú©ÛÙ-ØªØ¯ÙÛÙ-Ø§Ø³ØªØ±Ø§ØªÚÛ-ÙÙØ§Ø¨ÙÙ-Ø±ÚÛÙ-Ø§ÛØ±Ø§Ù-Ù تدوین استراتژی مقابله با رژیم ایران در لهستان]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کاخ سفید روز چهارشنبه ۱۰بهمن طی بیانیه‌ای اعلام کرد: مایک پنس معاون رئیس‌جمهور آمریکا در اواسط فوریه به‌نمایندگی از رئیس‌جمهور دونالد ترامپ به اروپا سفر خواهد کرد. او از ۲۴تا ۲۷ بهمن از لهستان و آلمان بازدید خواهد کرد. در ورشوی لهستان، معاون رئیس‌جمهور سخنران اصلی اجلاس وزیران برای ترویج آینده‌ای با صلح و امنیت در خاورمیانه خواهد بود. این اجلاس به میزبانی مشترک آمریکا و لهستان به‌دنبال گردهم آوردن کشورهایی است که نسبت به بی‌ثباتی در منطقه نگران هستند.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/ÙØ§ÛÚ©-Ù¾ÙØ³-Ø§Ø¬ÙØ§Ø³-ÙØ±Ø´Ù-Ø¯Ø±Ø¨Ø§Ø±Ù-Ø§ÙØ¶Ø§Ø¹-Ø®Ø§ÙØ±ÙÛØ§ÙÙ-Ø مایک پنس در اجلاس ورشو درباره اوضاع خاورمیانه سخنرانی خواهد کرد]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا روز پنجشنبه ۱۱بهمن۹۷ در مصاحبه با تلویزیون فاکس گفت: رژیم ایران تهدیدی برای جهان و آمریکا است و نمی‌گذاریم ایران یک کره شمالی دیگر شود.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/ÙØ§ÛÚ©-Ù¾ÙÙ¾Ø¦Ù-Ø±ÚÛÙ-Ø§ÛØ±Ø§Ù-ØªÙØ¯ÛØ¯Û-Ø¨Ø±Ø§Û-Ø¬ÙØ§Ù-Ø¢ÙØ±ÛÚ مایک پمپئو در مصاحبه با فاکس نیوز]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== اقدامات لهستان در قبال کنفرانس ورشو ==&lt;br /&gt;
[[پرونده:ملاقات عراقچی با وزیر خارجه لهستان.JPG|بندانگشتی|سفر معاون وزیر خارجه لهستان و ملاقات با عباس عراقچی]]&lt;br /&gt;
وزارت خارجه لهستان به احضار کاردار خود در ایران به وزارت خارجه واکنش نشان داد و در بیانیه‌ای اعلام کرد: از نگاه ما، جامعه بین‌المللی حق دارد دربارهٔ مسائل مختلف منطقه ای و جهانی بحث کند و لهستان نیز (حق دارد) کنفرانسی را که هدف آن ایجاد زمینه ای برای اقدام‌های ترویج دهنده ثبات و پیشرفت در منطقه خاورمیانه است، به صورت مشترک برگزار کند.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/1967125489582.html واکنش وزارت خارجه لهستان به احضار کاردارش در تهران] ـ ایسنا&amp;lt;/ref&amp;gt; همچنین سفیر ایران در لهستان با معاون وزیر خارجه لهستان دیدارکرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/ec08125556355.html سفیر ایران با معاون وزیر خارجه لهستان گفت وگو کرد]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روز دوشنبه ۱ بهمن ۹۷ پرزمیسلاو لانگ معاون وزیر خارجه لهستان برای دیدار با عباس عراقچی معاون وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران وارد تهران شد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://tnews.ir/news/ec34125918993.html سفر معاون وزیر خارجه لهستان به تهران]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
یاتسِک چاپوتوویچ، وزیر خارجه لهستان، روز دوشنبه اول بهمن ۹۷در بروکسل گفت که رژیم ایران به اجلاس ورشو دعوت نشده‌است. رژیم ایران کارهایی که می‌کند و حرفهایی که می‌زند در سطوح جامعه بین‌الملل نمی‌گنجد و از نظر لهستان این روند آرام برگزاری کنفرانس ورشو را تهدید می‌کند ولی در جریان نتایج کنفرانس لهستان قرار خواهند گرفت. یاتسِک چاپوتوویچ اضافه کرد: آنچه برخی اوقات تحلیلگران می‌گویند که لهستان اسب تروای آمریکاست، یا می‌خواهد وحدت اروپا را از بین ببرد، درست نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/ÙØ²ÛØ±-Ø®Ø§Ø±Ø¬Ù-ÙÙØ³ØªØ§Ù-Ø±ÚÛÙ-Ø§ÛØ±Ø§Ù-Ø§Ø¬ÙØ§Ø³-ÙØ±Ø´Ù-Ø¯Ø¹ÙØ رژیم ایران به اجلاس ورشو دعوت نشده‌است]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همچنین وزیر خارجه لهستان دوشنبه ۸ بهمن ۹۷ دربارهٔ اجلاس ورشو به خبرنگاران گفت: تا جائیکه به کنفرانس ورشو برمی‌گردد، می‌خواهم تأیید کنم همان‌طور که پیش‌بینی شده همراه با آمریکا سازماندهی خواهد شد. موضوع فقط در رابطه با ایران نخواهد بود و مسائل خاورمیانه به‌طور عام مطرح خواهد شد؛ البته رژیم ایران یکی از ابعاد کلیدی آن است که در آنجا مورد بحث قرار گیرد.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://news.mojahedin.org/i/ÙØ²ÛØ±-Ø®Ø§Ø±Ø¬Ù-ÙÙØ³ØªØ§Ù-Ø±ÚÛÙ-Ø§ÛØ±Ø§Ù-ÛÚ©Û-Ø§Ø¨Ø¹Ø§Ø¯-Ú©ÙÛØ¯Û رژیم ایران یکی از ابعاد کلیدی اجلاس ورشو است که مورد بحث قرار می‌گیرد]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پیامدهای کنفرانس لهستان و اهمیت آن ==&lt;br /&gt;
بسیاری این کنفرانس را یک نقطه عطف در تنظیم رابطه جامعه‌ جهانی با رژیم ایران دانسته و آنرا شکل گیری یک ائتلاف با دهها کشور علیه آن قلمداد میکنند. به گفتهٔ مایک پمپئو در آن ائتلاف، کشورهایی از آسیا، آفریقا، اروپا، و خاورمیانه حاضر خواهند بود و «هدف آن تمرکز روی ثبات خاورمیانه و صلح و آزادی و امنیت در این منطقه و شامل این عامل مهم است که اطمینان حاصل شود رژیم ایران یک (نیروی) نفوذ بی‌ثبات‌کننده نباشد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اغلب تحلیل‌گران با توجه به دخالت‌های فزاینده‌ی رژیم ایران در اغلب کشورهای منطقه آنرا مورد استقبال اغلب این کشورها و شرکت این کشورها در آن را حتمی می‌دانند. همچنین کمترین تصمیم‌گیری های احتمالی در این کنفرانس ، تضعیف و یا قطع روابط سیاسی با رژیم ایران و تشدید تحریم‌ها برآورد می‌شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== موضع‌گیری شورای ملی مقاومت در مورد کنفرانس لهستان ==&lt;br /&gt;
دبیرخانه‌ی شورای ملی مقاومت ایران، ائتلاف سیاسی که سازمان مجاهدین خلق یکی از اعضاء برجسته‌ی آن بشمار می‌رود، طی بیانیه ای در تاریخ ۲۱ دی ماه ۱۳۹۷در مورد کنفرانس ورشو اعلام کرد:&amp;lt;blockquote&amp;gt;«مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، در قاهره اعلام کرد که آمریکا دیگر از آخوندهای حاکم بر &#039;&#039;&#039;ایران&#039;&#039;&#039; محافظت نمی‌کند و «ما به مردم ایران پیوستیم که خواهان آزادی و حسابرسی هستند». از اینرو «دوران شرمی که آمریکا برای خودش به‌وجود آورده بود و همچنین دوران سیاست‌هایی که باعث چنین رنج‌های دردآوری شده‌اند، به پایان رسیده است».&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt; وزیر خارجه تصریح کرد هنگامی‌که آمریکا با دشمنانی از قبیل ملایان همدستی می‌کند «آنها جلو می‌آیند و پیشروی می‌کنند».&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt; مریم رجوی، با استقبال از فاصله گرفتن آمریکا از سیاست‌هایی که مردم و مقاومت ایران نخستین قربانیان آن بوده‌اند، بار دیگر خاطرنشان کرد، دستیابی به سلاحهای کشتار جمعی، نقض حقوق‌بشر، صدور بنیادگرایی و تروریسم، چهار ستون تئوکراسی حاکم بر ایران است. راه‌حل قطعی برای خلاصی از فاشیسم دینی، تغییر این رژیم نامشروع به دست مردم و مقاومت ایران است. به‌رسمیت شناختن شورای ملی مقاومت، یگانه جایگزین دموکراتیک دیکتاتوری دینی و تروریستی، لازمه جبران و پایان دادن به سیاست فاجعه‌بار مماشات در چهار دهه گذشته است. رژیم رکوردار جهانی اعدام، تنها زبان قاطعیت و قدرت را می‌فهمد.&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt; &#039;&#039;&#039;مریم رجوی&#039;&#039;&#039;، از جانب مقاومتی که از سال۱۳۶۰خواهان تحریم تسلیحاتی و نفتی دیکتاتوری دینی بوده است، ضرورت موارد زیر را بار دیگر مورد تأکید قرار داد:&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۱-به‌رسمیت شناختن حق مقاومت مردم ایران برای سرنگونی فاشیسم دینی و دستیابی به آزادی&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۲-قرار دادن تمامیت سپاه و وزارت اطلاعات آخوندها در لیست تروریستی وزارت‌خارجه آمریکا و اتحادیه اروپا&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۳-اخراج مزدوران اطلاعات آخوندها و نیروی تروریستی قدس از آمریکا و اروپا&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۴- ارجاع پرونده نقض حقوق‌بشر در ایران به شورای امنیت پس از ۶۵بار محکومیت در ملل متحد&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۵-حمایت از ارجاع پرونده قتل‌عام زندانیان سیاسی به دادگاه بین‌المللی&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۶-اخراج رژیم نامشروع ملایان از ملل ‌متحد و به‌رسمیت شناختن نمایندگی مقاومت عادلانه مردم ایران&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۷-اخراج قاطعانه فاشیسم دینی حاکم بر ایران و نیروهای آن از سوریه، عراق، یمن، لبنان و افغانستان&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;۸-وادار کردن حکومت عراق به پرداخت مابه ازای دارایی‌ها، تجهیزات و تسلیحات و قرارگاههای &#039;&#039;&#039;سازمان مجاهدین&#039;&#039;&#039;و ارتش آزادیبخش ملی ایران که به‌طور کامل با هزینه خود آنها تهیه شده و اسناد آن موجود است.&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt; &#039;&#039;&#039;دبیرخانه شورای ملی مقاومت ایران&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;&#039;&#039;&#039;۲۱دی۱۳۹۷(۱۱ژانویه ۲۰۱۹)&#039;&#039;&#039; »&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== نمونه‌های تاریخی ==&lt;br /&gt;
=== کنفرانس گوادالوپ ===&lt;br /&gt;
در نیمه دی ماه ۵۷، کارتر، کالاهان، ژیسکاردستن و اشمیت در جزیره گوآدلوپ (واقع در دریای کارائیب) به مذاکره در مورد مهم‌ترین مسائل جهانی (از جمله تحولات در ایران، کامبوج، آفریقای جنوبی، افغانستان، ترکیه و نفوذ شوروی در خلیج فارس) پرداختند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
چهار مقام ارشد سیاسی آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان در مورد رفتن شاه از ایران، وحدت‌نظر داشتند. جیمی کارتر در خاطرات خود به صراحت می‌نویسد: «متوجه شدم سه رهبر دیگر، پشتیبانی چندانی از شاه نمی‌کنند. آن‌ها در فکر تشکیل دولتی غیرنظامی بودند و همگی می‌گفتند، شاه هرچه زودتر باید برود. همچنین در مورد انسجام و قدرتمند ماندن نیروهای مسلح با من هم‌عقیده بودند».&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.bbc.com/persian/blogs/2014/02/140202_l44_nazeran_guadalupe_iran_monarchy.shtml گوادلوپ؛ تیر خلاص نظام پادشاهی] ـ بی‌بی‌سی فارسی&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== کنفرانس تهران ===&lt;br /&gt;
در روز ۶ آذر ۱۳۲۲ هجری شمسی و در میانه جنگ دوم جهانی، کنفرانس چهار روزه رهبران سه کشور عضو متفقین یعنی فرانکلین روزولت رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، وینستون چرچیل نخست‌وزیر وقت انگلیس و ژوزف استالین رئیس وقت اتحاد جماهیر شوروی، در تهران آغاز به کار کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کشورهای بزرگ متفق که در جنگ علیه کشورهای معروف به محور یعنی آلمان، ایتالیا و ژاپن در کنار یکدیگر قرار داشتند، در مجموع تا پایان جنگ سه کنفرانس مهم در تهران، یالتا و پتسدام تشکیل دادند که در جریان این نشست‌ها ضمن طرح نقشه‌های جنگی و استراتژی نظامی خود در طول جنگ، دربارهٔ اوضاع جهان بعد از پایان جنگ و تقسیم ممالک جهان به مناطق نفوذ به توافق‌هایی رسیدند.&lt;br /&gt;
[[پرونده:چرچیل، روزولت و استالین در کنفرانس تهران.JPG|بندانگشتی|چرچیل، روزولت و استالین در کنفرانس تهران]]&lt;br /&gt;
کنفرانس تهران که در فاصله روزهای ششم تا نهم آذر ۱۳۲۲ و همزمان با چهارمین سال جنگ دوم جهانی تشکیل شد، تمام وقت خود را صرف طرح نقشه‌های جنگی و مراحل بعدی نبرد تا شکست کامل آلمان و حل مسائل مربوط به بعد از پیروزی را به کنفرانس دیگری موکول کردند. انتخاب تهران برای تشکیل اجلاس رهبران متفقین، از مصوبات وزیران خارجه آمریکا، انگلیس و شوروی در مسکو بود. نشست مشترک آنتونی ایدن وزیر خارجه انگلستان، کاردل‌هال وزیر خارجه آمریکا و مولوتف وزیر خارجه شوروی در مسکو در اولین روزهای آبان ۱۳۲۲، مقدمه اجلاس رهبران سه کشور در تهران بود و انتخاب تهران برای برگزاری چنین نشستی، پیشنهاد استالین بود که با موافقت روزولت و چرچیل مواجه شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کنفرانس تهران در محل سفارت شوروی برگزار شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در کنفرانس تهران بود که طرح عملیات نهایی برای درهم شکستن نیروی مقاومت آلمانی‌ها تهیه شد. همچنین طرح ایجاد جبهه دوم و پیاده شدن قوای آمریکایی، انگلیسی، کانادایی و فرانسه آزاد در سواحل نورماندی فرانسه در ۱۶ خرداد۱۳۲۳و ضد حمله بزرگ ارتش سرخ شوروی به نیروهای آلمان با هدف بیرون راندن قطعی آلمانی‌ها از خاک شوروی در تیر ۱۳۲۳از جمله مسائلی بود که در این نشست تصمیم گرفته شد.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;&#039;[http://gozarestan.ir/show.php?id=381 در کنفرانس تهران چه موضوعاتی مطرح شد ؟]ـ گذرستان&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس|۲}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=36291</id>
		<title>ورزش در ایران</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=36291"/>
		<updated>2019-03-31T20:22:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: بارگذاری عکس&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{عکس-نیاز|تاریخ=آوریل ۲۰۱۸}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ورزش در ایران&#039;&#039;&#039; از عهد باستان تا دوران معاصر با آداب اجتماعی ایرانیان گره خورده بود. ایرانیان از دوران کهن، مردمانی بلندطبع، پاک‌سرشت، نیرومند و توانا بودند. تمام ایرانیان از کودکی تا سنین بلوغ و پس از آن، به یادگیری تیراندازی، پرتاب نیزه، شمشیربازی و اسب‌سواری می‌پرداختند. تاریخ نویس معروف [[گزنفون]] دربازه تعلیم و تربیت ایرانیان می‌نویسد: &amp;lt;blockquote&amp;gt;دسته‌ای از جوانان که در شهر ساکن هستند به همان تمریناتی که در ایام طفولیت عادت نموده‌اند، یعنی تیراندازی و نیزه‌پرانی اشتغال می‌ورزند. در بین جوانان، در این قبیل آزمایش‌ها رقابت بسیار وجود دارد. برخی از اوقات این رقابت‌ها به صورت مسابقه در ملأعام به نمایش گذاشته می‌شود وجوایزی بین برندگان مسابقه توزیع می‌نمایند. قبیله‌ای که در بین افراد خود بیشتر از این جوانان ممتاز در علم و چابکی و مهارت و رشادت و اطاعت داراست، مورد ستایش و تمجید قرارمی‌گیرد و مربیانی که آنان را بارآورده‌اند و همچنین معلمانی که در اوان طفولیت آنها را شایسته و مستعد این ترقیات ساخته‌اند نیز مورد تمجید و تحسین عامه قرار می‌گیرند&amp;lt;ref&amp;gt;[http://pdf.tarikhema.org/PDF/دانلود-کتاب-کورش-نامه-از-گزنفون/ کورش نامه نوشته گزنفون ترجمه رضا مشایخی] صفحهٔ ۹&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:پوریای ولی.jpg|جایگزین=پوریای ولی|بندانگشتی|پوریای ولی]]&lt;br /&gt;
تربیت بدنی در ابتدای ورود اسلام چندان مورد توجه نبود. تمرین به صورت گروهی در زمین ویژه و در زورخانه همراه با موسیقی (طبل و ضرب) انجام می‌شد. ورزش و تفریحات سالم پس از فتح ایران توسط اعراب، مدتی از پهنهٔ زندگی اجتماعی کنار رفت؛ ولی این دوران رکود و سکون چندان نپایید.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:2&amp;quot;&amp;gt;مطالعة تطبیقی تاریخ تربیت بدنی و ورزش ایران، قبل و پس از اسلام سایت راز خون تاریخ ۳۰شهریور۱۳۹۲&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از حدود قرن پنجم هجری به‌بعد، جماعتی از درویشان و [[اهل تصوف]] سازمان وسیعی نظیر احزاب امروزی به‌وجود آوردند که به آنها [[عیاران]] و جوانمردان می‌گفتند. جوانمردان به ورزشهای بدنی اهمیت تمام می‌دادند. آنها در رشته‌های کشتی، تیراندازی و شمشیربازی تمرین می‌کردند. در دوران [[صفویه]] کم‌کم پهلوانان از عیاران جدا می‌شوند. پهلوانان بیشتر به کشتی‌گیری در حضور بزرگان، سرداران و مردم شهرها می‌پردازند. اساس کار، آمادگی بدن و دانستن فنون بدنکاری بوده‌است. از زمانی که استفاده از «باروت» و سلاح آتشین پیش‌آمد، پهلوانی هم مفهوم کهن خود را از دست داد و از جنگاوری کاملاً جدا گردید، اگرچه روحیهٔ آزادمنشی، دفع ظلم، حمایت از بینوایان، راستگویی و درستکاری در بین پهلوانان باقی ماند.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:3&amp;quot; /&amp;gt; تاریخچه پهلوانان پس از حمله مغول از «[[پوریای ولی]]» پهلوان نامدار و عارف بزرگ، آغاز و به جهان‌پهلوان [[غلامرضا تختی]] پایان می‌یابد، تاریخچه‌ای سرشار از صفا و صمیمیت و صدق و وفا که دستمایه و پایه کار ورزش جدید ایران گردید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== روش تعلیم و تربیت جوانان ==&lt;br /&gt;
تمام ایرانیان از کودکی تا سنین بلوغ و پس از آن، به یادگیری تیراندازی، پرتاب نیزه، شمشیربازی و اسب‌سواری می‌پرداختند. گزنفون، مورخ و متفکر یونانی که در عهد [[هخامنشیان]] به ایران سفر کرده‌است، راجع به روش تعلیم و تربیت جوانان در آن دوره چنین می‌نویسد:&amp;lt;blockquote&amp;gt;«اطفال به‌مکتب می‌رفتند تا ادب بیاموزند و رؤسا و مراقبینشان اکثر اوقات روز مراقب حال آنان بودند و قضاوت و عدالت را میان آنها مجری می‌داشتند… اطفال از خانهٌ خود نان و سبزی و هم‌چنین ظرفی برای نوشیدن آب می‌آوردند. هروقت تشنه می‌شدند آب از رودخانه می‌آشامیدند. علاوه بر این، تیراندازی و پرتاب نیزه اجباری بود»&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;کورش‌نامه، صفحه۶ و صفحه‌های بعد&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;سپس اضافه می‌کند:&amp;lt;blockquote&amp;gt;اطفال پس از سن بلوغ، به مراقبت بناهای دولتی و خدمات عمومی می‌پرداختند… در این موقع کمان و ترکشی در کمر و شمشیری در غلاف یا خنجری همراه خود داشتند. علاوه بر این سپری از نی و دو نیزه با خود برمی‌داشتند که یکی را پرتاب کنند و دیگری را در صورت ضرورت به‌دست گیرند. جوانان را عادت می‌دهند که صبح زود از خواب برخیزند، از تحمل سرما و گرما بیمی به‌خود راه ندهند، به‌پیاده‌روی عادت کنند، در اسب‌سواری ماهر باشند و بر گردهٌ اسب تیراندازی کنند و در پرتاب نیزه در حین تاخت، جلد و چالاک باشند. پارسیها… دارای جامه‌هایی به‌غایت ساده هستند و در رسوم و آداب صحبت خیلی ساده و عاری از تجملات می‌باشند».&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;هرودت درمورد ورزش در ایران باستان می‌نویسد: ایرانیان از پنج سالگی تا بیست سالگی سه چیز را می‌آموختند:&lt;br /&gt;
* سواری&lt;br /&gt;
* تیر و کمان&lt;br /&gt;
* راستگویی&amp;lt;ref&amp;gt;سایت تبیان تاریخ ۱۳۹۳/۸/۲۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== خصوصیات اجتماعی ==&lt;br /&gt;
[[استرابون]] هم در وصف خصوصیات اجتماعی پارسیان می‌گوید:&amp;lt;blockquote&amp;gt;«جوانان قبل از طلوع آفتاب برمی‌خیزند… آنها را به دسته‌های ۵۰نفری تقسیم می‌کنند و هردسته را به پسر… یک والی می‌سپارند، و او به آنها تعلیماتی می‌دهد و از آنها می‌پرسد و آنها را به کارهای دشوار و تحمل مشکلات عادت می‌دهد.&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;غذای روزانهٌ‌جوانان بعد از ورزش، نان و شیرینی و بولاق و نمک و عسلی است که می‌پزند و آشامیدنشان همان آب است. هنگام شکار از پشت اسب زوبین را به‌طرف شکار پرتاب می‌کنند یا تیر از کمان یا سنگ از فلاخن رها می‌کنند»&amp;lt;ref&amp;gt;استرابون، مورخ یونانی (۶۳قبل‌از میلاد تا ۲۰بعداز میلاد)&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;این جملات افلاطون نیز حکایت از روحیهٌ ورزشکاری و سلحشوری ایرانیان در عهد باستان دارد:&amp;lt;blockquote&amp;gt;«ایرانیان فرزندان زمینی سخت و ناهموارند. زمین سخت و ناهموار، مادر درشتی و سختی است و نژادی نیرومند و توانا می‌پرورد که می‌تواند در زیر آسمان زندگی کند و بی‌خواب و خورش، روزها به‌سر برد و با دشمنان بجنگد»&amp;lt;ref&amp;gt;افلاطون، قوانین، ترجمهٌ دکتر محمود صناعی (مجلهٌ سخن، صفحه۱۲۸۱)&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;هرودوت دربارهٌ روشهای پرورش کودکان و جوانان ایرانی می‌نویسد:&amp;lt;ref&amp;gt;امیرمهدی بدیع، یونانیان و بربرها، ترجمهٌ احمد آرام، صفحه۵۲ و ۵۴&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;«ایرانیان از ۵سالگی تا ۲۰سالگی به فرزندان خود جز سه‌چیز نمی‌آموزند: اسب‌دوانی، تیراندازی، راستگویی… دروغگویی ننگین‌ترین عمل است»&amp;lt;/blockquote&amp;gt;در اوستا، از خداوند، سلامتی و تندرستی و زورمندی خواسته شده، چنان‌که مثلاً در یشتها آمده‌است: &amp;lt;blockquote&amp;gt;«بشود که تو ای سروش مقدس زیبا، به مرکبهای ما قوت و به بدنهای ما صحت بخشی، تا بتوانیم دشمنان خود را از دور کشف نماییم و هماوردان را رانده، دشمنان بداندیش کین‌توز را به یک ضربت شکست دهیم»&amp;lt;ref name=&amp;quot;:4&amp;quot;&amp;gt;یشتها، جلد اول، صفحهٌ۵۵۱&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیتهای ورزشی بعد از اسلام ==&lt;br /&gt;
تربیت بدنی در ابتدای ورود اسلام مورد تأکید نبود. تمرین به صورت گروهی در زمین ویژه انجام می‌شد. تمرین به صورت گروهی در زمین و در زورخانه همراه با موسیقی (طبل و ضرب) انجام می‌شد. ورزش و تفریحات سالم پس از فتح ایران توسط اعراب، مدتی از پهنهٌ زندگی اجتماعی کنار رفت؛ ولی این دوران رکود و سکون چندان نپایید.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:2&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مسلمانان ایرانی با انگیزه دفاع از مکتب اسلامی بر علیه اسلام منحرف اموی و عباسی شوریدند و در این مبارزه از تمرین جسمانی، تربیت بدنی و ورزش بهره گرفتند. برای مثال در فرقه اسماعیلیان، حسن صباح از مذهب به عنوان ابزاری جهت اجباری کردن ورزش استفاده نمود تا مردان خود را برای میدان نبرد کارآزموده کند. هدف اصلی او از ورزش تقویت بنیه نظامی فداییان بود، اما به تبع آن صحت و سلامت جسم و زمینه تفریح و سرگرمی سالم نیز فراهم می‌شد. زورخانه نیز در دوران مغول‌ها وسعت یافت. توسعهٔ زورخانه بدین دلیل شتاب گرفت که پس از کشتار جبارانه حکام جور مغول بهترین تجمع‌گاه مردم به‌شمار می‌رفت. در این مکان که با صوفی‌گری همراه بود، تعالیم آسمانی قرآن کریم و اسلام رواج داشت. تلفیق ورزش در زورخانه با اصول اسلام همچون پوریای ولی پرورانید که در جوانمردی و مردانگی در جهان ورزش بی‌نظیر بوده‌است. پس از اسلام ورزش‌هایی از قبیل اسب سواری، تیراندازی و کشتی که از دوران باستان در ایران رواج داشت، همچنان اجرا می‌شد. علاوه بر آن، ورزش پهلوانی یا ورزش باستانی در این زمان با تلفیق با تصوف شکل کامل‌تری پیدا کرد و در سرتاسر کشور توسعه یافت. حکیم [[ابوالقاسم فردوسی]] در شاهنامه در موارد مختلف به ارزش نیرو و نتایج ورزش اشاره می‌کند:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{شعر}}&lt;br /&gt;
{{ب|زنیرو بود مرد را راستی|زسستی کژی آید و کاستی}}&lt;br /&gt;
{{پایان شعر}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== انواع ورزشها ==&lt;br /&gt;
در قرن چهارم و پنجم ورزشهای گوناگونی در ایران در بین جوانان رایج شد. پادشاهان آل‌بویه به امر ورزش توجه داشتند و ورزشکاران را تشویق می‌کردند. در کتاب حکایة&amp;lt;ref&amp;gt;حکایة ابی‌القاسم (ص۱۰۷)&amp;lt;/ref&amp;gt;نام سیزده نوع شنا ذکر شده‌است. از میان پادشاهان غزنوی، مسعود خود از ورزشکاران بنام بود و به ورزشهای سنگین و کشتی گرفتن و برداشتن وزنه‌های سنگین و مخصوصاً به شکار دلبستگی داشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ابن‌سینا، در کتاب قانون، ورزشهای زیر را شرح داده‌است:&lt;br /&gt;
# کشتی&lt;br /&gt;
# دویدن و راهپیمایی&lt;br /&gt;
# تیراندازی&lt;br /&gt;
# شمشیربازی&lt;br /&gt;
# اسب‌سواری&lt;br /&gt;
# چوگان‌بازی&lt;br /&gt;
# بدن‌سازی&lt;br /&gt;
# شنا&lt;br /&gt;
در دوران بعد از اسلام، عیاران و جوانمردان به امر ورزش و قهرمانی علاقه و دلبستگی زیادی نشان می‌دادند و معمولاً نیروی بدنی و توانایی خویش را در خدمت منافع مردم زحمتکش قرار می‌دادند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== عیاران و جوانمردان ==&lt;br /&gt;
[[پرونده:Antoin Sevruguin zoorkhaneh.jpg |بندانگشتی|ورزش باستانی درایران]]&lt;br /&gt;
از حدود قرن پنجم هجری به‌بعد، جماعتی از درویشان و اهل تصوف سازمان وسیعی نظیر احزاب امروزی به‌وجود آوردند و نظرات و عقاید خود را در «فتوت‌نامه» ها منعکس می‌کردند. برخی از نسخه‌های این فتوت‌نامه‌ها هنوز باقی هستند. خلاصهٌ اعتقادات این جماعت، پیروی از اعمال پسندیده و ترک کارهای زشت و کوشش در تزکیهٌ نفس و صفای ذهن است: «فتوت را سه مرتبه است: اول سخا، که هرچه دارد از هیچ‌کس واندارد؛ دوم صفا، که سینه را از کبر و کینه پاک و پاکیزه سازد؛ و مرتبهٌ آخر وفاست که هم با خلق نگه دارد، هم با خدا». هر کس مظهر این صفات باشد، او را «فتی» می‌گویند. به‌عقیدهٌ آنها، حضرت ابراهیم خلیل اولین نقطهٌ دایرهٌ فتوت و حضرت علی آخرین فرد برجستهٌ این سلسله می‌باشد. هر دسته از اهل فتوت، از پیر یا شیخی که به او دست ارادت می‌دادند، پیروی می‌کردند. شرایط ارادت پنج بود: اول توبه به صدق، دوم ترک علائق دنیایی، سوم دل‌با زبان راست داشتن، چهارم پیروی کامل، پنجم در آرزو بر خود بستن».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جوانمردان، دارای لباس و وصله و تاجهای مخصوص و رنگارنگ بوده‌اند که به مجموع آنها «لباس‌الفتوة» می‌گفتند اما چیزی که بیشتر نمایندهٌ این جماعت بود، شلوار مخصوصی بود که برپا می‌کردند. عده‌ای از جوانمردان قبل از قرن پنجم هجری در ایران و عراق به‌عنوان مجاهد و جنگجو به‌جنگ و مبارزه مشغول بودند، ولی به‌مرور، عقاید دیرین خود را از دست دادند، و جمعی از آنان عیاری و راهزنی را پیشهٌ خود ساختند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از آن‌جا که آیین فتوت و جوانمردی در قرنهای پنجم و ششم در میان قشرهای زحمتکش ایران طرفداران زیادی داشت، بعضی از حکمرانان آن زمان برای استفاده‌های سیاسی به لباس آنها درمی‌آمدند. خلیفة الناصر لدین‌الله، در سال۵۷۸، به‌دست مالک بن‌عبدالجبار شلوار فتوت پوشید. وی برای ایران و سلاطین اطراف شلوار فتوت فرستاد. از بین آنان، سلطان عزالدین کیکاووس، پادشاه سلجوقی روم، ازجمله کسانی بود که دعوت او را پذیرفت و لباس فتوت به‌تن کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در کتاب داستانهای عامیانهٌ فارسی، دکتر محجوب می‌نویسد: «نخستین سلسلهٌ مستقل حکومت ایران (صفاریان) را عیاران تشکیل دادند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این عیاران در حالی که لباس و ساز جنگی درستی نداشتند، می‌جنگیدند. فقط لنگی بر میان می‌بستند و سر را در خودهایی که صورت آنان را تا چشم می‌پوشانید، نهان می‌کردند… سازمانهای این گروه بسیار منظم بود. هر ۱۰تن عیار یک سرپرست داشتند که عریف نامیده می‌شد، و هر ده تن عریف یک نقیب داشتند و هر ده نفر نقیب یک قائد (سرهنگ) و هر ده قائد یک امیر…&amp;lt;ref name=&amp;quot;:3&amp;quot;&amp;gt;دکتر ابراهیم باستانی‌پاریزی، یعقوب لیث، صفحه‌های ۴۴ تا ۴۶&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:کشتی پهلوانی.jpg|بندانگشتی|کشتی پهلوانی]]&lt;br /&gt;
جوانمردان به ورزشهای بدنی اهمیت تمام می‌دادند. آنها در رشته‌های کشتی، تیراندازی و شمشیربازی تمرین می‌کردند. «روزها به‌کار می‌پرداختند و در دفع ظلم عمال دولت از ضعفا و مستمندان و حمایت از یاران و اهل محل خویش اهتمام می‌ورزیدند، و شبها مداخل خویش را در مجالس مخصوص که محل اخی و جایگاه تجمع شبانه فتیان بود و آن را «لنگر» یا «زاویه» می‌خواندند، خرج می‌کردند… و پس از تناول غذا به‌رقص و سماع می‌نشستند»&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.majzooban.org/fa/index.php/2016-01-21-08-43-04/16365-2017-09-16-11-23-24 جلوه‌های تصوف، فتوت و مذهب تشیع در ورزش باستانی و زورخانه‌ای ایران]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در کتاب سمک‌عیار برمی‌آید، جوانمردی و عیاری حدومرز ندارد. جوانمردان باید از مردی و مردانگی، چیزی فروگذار نکنند. «اگر زنی جوانمردی کند، مرد آن است».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به‌طوری که از داستان سمک عیار برمی‌آید، گاه زنان و دختران نیز در صف عیاران و جوانمردان داخل می‌شدند، و به کارهای بزرگ دست می‌زدند، چنان‌که دختر کانون، سپهسالار شهر ماچین، عیاری پیشه ساخت و با مردان به جنگ و نبرد برخاست: «… نیکو گفت تو دختر کانونی، پدر خود را با برادر بکشتی، روزافزون گفت: من همانم و تو را نیز بکشم… گفت: ای دختر، شرم نداری که دودمان آلوده کردی و بر پدر و برادر بیرون آمدی و ایشان را بکشتی و با عیارپیشگان دست یکی کردی؟ ترا خود نام و ننگ نیست؟ می‌بایستی که زن پهلوان بودی، و در پس پرده نشسته بودی و فرمان دادی؟ تو چرا عیارپیشگی می‌کنی؟&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روزافزون گفت: ای پهلوان، اگر پدر و برادر بکشتم سزاوار بودند، که هرکه کار ناواجب کند او را بکشند و برآن برایشان بیرون آمدم که ناجوانمردی کردند… نام نیکو در جهان بهتر از بدنامی… من آن دخترم که مردان عالم را در پیش من همچون زنان شرم باید داشت که کاری زشت کند… و گفتی زن پهلوانی بودی و در پس پرده نشسته بودی و فرمان می‌دادی، زن باید که با ستر بود و پاکدامن و پرهیزکار، چه در میان صدهزار مرد و چه در پس پرده»&amp;lt;ref name=&amp;quot;:5&amp;quot;&amp;gt;سمک عیار، جلد یک، جزء ۲، صفحهٔ ۱۶۸&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اگرچه جمعیت فتیان (جوانمردان) پس از حملهٌ مغول در سراشیبی انحطاط افتاد، تا جایی که لنگرها و زاویه‌ها، که روزگاری مرکز جوانمردان پاکدامن بود، محل تجمع ماجراجویان و عناصر فاسد اجتماع گردید، اما سنتهای جوانمردان دربین کلیهٌ قشرها جامعهٌ ایرانی باقی ماند تا در دوران معاصر دوباره زنده گشت.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:5&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== دوران صفویه ==&lt;br /&gt;
در دوران صفویه کم‌کم پهلوانان از عیاران جدا می‌شوند. پهلوانان بیشتر به کشتی‌گیری در حضور بزرگان، سرداران و مردم شهرها می‌پردازند. اساس کار آمادگی بدن و دانستن فنون بدنکاری بوده‌است. جهان‌پهلوان «محمد ابوسعید» در شهر هرات جوانی را برمی‌گزیند که بلندقامت و سالم بوده و شوق پهلوان شدن را داشته‌است. چهار ماه اول به ساختن بدن او می‌پردازد تا نرم شود. در چهار ماه دوم کشتی‌گیری را آغاز می‌کرد و طبق برنامه با ده‌تن از پهلوانان کشتی می‌گرفت. استاد نقایص او را می‌دید و برطرف می‌ساخت. این شاگرد، که «درویش محمد» نام داشت، در چهارماههٌ سوم با کیسهٌ پر از شن ۲۰۰من، که پر از شن نمناک بود، تمرین می‌کرد. پس از یک‌سال مردی آماده و کارآزموده شد. در باغ «هرات» که حوضی بزرگ داشت و آن را برای کشتی‌گیری خشک کرده بودند، با رقیب خود که پهلوانی صاحب‌نام بود «علی روستای» روبه‌رو شد و در حضور «سلطان حسین بایقرا» بر حریف کهنه‌کار خود، که آوازه‌ای بلند داشت، پیروز شد. این واقعه در قرن نهم هجری اتفاق می‌افتد. «سلطان حسین بایقرا» که ناظر بر این کشتی بوده‌است، رو به پهلوان علی روستای کرده و می‌گوید «ای پهلوان حاضری که بازهم درگیر شده و کشتی بگیری. چون سه‌نوبت دستور است».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بعد «پهلوان درویش» را حاضران غرق در سکهٌ طلا می‌سازند و او همهٌ آن درآمد را به رقیب شکست‌خورده می‌بخشد. درویش‌محمد عنوان پهلوان پهلوانان را می‌یابد و مزد درایت استاد خود پهلوان ابوسعید و طاقت و پشتکار خود را می‌گیرد. او سخت کوشید ونسبت به هیچ مسئله‌ای بی‌توجهی نکرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کشتی را در گذشته تنها با یک شکست تمام‌شده تلقی نمی‌کردند و اگر رقیب شکست‌خورده می‌خواست، می‌توانست یک نوبت دیگر بخت خود را بیازماید و چنان‌چه به‌پیروزی می‌رسید، حق داشت برای روشن شدن نتیجه برای بارسوم به صحنه برود. چنان‌که رستم، قهرمان اسطوره‌ای ایران، نیز پس از زمین‌خوردن توسط سهراب چنین کرد.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt;ایران‌زمین|۴۳|۷۴/۰۱/۰۱|۹۵/۰۳/۹۵|&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پهلوانان عصر جدید ==&lt;br /&gt;
از زمانی که استفاده از «باروت» و سلاح آتشین پیش‌آمد، پهلوانی هم مفهوم کهن خود را از دست داد و از جنگاوری کاملاً جدا گردید، اگرچه روحیهٌ آزادمنشی، دفع ظلم، حمایت از بینوایان، راستگویی و درستکاری در بین پهلوانان باقی ماند. در عصر قاجاریه مردان بزرگی در زورخانه‌ها پرورش یافتند. گود زورخانه‌ها را شاید بر همان سیاق حوض بزرگ باغ هرات، گود و چندضلعی ساخته‌اند. [[پرونده:جهان پهلوان تختی .jpg|بندانگشتی|&lt;br /&gt;
جهان پهلوان تختی با بازوبند پهلوانی&lt;br /&gt;
]]پهلوان ابراهیم حلاج (یزدی بزرگ) مردی ساده‌دل بود و پهلوان اکبر خراسانی زیرک و اهل زدوخورد. در پیری پهلوان یزدی، پهلوان خراسانی دست‌بردار از سر او نبود، تا جایی که علاءالدوله دو بازوبند تهیه می‌کند و یکی را به بازوی یزدی و دیگری را به بازوی اکبر خراسانی می‌بندد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس از پهلوان یزدی و پهلوان خراسانی، باید از پهلوان ابوالقاسم قمی، اصغر نجار بروجردی، علی میرزای همدانی، سیدمحمدعلی مسجد حوضی، محمد یزدی (یزدی کوچک) و صادق قمی نام برد (زمان ناصرالدین‌شاه). در آن‌زمان پهلوان ابوالقاسم قمی و پهلوان محمد یزدی رقیب و قدر بوده‌اند. در میدان ارک، این‌دو کشتی می‌گیرند و پهلوان ابوالقاسم در خاک یزدی می‌نشیند و کتف او آسیب می‌بیند. همه اینان که نام بردیم، به رسم آن روزگاران جلو سرها را می‌تراشیدند و پشت سر و کناره‌های گوش را باقی می‌گذاردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از تبریز، کاشان، تهران، قزوین، کرمانشاهان، یزد و خراسان پهلوانان نامدار و بلندمرتبه‌ای برخاستند. در شمیران هم مردان بزرگی بودند که رقیب تهرانیها و سایر پهلوانان بودند که از میانشان می‌توان شیرحسین شمیرانی، حاج‌آقا تجریشی و قربان تجریشی را نام برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در زورخانه‌ها مردان کارکشته و روشن‌بین راه داشتند. خصلتهای پهلوانی و ارزشهای انسانی که سرلوحهٌ مکتب جوانمردان بود، در همه‌جا ادامه داشت. پهلوانان دست یکدیگر را می‌فشارند و درعین دوستی و رفاقت، قدرت خود را به‌رخ می‌کشند. پهلوان «میرزا باقر دراندرونی» از مردان پاک‌نهاد، قوی و فوق‌العاده کاردان بوده‌است. در تقوا بی‌بدیل و در نیرومندی کم‌نظیر بود. در نزدیکیهای «دراندرون» در خیابان ناصریه، مغازه سقط‌فروشی داشته‌است. هرروز ظهر برای او یک مجمعه (مجموعه) از آشپزخانهٌ شاهی غذا می‌آوردند. او بدون آن‌که به آن غذا دست بزند آن را به فقیران و مستمندان می‌داد. میرزا باقر مردان بزرگ و نمونه‌های فراوانی تربیت کرد. ازجمله «محمدصادق بلورفروش».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تاریخچه پهلوانان پس از حمله مغول از «پوریای ولی» پهلوان نامدار و عارف بزرگ، آغاز و به جهان‌پهلوان غلامرضا تختی پایان می‌یابد، تاریخچه‌ای سرشار از صفا و صمیمیت و صدق و وفا که دستمایه و پایه کار ورزش جدید ایران گردید.&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== نگارخانه ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
پرونده:کشتی آزاد.jpg&lt;br /&gt;
پرونده:شنا.jpg|&lt;br /&gt;
پرونده:شمیشیربازی.jpg|&lt;br /&gt;
پرونده:دوومیدانی.jpg|&lt;br /&gt;
پرونده:چوگان.jpg|&lt;br /&gt;
پرونده:تیراندازی.jpg|&lt;br /&gt;
پرونده:اسب سواری.jpg|&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس |۱|اندازه =ریز}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
# کورش نامه نوشته گزنفون ترجمه رضا مشایخی&lt;br /&gt;
# یعقوب لیث صفاری دکتر ابراهیم باستانی پاریزی&lt;br /&gt;
# سمک عیار&lt;br /&gt;
# قوانین افلاطون ترجمه دکتر محمود صناعی&lt;br /&gt;
[[رده:ورزش در ایران]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%BE%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D9%84%DB%8C.jpg&amp;diff=36290</id>
		<title>پرونده:پوریای ولی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%BE%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D9%88%D9%84%DB%8C.jpg&amp;diff=36290"/>
		<updated>2019-03-31T20:18:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%81_%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8&amp;diff=35492</id>
		<title>کشف حجاب</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B4%D9%81_%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8&amp;diff=35492"/>
		<updated>2019-02-27T12:30:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[پرونده:کشف حجاب 4.jpg|جایگزین=کشف حجاب |بندانگشتی|کشف حجاب]]&lt;br /&gt;
۱۷ دی ۱۳۱۴ سالروز تصویب بخشنامهٔ کشف حجاب توسط رضا خان است. این بخشنامه از طرف رئیس‌الوزراء به دربار فرستاده شد. رضا شاه بعد از بازگشت از سفر خود به ترکیه در ۱۲ خرداد ۱۳۱۳ که تحت تأثیر اقدامات آتاتورک قرار گرفته بود، عزم خود را برای غربی شدن جامعهٔ ایرانی جزم نمود. او بر این باور بود که ارزشهای حاکم بر جامعهٔ ایرانی مانعی بر سر راه مدرناسیون جامعه است. در این راستا، قانون اتحاد شکل و البسه و تبدیل کلاه نیز در ۴ ماده و ۸ تبصره در جلسهٔ ۶ دی ۱۳۰۷ در سومین سال پادشاهی رضاخان به تصویب رسید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بدین سان از فردای آن روز بر سر کردن چادر در خیابانهای تهران ممنوع شد و دولت و سایر دستگاه‌های اجرایی در کشور موظف گردیدند برای پیشبرد این طرح در شهرهای مختلف بکوشند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مستشارالدوله سفیر کبیر ایران در ترکیه تأثیرپذیری رضا خان از بی‌حجابی زنان درترکیه را چنین شرح می‌دهد: بعد از پایان ضیافت رسمی با شکوه، وقتی رضا خان به عمارت خود بازگشت تا پاسی از شب نخوابید و در تالار بزرگ خانهٔ ملت قدم می‌زد و فکر می‌کرد و گاه گاه بلند می‌گفت: عجب! عجب! من تصور نمی‌کردم ترکها تا این اندازه ترقی کرده و در اخذ تمدن اروپا جلو رفته باشند. حالا می‌بینم که ما خیلی عقب هستیم. مخصوصاً در قسمت تربیت دختران و بانوان… فوراً باید با تمام قوا به پیشرفت سریع مردم مخصوصاً زنان اقدام کنیم.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;حسین مکی تاریخ بیست سالهٔ ایران جلد ششم صفحه ی157&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:زنان قاجار با چادر و روبنده.jpg|جایگزین=زنان قاجار با چادر و روبنده|بندانگشتی|زنان قاجار با چادر و روبنده]]&lt;br /&gt;
نخستین نشانه‌های کشف حجاب را می‌توان در سخنرانی بدون روبنده طاهرهٔ قرةالعین و همچنین در دربارناصرالدین شاه قاجار و در محافل روشنفکری یافت. همچنین فعالان جنبش زنان ایران در دوره مشروطه و ابتدای حکومت رضاشاه بحث‌هایی در نقد حجاب گشودند؛ ولی رسمیت پیدا کردن و اجباری شدن چند سالهی آن به دورهٔ حکومت رضا شاه بازمی‌گردد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پیشینه ==&lt;br /&gt;
زمینه‌های نظری کشف حجاب به پیش از تغییر سلطنت و انتقال قدرت به خاندان پهلوی باز می‌گردد. این فکر در دوران مشروطیت شکل گرفت. قبل از به قدرت رسیدن رضاخان گروه‌های متعددی از زنان قصد داشتند کشف حجاب نمایند و برای این منظور در یکی از مساجد بست نشستند و خواستار حق کشف حجاب شدند. این درخواست البته در آن روز کشف حجاب تلقی می‌شد؛ ولی نمی‌توان آن را تأسی صرف از رفتار اروپایی دانست. هر چند زمینه سازی این تفکر در همین حد نیز به خارج از مرزها بازمی‌گشت و بیشتر از سوی کسانی پذیرفته شده و بدان دامن زده می‌شد که با زندگی در غرب از نزدیک آشنا شده بودند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اساس شواهد تاریخی اولین نشانه‌های کشف حجاب از دربار ناصرالدین شاه قاجار آغاز شد. از اواخر دوران قاجار و در جریان نهضت مشروطه و پس از آن سیاسیون نوگرا و روشن فکرها، گام‌هایی در جهت حذف پوشش بانوان برداشتند. آنان مشروطه را به معنای تجدد خواهی خوانده و بی‌حجابی را از مظاهر این تجدد خواهی می‌دانستند. با آغاز سلطنت رضا شاه، تبلیغ در مورد آزادی زنان در مطبوعات ادامه یافت و سرعت بیشتری گرفت. تا جاییکه رضا خان حجاب را در اماکن عمومی ممنوع اعلام کرد و به تدریج از صراحت بیشتری برخوردار شد آن گونه که در سال ۱۳۰۶ روزنامهٔ حبل المتین دلایلی بر وجوب رفع حجاب نوشت. نویسندگان و و شعرا هم در این زمینه قلم فرسایی کردند.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;نشریهٔ الکترونیکی تاریخ معاصر ایران (گذرستان)&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== بازتاب تجدد خواهی غربی در افکار سیاستمداران و هنرمندان ==&lt;br /&gt;
با بازگشت تحصیل کردگانی که مدت زیادی را در دنیای غرب سپری کرده و با فرهنگ غرب آشنا شده بودند اندیشه و افکار غرب هم به میان جامعهٔ ایران و در میان مردم نشر پیدا کرد. آنها به روشنی از حجاب به عنوان یک عامل بازدارنده در مسیر پیشرفت و ترقی جامعه نگاه می‌کردند:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== میرزا ملکم خان ناظم الدوله ===&lt;br /&gt;
ما خیال می‌کنیم که درجه ترقی آنها (اروپاییان) همان قدر است که در صنایع ایشان می‌بینیم! حال آنکه اصل ترقی ایشان در آئین تمدن بروز کرده‌است. ملل یوروپ هر قدر که در کارخانجات فلزی ترقی کرده‌اند صد مراتب بیشتر در کارخانجات انسانی پیش رفته‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== میرزا فتحعلی آخوندزاده ===&lt;br /&gt;
کسانی که بعد از این از میان اخلاف ما در دین اسلام بانی پروتستانتیزم خواهند شد… آیهٔ حجاب را منسوخ خواهند کرد..&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== میرزا آقا خان کرمانی ===&lt;br /&gt;
هر شاخه از درخت اخلاقی زشت ایران را که دست می‌زنیم ریشهٔ او کاشته عرب و تخم او بذر مزروع آن تازیان است. یکی از آنها حجاب بی مروت زنان است. در ایران باستان زنان با مردان شریک زندگانی بوده‌اند. با هم مراوده داشتند. حال هزار سال است زنان ایران مانند زنده به گوران تازیان در زیر پردهٔ حجاب و کفن جلباب مستور و در خانه‌ها چون کور محجوب و مهجور گشته‌اند.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;ازکتاب کشف حجاب به کوشش امیر قربانی&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تاج السطنه دختر ناصر الدین شاه ===&lt;br /&gt;
هزارها مفاسد اخلاقیه از همین روی بستن زنها در این مملکت نشرداده شده‌ است. اول کاری که کردم تغییر لباس دادم. لباس فرنگی سر برهنه درحالتی که هنوز در ایران زنها لباس فرم قدیم را داشتند. پس از لباس، ترک نماز و طاعت را هم کردم. با آستینهای تنگ لباس‌های چسبیده، وضو ساختن و نماز کردن مشکل بود.&amp;lt;ref&amp;gt;همان منبع&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== اقدامات عملی رضا شاه برای ترویج فرهنگ بی‌حجابی ==&lt;br /&gt;
* در روز اول فروردین ۱۳۰۶ شمسی خانواده رضا شاه بر طبق رسم دیرینه ای که اغلب خانواده‌های ایرانی رد هنگام تحویل سال نو به اماکن مقدس می‌روند، راهی قم شدند و در حرم مطهر حضرت معصومه بدون حجاب حضور یافتند این عمل خشم مردم را برانگیخت. بعد از خانواده سلطنتی سیاسیون و کارمندان دولتی به شکل نیمه رسمی تشویق می‌شدند که خانواده‌های خود را به لباس غربی ملبس کنند و حجاب زنان را بردارند.&lt;br /&gt;
* رضا خان در سال ۱۳۱۱ در تهران &#039;&#039;کنگرهٔ زنان در شرق&#039;&#039; را تشکیل داد و از زنان بی‌حجاب کشورها برای شرکت در این کنگره دعوت کرد. این کنگره که به ریاست شمس پهلوی دختر رضا خان تشکیل شد گامی در جهت مبارزه با حجاب بانوان بود. در این کنگره از بی‌حجابی به عنوان مظهری از تمدن یاد شد و در مورد آن تبلیغات فراوان به عمل آمد.&lt;br /&gt;
* از دیگر اقدامات عملی رضاشاه در جهت کشف حجاب بانوان، صدور فرمان جلوگیری از حضور زنان با حجاب، در پارک‌ها، سینماها، تأترها، هتل‌ها و سایر مراکز عمومی بود.&lt;br /&gt;
* رضا خان بعد از تصویب بخشنامهٔ کشف حجاب در روز ۱۷ دی ماه ۱۳۱۴ در مراسم اعطای گواهینامهٔ فارغ التحصیلان دانشسرای عالی، در حالی که ملکهٔ ایران و دختر بزرگش بدون حجاب بودند و لباس‌های اروپایی به تن کرده بودند، شرکت کرد. او از طرفی می‌خواست که به هر قیمت فرهنگ بی‌حجابی را در جامعه نهادینه کند و از سوی دیگر فرهنگ سنتی و مذهبی حاکم بر جامعه را یک مانع بزرگ برای خود می‌دید. به همین خاطر او بارها گفته بود برای اینکه بتوان فرهنگ کشف حجاب را به درون جامعه برد باید ابتدا از دربار و وزراء شروع کرد. رضا خان می‌گفت: ممکن است اقداماتی علیه این کار صورت بگیرد و مسئلهٔ عفت و نجابت زن را پیش بکشند اما نجابت و عفت زن به چادر مربوط نیست. مگر میلیونها زن بی‌حجاب که در ممالک خارجه هستند نانجیبند؟ از این گذشته همسر من و دختران من در این کار پیشقدم هستند. آنگاه رضاشاه علت شرکت خانوادهٔ خود را در جشن آن روز چنین بیان می‌دارد:&lt;br /&gt;
[[پرونده:رضا خان به همراه خانواده اش.jpg|جایگزین=رضا خان به همراه ملکهٔ ایران و دخترانش در مراسم فارغ التحصیلان دانشسرای عالی|بندانگشتی|رضا خان به همراه ملکهٔ ایران و دخترانش در مراسم فارغ التحصیلان دانشسرای عالی]]&lt;br /&gt;
شرکت همسر و دختران من در جشن دانشسرای مقدماتی بدون حجاب باید سرمشق همهٔ زنان و دختران ایرانی مخصوصاً خانمهای شما وزرای ممکت باشد.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;از کتاب کشف حجاب به کوشش امیر قربانی&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رضا شاه در جای دیگری گفته بود: خوشم نمی‌آید که آن قدر از فرنگ تعریف می‌کنند باید ایران را چون فرنگ ساخت.&amp;lt;ref&amp;gt;همان منبع&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وی همچنین طی نطقی از کشف کجاب و پیشرفت زنان سخن گفت:... شما زنها باید این روز را که روز سعادت و موفقیت شماست روز بزرگی بدانید و از فرصتی که بدست آورده‌اید برای خدمت به کشور خود از آن استفاده کنید… شما خواهران و دختران من حالا که داخل جامعه شده‌اید و برای پیشرفت خود و کشورتان این قدم را برداشته اید باید بفهمید که وظیفهٔ شما این است که برای کشور خودتان کار کنید سعادت آینده دردست شماست…&amp;lt;ref&amp;gt;کتاب کشف حجاب به کوشش امیر قربانی&amp;lt;/ref&amp;gt;[[پرونده:کشف حجاب 2.jpg|جایگزین=کشف حجاب|بندانگشتی|کشف حجاب]]&lt;br /&gt;
زنان برای حضور با چهرهٔ تازه در جامعه چادر و چاقچور را کناری گذاشتند و رو به مانتو آوردند. آنها موهای خود را هم کوتاه کرده و مد آلا گارسونی کردند که مد روز بود که از پاریس آمده بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== کشف حجاب از زبان دیگران ==&lt;br /&gt;
=== صدر الاشراف ===&lt;br /&gt;
آموزگاران و دختران دانش آموز از داشتن حجاب ممنوع شدند و افسران ارتش با زنانی که حجاب داشتند راه نمی‌رفتند. در اتوبوس زنان با حجاب را راه نمی‌دادند و در معابر پاسبانها از اهانت و کتک زدن به زنهایی که چادر داشتند با نهایت بی پروایی و بی رحمی فروگذار نمی‌کردند. مأموران در شهرها و دهات زنهایی را که پارچه روی سر انداخته بودند اگرچه چادر معمولی نبود از سر آنها کشیده و پاره‌پاره می‌کردند واگر زن فرار می‌کرد او را تا خانه اش تعقیب می‌کردند و به این هم اکتفا نکرده اتاق زنها و صندوق لباس آنها را تفتیش کرده اگر چادر از هر قبیل می‌دیدند پاره‌پاره می‌کردند…!&amp;lt;ref&amp;gt;خاطرات صدر الاشراف صفحهٔ 305&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شاه برای اینکه مردم عادت کنند امر کرد وزراء هر کدام در وزارتخانهٔ خود یا در کلوب ایران جشن بگیرند واز فردا آن وزارتخانه و وجوه رجال دعوت کنند که با خانمهای خود در آن جشن حاضر شوند.. زنها افسران طوعا و کرها حاضر شدند و سایر وزراء هم شروع کردند و همین که یکی دو وزارتخانه جشن گرفت شاه گفت وسیله ای فراهم بیاورید که من خودم هم بلکه بادخترهای خود بدون حجاب حاضر شود.&amp;lt;ref&amp;gt;همان منبع&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== حکمت وزیر فرهنگ ===&lt;br /&gt;
برای جشن توزیع دیپلم در مدارس دخترانه قرار شد شاه تشریف فرما شوند. قرار شد وزراء و مدیران کل با خانمهای خود حاضر شوند. این امر برای من اشکال زیاد داشت. زیرا خانم من به هیچ وجه حاضر نبود حتی به من گفت: مرا طلاق بده و از این امر معاف بدار…&amp;lt;ref&amp;gt;خاطرات صدرالاشراف صفحهٔ 305&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== محمود جم ===&lt;br /&gt;
محمود جم رئیس‌الوزراء در خاطرات خود از سفر قول رضا خان به ترکیه چنین می‌گوید: نزدیک دو سال است که این موضوع کشف حجاب سخت فکر مرا به خود مشغول داشته‌است. خصوصاً از وقتی که به ترکیه رفته‌ام و زنهای آنها را دیدم که پیچه و حجاب را دور انداخته و دوش به دوش مردهایشان در کارهای مملکت به آنها کمک می‌کنند… دیگر از هرچه زن چادری است بدم آمده‌است! اصلاً چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است. درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بینش برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;مهدی قلی خان هدایت&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مهدی قلی خان هدایت که خود یک دوره طولانی در زمان رضاشاه نخست وزیر بود، ماجرای کشف حجاب را چنین توصیف کرده‌است: «کلاه اجنبی ملیت را از بین برد و برداشتن چادر عفت را… پلیس دستور یافت روسری را از سر زن‌ها بکشد. روسری‌ها پاره شد و اگر ارزش داشت، تصاحب. مدتی زد و خورد بین پلیس و زن‌ها دوام داشت و بسیاری زن‌ها را شنیدم که از خانه بیرون نیامدند.&amp;lt;ref&amp;gt;خاطرات و خطرات ـ مهدی قلی خان هدایت صفحهٔ 407&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پیامدهای کشف حجاب ==&lt;br /&gt;
=== قیام مسجد گوهر شاد و مبارزه با کشف حجاب ===&lt;br /&gt;
یکی از قیامهای خونین مردم مسلمان ایران قیام مردم مسلمان در مسجد گوهر شاد در کنار مرقد حضرت امام رضا علیه السلام علیه مأموران دیکتاتوری رضا خان و کشف حجاب است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هنگامی که رضا خان کشف حجاب اجباری را به اجرا گذاشت علمای وقت از هر سوی کشور اعتراض شدید خود را اعلام داشتند. از جمله مراجع آن زمان اعتراض شدید خود را طی تلگرافی به رضا خان ابلاغ نمودند. این تلگرف با امضای ۳۱ نفر از علمای برجسته مشهد مزین شده بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جمعیت بسیاری به عنوان اعتراض به رژیم، در مشهد در کنار حرم حضرت رضا در مسجد گوهر شاد متحصن شدند؛ و محمد تقی بهلول روحانی آگاه با سخنرانی‌های خود به اقدامات رضا خان اعتراض نمود. شیخ محمد تقی بهلول با قاطعیت و صراحت مردم را به قیام دعوت می‌نمود. حدود چهار ساعت از شب گذشته، به دستور رضا خان، دژخیمان او با حمله ناجوانمردانه به مسجد گوهر شاد مردم را به گلوله بستند که در این کشتار جمعی، حمام خون به راه افتاد و حدود سه هزار نفر به شهادت رسیدند.&lt;br /&gt;
[[پرونده:مسجد گوهرشاد.jpg|جایگزین=مسجد گوهرشاد|بندانگشتی|مسجد گوهرشاد]]&lt;br /&gt;
در این مورد ارتشبد سابق حسین فردوست در خاطرات خود در کتاب ظهور و سقوط پهلوی می‌نویسد: در مشهد یک روحانی به نام بهلول به شدت با اقدامات رضاخان مخالفت می‌کرد و در سخنرانی‌هایش به شدت به او حمله می‌نمود. عده زیادی از مردم در حرم حضرت رضا (ع) متحصن شدند و اعلام کردند تا مسألهٔ کشف حجاب حل نشود ما از اینجا خارج نمی‌شویم. فرمانده لشکر مشهد به نام سرتیپ ایرج مطبوعی در این باره به رضا خان گزارش داد. رضا خان دستور داد سربازان به صحن حرم وارد شوند و مردم را تهدید کنند و اگر مردم خارج نشدند تیراندازی کنند…&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سرتیپ مطبوعی در دادگاه در این خصوص می‌گوید: به من دستور داده شده بود که فوراً عده ای نظامی را در اختیار استاندار مشهد قرار دهم من در حدود ۲۵۰ سرباز در اختیار او گذاشتم در این جریان حدود ۲۵ نفر از مردم کشته و چهل نفر مجروح شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
صبح جمعه ۲۰ تیر سال ۱۳۱۴ قزاقان رضاخان برای متفرق ساختن مردم وارد عمل شدند و بی محابا به روی مردم تیراندازی کردند و در این ماجرا، حدود یکصد نفر کشته و زخمی شدند. اما مردم متفرق نگشتند و مقاومت کردند. پس از این هجوم مردم از اطراف با ابزاری از قبیل داس، بیل و چوب به طرف مسجد سرازیر شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انتشار خبر قیام گوهر شاد مقدمات اعتراض اجتماعی وسیعی فراهم شد اما فقدان رهبری منسجم و خشونت شدید حکومت از جمله عواملی به‌شمار می‌آید که نه تنها این اعتراضات را ناکام گذاشت بلکه رضاشاه را نیزمصمم به اجرای خشونت بار کشف حجاب نمود..&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیتهای تبلیغی در ترویج فرهنگ کشف حجاب ==&lt;br /&gt;
[[پرونده:کشف حجاب 5.jpg|جایگزین=کشف حجاب|بندانگشتی|کشف حجاب]]&lt;br /&gt;
روزنامه‌ها و مجلات آن دوران در مقالات خود این روز با آب و تاب فراوان یک روز تاریخی نامیدند. این جراید این روز را با عباراتی از قبیل: روز سعادت صدها دختر ایران، فصل جدید در تاریخ زندگی و حیات اجتماعی ایران، سر مشق بزرگی برای سعادت و نیکبختی جامعه ای ایرانی، خاتمهٔ دوران سیه بختی و جهالت، رهایی زنان از خمودگی و مذلت یاد کردند که قدم بسیار بزرگی در راه سعادت و تأمین حیات اجتماعی این کشور برداشته شد. عامل تبلیغات در کشف حجاب بیشترین اثر گذاری را داشت. اقداماتی از قبیل برگزاری مراسم جشن به مناسبت کشف حجاب، استفاده از روحانیون درباری و وابسته به حکومت، تشویق کارمندان دولت به حضور و گردش در خیابانها به اتفاق همسرانشان، استفاده از خانواده‌های سرشناس و متشخص و برگزاری کنفرانسها به مناسبت کشف حجاب از فعالیت‌های ترویج این فرهنگ بود. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== محمد مصدق ===&lt;br /&gt;
ایرج افشار، در کتاب مصدق و مسائل حقوق و سیاست، مطلبی از او دربارهٔ کشف حجاب نقل می‌کند.  مصدق می‌گوید:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«قبل از اینکه بانوان ایران کشف حجاب کنند من در اروپا با خانواده خودم کشف حجاب کردم و هیچ‌کس با کشف حجاب مخالف نبود؛ ولی من مخالف بودم. چون معتقد بودم که کشف حجاب باید به واسطه‌ی اولسیون و بواسطه‌ی تکامل اهل مملکت باشد نه بواسطه‌ی کسی که یک قدرتی پیدا کرده و یک زوری پیدا کرده که من این جور می‌خواهم و باید این جور بشود. من این را معتقد نیستم به هیچ وجه و مخالف هم بودم.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;مصدق و مسائل حقوق و سیاست، ایرج افشار، انتشارات زمینه، 1358، ص124&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== اقدامات بازدارنده و انتظامی ==&lt;br /&gt;
ممانعت از رفتن زنان با حجاب به حمامها و نظارت بر کار حمامیها که مبادا آنها زنان با حجاب را به حمام راه دهند، گماردن پاسبانها در مراکز عبور و مرور شهر مخصوصاً بازارها، اخطار به زنان چادری، گرفتن التزام از گاراژدارها که زنان چادری را سوار نکنند، همچنین گماردن مأمور در زیارتگاه‌ها که زنهای با چادر را اجازه ورود ندهند، جلوگیری از سوار کردن بانوان چادری در اتوبوسها و اتومبیلها و راه ندادن به سینماها و رستورانها و ادارات دولتی و نصب اطلاعیه‌های بدین مضمون که به چادری‌ها جنس نمی‌فروشیم بر سردر مغازه‌ها از شیوه‌های سرکوبگرایانهٔ پلیسی رضا خانی بود.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;منبع: کشف حجاب به کوشش امیر قربانی&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پیامدهای حجاب اجباری ==&lt;br /&gt;
[[پرونده:بازدید رضا شاه از مدارس ـ کشف حجاب.jpg|جایگزین=بازدید رضا شاه از مدارس ـ کشف حجاب|بندانگشتی|بازدید رضا شاه از مدارس ـ کشف حجاب]]&lt;br /&gt;
در نتیجه‌ی اقدامات رضا شاه اگر چه از لحاظ مشارکت زنان در زندگی اجتماعی، اشتغال و ورودشان به قلمروهای آموزشی، پیشرفتهایی حاصل شد اما این پیشرفتها در محدوده‌های خاص و در مقایسه با مردان و شرایط طبقاتی به شانس و تصادف بستگی داشت. از جنبه‌ی حقوقی هم تغییراتی صورت پذیرفت؛ اما تغییر بنیادین در وضعیت قانونی زنان به ویژه در امر ازدواج ایجاد نشد. قانون هنوز هم در امور مهم، مردان را برتر می‌دانست. مردان هنوز امتیاز داشتن چهار همسر در یک زمان و طلاق آنها را به اراده خود داشتند. افزون بر این سرپرست قانونی خانواده مرد بود و مردان از حقوق ارثی بیشتری برخوردار می‌شدند. اما زنان همچنان از حق رای و نامزدی در انتخابات عمومی محروم بودند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اصلاحات ظاهری رضا شاه و اعمال خشونت‌آمیز وی در راه پیاده کردن برنامه‌های اصلاحی‌اش، موجب نارضایتی و بی‌زاری مردم را فراهم آورد. این اقدامات جز در برخی موارد زنان طبقه متوسط و بالای جامعه در موارد دیگر نتیجه معکوس به بار آورد و سبب مهجوریت زنان شد. در شهرهای مذهبی مثل قم و در میان خانواده‌های سنتی، اجباری شدن بی‌حجابی به محرومیت دختران از تحصیل انجامید. بسیاری از زنان به علت برخوردهای خشونت‌آمیز مأموران در خانه ماندند و فقط برای مسائل ضروری همچون حمام رفتن از خانه خارج می‌شدند. آنها گاه از طریق پشت بام خانه‌های مجاور، زنان خود را به حمام می‌رساندند. بسیاری از مردم به دلیل این فشارها تصمیم به خروج از کشور گرفتند. برخی از موارد کاسه صبر برخی زنان لبریز شد و دست به خود کشی زدند. بدترین و آزار دهنده‌ترین جنبهٔ دستور کشف حجاب از نظر زنان، این بود که آنها حتی اجازه نداشتند روسری بپوشند و فقط مجاز بودند از کلاه استفاده کنند.&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;کشف حجاب به کوشش امیر قربانی صفحهٔ 71&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references group=&amp;quot;خاطرات صدرالاشراف صفحه 305&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;references group=&amp;quot;همان منبع&amp;quot; /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87&amp;diff=35432</id>
		<title>شکنجه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87&amp;diff=35432"/>
		<updated>2019-02-25T08:13:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: /* آثار و هدف در شکنجه های جسمانی */ بارگذاری عکس&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== شکنجه ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;شکنجه&#039;&#039;&#039; در «جامعه‌ی بين‌المللي پزشکي» در نشست سال۱۹۷۳ در توکيو اين‌گونه تعريف شده است: «شکنجه:اعمال رنجي جسمي و يا رواني‌ست که توجيه‌ناپذير، به عمد و به‌طور منظم، سيستماتيک و خودسرانه ‌از طرف افراد يا به دستور مأموران دولتي انجام گيرد تا فردي را مجبور به دادن اطلاعات، اعتراف‌کردن يا هر عمل ديگر کنند». شكنجه از نگاه حقوق بین الملل و بر اساس ماده (١) کنوانسیون منع شکنجه ی سازمان ملل متحد (١٩٨٤) چنین تعریف شده است: هر عملی که به واسطه‌ی آن و به طور عمدی درد و رنجی شدید، خواه جسمی یا روحی، بر فرد اعمال شود، آن هم برای اهدافی چون کسب اطلاعات یا اعتراف گیری از او یا از یک شخص ثالث، یا با هدف تنبیه او به دلیل انجام عملی که او یا شخص ثالثی مرتکب شده، یا مظنون به ارتکاب آن است، یا با هدف ارعاب و واداشتن او یا شخص ثالث (به انجام کاری)، و بنابر دلایل تبعیض آمیز از هر نوع [شکنجه محسوب می شود]، به ویژه هنگامی که چنین درد و رنجی از سوی یک مقام یا فرد دیگری برخوردار از سمتی رسمی یا به تحریک یا رضایت یا قبول وی اعمال شده باشد. شکنجه شامل درد و رنجی که صرفا برگرفته از احکام قانونی یا ذاتی این احکام و یا بخشی از آن ها باشد، نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده است&amp;lt;/ref&amp;gt; شکنجه به دلیل شدت درد و رنجی که در بردارد و نیز نیاز به یک عنصر هدفمند از دیگر اشکال سوءرفتار متمایز می شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تاریخچه شکنجه ===&lt;br /&gt;
هر چند تاریخ شکنجه را باید به قدمت تاریخ بشر دانست اما به طور خاص در دوران روم باستان و بعدها در قرون وسطی بکارگیری سیستماتیک شکنجه وجود داشته است. نمونه هایی از تکنیکهای بکار گرفته شده در قرون وسطی با نامهایی همچون «وان»، «گاو برنجی»، چهارمیل کردن، چنگال دو سر، خردکننده انگشتان، شکنجه با موش، الاغ اسپانیایی و....را می توان در منابع مختلف مورد مطالعه قرار داد.&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; مصریان باستان به وحشتناک ترین شیوه ها، مخالفانشان را شکنجه می دادند و آنها را می کشتند؛ مثلا آنها را درون نیل می گذاشتند، روی صورت شان شیر و عسل می ریختند تا حشرات آنها را بخورند و همه بدن قربانیان عفونت کند.&lt;br /&gt;
[[پرونده:نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه.jpg|جایگزین=نمایش شکنجه تحت کشش |بندانگشتی|نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه]]&lt;br /&gt;
از قربانیان معروف شکنجه میتوان گالیله، جردانو، و در تاریخ مذهبی از شکنجه عیسی مسیح و مریم مجدلیه در تاریخ مسیحیت و عمار و سمیه و بلال حبشی در تاریخ اسلام و یا از شمع آجین کردن عین القضات همدانی و زنده در آتش سوزاندن کریمپور شیرازی و در تاریخ معاصر ایران از فاطمه امینی، مهدی رضایی، و ...نام برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه در ایران باستان:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در تاریخ ساسانیان به نقل از فردوسی شاعر نامدار ایران آورده شده است که مانی را پس از یک دادگاه تفتیش عقاید پوست کندند و پوست او را از کاه انباشتند و از دروازه شهر آویختند. مانویان به فرمان موبد کرتیر -پیشوای زرتشتیان و بنیانگذار دین زرتشتی- قتل‌عام شدند. مزدک و ۱۰۰٫۰۰۰ نفر از مزدکیان را نیز به فرمان انوشیروان عادل زنده‌به‌گور کردند. علاوه بر شکنجه‌های بالا، فردوسی نمونه‌های دیگری از شکنجه‌ها را در شاهنامه آورده است. این شکنجه‌ها عبارتند از: بریدن دست و پا (به فرمان خسرو پرویز)، بریدن دست و پا و گوش و بینی و گذاشتن سنگ داغ بر روی زخم (به فرمان بیژن طرخان)، بستن به دم اسب و کشیدن بر روی زمین (به فرمان پوراندخت)، جدا کردن کتف و به آتش کشیدن بدن (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، کندن پوست (به فرمان بهرام یکم)، سوراخ کردن گوش و بینی و گذراندن افسار از آنها (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، خون‌آشامی و خوردن خون دشمن (توسط گودرز)، به بند و زنجیر کشیدن در زندان و غار (به فرمان تعدادی از پادشاهان)، زهر خوراندن (به فرمان هرمزد و چند تن دیگر)، و بسیاری نمونه‌های دیگر. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== انواع شکنجه ===&lt;br /&gt;
بطور کلی می توان شکنجه را به دو نوع جسمانی و روانی تقسیم نمود اما از آنجایی که نمی‌توان روان و جسم را بکلی از یکدیگر متمایز نمود، هم شکنجهٔ روانی بر جسم و هم شکنجهٔ جسمانی بر روان تاثیر می‌گذارند. روشهای عمده شکنجه را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۱) ایجاد درد: شلاق زدن، استفاده از دستبند قپانی، آویزان کردن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۲) محرومیت‌های طولانی مدت: سلول‌های انفرادی، محرومیت از خوراک، مواد آشامیدنی، وسائل نظافت و امکانات درمانی کافی، بی‌خوابی دادن، تولید احساس خفگی، جلوگیری از حرکت کردن یا حرف زدن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۳) زير پا گذاشتن تابوهای فرهنگی: تجاوز به زنان و مردان، اجبار به خوردن يا آشاميدن مواد مشمئز کننده، حمله به عميق ترين پيوندهای خويشاوندی (در رابطه ی مادر و فرزند، زن و شوهر) و غيره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اينجا هدف قطع رابطه ی فرد با دنيای نمادين روانش می باشد. کاری که مثلا چينی ها با مجبور کردن راهبان تبتی به خوردن گوشت و يا بازجويان در ايران با مجبور ساختن زندانيان کمونيست به خواندن نماز، شهادت دادن زن يا مرد بر عليه همسر و يا مادر بر عليه فرزند انجام می دهند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۴) ایجاد وحشت: اعدام‌های خیالی، تهدید به ناقص کردن یا آسیب رساندن به بستگان و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۵) ایجاد اختلال در سیستم ادراک و حواس: ایجاد اختلال در سیستم حواس پنجگانه که اغلب با حذف محرک‌های خارجی (با زدن دائم چشم بند، قرار دادن در سلول‌های «بی‌صدا»، مانع شدن از حرکت و غیره) یا بالعکس تولید مدام محرک‌های زائد (با روشن نگاه داشتن دائم چراغ‌های نئون، پخش بی‌انقطاع نوارهای صوتی تکراری و غیره) صورت می‌پذیرد. ایجاد اختلال در سیستم ادراک بسیار بیشتر از سایر انواع شکنجهٔ روانی (مانند سلول انفرادی) بر روان زندانی تاثیرات دراز مدت و عمیق بر جا می‌گذارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های جسمانی =====&lt;br /&gt;
در شکنجه جسمانی هدف در ابتدا و در بسیاری از موارد بدست آوردن اطلاعات از یک سو و همین طور ایجاد جدایی میان فرد با گروه سیاسی‌اش - چه به لحاظ عملیاتی و چه به لحاظ ایدئولوژیک - از سوی دیگر است. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های روانی =====&lt;br /&gt;
[[پرونده:نمایش شکنجه زندانی در قفس.jpg|جایگزین=نمایش شکنجه زندانی در قفس|بندانگشتی|نمایش شکنجه زندانی در قفس]]&lt;br /&gt;
هدف اصلی از اعمال شکنجهٔ روانی ایجاد تغییر در هویت زندانی است و نه دست یابی سریع به اطلاعات سوژه شکنجه. انفرادی،‌ تابوت، واحد مسکونی، از نمونه های بارز شکنجه روانی محسوب می شوند. شایان ذکر است که در شکنجه روانی دو نوع کارکرد شناخته شده است، یکی تاثیرگذاری بر هویت مرکزی و شخصی فرد مانند تابوت، واحد مسکونی و نوع دیگر آن مانند انفرادی حمله به هویت اجتماعی فرد است. انفرادی در درجه نخست بر جهان ارتباطی و دنیای روابط فرد اثر می‌گذارد. انفرادی یکی از انواع روش‌های ایجاد محرومیت است. در این حالت فرد از روابط اجتماعی و تماس با محیط بیرون محروم می‌گردد. انفرادی می تواند از چند روز تا چند هفته و چند ماه و حتی تا چند سال باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== شکنجه سفید =====&lt;br /&gt;
اصطلاح «شکنجه سفید» را عموما به معنای شکنجهٔ روانی بکار می‌برند و دلیلش نیز این است که در این نوع از شکنجه اثری بر بدن باقی نمی‌ماند. با این حال «شکنجهٔ سفید» در معنای دقیق ترش به آن دسته از شکنجه‌های روانی گفته می‌شود که با ایجاد محرومیت حسّی (sensory deprivation)، موجبات اختلال در سیستم ادراک را فراهم می‌آورند. هر چند نرگس محمدی، نایب رئیس زندانی کانون مدافعان حقوق بشر، در نامه‌ای سرگشاده، استفاده از سلول انفرادی در زندان‌های ایران را «شکنجه سفید» می نامد اما عوارض روحی کوتاه و دراز مدت شکنجهٔ سفید از سلول انفرادی بسیار عمیق‌تر، شدید‌تر و دراز مدت‌تر است. بکارگیری چشم بند از نمونه های برجسته و با استفاده وسیع محرومیت حسی است. شکنجهٔ موسوم به «تابوت» در زندان قزل حصار (کاهش محرکات بیرونی به همراه ممانعت از حرکت) یکی از نمونه‌های چنین شکنجه‌ای می‌باشد. در این حالت محرومیت حسی در ابتدا باعث اختلال در حافظه می‌شود، سپس قدرت تمرکز را مختل می‌کند و در ‌‌نهایت باعث حس گم گشتگی و از دست دادن مفهوم زمان می‌شود. در زندان‌های جمهوری اسلامی، مجموعه شکنجه‌هایی که تحت عنوان «واحد مسکونی» شناخته شده‌اند، علاوه بر محرومیت حسی، شامل بازجویی‌های طولانی مدت و ضرب و جرح زندانی نیز می‌شوند. در چنین شرایطی زندانی به قصد حفظ هویت شخصی و اجتماعی‌اش، در ابتدا تلاش دارد تا مرزی هر چه عبور ناپذیر‌تر میان آنچه هست با آنچه به بازجو می‌نمایاند برقرار سازد. او می‌کوشد تا نه تنها اسرار گروهی بلکه حتی ریز‌ترین خصوصیات عادی و فردی خویش را نیز از نگاه بازجو پنهان سازد. در چنین شرایطی هر گونه اطلاعات، ولو ناچیز و نامربوط، برای اعمال فشار بیشتر بر زندانی مورد بهره برداری قرار می‌گیرد. هدف از این نوع شکنجه رخنه به هویت زندانی و تهی کردن او از خودش است. در این حالت بازجو به دنبال بدست آوردن «اطلاعات نسوخته» از زندانی نیست بلکه می‌کوشد تا به درونی‌ترین، خصوصی‌ترین و به بیان نیاوردنی‌ترین اطلاعات درونی در او (از خاطرات دوران کودکی و خانوادگی گرفته تا روابط شخصی با دیگران حتد جنسی مربوط به گذشته) دست یابد. این نوع شکنجه در بسیاری از موارد در هویت مرکزی زندانی اختلالات شدید و دراز مدت ایجاد می‌کند. نظام‌های سیاسی‌ای که از چنین روشی برای مقابله با مخالفانشان استفاده می‌کنند هدفشان نه به حرف آوردن زندانی بلکه خاموش کردن ابدی اوست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده [https://www.radiofarda.com/a/b18-commentary-on-solitary-comfienment/24723410.html است]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه دولتی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بطور معمول شکنجه توسط مقامات دولتی یا با رضایت آنها و یا از سوی نماینده آنها اعمال میشود. ارگانها و عناصر دولتی برای شکنجه بطور معمول شامل ارگان اطلاعاتی کشور مانند ساواک یا وزارت اطلاعات رژیم خمینی، پلیس، مجموعه زندانبانان از بازجوها تا ماموران زندان یا ارگانهای نظامی مانند ارتش، سپاه پاسداران، ژاندارمری و یا ارگانهای مشابه و همچنین شبه نظامیان وابسته به دولت حتی مقامات بهداشتی بکار گرفته شده توسط دولت و .. می باشد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان رضا شاه ===&lt;br /&gt;
در زمان رضا خان اگر يك زنداني در زندان صحبت از مشروطيت يا قانون اساسي مي‌كرد سرهنگ نيرومند (رئيس جلاد و بيرحم زندان رضا خان كه در كنار سرپاس مختاري كار مي‌كرد) بعد از 200-300ضربه شلاق مي‌گفت: «شلاق، قانون اساسي است و فلك، مشروطيت!» &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان شاه ===&lt;br /&gt;
وقتی از شکنجه&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زمان شاه صحبت می شود بطور متقابل کلمه زندانی سیاسی یا چریک تداعی میشود. وقتی چریکی اسیرمی شود یک برنامه مشت و لگد و فحشهای بسیار رکیک بلافاصله اجرا میشود . این برنامه چه بسا تا حدود هفت هشت ساعتی ادامه دارد . این ناشتائی است و بطور معمول زندانی بارها ازهوش میرود که دوباره اورا بهوش میاورند ، شکل کار بدینصورت است که اسیر را در اطاقی میبرند گرداگرد آن افراد قلدر و دوره دیده ای ایستاده اند ، اسیر را وسط میاندازند و با مشت و لگد بیکدیگر پاس میدهند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اسیر همچنان میانه است خونین و کوفته چه بسا با اعضائی شکسته، چریکها اسم این اطاق را « اطاق فوتبال » گذارده اند . این عملیات برای شکستن اراده و بهم زدن ذهن چریک انجام میشود ، ضد انقلاب بدینسان می خواهد ضمن ایجاد هراس دردل چریک ، مجموعه پاسخهائی را هم که چریک برای خدمت بانقلاب از قبل ساخته است در هم بشکند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در این مرحله اغلب حتی از اسیر هیچگونه پرسشی هم نمیکند، فقط میزنند . پس از آن نوبت بازجوئی می رسد .یک بازجویی طولانی و خسته کننده ، بارها وبارها بازجویان بعلت خستگی عوض میشوند ولی چریک ثابت است ، چریک استراحت خود را در« اطاق فوتبال »کرده است . این بازجوئی که با بیخوابی و زجر فراوان آمیخته است بیشتر از آنجهت است که چریک نتواند اندیشه خود را منظم کند بدون اراده سخن گوید. اگر از اینها نتیجه حاصل نشود عملیات بعدی آغاز میشود این عملیات از کشیدن ناخن تا نشاندن بر روی منقل برقی و تا شلاق زدن بکف پا و غیره دنبال میشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از دیگر شکنجه های مرسوم در ساواک، آویزان کردن بود؛ یعنی کف پای ما را شلاق می زدند و دو سه روز همین طور از دست آویزان می کردند تا خون کف پای مان جمع شود. دوباره شلاق می زدند و پای ورم کرده ما پر از خون می شد. بعد از آن هم ما را دور زندان بدو می بردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ناخن کشیدن: حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان شاه می گوید: ابتدا ناخن های دست راستم را کشید و بعد دست چپ را. یادم هست کف اتاق سفید کاملا قرمز شده بود و من از درد زیاد بی هوش شدم. وقتی به هوش آمدم دیدم که مرا به تختی بسته اند. بعد دوباره شروع کردند به شکنجه دادن. یکی از شکنجه گرها خودکار لای انگشت هایم گذاشت و دیگری انگشتانم را شکست. آن موقع اسم این کار را اشکلک گذاشته بودند.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه زنان: ساواک معمولا در برخوردهایش با زنان تلاش می کرده تا ابتدا آنها را شکنجه روحی دهد. تهدید به تجاوز هم یکی از رایج ترین مسائل در بازجویی ها بوده است. در کلانتری ها، اغلب پلیس، زندانیان جوان یا بانوان را با رکیک ترین کلمات تهدید می کرد.&lt;br /&gt;
==== دردناک ترین شکنجه ====&lt;br /&gt;
از نظر خود شکنجه گران مهمترین و دردناک ترین انواع شکنجه ها همان شلاق زدن به کف پاست .معمولا از ترکه های نازک درختانی مانند بید، انار و گلابی یا ترکه های بافته شده از ساقه های گندم و جو و کتان و لیف خرما و کنف و نخ های بافته به هم از لیف و کتان و ابریشم و چرم و پوست تا سیم های نازک مسی و سربی تا کابل برق چند لایه و تاب داده یا افشان استفاده می شد. برای دردناک تر شدن، سر شلاق ها را سرب می بستند که در اثر برخورد با کمر زخم های عمیقی ایجاد کند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 این شکنجه بدینسان است که زندانی را بروی تختخواب آهنی مخصوص درازکش محکم میبندند بطوریکه فقط دوکف پای اسیر از میان کند تخت بیرون است شلاق کابل برق است که سایزهای مختلف در قطر و طول دارد. شکنجه گر در فرود آوردن کابل بکف پای زندانی تخصص دارد ، شلاق زدن آغاز میشود . تعداد ضربات نامعلوم است و نامعلوم تر از آن تعداد دفعاتی است که زندانی باید شلاق بخورد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در عوض همه اینها وضع کف پا معلوم است . زخمها شکفته می شوند ، خون مردگیهای شدید بوجود می آید ، ورم میکند. راه رفتن بدترین عذاب است و باید راه رفت ، چاره ای نیست. چریکهایی بوده اند که کف پایشان در اثر این شکنجه بیش از ده سانت ورم کرد و زخمهای آن شکافت، مانند اصغر بدیع زادگان از « مجاهدین خلق ». چریکهایی بوده اند که تمامی پوست و گوشت کف پایشان ریخت و استخوانهای کف پایشان بوضوح آشکارشد، مانند همایون کتیرایی از سازمان « چریکهای آرمان خلق ». علاوه بر آن پیوسته کند و زنجیر به دست و پایش بسته بودند و حتی هنگام حرکت دادن او همانند دوران ناصرالدین شاهی طوقهای آهنین به مچ پا و دستش می انداختند و با زنجیرآنها را بهم میبستند بطوریکه نه می توانست گامهای بلند بردارد و نه دستهایش را که از پشت بپایش بسته بودند تکانی دهد افزون بر اینها طوقی نیز بر گردنش میانداختند که به زنجیری وصل بود این زنجیر را مأمور حرکت دادن او از پشت بدست میگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی اصغر بدیع زادگان را ساعتها با اجاق برقی سوزاندند. متجاوز از یکماه اورا شکنجه میکردند و سپس اورا به پشت خواباندند یکبار برای مدت 5 ساعت مداوم اورا میسوزاندند سوختن چنان ادامه یافت تا ازپوست و گوشت گذشت و به نخاع رسید . او را بهمان وضع در سلول انداختند و در را برویش بستند زخمهایش چرک کرد و چرکها انباشته شدند تعفن چرک و پوسیدگی سلول را پر کرد بطوریکه زندانیان دیگر داشتند خفه میشدند. او دمر در کف سلول افتاده بود ، زخم چرک در پشتش گسترش میافت و عمیق میشد . در یک چنین حالی اورا برای بازجوئی میبردند ولی پاهایش بر روی زمین کشیده میشد در یک چنین حالی اورا برای بازجویی میبردند ولی پاهایش حرکت نمیکردند و لذا دونفر زیر بغلش را میگرفتند ودر حالیکه پاهایش برروی زمین کشیده میشد اورا باطاق بازجوئی  میبردند. سه بار اورا مورد عمل جراحی قرار دادند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نابدل در هنگام دستگیری از ناحیه شکم چندین تیر خورد ولی شهید نشد بیهوش شد او را بدون درنگ به بیمارستان شهربانی بردند و بی آنکه کمترین کوششی برای درمانش کنند بازجوئی را آغاز کردند.  بازجوئی همراه با شکنجه . شکنجه گران میکوشیدند تا در مرحله گذار از بیهوشی و رسیدن بهوش از او حرف بکشند .با شکنجه های نوین و تحریک زخمی که از تیرخوردن برداشته بود دوباره او را بیهوش میکردند .بی ثمر بود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.یه موردی هم عطاپور( حسین زاده ) جلاد خون آشام با خبر دستگیری نابدل سراسیمه خود را به شهربانی رساندو با قهقهه تمسخر آمیز همه را کنار زدو گفت تنها با 20 شلاق کافی است او رابه حرف آورد، تعداد ضربات از 60 گذشت ولی او بیهوش و بیحرکت بود. حسین زاده بارها نابدل رابا اینکه بازجوئیهایش تمام بود بی هیچ بهانه ای به تخت می بست و شلاق میزد و قهقهه سر میداد. اطاقی که نابدل در آن بود هرگز تهی نمیماند یا پاسبانی برای پاسداری در آن بود یا بازجویانی برای بازجویی . تنها کاری که برای او کردند این بود که سر انجام زخمش را بخیه زدند. نابدل وقتی در یک غفلت نگهبان دست به خودکشی با پرتاب از طبقه سوم به پایین زد به مردنش تمام نشد ولی شکمش ترکید و دستش شکست او برای شهید شدن باچنگهای خود رودهایش را از میان شکاف شکمش بیرون میکشید میکوشید تا آنها را بگسلد ولی نگهبانان امانش ندادند، یکبار دیگر او را گرفتند و یکبار دیگر بهمان بیمارستان یعنی بهمان شکنجه خانه اش بردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه های روحی ====&lt;br /&gt;
این شکنجه ها به تنهائی دیگر چندان معمول نیست. اکنون حد اکثر در حکم چاشنی است ، شکنجه های روحی نیز انواع فراوان دارد .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رویهم رفته در نیمه های شب آوای ناله های مرگ فضای زندان را پر میکند ، بدنبال آن فریاد جیغ های دلهره انگیز که گویای شکنجه دیگران است ، بناگاه بیدارباش میزنند ،سپس سگی عوعو میکند ، همه چیز خاموش میشود ، این فریادو ناله ها همه نوارند ولی این نوارها از روی واقعیت پر شده اند اینها فریاد و ناله یاران شکنجه شده ما است که از طرف هنرمندان شکنجه گرها انتخاب شده اند وپخش می شوند . این شیوه ، شیوه عام است تقریباً هرشب در زندان اوین تکرار میشود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از انواع دیگر آن عبور از دالانهای تاریک و نمور و از جایی که جوی خون روان است تا اطاقهائی که از آلات شکنجه و پارچه های خونین و اجساد پاره پاره غرقه در خون انباشته است......&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تلاش برای تسلیم زندانی با سخنوری و دل خالی کردن مثلا بدین معنی که برای او یک خطابه بلند بالا در باره زنش می خوانند که چرا اورا بدبخت میکنی ؟ که او چه گناهی کرده است ؟ که چرا حاضر نیستی بکانون گرم خانواده خود بروی ؟ و ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از جمله شیوه های روانی یکی هم اینستکه پلیس میکوشد تا بزندانی حالی کنند که دارویی به تازگی در آمریکا کشف شده است که هرکس بخورد اراده اش مختل میشود و همه چیز را میگوید . پس از یک دوره تبلیغ و تلقین در باره این داروی عام المنفعه سرانجام داروئی را بزندانی میخورانند تا همه چیز را بگوید . البته این دارو کمی گیج کننده است ولی بهیچوجه دارای چنان اعجازی نیست زیرا اصولاً چنین داروی معجزه آسائی هنوز تهیه نشده است .بدیهی است اگر چنین کیمیائی ساخته شده بود دیگر اینهمه افزار و کارمند شکنجه گر ضرور نبود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در شکنجه روانی میتوان از «اشرف دهقانی » نام برد. او را پس از دستگیری به زیر انواع شکنجه ها بردند . که بیان بسیاری از آنها شرم آور است . چندین بار بروی خون افتاد چندان خون از اورفت که ناچار به تزریق خون شدند ، ازاین راه نتیجه ای بدست نیامد برادرانش را که او بسیار دوست میداشت بدون اینکه هیچگونه آگاهی ودخالتی در کار « اشرف » داشته باشد را گرفتند ودر کنار اتاق او شکنجه کردند. برادرش را وادار کردند که با فریاد و التماس از او بخواهد که همه چیز را بگوید و او دائماً از میان اشگ و زاری استغاثه میکرد «اشرف بگو » «اشرف بگو » ولی اشرف هرگز نگفت .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جدا ساختن و انفرادی دادن به زندانی شیوه دیگر شکنجه گران است. پلیس میخواهد به چریک تلقین کند که در جهان تنهاست ، هر کس در گرداگردش است دشمن است و میکوشد تا بدینسان پیوند او را با رفقایش ببرد و با یکدستی زدن به او ازاو حرف در آورد . حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان ساواک درباره شکنجه های سلول انفرادی توضیح می دهد: «معمولا اتاق ها یک در یک بود. باز دو نوع اتاق وجود داشت که گاهی می شد زندانیان را در آنها جابجا کرد. اتاقی بسیار تاریک و اتاقی کاملا سفید که تمام مدت چراغی با ولتاژ بالا در آن روشن بود تا زندانی نتواند بخوابد. زندانبان ها برای این که شخص را اذیت کنند در فواصل مختلف زندانی را از جا بلند می کردند و از او می خواستند خودش را معرفی کند. معمولا هم این اتفاق زمانی می افتاد که زندانی خواب بود. با این کار روحیه زندانی را به هم می ریختند. حالا تصور کنید در چنین اتاقی و چنین شرایطی بخواهند شما را شکنجه هم بدهند. مثلا خیلی وقت ها در را برای دستشویی رفتن باز نمی کردند و ما مجبور بودیم همانجا قضای حاجت کنیم یا گاهی از طرف آنها بود. مثلا بازجو به اتاق می آمد و شروع می کرد روی ما یا در اطراف غذای ما ادرار کردن.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از دیگر شیوه ها این است که برای به زانو در آوردن زندانی شکنجه گر میکوشد تا نقطه ضعفی از اسیر بیابد و درست برروی آن فشار آورد .و این نقطه ضعف هرچه باشد فرقی نمیکند اهانت میکند و اثرات آنرا میسنجد . میزند و به ثمرات آن دقیق میشود تهدید میکند ودرباره آن می اندیشد. به تطمیع چنگ میزند .به مسائل خانوادگی متوسل میشود . از طریق مسائل جنسی وارد میشود در این زمینه راه وارونه را نیز میرود حتی به جماع و لواط با زندانی میپردازد . ساواک متخصصینی نیز تربیت کرده است . سازمان امنیت اشخاص مهیب و بد قیافه ایرا استخدام کرده و بانها میاموزد که چگونه بارفتارخود دل زندانی را خالی کنند ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== شکنجه ==&lt;br /&gt;
شکنجه&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه در «جامعه‌ی بين‌المللي پزشکي» در نشست سال۱۹۷۳ در توکيو اين‌گونه تعريف شده است: «شکنجه:اعمال رنجي جسمي و يا رواني‌ست که توجيه‌ناپذير، به عمد و به‌طور منظم، سيستماتيک و خودسرانه ‌از طرف افراد يا به دستور مأموران دولتي انجام گيرد تا فردي را مجبور به دادن اطلاعات، اعتراف‌کردن يا هر عمل ديگر کنند». شكنجه از نگاه حقوق بین الملل و بر اساس ماده (١) کنوانسیون منع شکنجه ی سازمان ملل متحد (١٩٨٤) چنین تعریف شده است: هر عملی که به واسطه‌ی آن و به طور عمدی درد و رنجی شدید، خواه جسمی یا روحی، بر فرد اعمال شود، آن هم برای اهدافی چون کسب اطلاعات یا اعتراف گیری از او یا از یک شخص ثالث، یا با هدف تنبیه او به دلیل انجام عملی که او یا شخص ثالثی مرتکب شده، یا مظنون به ارتکاب آن است، یا با هدف ارعاب و واداشتن او یا شخص ثالث (به انجام کاری)، و بنابر دلایل تبعیض آمیز از هر نوع [شکنجه محسوب می شود]، به ویژه هنگامی که چنین درد و رنجی از سوی یک مقام یا فرد دیگری برخوردار از سمتی رسمی یا به تحریک یا رضایت یا قبول وی اعمال شده باشد. شکنجه شامل درد و رنجی که صرفا برگرفته از احکام قانونی یا ذاتی این احکام و یا بخشی از آن ها باشد، نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده است&amp;lt;/ref&amp;gt; شکنجه به دلیل شدت درد و رنجی که در بردارد و نیز نیاز به یک عنصر هدفمند از دیگر اشکال سوءرفتار متمایز می شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تاریخچه شکنجه ===&lt;br /&gt;
هر چند تاریخ شکنجه را باید به قدمت تاریخ بشر دانست اما به طور خاص در دوران روم باستان و بعدها در قرون وسطی بکارگیری سیستماتیک شکنجه وجود داشته است. نمونه هایی از تکنیکهای بکار گرفته شده در قرون وسطی با نامهایی همچون «وان»، «گاو برنجی»، چهارمیل کردن، چنگال دو سر، خردکننده انگشتان، شکنجه با موش، الاغ اسپانیایی و....را می توان در منابع مختلف مورد مطالعه قرار داد.&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; مصریان باستان به وحشتناک ترین شیوه ها، مخالفانشان را شکنجه می دادند و آنها را می کشتند؛ مثلا آنها را درون نیل می گذاشتند، روی صورت شان شیر و عسل می ریختند تا حشرات آنها را بخورند و همه بدن قربانیان عفونت کند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از قربانیان معروف شکنجه میتوان گالیله، جردانو، و در تاریخ مذهبی از شکنجه عیسی مسیح و مریم مجدلیه در تاریخ مسیحیت و عمار و سمیه و بلال حبشی در تاریخ اسلام و یا از شمع آجین کردن عین القضات همدانی و زنده در آتش سوزاندن کریمپور شیرازی و در تاریخ معاصر ایران از فاطمه امینی، مهدی رضایی، و ...نام برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه در ایران باستان ====&lt;br /&gt;
در تاریخ ساسانیان به نقل از فردوسی شاعر نامدار ایران آورده شده است که مانی را پس از یک دادگاه تفتیش عقاید پوست کندند و پوست او را از کاه انباشتند و از دروازه شهر آویختند. مانویان به فرمان موبد کرتیر -پیشوای زرتشتیان و بنیانگذار دین زرتشتی- قتل‌عام شدند. مزدک و ۱۰۰٫۰۰۰ نفر از مزدکیان را نیز به فرمان انوشیروان عادل زنده‌به‌گور کردند. علاوه بر شکنجه‌های بالا، فردوسی نمونه‌های دیگری از شکنجه‌ها را در شاهنامه آورده است. این شکنجه‌ها عبارتند از: بریدن دست و پا (به فرمان خسرو پرویز)، بریدن دست و پا و گوش و بینی و گذاشتن سنگ داغ بر روی زخم (به فرمان بیژن طرخان)، بستن به دم اسب و کشیدن بر روی زمین (به فرمان پوراندخت)، جدا کردن کتف و به آتش کشیدن بدن (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، کندن پوست (به فرمان بهرام یکم)، سوراخ کردن گوش و بینی و گذراندن افسار از آنها (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، خون‌آشامی و خوردن خون دشمن (توسط گودرز)، به بند و زنجیر کشیدن در زندان و غار (به فرمان تعدادی از پادشاهان)، زهر خوراندن (به فرمان هرمزد و چند تن دیگر)، و بسیاری نمونه‌های دیگر.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== انواع شکنجه ====&lt;br /&gt;
بطور کلی می توان شکنجه را به دو نوع جسمانی و روانی تقسیم نمود اما از آنجایی که نمی‌توان روان و جسم را بکلی از یکدیگر متمایز نمود، هم شکنجه‌ی روانی بر جسم و هم شکنجه‌ی جسمانی بر روان تاثیر می‌گذارند. روشهای عمده‌ی شکنجه را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۱) ایجاد درد: شلاق زدن، استفاده از دستبند قپانی، آویزان کردن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۲) محرومیت‌های طولانی مدت: سلول‌های انفرادی، محرومیت از خوراک، مواد آشامیدنی، وسائل نظافت و امکانات درمانی کافی، بی‌خوابی دادن، تولید احساس خفگی، جلوگیری از حرکت کردن یا حرف زدن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۳) زير پا گذاشتن تابوهای فرهنگی: تجاوز به زنان و مردان، اجبار به خوردن يا آشاميدن مواد مشمئز کننده، حمله به عميق ترين پيوندهای خويشاوندی (در رابطه ی مادر و فرزند، زن و شوهر) و غيره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اينجا هدف قطع رابطه ی فرد با دنيای نمادين روانش می باشد. کاری که مثلا چينی ها با مجبور کردن راهبان تبتی به خوردن گوشت و يا بازجويان در ايران با مجبور ساختن زندانيان کمونيست به خواندن نماز، شهادت دادن زن يا مرد بر عليه همسر و يا مادر بر عليه فرزند انجام می دهند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۴) ایجاد وحشت: اعدام‌های خیالی، تهدید به ناقص کردن یا آسیب رساندن به بستگان و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۵) ایجاد اختلال در سیستم ادراک و حواس: ایجاد اختلال در سیستم حواس پنج‌گانه که اغلب با حذف محرک‌های خارجی (با زدن دائم چشم بند، قرار دادن در سلول‌های «بی‌صدا»، مانع شدن از حرکت و غیره) یا بالعکس تولید مدام محرک‌های زائد (با روشن نگاه داشتن دائم چراغ‌های نئون، پخش بی‌انقطاع نوارهای صوتی تکراری و غیره) صورت می‌پذیرد. ایجاد اختلال در سیستم ادراک بسیار بیشتر از سایر انواع شکنجه‌ی روانی (مانند سلول انفرادی) بر روان زندانی تاثیرات دراز مدت و عمیق بر جا می‌گذارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های جسمانی =====&lt;br /&gt;
در شکنجه جسمانی هدف در ابتدا و در بسیاری از موارد به دست آوردن اطلاعات از یک سو و همین طور ایجاد جدایی میان فرد با گروه سیاسی‌اش - چه به لحاظ عملیاتی و چه به لحاظ ایدئولوژیک - از سوی دیگر است. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های روانی =====&lt;br /&gt;
هدف اصلی از اعمال شکنجه‌ی روانی ایجاد تغییر در هویت زندانی است و نه دستیابی سریع به اطلاعات سوژه شکنجه. انفرادی،‌ تابوت، واحد مسکونی، از نمونه های بارز شکنجه روانی محسوب می شوند. شایان ذکر است که در شکنجه روانی دو نوع کارکرد شناخته شده است، یکی تاثیرگذاری بر هویت مرکزی و شخصی فرد مانند تابوت، واحد مسکونی و نوع دیگر آن مانند انفرادی حمله به هویت اجتماعی فرد است. انفرادی در درجه نخست بر جهان ارتباطی و دنیای روابط فرد اثر می‌گذارد. انفرادی یکی از انواع روش‌های ایجاد محرومیت است. در این حالت فرد از روابط اجتماعی و تماس با محیط بیرون محروم می‌گردد. انفرادی می تواند از چند روز تا چند هفته و چند ماه و حتی تا چند سال باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== شکنجه سفید =====&lt;br /&gt;
اصطلاح «شکنجه‌ی سفید» را عموما به معنای شکنجه‌ی روانی بکار می‌برند و دلیلش نیز این است که در این نوع از شکنجه اثری بر بدن باقی نمی‌ماند. با این حال «شکنجه‌ی سفید» به طور دقیق، به آن دسته از شکنجه‌های روانی گفته می‌شود که با ایجاد محرومیت حسّی (sensory deprivation)، موجبات اختلال در سیستم ادراک را فراهم می‌آورند. هر چند نرگس محمدی، نایب رئیس زندانی کانون مدافعان حقوق بشر، در نامه‌ای سرگشاده، استفاده از سلول انفرادی در زندان‌های ایران را «شکنجه‌ی سفید» می نامد اما عوارض روحی کوتاه و دراز مدت شکنجه‌ی سفید از سلول انفرادی بسیار عمیق‌تر، شدید‌تر و دراز مدت‌تر است. به‌کارگیری چشم بند از نمونه های برجسته‌ی محرومیت حسی است. شکنجه‌ی موسوم به «تابوت» در زندان قزل حصار (کاهش محرکات بیرونی به همراه ممانعت از حرکت) یکی از نمونه‌های چنین شکنجه‌ای می‌باشد. در این حالت محرومیت حسی در ابتدا باعث اختلال در حافظه می‌شود، سپس قدرت تمرکز را مختل می‌کند و در ‌‌نهایت باعث حس گم گشتگی و از دست دادن مفهوم زمان می‌شود. در زندان‌های جمهوری اسلامی، مجموعه شکنجه‌هایی که تحت عنوان «واحد مسکونی» شناخته شده‌اند، علاوه بر محرومیت حسی، شامل بازجویی‌های طولانی مدت و ضرب و جرح زندانی نیز می‌شوند. در چنین شرایطی زندانی به قصد حفظ هویت شخصی و اجتماعی‌اش، در ابتدا تلاش دارد تا مرزی هر چه عبور ناپذیر‌تر میان آنچه هست با آنچه به بازجو می‌نمایاند برقرار سازد. او می‌کوشد تا نه تنها اسرار گروهی بلکه حتی ریز‌ترین خصوصیات عادی و فردی خویش را نیز از نگاه بازجو پنهان سازد. در چنین شرایطی هر گونه اطلاعات، ولو ناچیز و نامربوط، برای اعمال فشار بیشتر بر زندانی مورد بهره برداری قرار می‌گیرد. هدف از این نوع شکنجه رخنه به هویت زندانی و تهی کردن او از خودش است. در این حالت بازجو به دنبال به دست آوردن «اطلاعات نسوخته» از زندانی نیست بلکه می‌کوشد تا به درونی‌ترین، خصوصی‌ترین و به بیان نیاوردنی‌ترین اطلاعات درونی در او (از خاطرات دوران کودکی و خانوادگی گرفته تا روابط شخصی با دیگران حتا موضوعات جنسی مربوط به گذشته) دست یابد. این نوع شکنجه در بسیاری از موارد، در هویت مرکزی زندانی، اختلالات شدید و طولانی‌مدت ایجاد می‌کند. برخی نظام‌های سیاسی‌که از چنین روشی برای مقابله با مخالفانشان استفاده می‌کنند هدفشان نه به حرف آوردن زندانی بلکه خاموش کردن ابدی اوست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده [https://www.radiofarda.com/a/b18-commentary-on-solitary-comfienment/24723410.html است]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه دولتی ====&lt;br /&gt;
بطور معمول شکنجه توسط مقامات دولتی یا با رضایت آنها و یا از سوی نماینده آنها اعمال میشود. ارگانها و عناصر دولتی برای شکنجه به طور معمول شامل ارگان اطلاعاتی کشور مانند ساواک شاه یا وزارت اطلاعات درجمهوری اسلامی، پلیس، مجموعه زندانبانان از بازجوها تا ماموران زندان یا ارگانهای نظامی مانند ارتش، سپاه پاسداران، ژاندارمری و یا ارگانهای مشابه و همچنین شبه نظامیان وابسته به دولت حتی مقامات بهداشتی بکار گرفته شده توسط دولت و .. می باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان رضا شاه ===&lt;br /&gt;
در زمان رضا خان اگر يك زنداني در زندان صحبت از مشروطيت يا قانون اساسي مي‌كرد سرهنگ نيرومند (رئيس جلاد و بيرحم زندان رضا خان كه در كنار سرپاسبان مختاري كار مي‌كرد) بعد از 200-300ضربه شلاق مي‌گفت: «شلاق، قانون اساسي است و فلك، مشروطيت!» &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان شاه ===&lt;br /&gt;
وقتی از شکنجه&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زمان شاه صحبت می شود به طور متقابل کلمه زندانی سیاسی یا چریک تداعی میشود. وقتی چریکی اسیرمی شود یک برنامه مشت و لگد و فحشهای بسیار رکیک بلافاصله اجرا میشود . این برنامه چه بسا تا حدود هفت هشت ساعتی ادامه دارد . این ناشتائی است و بطور معمول زندانی بارها ازهوش میرود که دوباره اورا به هوش می‌آورند ، شکل کار بدین صورت است که اسیر را در اتاقی میبرند گرداگرد آن افراد قلدر و دوره دیده ای ایستاده اند ، اسیر را وسط می‌اندازند و با مشت و لگد به یکدیگر پاس می‌دهند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اسیر همچنان خونین و کوفته میانه‌ی شکنجه‌گران است چه بسا با اعضائی شکسته، چریکها اسم این اتاق را « اتاق فوتبال » گذارده اند . این عملیات برای شکستن اراده و به هم زدن ذهن چریک انجام می‌شود ، ضد انقلاب بدین‌سان می خواهد ضمن ایجاد هراس دردل چریک ، مجموعه پاسخهایی را هم که چریک برای خدمت به انقلاب از قبل ساخته است در هم بشکند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در این مرحله اغلب حتی از اسیر هیچ سئوالی نمی‌پرسند، فقط می زنند . پس از آن نوبت بازجویی می رسد .یک بازجویی طولانی و خسته کننده ، بارها وبارها بازجویان به علت خستگی عوض میشوند ولی چریک ثابت است ، چریک استراحت خود را در« اتاق فوتبال »کرده است .  این بازجوئی که با بی‌خوابی و زجر فراوان آمیخته است بیشتر از آن جهت است که چریک نتواند اندیشه خود را منظم کند و بدون اراده سخن گوید. اگر از اینها نتیجه حاصل نشود عملیات بعدی آغاز میشود این عملیات از کشیدن ناخن تا نشاندن بر روی منقل برقی و تا شلاق زدن به کف پا و غیره دنبال میشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ناخن کشیدن: حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان شاه می گوید: ابتدا ناخن های دست راستم را کشید و بعد دست چپ را. یادم هست کف اتاق سفید کاملا قرمز شده بود و من از درد زیاد بیهوش شدم. وقتی به هوش آمدم دیدم که مرا به تختی بسته اند. بعد دوباره شکنجه را شروع کردند. یکی از شکنجه گرها خودکار لای انگشت هایم گذاشت و دیگری انگشتانم را شکست. آن موقع اسم این کار را اشکلک گذاشته بودند.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه‌ی زنان: ساواک معمولا در برخوردهایش با زنان تلاش می کرده تا ابتدا آنها را شکنجه روحی دهد. تهدید به تجاوز هم یکی از رایج ترین مسائل در بازجویی ها بوده است. در کلانتری ها، اغلب پلیس، زندانیان جوان یا بانوان را با رکیک ترین کلمات تهدید می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== دردناک ترین شکنجه‌ها ====&lt;br /&gt;
از نظر خود شکنجه گران مهمترین و دردناک ترین انواع شکنجه ها همان شلاق زدن به کف پاست. معمولا از ترکه های نازک درختانی مانند بید، انار و گلابی یا ترکه های بافته شده از ساقه های گندم و جو و کتان و لیف خرما و کنف و نخ های بافته به هم از لیف و کتان و ابریشم و چرم و پوست تا سیم های نازک مسی و سربی تا کابل برق چند لایه و تاب داده یا افشان استفاده می شد. برای دردناک تر شدن، سر شلاق ها را سرب می بستند که در اثر برخورد با کمر زخم های عمیقی ایجاد کند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 این شکنجه بدین‌سان است که زندانی را بروی تختخواب آهنی مخصوص درازکش محکم میبندند به طوری که فقط دوکف پای اسیر از میان کند تخت بیرون است شلاق کابل برق است که سایزهای مختلف در قطر و طول دارد. شکنجه گر در فرود آوردن کابل به کف پای زندانی تخصص دارد ، شلاق زدن آغاز میشود . تعداد ضربات نامعلوم است و نامعلوم تر از آن تعداد دفعاتی است که زندانی باید شلاق بخورد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در عوض همه اینها وضع کف پا معلوم است . زخمها شکفته می شوند ، خون مردگیهای شدید به وجود می آید ، ورم میکند. راه رفتن بدترین عذاب است و باید راه رفت ، چاره ای نیست. چریکهایی بوده اند که کف پایشان در اثر این شکنجه بیش از ده سانت ورم کرد و زخمهای آن شکافت، مانند اصغر بدیع زادگان از « مجاهدین خلق ». چریکهایی بوده اند که تمامی پوست و گوشت کف پایشان ریخت و استخوانهای کف پایشان بوضوح آشکارشد، مانند همایون کتیرایی از سازمان « چریکهای آرمان خلق ». علاوه بر آن پیوسته کند و زنجیر به دست و پایش بسته بودند و حتی هنگام حرکت دادن او همانند دوران ناصرالدین شاهی طوقهای آهنین به مچ پا و دستش می انداختند و با زنجیرآنها را به هم می‌بستند به طوری که نه می توانست گامهای بلند بردارد و نه دست‌هایش را که از پشت به پایش بسته بودند تکانی دهد افزون بر اینها طوقی نیز بر گردنش می‌انداختند که به زنجیری وصل بود این زنجیر را مأمور حرکت دادن او از پشت به دست می‌گرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی اصغر بدیع زادگان را ساعت‌ها با اجاق برقی سوزاندند. متجاوز از یک ماه اورا شکنجه می‌کردند و سپس اورا به پشت خواباندند یکبار برای مدت 5 ساعت مداوم اورا میسوزاندند سوختن چنان ادامه یافت تا ازپوست و گوشت گذشت و به نخاع رسید . او را به همان وضع در سلول انداختند و در را به رویش بستند زخمهایش چرک کرد و چرکها انباشته شدند تعفن چرک و پوسیدگی سلول را پر کرد به طوری که زندانیان دیگر داشتند خفه میشدند. او دمر در کف سلول افتاده بود ، زخم چرک در پشتش گسترش میافت و عمیق می‌شد . در حالی اورا برای بازجویی می‌بردند که نمی‌توانست راه برود و پاهایش بر روی زمین کشیده می‌شد و لذا دونفر زیر بغلش را میگرفتند ودر حالی که پاهایش برروی زمین کشیده می‌شد اورا به اتاق بازجوئی  می بردند. سه بار اورا مورد عمل جراحی قرار دادند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نابدل در هنگام دستگیری از ناحیه شکم چندین تیر خورد ولی شهید نشد بیهوش شد او را بدون درنگ به بیمارستان شهربانی بردند و بی آنکه کمترین کوششی برای درمانش کنند بازجویی را آغاز کردند. بازجوئی همراه با شکنجه . شکنجه گران میکوشیدند تا در مرحله گذار از بیهوشی به هوش آمدن از او حرف بکشند .با شکنجه های نوین و تحریک زخمی که از تیرخوردن برداشته بود دوباره او را بیهوش میکردند .بی ثمر بود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در یک مورد عطاپور( حسین زاده ) جلاد خون آشام با خبر دستگیری نابدل سراسیمه خود را به شهربانی رساند و با قهقهه تمسخر آمیز همه را کنار زد و گفت تنها با 20 شلاق کافی است او رابه حرف آورد، تعداد ضربات از 60 گذشت ولی او بیهوش و بیحرکت بود. حسین زاده بارها نابدل رابا اینکه بازجوئیهایش تمام بود بی هیچ بهانه ای به تخت می بست و شلاق میزد و قهقهه سر میداد. اتاقی که نابدل در آن بود هرگز تهی نمیماند یا پاسبانی برای پاسداری در آن بود یا بازجویانی برای بازجویی . تنها کاری که برای او کردند این بود که سر انجام زخمش را بخیه زدند. نابدل وقتی در یک غفلت نگهبان دست به خودکشی با پرتاب از طبقه سوم به پایین زد به مردنش تمام نشد ولی شکمش ترکید و دستش شکست او برای شهید شدن باچنگهای خود رودهایش را از میان شکاف شکمش بیرون میکشید میکوشید تا آنها را بگسلد ولی نگهبانان امانش ندادند، یکبار دیگر او را گرفتند و یکبار دیگر به همان بیمارستان یعنی به همان شکنجه خانه اش بردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه های روحی ====&lt;br /&gt;
این شکنجه ها به تنهایی دیگر چندان معمول نیست. اکنون حداکثر در حکم چاشنی است ، شکنجه های روحی نیز انواع فراوان دارد .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روی هم رفته در نیمه‌های شب آوای ناله های مرگ فضای زندان را پر میکند ، به دنبال آن، جیغ های دلهره انگیز که گویای شکنجه دیگران است ، به ناگاه بیدارباش میزنند ،سپس سگی عوعو میکند ، همه چیز خاموش میشود ، این فریادو ناله ها همه نوارند ولی این نوارها از روی واقعیت پر شده اند اینها فریاد و ناله یاران شکنجه شده ماست که از طرف هنرمندان شکنجه گر انتخاب وپخش می شوند. این شیوه ، شیوه عام است تقریباً هرشب در زندان اوین تکرار میشود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از انواع دیگر آن عبور از دالانهای تاریک و نمور و از جایی که جوی خون روان است تا اتاق‌هایی که از ابزار شکنجه و پارچه های خونین و اجساد پاره پاره غرقه در خون انباشته است......&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تلاش برای تسلیم زندانی با سخنوری و دل خالی کردن مثلا بدین معنی که برای او یک خطابه بلند بالا در باره زنش می خوانند که چرا اورا بدبخت میکنی ؟ که او چه گناهی کرده است ؟ که چرا حاضر نیستی به کانون گرم خانواده خود بروی ؟ و ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از جمله شیوه های روانی یکی هم این است که پلیس میکوشد تا به زندانی حالی کنند که دارویی به تازگی در آمریکا کشف شده است که هرکس بخورد اراده اش مختل میشود و همه چیز را میگوید . پس از یک دوره تبلیغ و تلقین در باره این داروی عام المنفعه سرانجام دارویی را به زندانی می‌خورانند تا همه چیز را بگوید . البته این دارو کمی گیج کننده است ولی به هیچ وجه دارای چنان اعجازی نیست زیرا اصولاً چنین داروی معجزه آسایی هنوز تهیه نشده است. بدیهی است اگر چنین کیمیایی ساخته شده بود دیگر این همه ابزار و کارمند شکنجه‌گر ضروری نبود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جدا ساختن و انفرادی دادن به زندانی شیوه دیگر شکنجه گران است. پلیس میخواهد به چریک تلقین کند که در جهان تنهاست ، هر کس در گرداگردش است دشمن است و میکوشد تا بدین سان پیوند او را با رفقایش ببرد و با یک‌دستی زدن به او از او حرف در آورد . حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان ساواک درباره شکنجه های سلول انفرادی توضیح می دهد: «معمولا اتاق‌ها یک در یک بود. باز دو نوع اتاق وجود داشت که گاهی می شد زندانیان را در آنها جابجا کرد. اتاقی بسیار تاریک و اتاقی کاملا سفید که تمام مدت چراغی با ولتاژ بالا در آن روشن بود تا زندانی نتواند بخوابد. زندانبان ها برای این که شخص را اذیت کنند در فواصل مختلف زندانی را از جا بلند می کردند و از او می خواستند خودش را معرفی کند. معمولا هم این اتفاق زمانی می افتاد که زندانی خواب بود. با این کار روحیه زندانی را به هم می ریختند. حالا تصور کنید در چنین اتاقی و چنین شرایطی بخواهند شما را شکنجه هم بدهند. مثلا خیلی وقت ها در را برای دستشویی رفتن باز نمی کردند و ما مجبور بودیم همانجا قضای حاجت کنیم یا گاهی از طرف آنها بود. مثلا بازجو به اتاق می آمد و شروع می کرد روی ما یا در اطراف غذای ما ادرار کردن.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از دیگر شیوه ها این است که برای به زانو در آوردن زندانی، شکنجه‌گر می‌کوشد تا نقطه ضعفی از اسیر بیابد و درست برروی آن فشار آورد. و این نقطه ضعف هرچه باشد فرقی نمیکند اهانت میکند و اثرات آنرا می‌سنجد . میزند و به ثمرات آن دقیق میشود تهدید میکند ودرباره آن می اندیشد. به تطمیع چنگ میزند .به مسائل خانوادگی متوسل میشود . از طریق مسائل جنسی وارد میشود در این زمینه راه وارونه را نیز میرود حتی اقدام به تجاوز به زندانی مي﻿كند. ساواک متخصصینی نیز تربیت کرده است . سازمان امنیت اشخاص مهیب و بد قیافه‌ای را استخدام کرده و به آنها می‌آموزد که چگونه بارفتارخود دل زندانی را خالی کنند ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان خمینی ===&lt;br /&gt;
در زمان خميني، سركوب از اشكال ساده خياباني آن، مانند چماقداريها و حمله به تظاهرات و ميتينگهاي مخالفان، رفته رفته سمت و سوي سازماندهانه‌اي پيدا كرد. كميته‌هاي انقلاب اسلامي و بازداشتگاههاي مخفي شكنجه به راه‌افتاد و زندانها داير شدند. از اين نقطه ضرورت تربيت بازجو و شكنجه‌گر مطرح گرديد. اما فقدان این کادرها باعث شد افرادي «همه‌كاره»هاي نظام شوند،که در صحنه اجتماعی آنها را لومپن می خواندند و یا از آنها که در مبارزه در زمان شاه کوتاه آمده بودند، استفاده میکرد. از همان ابتدا پست مديريت زندانها به جریان مؤتلفه سپرده شد و لاجوردي از ميان آنها مسئوليت زندانيان سياسي را به عهده گرفت. «دادستاني انقلاب مركز» با بازجويان و شكنجه‌گرانش حاصل تلاشهاي لاجوردي بود. بعضی از آنها که در دهه 60 بیشترین شکنجه ها در زندانها را به عهده داشته اند عبارتند از : ابوالفضل حاج حيدري، احمد قديريان، محمد داوودآبادي(مهرآئين)، حسين ابراهيمي(پيشوا)، مرتضي صالحي (صبحي)، آخوند محسن دعاگو، عزت شاهي(رئيس كميته مركز بهارستان)، حاج مهدي كربلايي، مجتبي حلوايي، حاج داوود رحماني و... . همزمان شكنجه‌گران دیگری در ضد اطلاعات سپاه پاسداران شكل مي‌گيرد که بيشتر دانشجويان خط امامي و يا عناصر هم‌فکر خمینی در دانشگاهها بودند. در سال60 تعدادي از آنها به‌اوين رفته و بازجويان بند209 ناميده مي‌شوند. اينها تحصيل‌كردگاني بودند كه درك و فهم بيشتر سياسي و پيچيدگيهاي فكري آنها را از رقباي دادستانی متمايز مي‌كرد. اگر دار و دستة دادستاني انقلاب عمدتاً از مؤتلفه بودند، اینها بيشتر از عناصر «سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي» بودند. در سالهاي بعد، با تشكيل وزارت اطلاعات، تعداد زيادي از اين شكنجه‌گران به وزارت اطلاعات منتقل شدند. بسياري ديگر، از اين عده در سالهاي بعد از 67، لباس اصلاحات به تن كرده و در مشاغل مختلف دولتي به كار مشغول شدند. محمد شريعتمداري(وزير بازرگاني كابينه خاتمي) محسن آرمين، محمد شريف‌زاده(محمدي، مسئول تيم ضربت بند209 و مدير كل معاونت امنيت داخلي وزارت اطلاعات در زمان خاتمي). موسي واعظي(زماني)، مسعود يا صالح (اسم مستعار)، از اين نمونه شكنجه‌گران هستند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما نظام شكنجه در زمان خمینی تنها با اين دو مؤلفه شكل نگرفت. در نخست وزيري نيز نهادي از كاركشته‌ترين عناصر اطلاعاتي به وجود آمد كه علي ربيعي(عماد)، خسرو قنبري(تهراني)، بهزاد نبوي(پدر خوانده سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي) و سعيد حجاريان (معاونت گزينش وزارت اطلاعات در زمان آخوند ري‌شهري و بازجو و شكنجه‌گر) گردانندگان اصلي آن بودند و بعدها در تشكيل و سازمان دادن وزارت اطلاعات رژيم نقش تعيين كننده‌ايفا كردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شناخت اين سه رشته(جريان مؤتلفه (لاجوردي)، جريان مجاهدين انقلاب اسلامي در زندان اوین بند 209 ، و نهاد اطلاعاتي رژيم در نخست وزيري) براي شناخت نظام شكنجه در رژيم خمینی ضروري است. اين سه جريان تا سال67 گرداننده‌ی ‌اصلي سازمان شكنجه نظام خمینی بودند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== وزارت اطلاعات ارگان اصلی شکنجه ====&lt;br /&gt;
لایحه تشکیل وزارت اطلاعات در سال 1362 توسط دولت میرحسین موسوی، نخست وزیر وقت ایران تهیه و به مجلس شورای اسلامی ارائه کرد. وزارت اطلاعات در سال 1363 تشکیل شد. وزرای اطلاعات به ترتیب از شروع تشکیل عبارتند از: محمد محمدی ری‌شهری، علی فلاحیان، قربانعلی دری نجف آبادی، علی یونسی، محسنی اژه ای، حیدر مصلحی، سید محمود علوی. عناصر اوليه تشكيل دهنده وزارت اطلاعات تركيبي بود از سه جريان فوق الذکر. البته در سالهاي بعد با قوام و دوام گرفتن آن تغييرات بسياري در شيوه‌هاي كار و تركيب مسئولان آن به وجود آمد. در واقع بعد از تأسيس آن دانش آموختگان «مدرسة حقاني»(از فلاحيان گرفته تا اژه‌اي و حسينيان و پورمحمدي) به تدريج وجه مسلط را در وزارت اطلاعات پيدا كردند و بقيه را از آن‌جا راندند. دو جريان اصلي شكنجه در اوين(شعبة7 و بند209) تا سال 67، فعال بودند. اما بعد از آن جریان لاجوردي يا از دور خارج شد و عناصرش به كارهاي ديگر(عمدتاً تجارت در بازار) پرداختند و يا به وزارت اطلاعات منتقل شدند. جریان مجاهدين انقلاب اسلاميها نيز يا به وزارت اطلاعات رفتند و يا در مشاغل ديگر پست‌هاي كليدي كارهاي اجرايي را در دست گرفتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== انواع شکنجه و نحوه اجرای آن روی زندانی ====&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== شکنجه های جسمی =====&lt;br /&gt;
1 شلاق: رايج ترين شكنجه در مرحله‌ی اول شلاق زدن است كه تقريبا در تمام زندانها به شیوه‌های گوناگون اجرا ميشود. شلاق اغلب بر كف پاها بيشتر از ساير اعضاي بدن نواخته ميشود. البته نوع آن بستگی به تخصص شكنجه‌گر و تعداد آن و مدت آن بستگی به حکم حاکم شرع یا میزان اطلاعات و حساسیت آن اطلاعات دارد به صورتی که بعضا تا 1000 کابل و 30 ساعت مستمر هم زده شده است. شلاق كابل به هم بافته شده و يا رشته هاي چرم به هم بافته و يا رشته هاي لاستيك به هم بافته است؛ که دردناك ترين آن نيز هست. معمولا اين شكنجه آنقدر ادامه پيدا ميكند كه ديگر در كف پا و اطراف پا از قوزك به پايين جاي سالمي باقي نماند. در اين صورت گوشت ها و نسوج اين نواحي تماما از بين مي رود. شكنجه گر بعد از اين مرحله اقدام به استفاده از شلاق هاي نازكتر ميكند كه در بين انگشتان پا نواخته ميشود. اين عمل نيز تا زماني ادامه پيدا ميكند كه ناخنها بريزند. البته شكل معمول اين شكنجه نسبت به افراد غيرسياسي و مظنون و افرادي كه فقط براي تنبيه و ترساندن دستگير شده اند طور ديگري است. بدين صورت كه زنداني را از طرف شكم به ستوني ميبندند و يا بر روي شكم روي نيمكتي ميخوابانند و به كمر او ضربه وارد ميكنند. اين كار معمولا با كابلهايي نازك صورت ميگيرد كه گاه از شدت ضربه كابل به درون بدن فرو ميرود و با خون از محل فرورفتگي بيرون ميايد. در سالهاي اخير بسياري از زندانيان به دليل عفونت كليه ها بر اثر اعمال اين نوع شكنجه در زندان جان باختند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شيوه‌ی جديدتر اين شكنجه كه اخيرا بر روي دانشجويان دستگير شده اعمال ميشود بدين صورت است كه زنداني را سرازير از سقف آويزان ميكنند و شلاق ميزنند. یک قربانی این نوع شکنجه آن را اينطور بيان ميكرد: وقتي انسان به جايي تكيه داشته باشد از نظر روحي ثباتي نسبي در خود حس ميكند و يك نوع استواري مبهم او را در مقابل ضربات مقاومتر نگاه ميدارد. اما به صورت آويزان اين حربه از زنداني گرفته ميشود و زنداني از نظر روحي و رواني خود را كاملا بي سلاح و بدون سپر حس ميكند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 كتك زدن: شكنجه گر در اين مورد از دست و پاهاي خود به عنوان ابزار به حالت مشت، چك (كشيده) و يا لگد استفاده ميكند. اما در اين نوع شكنجه موقعيت زنداني تغيير مي‌كند. گاه با چشمان و دست و پايي بسته روي صندلي و گاه ساعتها تا كمر در داخل بشكه اي پر از آب و يخ، که در حالت اخیر شکنجه گران به جای کابل از شلاق پهن چرمی استفاده می کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 تونل و اتاق فوتبال: تونل عبارت است از سالن بزرگي كه از ابتدا تا انتهاي آن دو رديف شکنجه‌گر ايستاده اند و زنداني در بين اين دو رديف قرار ميگيرد. آنها با نواختن ضرباتي با دست، پا و گاهي نيز باتون زنداني را از يك سر اين دو رديف به سر ديگر آن ميرانند و اين كار همچنان از سر ديگر آغاز ميشود. در اين نوع شكنجه اگر از باتون يا قنداق تفنگ استفاده شود احتمال شكستن استخوانهاي فك، دندانها، بيني و دنده ها بسيار زياد است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اتاق فوتبال نيز كم وبيش بدين صورت است. فقط به جاي رديف انسانها، دايره اي درست ميشود كه زنداني پس از دريافت ضربه اي چه مشت و چه لگد به نفر ديگر پاس داده ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اخيرا جمهوري اسلامي زدن را نيز همزمان با سرازير (معلق) آويختن اعمال ميكند و به خاطر آنكه زنداني به جايي تكيه ندارد تا نيروي وارد به او به مولفه هايي تقسيم شود كه‌ قسمتي از آن با عكس العمل زمين، صندلي يا چيزي مشابه آن خنثي شود، نيروي وارده بر او كاملا تاثير كرده و زنداني در جهت نيرو شتاب ميگيرد و به خاطر وزن زياد انسان و تمركز اينگونه ضربات، انسان كمتر حركت پاندولي به خود ميگيرد و در عوض ضربه اثر خود را مستقيما در محل وارد شده ميگذارد كه در اين صورت كوچكترين ضربه اگر با ناشي گري همراه باشد ميتواند موجب شكستگي، نقص عضو و يا حتي مرگ شود، عملي كه بر روي زهرا كاظمي صورت گرفت و به طور ناشيانه ضربه به قسمت راست سر او وارد شد كه موجب ضربه مغزي و در ادامه مرگ وي گرديد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 سوزاندن: يكي از دردناك ترين و در عين حال به مانند شلاق، متداول‌ترين شكنجه ها، سوزاندن است كه اثرات آن بر روي بدن ميماند. به همين خاطر بر روي كساني اعمال ميشود كه بي شك زنداني طولاني مدتي را انتظار ميكشند. افراد محكوم به اعدام نيز به طور بسيار گسترده با اين نوع شكنجه روبرو ميشوند كه نحوه اجراي آن بنا به سليقه شكنجه‌گر فرق ميكند. رايج ترين نوع آن سوزاندن نقاط حساس بدن با اشك شمع است. اما نوع خشن تر آن خواباندن فرد بر روي تخت هاي فلزي صاف است كه از زير به وسيله شعله آتش يا المان هاي برقي به تدريج داغ ميشود. سوزش هاي به وجود آمده از اين نوع شكنجه در اغلب اوقات از نوع درجه سه است. يعني پوست و تا عمق زيادي گوشت نيز ميسوزد. گاه نيز شدت سوختگي به قدري شديد است كه ستون فقرات نيز دچار سوختگي ميشود كه بعد از ريختن نسوج آسيب ديده ستون فقرات آشكارا به چشم ديده ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از عواقب بعدي اين شكنجه عفونت در قسمت پشت و گاهي نيز فلج دائم است. شیوه‌ی ديگر سوزاندن بدين نحو است كه با ايجاد زخمهايي به شكل + در بدن شعله آتش را به محل تقاطع زخمها در مركز به علاوه نزديك ميكنند. اين يكي از دردناك ترين اعمال شكنجه است چون پوست بدن يكي از حفاظ هاي بدن و عايق خوبي در برابر حملات خارجي است. با برداشتن و كنار زدن آن درد ناشي از سوختگي دهها برابر مي شود چنان كه گاه اين عمل با شوك همراه ميگردد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 فرو بردن اجسام تيز در بدن&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 فرو بردن فلزات سرخ شده در حرارت در بدن&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 سوزاندن با سيگار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 كشيدن دندان زنداني بدون استفاده از داروهاي بيحس كننده&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 تجاوز جنسي: ديگر شكنجه شايع در زندان است كه به مردان كم سن و سال و زنان زنداني اعمال ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
زندانبانان با اين عمل دو هدف يا در واقع سه هدف را دنبال ميكنند. شكستن روحيه افراد از جهت رواني، ديگري از نظر فيزيكي و جسمي و سوم نيز ارضا حيواني خودشان. اين عمل در مورد زنان هم از طريق طبيعي و هم از طريق ديگر صورت ميگيرد. اما براي مردان از طريق غيرطبيعي و گاه نيز با استفاده از اشياي مصنوعي مثل انواع بطريهاي نوشابه و باتون صورت ميگيرد كه گاه شدت آن به قدري است كه بعد از آن شخص توانايي بچه دار شدن را از دست ميدهد. در سال 1382 دانشجويي كه طي تظاهرات 18 تير دستگير شده بود به خاطر اعمال متعدد تجاوز جنسي تعادل روحي خود را از دست داد كه بعد از آزادي از زندان خود را به داخل رودخانه دركه پرتاب کرد و جان سپرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 آپولو : شكنجه مدرني كه در گذشته بسيار مرسوم بود و در اوايل روي كار آمدن رژيم خمینی نيز كماكان به كار گرفته شد، آپولو است. اگر زنداني در هنگام شكنجه فرياد بزند، اين فرياد اثر زيادي در مقاومت او دارد، به خاطر اين كه تمام راههاي مقاومت بر او بسته شود، زندانبان اقدام به استفاده از آپولو ميكند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آپولو عبارت است از وسيله اي مانند كلاهخود كه از نوك سر تا چانه را در برميگيرد. وقتي آپولو بر سر گذارده ميشود، نقاط حساس صورت و سر مثل نرمه هاي گوش، انتهاي پلك هاي چشم و پره هاي بيني با آن در تماس خواهند بود. اين وسيله انرژي صوتي را به انرژي الكتريكي تبديل ميكند. به همين خاطر فرياد زنداني در اين مواقع باعث ايجاد شوك هاي شديد الكتريكي ميگردد كه درد آن در قسمت صورت بسيار زياد است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 موی یال اسب: ديگر مورد شكنجه كه براي بسياري به جز كساني كه درد آن را چشيده اند، ناآشناست، استفاده از موي يال اسب است. اگر به موي يال اسب در زير ميكروسكوپ نگاه كنيد دقيقا يادآور اره مويي است كه در بريدن فيبر از آن استفاده ميشود. طريقه استفاده آن بدين صورت است كه آن را از مجراي تناسلي عبور ميدهند، يا آن را دقيقا مانند اره در سر سينه ها به طرفين حركت ميدهند. اين عمل برش سريع را باعث نميشود اما درد جانفرسايي دارد كه هركسي تاب تحمل آن را ندارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 بريدن اعضاي بدن: طريق ديگري از شكنجه است كه تنها روي افراد محكوم به اعدام صورت مي‌گيرد. اعمال اين گونه شكنجه تنها به دست آوردن اطلاعات تشكيلاتي است. اين عمل گاه به صورت ناقص و گاه به صورت كامل صورت ميگيرد. بدين معنا كه عضوي به طور كامل بريده ميشود يا تنها قسمتي از آن از بدن جدا ميگردد. زندانی حسن جلالي از اعضای سازمان چریکهای فدایی خلق ایران در معرض چنین شکنجه یی قرار گرفت: مفتولي فلزي به دور بازو، ران و مچ دست و پاي او بسته شده بود. سپس مفتول را آنچنان پيچانده بودند كه شروع به بريدن نسوج نرم مثل عضله ها و ماهيچه ها كرده و تا به استخوان رسيده بود. اين عمل ميتواند در چندين جاي بدن و حتي يك عضو تكرار شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قطع كامل اعضاي بدن آنطور كه از نامش پيداست، بريدن و جدا كردن اعضاي مختلف بدن است. مثل بيني، گوش ها و انگشتان و حتي در مواردي سينه زنان و دست و پا نيز شامل آن ميشود. البته قطع انگشتان دست و خود دست از مچ در رژيم خمینی يكي از شايع ترين مجازات هاي جنحه‌اي به شمار مي‌رود كه در ملاء عام نيز صورت ميگيرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
درآوردن چشم چندين زنداني هم صورت گرفته است كه فيلم و عكسهاي آن توسط سازمان مجاهدين خلق منتشر شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 اتاق قد قامت صلاه و اتاق قیامت: اين وسيله عبارت است از صندوقي فلزي به ابعاد 22 در 22 سانتي متر و ارتفاع حدود 2 متر كه زنداني را در آن به زور جاي ميدهند. اين عمل ميتواند سه تا چهار روز طول بكشد و زنداني فقط از طريق لوله اي باريك قادر به آشاميدن آب است و از طريق حفره هايي ميتواند تنفس كند. بيشتر زندانياني كه اين شكنجه بر آنها اعمال شده به انحراف ستون فقرات و كشيدگي شانه ها به يك طرف مبتلا شدند. اين دستگاه و دستگاه ديگري كه شرح آن را نيز خواهيد خواند از ابتكارات اسدالله لاجوردي دادستان دادگاههاي انقلاب ميباشد. ديگر ابتكار لاجوردي دستگاهي است به نام اتاق قيامت كه نوع پيشرفته تر اتاق قدقامت صلاه ميباشد. اين دستگاه صندوقچه اي است فلزي به ارتفاع 40 سانتي متر و طول 90 و عرض 30. كه زنداني را دو لا در آن قرار ميدادند و سپس صندوق فلزي را در سرماي زمستان يا گرماي تابستان در محوطه باز ميگذاشتند. براي جا دادن زنداني گاه تا شش نفر روي در آن مي ايستادند تا در آن بسته شود. شمار بسياري از زندانياني كه اين شكنجه در مورد آنها اعمال شد به قطع نخاع و يا شكستگي گردن و ستون مهره هايشان انجاميد و در بهترين حالت به حالت گرفتگي ستون مهره هايشان منجر شد كه تقريبا تمامي آنها به نقص عضوهاي دائمي و فلج دائمي دچار شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 گرسنه و تشنه نگه داشتن: این نيز يكي از شكنجه هايي است كه در زندان رايج است. چون علاوه بر آن كه قواي جسماني را تحليل ميبرد كه منجر به پايين آمدن مقاومت بدن در برابر شكنجه ميشود، خود نيز به خاطر درد معده، و اعضاي گوارش نوعي شكنجه محسوب ميشود. به همين خاطر اغلب زندانيان از ناراحتي هاي معده رنج ميبرند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گاهي نيز بعد از گرسنگي طولاني به زنداني غذاهاي آلوده داده ميشود كه زنداني مجبور به خوردن همين غذاهاست. اين غذاها معمولا در حال فاسد شدن هستند يا در آنها مو، ناخن و ته سيگار ديده ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref&amp;gt;محمد جعفری جلد اول کتاب خاطرات صفحه 299&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D9%81%D8%B3.jpg&amp;diff=35431</id>
		<title>پرونده:نمایش شکنجه زندانی در قفس.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D9%81%D8%B3.jpg&amp;diff=35431"/>
		<updated>2019-02-25T08:12:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87&amp;diff=35430</id>
		<title>شکنجه</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87&amp;diff=35430"/>
		<updated>2019-02-25T08:06:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: /* تاریخچه شکنجه */ بارگذاری عکس&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== شکنجه ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;شکنجه&#039;&#039;&#039; در «جامعه‌ی بين‌المللي پزشکي» در نشست سال۱۹۷۳ در توکيو اين‌گونه تعريف شده است: «شکنجه:اعمال رنجي جسمي و يا رواني‌ست که توجيه‌ناپذير، به عمد و به‌طور منظم، سيستماتيک و خودسرانه ‌از طرف افراد يا به دستور مأموران دولتي انجام گيرد تا فردي را مجبور به دادن اطلاعات، اعتراف‌کردن يا هر عمل ديگر کنند». شكنجه از نگاه حقوق بین الملل و بر اساس ماده (١) کنوانسیون منع شکنجه ی سازمان ملل متحد (١٩٨٤) چنین تعریف شده است: هر عملی که به واسطه‌ی آن و به طور عمدی درد و رنجی شدید، خواه جسمی یا روحی، بر فرد اعمال شود، آن هم برای اهدافی چون کسب اطلاعات یا اعتراف گیری از او یا از یک شخص ثالث، یا با هدف تنبیه او به دلیل انجام عملی که او یا شخص ثالثی مرتکب شده، یا مظنون به ارتکاب آن است، یا با هدف ارعاب و واداشتن او یا شخص ثالث (به انجام کاری)، و بنابر دلایل تبعیض آمیز از هر نوع [شکنجه محسوب می شود]، به ویژه هنگامی که چنین درد و رنجی از سوی یک مقام یا فرد دیگری برخوردار از سمتی رسمی یا به تحریک یا رضایت یا قبول وی اعمال شده باشد. شکنجه شامل درد و رنجی که صرفا برگرفته از احکام قانونی یا ذاتی این احکام و یا بخشی از آن ها باشد، نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده است&amp;lt;/ref&amp;gt; شکنجه به دلیل شدت درد و رنجی که در بردارد و نیز نیاز به یک عنصر هدفمند از دیگر اشکال سوءرفتار متمایز می شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تاریخچه شکنجه ===&lt;br /&gt;
هر چند تاریخ شکنجه را باید به قدمت تاریخ بشر دانست اما به طور خاص در دوران روم باستان و بعدها در قرون وسطی بکارگیری سیستماتیک شکنجه وجود داشته است. نمونه هایی از تکنیکهای بکار گرفته شده در قرون وسطی با نامهایی همچون «وان»، «گاو برنجی»، چهارمیل کردن، چنگال دو سر، خردکننده انگشتان، شکنجه با موش، الاغ اسپانیایی و....را می توان در منابع مختلف مورد مطالعه قرار داد.&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; مصریان باستان به وحشتناک ترین شیوه ها، مخالفانشان را شکنجه می دادند و آنها را می کشتند؛ مثلا آنها را درون نیل می گذاشتند، روی صورت شان شیر و عسل می ریختند تا حشرات آنها را بخورند و همه بدن قربانیان عفونت کند.&lt;br /&gt;
[[پرونده:نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه.jpg|جایگزین=نمایش شکنجه تحت کشش |بندانگشتی|نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه]]&lt;br /&gt;
از قربانیان معروف شکنجه میتوان گالیله، جردانو، و در تاریخ مذهبی از شکنجه عیسی مسیح و مریم مجدلیه در تاریخ مسیحیت و عمار و سمیه و بلال حبشی در تاریخ اسلام و یا از شمع آجین کردن عین القضات همدانی و زنده در آتش سوزاندن کریمپور شیرازی و در تاریخ معاصر ایران از فاطمه امینی، مهدی رضایی، و ...نام برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه در ایران باستان:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در تاریخ ساسانیان به نقل از فردوسی شاعر نامدار ایران آورده شده است که مانی را پس از یک دادگاه تفتیش عقاید پوست کندند و پوست او را از کاه انباشتند و از دروازه شهر آویختند. مانویان به فرمان موبد کرتیر -پیشوای زرتشتیان و بنیانگذار دین زرتشتی- قتل‌عام شدند. مزدک و ۱۰۰٫۰۰۰ نفر از مزدکیان را نیز به فرمان انوشیروان عادل زنده‌به‌گور کردند. علاوه بر شکنجه‌های بالا، فردوسی نمونه‌های دیگری از شکنجه‌ها را در شاهنامه آورده است. این شکنجه‌ها عبارتند از: بریدن دست و پا (به فرمان خسرو پرویز)، بریدن دست و پا و گوش و بینی و گذاشتن سنگ داغ بر روی زخم (به فرمان بیژن طرخان)، بستن به دم اسب و کشیدن بر روی زمین (به فرمان پوراندخت)، جدا کردن کتف و به آتش کشیدن بدن (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، کندن پوست (به فرمان بهرام یکم)، سوراخ کردن گوش و بینی و گذراندن افسار از آنها (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، خون‌آشامی و خوردن خون دشمن (توسط گودرز)، به بند و زنجیر کشیدن در زندان و غار (به فرمان تعدادی از پادشاهان)، زهر خوراندن (به فرمان هرمزد و چند تن دیگر)، و بسیاری نمونه‌های دیگر. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== انواع شکنجه ===&lt;br /&gt;
بطور کلی می توان شکنجه را به دو نوع جسمانی و روانی تقسیم نمود اما از آنجایی که نمی‌توان روان و جسم را بکلی از یکدیگر متمایز نمود، هم شکنجهٔ روانی بر جسم و هم شکنجهٔ جسمانی بر روان تاثیر می‌گذارند. روشهای عمده شکنجه را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۱) ایجاد درد: شلاق زدن، استفاده از دستبند قپانی، آویزان کردن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۲) محرومیت‌های طولانی مدت: سلول‌های انفرادی، محرومیت از خوراک، مواد آشامیدنی، وسائل نظافت و امکانات درمانی کافی، بی‌خوابی دادن، تولید احساس خفگی، جلوگیری از حرکت کردن یا حرف زدن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۳) زير پا گذاشتن تابوهای فرهنگی: تجاوز به زنان و مردان، اجبار به خوردن يا آشاميدن مواد مشمئز کننده، حمله به عميق ترين پيوندهای خويشاوندی (در رابطه ی مادر و فرزند، زن و شوهر) و غيره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اينجا هدف قطع رابطه ی فرد با دنيای نمادين روانش می باشد. کاری که مثلا چينی ها با مجبور کردن راهبان تبتی به خوردن گوشت و يا بازجويان در ايران با مجبور ساختن زندانيان کمونيست به خواندن نماز، شهادت دادن زن يا مرد بر عليه همسر و يا مادر بر عليه فرزند انجام می دهند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۴) ایجاد وحشت: اعدام‌های خیالی، تهدید به ناقص کردن یا آسیب رساندن به بستگان و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۵) ایجاد اختلال در سیستم ادراک و حواس: ایجاد اختلال در سیستم حواس پنجگانه که اغلب با حذف محرک‌های خارجی (با زدن دائم چشم بند، قرار دادن در سلول‌های «بی‌صدا»، مانع شدن از حرکت و غیره) یا بالعکس تولید مدام محرک‌های زائد (با روشن نگاه داشتن دائم چراغ‌های نئون، پخش بی‌انقطاع نوارهای صوتی تکراری و غیره) صورت می‌پذیرد. ایجاد اختلال در سیستم ادراک بسیار بیشتر از سایر انواع شکنجهٔ روانی (مانند سلول انفرادی) بر روان زندانی تاثیرات دراز مدت و عمیق بر جا می‌گذارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های جسمانی =====&lt;br /&gt;
در شکنجه جسمانی هدف در ابتدا و در بسیاری از موارد بدست آوردن اطلاعات از یک سو و همین طور ایجاد جدایی میان فرد با گروه سیاسی‌اش - چه به لحاظ عملیاتی و چه به لحاظ ایدئولوژیک - از سوی دیگر است. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های روانی =====&lt;br /&gt;
هدف اصلی از اعمال شکنجهٔ روانی ایجاد تغییر در هویت زندانی است و نه دست یابی سریع به اطلاعات سوژه شکنجه. انفرادی،‌ تابوت، واحد مسکونی، از نمونه های بارز شکنجه روانی محسوب می شوند. شایان ذکر است که در شکنجه روانی دو نوع کارکرد شناخته شده است، یکی تاثیرگذاری بر هویت مرکزی و شخصی فرد مانند تابوت، واحد مسکونی و نوع دیگر آن مانند انفرادی حمله به هویت اجتماعی فرد است. انفرادی در درجه نخست بر جهان ارتباطی و دنیای روابط فرد اثر می‌گذارد. انفرادی یکی از انواع روش‌های ایجاد محرومیت است. در این حالت فرد از روابط اجتماعی و تماس با محیط بیرون محروم می‌گردد. انفرادی می تواند از چند روز تا چند هفته و چند ماه و حتی تا چند سال باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== شکنجه سفید =====&lt;br /&gt;
اصطلاح «شکنجه سفید» را عموما به معنای شکنجهٔ روانی بکار می‌برند و دلیلش نیز این است که در این نوع از شکنجه اثری بر بدن باقی نمی‌ماند. با این حال «شکنجهٔ سفید» در معنای دقیق ترش به آن دسته از شکنجه‌های روانی گفته می‌شود که با ایجاد محرومیت حسّی (sensory deprivation)، موجبات اختلال در سیستم ادراک را فراهم می‌آورند. هر چند نرگس محمدی، نایب رئیس زندانی کانون مدافعان حقوق بشر، در نامه‌ای سرگشاده، استفاده از سلول انفرادی در زندان‌های ایران را «شکنجه سفید» می نامد اما عوارض روحی کوتاه و دراز مدت شکنجهٔ سفید از سلول انفرادی بسیار عمیق‌تر، شدید‌تر و دراز مدت‌تر است. بکارگیری چشم بند از نمونه های برجسته و با استفاده وسیع محرومیت حسی است. شکنجهٔ موسوم به «تابوت» در زندان قزل حصار (کاهش محرکات بیرونی به همراه ممانعت از حرکت) یکی از نمونه‌های چنین شکنجه‌ای می‌باشد. در این حالت محرومیت حسی در ابتدا باعث اختلال در حافظه می‌شود، سپس قدرت تمرکز را مختل می‌کند و در ‌‌نهایت باعث حس گم گشتگی و از دست دادن مفهوم زمان می‌شود. در زندان‌های جمهوری اسلامی، مجموعه شکنجه‌هایی که تحت عنوان «واحد مسکونی» شناخته شده‌اند، علاوه بر محرومیت حسی، شامل بازجویی‌های طولانی مدت و ضرب و جرح زندانی نیز می‌شوند. در چنین شرایطی زندانی به قصد حفظ هویت شخصی و اجتماعی‌اش، در ابتدا تلاش دارد تا مرزی هر چه عبور ناپذیر‌تر میان آنچه هست با آنچه به بازجو می‌نمایاند برقرار سازد. او می‌کوشد تا نه تنها اسرار گروهی بلکه حتی ریز‌ترین خصوصیات عادی و فردی خویش را نیز از نگاه بازجو پنهان سازد. در چنین شرایطی هر گونه اطلاعات، ولو ناچیز و نامربوط، برای اعمال فشار بیشتر بر زندانی مورد بهره برداری قرار می‌گیرد. هدف از این نوع شکنجه رخنه به هویت زندانی و تهی کردن او از خودش است. در این حالت بازجو به دنبال بدست آوردن «اطلاعات نسوخته» از زندانی نیست بلکه می‌کوشد تا به درونی‌ترین، خصوصی‌ترین و به بیان نیاوردنی‌ترین اطلاعات درونی در او (از خاطرات دوران کودکی و خانوادگی گرفته تا روابط شخصی با دیگران حتد جنسی مربوط به گذشته) دست یابد. این نوع شکنجه در بسیاری از موارد در هویت مرکزی زندانی اختلالات شدید و دراز مدت ایجاد می‌کند. نظام‌های سیاسی‌ای که از چنین روشی برای مقابله با مخالفانشان استفاده می‌کنند هدفشان نه به حرف آوردن زندانی بلکه خاموش کردن ابدی اوست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده [https://www.radiofarda.com/a/b18-commentary-on-solitary-comfienment/24723410.html است]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه دولتی&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بطور معمول شکنجه توسط مقامات دولتی یا با رضایت آنها و یا از سوی نماینده آنها اعمال میشود. ارگانها و عناصر دولتی برای شکنجه بطور معمول شامل ارگان اطلاعاتی کشور مانند ساواک یا وزارت اطلاعات رژیم خمینی، پلیس، مجموعه زندانبانان از بازجوها تا ماموران زندان یا ارگانهای نظامی مانند ارتش، سپاه پاسداران، ژاندارمری و یا ارگانهای مشابه و همچنین شبه نظامیان وابسته به دولت حتی مقامات بهداشتی بکار گرفته شده توسط دولت و .. می باشد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان رضا شاه ===&lt;br /&gt;
در زمان رضا خان اگر يك زنداني در زندان صحبت از مشروطيت يا قانون اساسي مي‌كرد سرهنگ نيرومند (رئيس جلاد و بيرحم زندان رضا خان كه در كنار سرپاس مختاري كار مي‌كرد) بعد از 200-300ضربه شلاق مي‌گفت: «شلاق، قانون اساسي است و فلك، مشروطيت!» &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان شاه ===&lt;br /&gt;
وقتی از شکنجه&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زمان شاه صحبت می شود بطور متقابل کلمه زندانی سیاسی یا چریک تداعی میشود. وقتی چریکی اسیرمی شود یک برنامه مشت و لگد و فحشهای بسیار رکیک بلافاصله اجرا میشود . این برنامه چه بسا تا حدود هفت هشت ساعتی ادامه دارد . این ناشتائی است و بطور معمول زندانی بارها ازهوش میرود که دوباره اورا بهوش میاورند ، شکل کار بدینصورت است که اسیر را در اطاقی میبرند گرداگرد آن افراد قلدر و دوره دیده ای ایستاده اند ، اسیر را وسط میاندازند و با مشت و لگد بیکدیگر پاس میدهند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اسیر همچنان میانه است خونین و کوفته چه بسا با اعضائی شکسته، چریکها اسم این اطاق را « اطاق فوتبال » گذارده اند . این عملیات برای شکستن اراده و بهم زدن ذهن چریک انجام میشود ، ضد انقلاب بدینسان می خواهد ضمن ایجاد هراس دردل چریک ، مجموعه پاسخهائی را هم که چریک برای خدمت بانقلاب از قبل ساخته است در هم بشکند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در این مرحله اغلب حتی از اسیر هیچگونه پرسشی هم نمیکند، فقط میزنند . پس از آن نوبت بازجوئی می رسد .یک بازجویی طولانی و خسته کننده ، بارها وبارها بازجویان بعلت خستگی عوض میشوند ولی چریک ثابت است ، چریک استراحت خود را در« اطاق فوتبال »کرده است . این بازجوئی که با بیخوابی و زجر فراوان آمیخته است بیشتر از آنجهت است که چریک نتواند اندیشه خود را منظم کند بدون اراده سخن گوید. اگر از اینها نتیجه حاصل نشود عملیات بعدی آغاز میشود این عملیات از کشیدن ناخن تا نشاندن بر روی منقل برقی و تا شلاق زدن بکف پا و غیره دنبال میشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از دیگر شکنجه های مرسوم در ساواک، آویزان کردن بود؛ یعنی کف پای ما را شلاق می زدند و دو سه روز همین طور از دست آویزان می کردند تا خون کف پای مان جمع شود. دوباره شلاق می زدند و پای ورم کرده ما پر از خون می شد. بعد از آن هم ما را دور زندان بدو می بردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ناخن کشیدن: حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان شاه می گوید: ابتدا ناخن های دست راستم را کشید و بعد دست چپ را. یادم هست کف اتاق سفید کاملا قرمز شده بود و من از درد زیاد بی هوش شدم. وقتی به هوش آمدم دیدم که مرا به تختی بسته اند. بعد دوباره شروع کردند به شکنجه دادن. یکی از شکنجه گرها خودکار لای انگشت هایم گذاشت و دیگری انگشتانم را شکست. آن موقع اسم این کار را اشکلک گذاشته بودند.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه زنان: ساواک معمولا در برخوردهایش با زنان تلاش می کرده تا ابتدا آنها را شکنجه روحی دهد. تهدید به تجاوز هم یکی از رایج ترین مسائل در بازجویی ها بوده است. در کلانتری ها، اغلب پلیس، زندانیان جوان یا بانوان را با رکیک ترین کلمات تهدید می کرد.&lt;br /&gt;
==== دردناک ترین شکنجه ====&lt;br /&gt;
از نظر خود شکنجه گران مهمترین و دردناک ترین انواع شکنجه ها همان شلاق زدن به کف پاست .معمولا از ترکه های نازک درختانی مانند بید، انار و گلابی یا ترکه های بافته شده از ساقه های گندم و جو و کتان و لیف خرما و کنف و نخ های بافته به هم از لیف و کتان و ابریشم و چرم و پوست تا سیم های نازک مسی و سربی تا کابل برق چند لایه و تاب داده یا افشان استفاده می شد. برای دردناک تر شدن، سر شلاق ها را سرب می بستند که در اثر برخورد با کمر زخم های عمیقی ایجاد کند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 این شکنجه بدینسان است که زندانی را بروی تختخواب آهنی مخصوص درازکش محکم میبندند بطوریکه فقط دوکف پای اسیر از میان کند تخت بیرون است شلاق کابل برق است که سایزهای مختلف در قطر و طول دارد. شکنجه گر در فرود آوردن کابل بکف پای زندانی تخصص دارد ، شلاق زدن آغاز میشود . تعداد ضربات نامعلوم است و نامعلوم تر از آن تعداد دفعاتی است که زندانی باید شلاق بخورد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در عوض همه اینها وضع کف پا معلوم است . زخمها شکفته می شوند ، خون مردگیهای شدید بوجود می آید ، ورم میکند. راه رفتن بدترین عذاب است و باید راه رفت ، چاره ای نیست. چریکهایی بوده اند که کف پایشان در اثر این شکنجه بیش از ده سانت ورم کرد و زخمهای آن شکافت، مانند اصغر بدیع زادگان از « مجاهدین خلق ». چریکهایی بوده اند که تمامی پوست و گوشت کف پایشان ریخت و استخوانهای کف پایشان بوضوح آشکارشد، مانند همایون کتیرایی از سازمان « چریکهای آرمان خلق ». علاوه بر آن پیوسته کند و زنجیر به دست و پایش بسته بودند و حتی هنگام حرکت دادن او همانند دوران ناصرالدین شاهی طوقهای آهنین به مچ پا و دستش می انداختند و با زنجیرآنها را بهم میبستند بطوریکه نه می توانست گامهای بلند بردارد و نه دستهایش را که از پشت بپایش بسته بودند تکانی دهد افزون بر اینها طوقی نیز بر گردنش میانداختند که به زنجیری وصل بود این زنجیر را مأمور حرکت دادن او از پشت بدست میگرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی اصغر بدیع زادگان را ساعتها با اجاق برقی سوزاندند. متجاوز از یکماه اورا شکنجه میکردند و سپس اورا به پشت خواباندند یکبار برای مدت 5 ساعت مداوم اورا میسوزاندند سوختن چنان ادامه یافت تا ازپوست و گوشت گذشت و به نخاع رسید . او را بهمان وضع در سلول انداختند و در را برویش بستند زخمهایش چرک کرد و چرکها انباشته شدند تعفن چرک و پوسیدگی سلول را پر کرد بطوریکه زندانیان دیگر داشتند خفه میشدند. او دمر در کف سلول افتاده بود ، زخم چرک در پشتش گسترش میافت و عمیق میشد . در یک چنین حالی اورا برای بازجوئی میبردند ولی پاهایش بر روی زمین کشیده میشد در یک چنین حالی اورا برای بازجویی میبردند ولی پاهایش حرکت نمیکردند و لذا دونفر زیر بغلش را میگرفتند ودر حالیکه پاهایش برروی زمین کشیده میشد اورا باطاق بازجوئی  میبردند. سه بار اورا مورد عمل جراحی قرار دادند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نابدل در هنگام دستگیری از ناحیه شکم چندین تیر خورد ولی شهید نشد بیهوش شد او را بدون درنگ به بیمارستان شهربانی بردند و بی آنکه کمترین کوششی برای درمانش کنند بازجوئی را آغاز کردند.  بازجوئی همراه با شکنجه . شکنجه گران میکوشیدند تا در مرحله گذار از بیهوشی و رسیدن بهوش از او حرف بکشند .با شکنجه های نوین و تحریک زخمی که از تیرخوردن برداشته بود دوباره او را بیهوش میکردند .بی ثمر بود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
.یه موردی هم عطاپور( حسین زاده ) جلاد خون آشام با خبر دستگیری نابدل سراسیمه خود را به شهربانی رساندو با قهقهه تمسخر آمیز همه را کنار زدو گفت تنها با 20 شلاق کافی است او رابه حرف آورد، تعداد ضربات از 60 گذشت ولی او بیهوش و بیحرکت بود. حسین زاده بارها نابدل رابا اینکه بازجوئیهایش تمام بود بی هیچ بهانه ای به تخت می بست و شلاق میزد و قهقهه سر میداد. اطاقی که نابدل در آن بود هرگز تهی نمیماند یا پاسبانی برای پاسداری در آن بود یا بازجویانی برای بازجویی . تنها کاری که برای او کردند این بود که سر انجام زخمش را بخیه زدند. نابدل وقتی در یک غفلت نگهبان دست به خودکشی با پرتاب از طبقه سوم به پایین زد به مردنش تمام نشد ولی شکمش ترکید و دستش شکست او برای شهید شدن باچنگهای خود رودهایش را از میان شکاف شکمش بیرون میکشید میکوشید تا آنها را بگسلد ولی نگهبانان امانش ندادند، یکبار دیگر او را گرفتند و یکبار دیگر بهمان بیمارستان یعنی بهمان شکنجه خانه اش بردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه های روحی ====&lt;br /&gt;
این شکنجه ها به تنهائی دیگر چندان معمول نیست. اکنون حد اکثر در حکم چاشنی است ، شکنجه های روحی نیز انواع فراوان دارد .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
رویهم رفته در نیمه های شب آوای ناله های مرگ فضای زندان را پر میکند ، بدنبال آن فریاد جیغ های دلهره انگیز که گویای شکنجه دیگران است ، بناگاه بیدارباش میزنند ،سپس سگی عوعو میکند ، همه چیز خاموش میشود ، این فریادو ناله ها همه نوارند ولی این نوارها از روی واقعیت پر شده اند اینها فریاد و ناله یاران شکنجه شده ما است که از طرف هنرمندان شکنجه گرها انتخاب شده اند وپخش می شوند . این شیوه ، شیوه عام است تقریباً هرشب در زندان اوین تکرار میشود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از انواع دیگر آن عبور از دالانهای تاریک و نمور و از جایی که جوی خون روان است تا اطاقهائی که از آلات شکنجه و پارچه های خونین و اجساد پاره پاره غرقه در خون انباشته است......&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تلاش برای تسلیم زندانی با سخنوری و دل خالی کردن مثلا بدین معنی که برای او یک خطابه بلند بالا در باره زنش می خوانند که چرا اورا بدبخت میکنی ؟ که او چه گناهی کرده است ؟ که چرا حاضر نیستی بکانون گرم خانواده خود بروی ؟ و ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از جمله شیوه های روانی یکی هم اینستکه پلیس میکوشد تا بزندانی حالی کنند که دارویی به تازگی در آمریکا کشف شده است که هرکس بخورد اراده اش مختل میشود و همه چیز را میگوید . پس از یک دوره تبلیغ و تلقین در باره این داروی عام المنفعه سرانجام داروئی را بزندانی میخورانند تا همه چیز را بگوید . البته این دارو کمی گیج کننده است ولی بهیچوجه دارای چنان اعجازی نیست زیرا اصولاً چنین داروی معجزه آسائی هنوز تهیه نشده است .بدیهی است اگر چنین کیمیائی ساخته شده بود دیگر اینهمه افزار و کارمند شکنجه گر ضرور نبود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در شکنجه روانی میتوان از «اشرف دهقانی » نام برد. او را پس از دستگیری به زیر انواع شکنجه ها بردند . که بیان بسیاری از آنها شرم آور است . چندین بار بروی خون افتاد چندان خون از اورفت که ناچار به تزریق خون شدند ، ازاین راه نتیجه ای بدست نیامد برادرانش را که او بسیار دوست میداشت بدون اینکه هیچگونه آگاهی ودخالتی در کار « اشرف » داشته باشد را گرفتند ودر کنار اتاق او شکنجه کردند. برادرش را وادار کردند که با فریاد و التماس از او بخواهد که همه چیز را بگوید و او دائماً از میان اشگ و زاری استغاثه میکرد «اشرف بگو » «اشرف بگو » ولی اشرف هرگز نگفت .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جدا ساختن و انفرادی دادن به زندانی شیوه دیگر شکنجه گران است. پلیس میخواهد به چریک تلقین کند که در جهان تنهاست ، هر کس در گرداگردش است دشمن است و میکوشد تا بدینسان پیوند او را با رفقایش ببرد و با یکدستی زدن به او ازاو حرف در آورد . حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان ساواک درباره شکنجه های سلول انفرادی توضیح می دهد: «معمولا اتاق ها یک در یک بود. باز دو نوع اتاق وجود داشت که گاهی می شد زندانیان را در آنها جابجا کرد. اتاقی بسیار تاریک و اتاقی کاملا سفید که تمام مدت چراغی با ولتاژ بالا در آن روشن بود تا زندانی نتواند بخوابد. زندانبان ها برای این که شخص را اذیت کنند در فواصل مختلف زندانی را از جا بلند می کردند و از او می خواستند خودش را معرفی کند. معمولا هم این اتفاق زمانی می افتاد که زندانی خواب بود. با این کار روحیه زندانی را به هم می ریختند. حالا تصور کنید در چنین اتاقی و چنین شرایطی بخواهند شما را شکنجه هم بدهند. مثلا خیلی وقت ها در را برای دستشویی رفتن باز نمی کردند و ما مجبور بودیم همانجا قضای حاجت کنیم یا گاهی از طرف آنها بود. مثلا بازجو به اتاق می آمد و شروع می کرد روی ما یا در اطراف غذای ما ادرار کردن.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از دیگر شیوه ها این است که برای به زانو در آوردن زندانی شکنجه گر میکوشد تا نقطه ضعفی از اسیر بیابد و درست برروی آن فشار آورد .و این نقطه ضعف هرچه باشد فرقی نمیکند اهانت میکند و اثرات آنرا میسنجد . میزند و به ثمرات آن دقیق میشود تهدید میکند ودرباره آن می اندیشد. به تطمیع چنگ میزند .به مسائل خانوادگی متوسل میشود . از طریق مسائل جنسی وارد میشود در این زمینه راه وارونه را نیز میرود حتی به جماع و لواط با زندانی میپردازد . ساواک متخصصینی نیز تربیت کرده است . سازمان امنیت اشخاص مهیب و بد قیافه ایرا استخدام کرده و بانها میاموزد که چگونه بارفتارخود دل زندانی را خالی کنند ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== شکنجه ==&lt;br /&gt;
شکنجه&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه در «جامعه‌ی بين‌المللي پزشکي» در نشست سال۱۹۷۳ در توکيو اين‌گونه تعريف شده است: «شکنجه:اعمال رنجي جسمي و يا رواني‌ست که توجيه‌ناپذير، به عمد و به‌طور منظم، سيستماتيک و خودسرانه ‌از طرف افراد يا به دستور مأموران دولتي انجام گيرد تا فردي را مجبور به دادن اطلاعات، اعتراف‌کردن يا هر عمل ديگر کنند». شكنجه از نگاه حقوق بین الملل و بر اساس ماده (١) کنوانسیون منع شکنجه ی سازمان ملل متحد (١٩٨٤) چنین تعریف شده است: هر عملی که به واسطه‌ی آن و به طور عمدی درد و رنجی شدید، خواه جسمی یا روحی، بر فرد اعمال شود، آن هم برای اهدافی چون کسب اطلاعات یا اعتراف گیری از او یا از یک شخص ثالث، یا با هدف تنبیه او به دلیل انجام عملی که او یا شخص ثالثی مرتکب شده، یا مظنون به ارتکاب آن است، یا با هدف ارعاب و واداشتن او یا شخص ثالث (به انجام کاری)، و بنابر دلایل تبعیض آمیز از هر نوع [شکنجه محسوب می شود]، به ویژه هنگامی که چنین درد و رنجی از سوی یک مقام یا فرد دیگری برخوردار از سمتی رسمی یا به تحریک یا رضایت یا قبول وی اعمال شده باشد. شکنجه شامل درد و رنجی که صرفا برگرفته از احکام قانونی یا ذاتی این احکام و یا بخشی از آن ها باشد، نیست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده است&amp;lt;/ref&amp;gt; شکنجه به دلیل شدت درد و رنجی که در بردارد و نیز نیاز به یک عنصر هدفمند از دیگر اشکال سوءرفتار متمایز می شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تاریخچه شکنجه ===&lt;br /&gt;
هر چند تاریخ شکنجه را باید به قدمت تاریخ بشر دانست اما به طور خاص در دوران روم باستان و بعدها در قرون وسطی بکارگیری سیستماتیک شکنجه وجود داشته است. نمونه هایی از تکنیکهای بکار گرفته شده در قرون وسطی با نامهایی همچون «وان»، «گاو برنجی»، چهارمیل کردن، چنگال دو سر، خردکننده انگشتان، شکنجه با موش، الاغ اسپانیایی و....را می توان در منابع مختلف مورد مطالعه قرار داد.&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; مصریان باستان به وحشتناک ترین شیوه ها، مخالفانشان را شکنجه می دادند و آنها را می کشتند؛ مثلا آنها را درون نیل می گذاشتند، روی صورت شان شیر و عسل می ریختند تا حشرات آنها را بخورند و همه بدن قربانیان عفونت کند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از قربانیان معروف شکنجه میتوان گالیله، جردانو، و در تاریخ مذهبی از شکنجه عیسی مسیح و مریم مجدلیه در تاریخ مسیحیت و عمار و سمیه و بلال حبشی در تاریخ اسلام و یا از شمع آجین کردن عین القضات همدانی و زنده در آتش سوزاندن کریمپور شیرازی و در تاریخ معاصر ایران از فاطمه امینی، مهدی رضایی، و ...نام برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه در ایران باستان ====&lt;br /&gt;
در تاریخ ساسانیان به نقل از فردوسی شاعر نامدار ایران آورده شده است که مانی را پس از یک دادگاه تفتیش عقاید پوست کندند و پوست او را از کاه انباشتند و از دروازه شهر آویختند. مانویان به فرمان موبد کرتیر -پیشوای زرتشتیان و بنیانگذار دین زرتشتی- قتل‌عام شدند. مزدک و ۱۰۰٫۰۰۰ نفر از مزدکیان را نیز به فرمان انوشیروان عادل زنده‌به‌گور کردند. علاوه بر شکنجه‌های بالا، فردوسی نمونه‌های دیگری از شکنجه‌ها را در شاهنامه آورده است. این شکنجه‌ها عبارتند از: بریدن دست و پا (به فرمان خسرو پرویز)، بریدن دست و پا و گوش و بینی و گذاشتن سنگ داغ بر روی زخم (به فرمان بیژن طرخان)، بستن به دم اسب و کشیدن بر روی زمین (به فرمان پوراندخت)، جدا کردن کتف و به آتش کشیدن بدن (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، کندن پوست (به فرمان بهرام یکم)، سوراخ کردن گوش و بینی و گذراندن افسار از آنها (به فرمان شاپور ذوالاکتاف)، خون‌آشامی و خوردن خون دشمن (توسط گودرز)، به بند و زنجیر کشیدن در زندان و غار (به فرمان تعدادی از پادشاهان)، زهر خوراندن (به فرمان هرمزد و چند تن دیگر)، و بسیاری نمونه‌های دیگر.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== انواع شکنجه ====&lt;br /&gt;
بطور کلی می توان شکنجه را به دو نوع جسمانی و روانی تقسیم نمود اما از آنجایی که نمی‌توان روان و جسم را بکلی از یکدیگر متمایز نمود، هم شکنجه‌ی روانی بر جسم و هم شکنجه‌ی جسمانی بر روان تاثیر می‌گذارند. روشهای عمده‌ی شکنجه را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۱) ایجاد درد: شلاق زدن، استفاده از دستبند قپانی، آویزان کردن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۲) محرومیت‌های طولانی مدت: سلول‌های انفرادی، محرومیت از خوراک، مواد آشامیدنی، وسائل نظافت و امکانات درمانی کافی، بی‌خوابی دادن، تولید احساس خفگی، جلوگیری از حرکت کردن یا حرف زدن و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۳) زير پا گذاشتن تابوهای فرهنگی: تجاوز به زنان و مردان، اجبار به خوردن يا آشاميدن مواد مشمئز کننده، حمله به عميق ترين پيوندهای خويشاوندی (در رابطه ی مادر و فرزند، زن و شوهر) و غيره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در اينجا هدف قطع رابطه ی فرد با دنيای نمادين روانش می باشد. کاری که مثلا چينی ها با مجبور کردن راهبان تبتی به خوردن گوشت و يا بازجويان در ايران با مجبور ساختن زندانيان کمونيست به خواندن نماز، شهادت دادن زن يا مرد بر عليه همسر و يا مادر بر عليه فرزند انجام می دهند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۴) ایجاد وحشت: اعدام‌های خیالی، تهدید به ناقص کردن یا آسیب رساندن به بستگان و غیره.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
۵) ایجاد اختلال در سیستم ادراک و حواس: ایجاد اختلال در سیستم حواس پنج‌گانه که اغلب با حذف محرک‌های خارجی (با زدن دائم چشم بند، قرار دادن در سلول‌های «بی‌صدا»، مانع شدن از حرکت و غیره) یا بالعکس تولید مدام محرک‌های زائد (با روشن نگاه داشتن دائم چراغ‌های نئون، پخش بی‌انقطاع نوارهای صوتی تکراری و غیره) صورت می‌پذیرد. ایجاد اختلال در سیستم ادراک بسیار بیشتر از سایر انواع شکنجه‌ی روانی (مانند سلول انفرادی) بر روان زندانی تاثیرات دراز مدت و عمیق بر جا می‌گذارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های جسمانی =====&lt;br /&gt;
در شکنجه جسمانی هدف در ابتدا و در بسیاری از موارد به دست آوردن اطلاعات از یک سو و همین طور ایجاد جدایی میان فرد با گروه سیاسی‌اش - چه به لحاظ عملیاتی و چه به لحاظ ایدئولوژیک - از سوی دیگر است. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== آثار و هدف در شکنجه های روانی =====&lt;br /&gt;
هدف اصلی از اعمال شکنجه‌ی روانی ایجاد تغییر در هویت زندانی است و نه دستیابی سریع به اطلاعات سوژه شکنجه. انفرادی،‌ تابوت، واحد مسکونی، از نمونه های بارز شکنجه روانی محسوب می شوند. شایان ذکر است که در شکنجه روانی دو نوع کارکرد شناخته شده است، یکی تاثیرگذاری بر هویت مرکزی و شخصی فرد مانند تابوت، واحد مسکونی و نوع دیگر آن مانند انفرادی حمله به هویت اجتماعی فرد است. انفرادی در درجه نخست بر جهان ارتباطی و دنیای روابط فرد اثر می‌گذارد. انفرادی یکی از انواع روش‌های ایجاد محرومیت است. در این حالت فرد از روابط اجتماعی و تماس با محیط بیرون محروم می‌گردد. انفرادی می تواند از چند روز تا چند هفته و چند ماه و حتی تا چند سال باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== شکنجه سفید =====&lt;br /&gt;
اصطلاح «شکنجه‌ی سفید» را عموما به معنای شکنجه‌ی روانی بکار می‌برند و دلیلش نیز این است که در این نوع از شکنجه اثری بر بدن باقی نمی‌ماند. با این حال «شکنجه‌ی سفید» به طور دقیق، به آن دسته از شکنجه‌های روانی گفته می‌شود که با ایجاد محرومیت حسّی (sensory deprivation)، موجبات اختلال در سیستم ادراک را فراهم می‌آورند. هر چند نرگس محمدی، نایب رئیس زندانی کانون مدافعان حقوق بشر، در نامه‌ای سرگشاده، استفاده از سلول انفرادی در زندان‌های ایران را «شکنجه‌ی سفید» می نامد اما عوارض روحی کوتاه و دراز مدت شکنجه‌ی سفید از سلول انفرادی بسیار عمیق‌تر، شدید‌تر و دراز مدت‌تر است. به‌کارگیری چشم بند از نمونه های برجسته‌ی محرومیت حسی است. شکنجه‌ی موسوم به «تابوت» در زندان قزل حصار (کاهش محرکات بیرونی به همراه ممانعت از حرکت) یکی از نمونه‌های چنین شکنجه‌ای می‌باشد. در این حالت محرومیت حسی در ابتدا باعث اختلال در حافظه می‌شود، سپس قدرت تمرکز را مختل می‌کند و در ‌‌نهایت باعث حس گم گشتگی و از دست دادن مفهوم زمان می‌شود. در زندان‌های جمهوری اسلامی، مجموعه شکنجه‌هایی که تحت عنوان «واحد مسکونی» شناخته شده‌اند، علاوه بر محرومیت حسی، شامل بازجویی‌های طولانی مدت و ضرب و جرح زندانی نیز می‌شوند. در چنین شرایطی زندانی به قصد حفظ هویت شخصی و اجتماعی‌اش، در ابتدا تلاش دارد تا مرزی هر چه عبور ناپذیر‌تر میان آنچه هست با آنچه به بازجو می‌نمایاند برقرار سازد. او می‌کوشد تا نه تنها اسرار گروهی بلکه حتی ریز‌ترین خصوصیات عادی و فردی خویش را نیز از نگاه بازجو پنهان سازد. در چنین شرایطی هر گونه اطلاعات، ولو ناچیز و نامربوط، برای اعمال فشار بیشتر بر زندانی مورد بهره برداری قرار می‌گیرد. هدف از این نوع شکنجه رخنه به هویت زندانی و تهی کردن او از خودش است. در این حالت بازجو به دنبال به دست آوردن «اطلاعات نسوخته» از زندانی نیست بلکه می‌کوشد تا به درونی‌ترین، خصوصی‌ترین و به بیان نیاوردنی‌ترین اطلاعات درونی در او (از خاطرات دوران کودکی و خانوادگی گرفته تا روابط شخصی با دیگران حتا موضوعات جنسی مربوط به گذشته) دست یابد. این نوع شکنجه در بسیاری از موارد، در هویت مرکزی زندانی، اختلالات شدید و طولانی‌مدت ایجاد می‌کند. برخی نظام‌های سیاسی‌که از چنین روشی برای مقابله با مخالفانشان استفاده می‌کنند هدفشان نه به حرف آوردن زندانی بلکه خاموش کردن ابدی اوست.&amp;lt;ref&amp;gt;مطالب این قسمت بطور عمده از مقاله رضا کاظم زاده روانشناس ایرانی مقیم بلژٰیک برداشت شده [https://www.radiofarda.com/a/b18-commentary-on-solitary-comfienment/24723410.html است]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه دولتی ====&lt;br /&gt;
بطور معمول شکنجه توسط مقامات دولتی یا با رضایت آنها و یا از سوی نماینده آنها اعمال میشود. ارگانها و عناصر دولتی برای شکنجه به طور معمول شامل ارگان اطلاعاتی کشور مانند ساواک شاه یا وزارت اطلاعات درجمهوری اسلامی، پلیس، مجموعه زندانبانان از بازجوها تا ماموران زندان یا ارگانهای نظامی مانند ارتش، سپاه پاسداران، ژاندارمری و یا ارگانهای مشابه و همچنین شبه نظامیان وابسته به دولت حتی مقامات بهداشتی بکار گرفته شده توسط دولت و .. می باشد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان رضا شاه ===&lt;br /&gt;
در زمان رضا خان اگر يك زنداني در زندان صحبت از مشروطيت يا قانون اساسي مي‌كرد سرهنگ نيرومند (رئيس جلاد و بيرحم زندان رضا خان كه در كنار سرپاسبان مختاري كار مي‌كرد) بعد از 200-300ضربه شلاق مي‌گفت: «شلاق، قانون اساسي است و فلك، مشروطيت!» &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان شاه ===&lt;br /&gt;
وقتی از شکنجه&amp;lt;ref&amp;gt;این قسمت با اندکی دخل و تصرف از جزوه یی به نام «گفتاری در باره شکنجه و زندان از مجاهدین خلق ایران بهمن 1350» گرفته شده است.&amp;lt;/ref&amp;gt; در زمان شاه صحبت می شود به طور متقابل کلمه زندانی سیاسی یا چریک تداعی میشود. وقتی چریکی اسیرمی شود یک برنامه مشت و لگد و فحشهای بسیار رکیک بلافاصله اجرا میشود . این برنامه چه بسا تا حدود هفت هشت ساعتی ادامه دارد . این ناشتائی است و بطور معمول زندانی بارها ازهوش میرود که دوباره اورا به هوش می‌آورند ، شکل کار بدین صورت است که اسیر را در اتاقی میبرند گرداگرد آن افراد قلدر و دوره دیده ای ایستاده اند ، اسیر را وسط می‌اندازند و با مشت و لگد به یکدیگر پاس می‌دهند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اسیر همچنان خونین و کوفته میانه‌ی شکنجه‌گران است چه بسا با اعضائی شکسته، چریکها اسم این اتاق را « اتاق فوتبال » گذارده اند . این عملیات برای شکستن اراده و به هم زدن ذهن چریک انجام می‌شود ، ضد انقلاب بدین‌سان می خواهد ضمن ایجاد هراس دردل چریک ، مجموعه پاسخهایی را هم که چریک برای خدمت به انقلاب از قبل ساخته است در هم بشکند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در این مرحله اغلب حتی از اسیر هیچ سئوالی نمی‌پرسند، فقط می زنند . پس از آن نوبت بازجویی می رسد .یک بازجویی طولانی و خسته کننده ، بارها وبارها بازجویان به علت خستگی عوض میشوند ولی چریک ثابت است ، چریک استراحت خود را در« اتاق فوتبال »کرده است .  این بازجوئی که با بی‌خوابی و زجر فراوان آمیخته است بیشتر از آن جهت است که چریک نتواند اندیشه خود را منظم کند و بدون اراده سخن گوید. اگر از اینها نتیجه حاصل نشود عملیات بعدی آغاز میشود این عملیات از کشیدن ناخن تا نشاندن بر روی منقل برقی و تا شلاق زدن به کف پا و غیره دنبال میشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ناخن کشیدن: حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان شاه می گوید: ابتدا ناخن های دست راستم را کشید و بعد دست چپ را. یادم هست کف اتاق سفید کاملا قرمز شده بود و من از درد زیاد بیهوش شدم. وقتی به هوش آمدم دیدم که مرا به تختی بسته اند. بعد دوباره شکنجه را شروع کردند. یکی از شکنجه گرها خودکار لای انگشت هایم گذاشت و دیگری انگشتانم را شکست. آن موقع اسم این کار را اشکلک گذاشته بودند.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شکنجه‌ی زنان: ساواک معمولا در برخوردهایش با زنان تلاش می کرده تا ابتدا آنها را شکنجه روحی دهد. تهدید به تجاوز هم یکی از رایج ترین مسائل در بازجویی ها بوده است. در کلانتری ها، اغلب پلیس، زندانیان جوان یا بانوان را با رکیک ترین کلمات تهدید می کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== دردناک ترین شکنجه‌ها ====&lt;br /&gt;
از نظر خود شکنجه گران مهمترین و دردناک ترین انواع شکنجه ها همان شلاق زدن به کف پاست. معمولا از ترکه های نازک درختانی مانند بید، انار و گلابی یا ترکه های بافته شده از ساقه های گندم و جو و کتان و لیف خرما و کنف و نخ های بافته به هم از لیف و کتان و ابریشم و چرم و پوست تا سیم های نازک مسی و سربی تا کابل برق چند لایه و تاب داده یا افشان استفاده می شد. برای دردناک تر شدن، سر شلاق ها را سرب می بستند که در اثر برخورد با کمر زخم های عمیقی ایجاد کند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 این شکنجه بدین‌سان است که زندانی را بروی تختخواب آهنی مخصوص درازکش محکم میبندند به طوری که فقط دوکف پای اسیر از میان کند تخت بیرون است شلاق کابل برق است که سایزهای مختلف در قطر و طول دارد. شکنجه گر در فرود آوردن کابل به کف پای زندانی تخصص دارد ، شلاق زدن آغاز میشود . تعداد ضربات نامعلوم است و نامعلوم تر از آن تعداد دفعاتی است که زندانی باید شلاق بخورد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در عوض همه اینها وضع کف پا معلوم است . زخمها شکفته می شوند ، خون مردگیهای شدید به وجود می آید ، ورم میکند. راه رفتن بدترین عذاب است و باید راه رفت ، چاره ای نیست. چریکهایی بوده اند که کف پایشان در اثر این شکنجه بیش از ده سانت ورم کرد و زخمهای آن شکافت، مانند اصغر بدیع زادگان از « مجاهدین خلق ». چریکهایی بوده اند که تمامی پوست و گوشت کف پایشان ریخت و استخوانهای کف پایشان بوضوح آشکارشد، مانند همایون کتیرایی از سازمان « چریکهای آرمان خلق ». علاوه بر آن پیوسته کند و زنجیر به دست و پایش بسته بودند و حتی هنگام حرکت دادن او همانند دوران ناصرالدین شاهی طوقهای آهنین به مچ پا و دستش می انداختند و با زنجیرآنها را به هم می‌بستند به طوری که نه می توانست گامهای بلند بردارد و نه دست‌هایش را که از پشت به پایش بسته بودند تکانی دهد افزون بر اینها طوقی نیز بر گردنش می‌انداختند که به زنجیری وصل بود این زنجیر را مأمور حرکت دادن او از پشت به دست می‌گرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی اصغر بدیع زادگان را ساعت‌ها با اجاق برقی سوزاندند. متجاوز از یک ماه اورا شکنجه می‌کردند و سپس اورا به پشت خواباندند یکبار برای مدت 5 ساعت مداوم اورا میسوزاندند سوختن چنان ادامه یافت تا ازپوست و گوشت گذشت و به نخاع رسید . او را به همان وضع در سلول انداختند و در را به رویش بستند زخمهایش چرک کرد و چرکها انباشته شدند تعفن چرک و پوسیدگی سلول را پر کرد به طوری که زندانیان دیگر داشتند خفه میشدند. او دمر در کف سلول افتاده بود ، زخم چرک در پشتش گسترش میافت و عمیق می‌شد . در حالی اورا برای بازجویی می‌بردند که نمی‌توانست راه برود و پاهایش بر روی زمین کشیده می‌شد و لذا دونفر زیر بغلش را میگرفتند ودر حالی که پاهایش برروی زمین کشیده می‌شد اورا به اتاق بازجوئی  می بردند. سه بار اورا مورد عمل جراحی قرار دادند&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نابدل در هنگام دستگیری از ناحیه شکم چندین تیر خورد ولی شهید نشد بیهوش شد او را بدون درنگ به بیمارستان شهربانی بردند و بی آنکه کمترین کوششی برای درمانش کنند بازجویی را آغاز کردند. بازجوئی همراه با شکنجه . شکنجه گران میکوشیدند تا در مرحله گذار از بیهوشی به هوش آمدن از او حرف بکشند .با شکنجه های نوین و تحریک زخمی که از تیرخوردن برداشته بود دوباره او را بیهوش میکردند .بی ثمر بود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در یک مورد عطاپور( حسین زاده ) جلاد خون آشام با خبر دستگیری نابدل سراسیمه خود را به شهربانی رساند و با قهقهه تمسخر آمیز همه را کنار زد و گفت تنها با 20 شلاق کافی است او رابه حرف آورد، تعداد ضربات از 60 گذشت ولی او بیهوش و بیحرکت بود. حسین زاده بارها نابدل رابا اینکه بازجوئیهایش تمام بود بی هیچ بهانه ای به تخت می بست و شلاق میزد و قهقهه سر میداد. اتاقی که نابدل در آن بود هرگز تهی نمیماند یا پاسبانی برای پاسداری در آن بود یا بازجویانی برای بازجویی . تنها کاری که برای او کردند این بود که سر انجام زخمش را بخیه زدند. نابدل وقتی در یک غفلت نگهبان دست به خودکشی با پرتاب از طبقه سوم به پایین زد به مردنش تمام نشد ولی شکمش ترکید و دستش شکست او برای شهید شدن باچنگهای خود رودهایش را از میان شکاف شکمش بیرون میکشید میکوشید تا آنها را بگسلد ولی نگهبانان امانش ندادند، یکبار دیگر او را گرفتند و یکبار دیگر به همان بیمارستان یعنی به همان شکنجه خانه اش بردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== شکنجه های روحی ====&lt;br /&gt;
این شکنجه ها به تنهایی دیگر چندان معمول نیست. اکنون حداکثر در حکم چاشنی است ، شکنجه های روحی نیز انواع فراوان دارد .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
روی هم رفته در نیمه‌های شب آوای ناله های مرگ فضای زندان را پر میکند ، به دنبال آن، جیغ های دلهره انگیز که گویای شکنجه دیگران است ، به ناگاه بیدارباش میزنند ،سپس سگی عوعو میکند ، همه چیز خاموش میشود ، این فریادو ناله ها همه نوارند ولی این نوارها از روی واقعیت پر شده اند اینها فریاد و ناله یاران شکنجه شده ماست که از طرف هنرمندان شکنجه گر انتخاب وپخش می شوند. این شیوه ، شیوه عام است تقریباً هرشب در زندان اوین تکرار میشود .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از انواع دیگر آن عبور از دالانهای تاریک و نمور و از جایی که جوی خون روان است تا اتاق‌هایی که از ابزار شکنجه و پارچه های خونین و اجساد پاره پاره غرقه در خون انباشته است......&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تلاش برای تسلیم زندانی با سخنوری و دل خالی کردن مثلا بدین معنی که برای او یک خطابه بلند بالا در باره زنش می خوانند که چرا اورا بدبخت میکنی ؟ که او چه گناهی کرده است ؟ که چرا حاضر نیستی به کانون گرم خانواده خود بروی ؟ و ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از جمله شیوه های روانی یکی هم این است که پلیس میکوشد تا به زندانی حالی کنند که دارویی به تازگی در آمریکا کشف شده است که هرکس بخورد اراده اش مختل میشود و همه چیز را میگوید . پس از یک دوره تبلیغ و تلقین در باره این داروی عام المنفعه سرانجام دارویی را به زندانی می‌خورانند تا همه چیز را بگوید . البته این دارو کمی گیج کننده است ولی به هیچ وجه دارای چنان اعجازی نیست زیرا اصولاً چنین داروی معجزه آسایی هنوز تهیه نشده است. بدیهی است اگر چنین کیمیایی ساخته شده بود دیگر این همه ابزار و کارمند شکنجه‌گر ضروری نبود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جدا ساختن و انفرادی دادن به زندانی شیوه دیگر شکنجه گران است. پلیس میخواهد به چریک تلقین کند که در جهان تنهاست ، هر کس در گرداگردش است دشمن است و میکوشد تا بدین سان پیوند او را با رفقایش ببرد و با یک‌دستی زدن به او از او حرف در آورد . حبیب الله صحرایی از زندانیان سیاسی زمان ساواک درباره شکنجه های سلول انفرادی توضیح می دهد: «معمولا اتاق‌ها یک در یک بود. باز دو نوع اتاق وجود داشت که گاهی می شد زندانیان را در آنها جابجا کرد. اتاقی بسیار تاریک و اتاقی کاملا سفید که تمام مدت چراغی با ولتاژ بالا در آن روشن بود تا زندانی نتواند بخوابد. زندانبان ها برای این که شخص را اذیت کنند در فواصل مختلف زندانی را از جا بلند می کردند و از او می خواستند خودش را معرفی کند. معمولا هم این اتفاق زمانی می افتاد که زندانی خواب بود. با این کار روحیه زندانی را به هم می ریختند. حالا تصور کنید در چنین اتاقی و چنین شرایطی بخواهند شما را شکنجه هم بدهند. مثلا خیلی وقت ها در را برای دستشویی رفتن باز نمی کردند و ما مجبور بودیم همانجا قضای حاجت کنیم یا گاهی از طرف آنها بود. مثلا بازجو به اتاق می آمد و شروع می کرد روی ما یا در اطراف غذای ما ادرار کردن.»&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از دیگر شیوه ها این است که برای به زانو در آوردن زندانی، شکنجه‌گر می‌کوشد تا نقطه ضعفی از اسیر بیابد و درست برروی آن فشار آورد. و این نقطه ضعف هرچه باشد فرقی نمیکند اهانت میکند و اثرات آنرا می‌سنجد . میزند و به ثمرات آن دقیق میشود تهدید میکند ودرباره آن می اندیشد. به تطمیع چنگ میزند .به مسائل خانوادگی متوسل میشود . از طریق مسائل جنسی وارد میشود در این زمینه راه وارونه را نیز میرود حتی اقدام به تجاوز به زندانی مي﻿كند. ساواک متخصصینی نیز تربیت کرده است . سازمان امنیت اشخاص مهیب و بد قیافه‌ای را استخدام کرده و به آنها می‌آموزد که چگونه بارفتارخود دل زندانی را خالی کنند ...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== شکنجه در زمان خمینی ===&lt;br /&gt;
در زمان خميني، سركوب از اشكال ساده خياباني آن، مانند چماقداريها و حمله به تظاهرات و ميتينگهاي مخالفان، رفته رفته سمت و سوي سازماندهانه‌اي پيدا كرد. كميته‌هاي انقلاب اسلامي و بازداشتگاههاي مخفي شكنجه به راه‌افتاد و زندانها داير شدند. از اين نقطه ضرورت تربيت بازجو و شكنجه‌گر مطرح گرديد. اما فقدان این کادرها باعث شد افرادي «همه‌كاره»هاي نظام شوند،که در صحنه اجتماعی آنها را لومپن می خواندند و یا از آنها که در مبارزه در زمان شاه کوتاه آمده بودند، استفاده میکرد. از همان ابتدا پست مديريت زندانها به جریان مؤتلفه سپرده شد و لاجوردي از ميان آنها مسئوليت زندانيان سياسي را به عهده گرفت. «دادستاني انقلاب مركز» با بازجويان و شكنجه‌گرانش حاصل تلاشهاي لاجوردي بود. بعضی از آنها که در دهه 60 بیشترین شکنجه ها در زندانها را به عهده داشته اند عبارتند از : ابوالفضل حاج حيدري، احمد قديريان، محمد داوودآبادي(مهرآئين)، حسين ابراهيمي(پيشوا)، مرتضي صالحي (صبحي)، آخوند محسن دعاگو، عزت شاهي(رئيس كميته مركز بهارستان)، حاج مهدي كربلايي، مجتبي حلوايي، حاج داوود رحماني و... . همزمان شكنجه‌گران دیگری در ضد اطلاعات سپاه پاسداران شكل مي‌گيرد که بيشتر دانشجويان خط امامي و يا عناصر هم‌فکر خمینی در دانشگاهها بودند. در سال60 تعدادي از آنها به‌اوين رفته و بازجويان بند209 ناميده مي‌شوند. اينها تحصيل‌كردگاني بودند كه درك و فهم بيشتر سياسي و پيچيدگيهاي فكري آنها را از رقباي دادستانی متمايز مي‌كرد. اگر دار و دستة دادستاني انقلاب عمدتاً از مؤتلفه بودند، اینها بيشتر از عناصر «سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي» بودند. در سالهاي بعد، با تشكيل وزارت اطلاعات، تعداد زيادي از اين شكنجه‌گران به وزارت اطلاعات منتقل شدند. بسياري ديگر، از اين عده در سالهاي بعد از 67، لباس اصلاحات به تن كرده و در مشاغل مختلف دولتي به كار مشغول شدند. محمد شريعتمداري(وزير بازرگاني كابينه خاتمي) محسن آرمين، محمد شريف‌زاده(محمدي، مسئول تيم ضربت بند209 و مدير كل معاونت امنيت داخلي وزارت اطلاعات در زمان خاتمي). موسي واعظي(زماني)، مسعود يا صالح (اسم مستعار)، از اين نمونه شكنجه‌گران هستند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اما نظام شكنجه در زمان خمینی تنها با اين دو مؤلفه شكل نگرفت. در نخست وزيري نيز نهادي از كاركشته‌ترين عناصر اطلاعاتي به وجود آمد كه علي ربيعي(عماد)، خسرو قنبري(تهراني)، بهزاد نبوي(پدر خوانده سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي) و سعيد حجاريان (معاونت گزينش وزارت اطلاعات در زمان آخوند ري‌شهري و بازجو و شكنجه‌گر) گردانندگان اصلي آن بودند و بعدها در تشكيل و سازمان دادن وزارت اطلاعات رژيم نقش تعيين كننده‌ايفا كردند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شناخت اين سه رشته(جريان مؤتلفه (لاجوردي)، جريان مجاهدين انقلاب اسلامي در زندان اوین بند 209 ، و نهاد اطلاعاتي رژيم در نخست وزيري) براي شناخت نظام شكنجه در رژيم خمینی ضروري است. اين سه جريان تا سال67 گرداننده‌ی ‌اصلي سازمان شكنجه نظام خمینی بودند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== وزارت اطلاعات ارگان اصلی شکنجه ====&lt;br /&gt;
لایحه تشکیل وزارت اطلاعات در سال 1362 توسط دولت میرحسین موسوی، نخست وزیر وقت ایران تهیه و به مجلس شورای اسلامی ارائه کرد. وزارت اطلاعات در سال 1363 تشکیل شد. وزرای اطلاعات به ترتیب از شروع تشکیل عبارتند از: محمد محمدی ری‌شهری، علی فلاحیان، قربانعلی دری نجف آبادی، علی یونسی، محسنی اژه ای، حیدر مصلحی، سید محمود علوی. عناصر اوليه تشكيل دهنده وزارت اطلاعات تركيبي بود از سه جريان فوق الذکر. البته در سالهاي بعد با قوام و دوام گرفتن آن تغييرات بسياري در شيوه‌هاي كار و تركيب مسئولان آن به وجود آمد. در واقع بعد از تأسيس آن دانش آموختگان «مدرسة حقاني»(از فلاحيان گرفته تا اژه‌اي و حسينيان و پورمحمدي) به تدريج وجه مسلط را در وزارت اطلاعات پيدا كردند و بقيه را از آن‌جا راندند. دو جريان اصلي شكنجه در اوين(شعبة7 و بند209) تا سال 67، فعال بودند. اما بعد از آن جریان لاجوردي يا از دور خارج شد و عناصرش به كارهاي ديگر(عمدتاً تجارت در بازار) پرداختند و يا به وزارت اطلاعات منتقل شدند. جریان مجاهدين انقلاب اسلاميها نيز يا به وزارت اطلاعات رفتند و يا در مشاغل ديگر پست‌هاي كليدي كارهاي اجرايي را در دست گرفتند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== انواع شکنجه و نحوه اجرای آن روی زندانی ====&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== شکنجه های جسمی =====&lt;br /&gt;
1 شلاق: رايج ترين شكنجه در مرحله‌ی اول شلاق زدن است كه تقريبا در تمام زندانها به شیوه‌های گوناگون اجرا ميشود. شلاق اغلب بر كف پاها بيشتر از ساير اعضاي بدن نواخته ميشود. البته نوع آن بستگی به تخصص شكنجه‌گر و تعداد آن و مدت آن بستگی به حکم حاکم شرع یا میزان اطلاعات و حساسیت آن اطلاعات دارد به صورتی که بعضا تا 1000 کابل و 30 ساعت مستمر هم زده شده است. شلاق كابل به هم بافته شده و يا رشته هاي چرم به هم بافته و يا رشته هاي لاستيك به هم بافته است؛ که دردناك ترين آن نيز هست. معمولا اين شكنجه آنقدر ادامه پيدا ميكند كه ديگر در كف پا و اطراف پا از قوزك به پايين جاي سالمي باقي نماند. در اين صورت گوشت ها و نسوج اين نواحي تماما از بين مي رود. شكنجه گر بعد از اين مرحله اقدام به استفاده از شلاق هاي نازكتر ميكند كه در بين انگشتان پا نواخته ميشود. اين عمل نيز تا زماني ادامه پيدا ميكند كه ناخنها بريزند. البته شكل معمول اين شكنجه نسبت به افراد غيرسياسي و مظنون و افرادي كه فقط براي تنبيه و ترساندن دستگير شده اند طور ديگري است. بدين صورت كه زنداني را از طرف شكم به ستوني ميبندند و يا بر روي شكم روي نيمكتي ميخوابانند و به كمر او ضربه وارد ميكنند. اين كار معمولا با كابلهايي نازك صورت ميگيرد كه گاه از شدت ضربه كابل به درون بدن فرو ميرود و با خون از محل فرورفتگي بيرون ميايد. در سالهاي اخير بسياري از زندانيان به دليل عفونت كليه ها بر اثر اعمال اين نوع شكنجه در زندان جان باختند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شيوه‌ی جديدتر اين شكنجه كه اخيرا بر روي دانشجويان دستگير شده اعمال ميشود بدين صورت است كه زنداني را سرازير از سقف آويزان ميكنند و شلاق ميزنند. یک قربانی این نوع شکنجه آن را اينطور بيان ميكرد: وقتي انسان به جايي تكيه داشته باشد از نظر روحي ثباتي نسبي در خود حس ميكند و يك نوع استواري مبهم او را در مقابل ضربات مقاومتر نگاه ميدارد. اما به صورت آويزان اين حربه از زنداني گرفته ميشود و زنداني از نظر روحي و رواني خود را كاملا بي سلاح و بدون سپر حس ميكند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 كتك زدن: شكنجه گر در اين مورد از دست و پاهاي خود به عنوان ابزار به حالت مشت، چك (كشيده) و يا لگد استفاده ميكند. اما در اين نوع شكنجه موقعيت زنداني تغيير مي‌كند. گاه با چشمان و دست و پايي بسته روي صندلي و گاه ساعتها تا كمر در داخل بشكه اي پر از آب و يخ، که در حالت اخیر شکنجه گران به جای کابل از شلاق پهن چرمی استفاده می کنند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 تونل و اتاق فوتبال: تونل عبارت است از سالن بزرگي كه از ابتدا تا انتهاي آن دو رديف شکنجه‌گر ايستاده اند و زنداني در بين اين دو رديف قرار ميگيرد. آنها با نواختن ضرباتي با دست، پا و گاهي نيز باتون زنداني را از يك سر اين دو رديف به سر ديگر آن ميرانند و اين كار همچنان از سر ديگر آغاز ميشود. در اين نوع شكنجه اگر از باتون يا قنداق تفنگ استفاده شود احتمال شكستن استخوانهاي فك، دندانها، بيني و دنده ها بسيار زياد است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اتاق فوتبال نيز كم وبيش بدين صورت است. فقط به جاي رديف انسانها، دايره اي درست ميشود كه زنداني پس از دريافت ضربه اي چه مشت و چه لگد به نفر ديگر پاس داده ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اخيرا جمهوري اسلامي زدن را نيز همزمان با سرازير (معلق) آويختن اعمال ميكند و به خاطر آنكه زنداني به جايي تكيه ندارد تا نيروي وارد به او به مولفه هايي تقسيم شود كه‌ قسمتي از آن با عكس العمل زمين، صندلي يا چيزي مشابه آن خنثي شود، نيروي وارده بر او كاملا تاثير كرده و زنداني در جهت نيرو شتاب ميگيرد و به خاطر وزن زياد انسان و تمركز اينگونه ضربات، انسان كمتر حركت پاندولي به خود ميگيرد و در عوض ضربه اثر خود را مستقيما در محل وارد شده ميگذارد كه در اين صورت كوچكترين ضربه اگر با ناشي گري همراه باشد ميتواند موجب شكستگي، نقص عضو و يا حتي مرگ شود، عملي كه بر روي زهرا كاظمي صورت گرفت و به طور ناشيانه ضربه به قسمت راست سر او وارد شد كه موجب ضربه مغزي و در ادامه مرگ وي گرديد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 سوزاندن: يكي از دردناك ترين و در عين حال به مانند شلاق، متداول‌ترين شكنجه ها، سوزاندن است كه اثرات آن بر روي بدن ميماند. به همين خاطر بر روي كساني اعمال ميشود كه بي شك زنداني طولاني مدتي را انتظار ميكشند. افراد محكوم به اعدام نيز به طور بسيار گسترده با اين نوع شكنجه روبرو ميشوند كه نحوه اجراي آن بنا به سليقه شكنجه‌گر فرق ميكند. رايج ترين نوع آن سوزاندن نقاط حساس بدن با اشك شمع است. اما نوع خشن تر آن خواباندن فرد بر روي تخت هاي فلزي صاف است كه از زير به وسيله شعله آتش يا المان هاي برقي به تدريج داغ ميشود. سوزش هاي به وجود آمده از اين نوع شكنجه در اغلب اوقات از نوع درجه سه است. يعني پوست و تا عمق زيادي گوشت نيز ميسوزد. گاه نيز شدت سوختگي به قدري شديد است كه ستون فقرات نيز دچار سوختگي ميشود كه بعد از ريختن نسوج آسيب ديده ستون فقرات آشكارا به چشم ديده ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از عواقب بعدي اين شكنجه عفونت در قسمت پشت و گاهي نيز فلج دائم است. شیوه‌ی ديگر سوزاندن بدين نحو است كه با ايجاد زخمهايي به شكل + در بدن شعله آتش را به محل تقاطع زخمها در مركز به علاوه نزديك ميكنند. اين يكي از دردناك ترين اعمال شكنجه است چون پوست بدن يكي از حفاظ هاي بدن و عايق خوبي در برابر حملات خارجي است. با برداشتن و كنار زدن آن درد ناشي از سوختگي دهها برابر مي شود چنان كه گاه اين عمل با شوك همراه ميگردد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 فرو بردن اجسام تيز در بدن&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 فرو بردن فلزات سرخ شده در حرارت در بدن&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 سوزاندن با سيگار&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 كشيدن دندان زنداني بدون استفاده از داروهاي بيحس كننده&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 تجاوز جنسي: ديگر شكنجه شايع در زندان است كه به مردان كم سن و سال و زنان زنداني اعمال ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
زندانبانان با اين عمل دو هدف يا در واقع سه هدف را دنبال ميكنند. شكستن روحيه افراد از جهت رواني، ديگري از نظر فيزيكي و جسمي و سوم نيز ارضا حيواني خودشان. اين عمل در مورد زنان هم از طريق طبيعي و هم از طريق ديگر صورت ميگيرد. اما براي مردان از طريق غيرطبيعي و گاه نيز با استفاده از اشياي مصنوعي مثل انواع بطريهاي نوشابه و باتون صورت ميگيرد كه گاه شدت آن به قدري است كه بعد از آن شخص توانايي بچه دار شدن را از دست ميدهد. در سال 1382 دانشجويي كه طي تظاهرات 18 تير دستگير شده بود به خاطر اعمال متعدد تجاوز جنسي تعادل روحي خود را از دست داد كه بعد از آزادي از زندان خود را به داخل رودخانه دركه پرتاب کرد و جان سپرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 آپولو : شكنجه مدرني كه در گذشته بسيار مرسوم بود و در اوايل روي كار آمدن رژيم خمینی نيز كماكان به كار گرفته شد، آپولو است. اگر زنداني در هنگام شكنجه فرياد بزند، اين فرياد اثر زيادي در مقاومت او دارد، به خاطر اين كه تمام راههاي مقاومت بر او بسته شود، زندانبان اقدام به استفاده از آپولو ميكند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
آپولو عبارت است از وسيله اي مانند كلاهخود كه از نوك سر تا چانه را در برميگيرد. وقتي آپولو بر سر گذارده ميشود، نقاط حساس صورت و سر مثل نرمه هاي گوش، انتهاي پلك هاي چشم و پره هاي بيني با آن در تماس خواهند بود. اين وسيله انرژي صوتي را به انرژي الكتريكي تبديل ميكند. به همين خاطر فرياد زنداني در اين مواقع باعث ايجاد شوك هاي شديد الكتريكي ميگردد كه درد آن در قسمت صورت بسيار زياد است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 موی یال اسب: ديگر مورد شكنجه كه براي بسياري به جز كساني كه درد آن را چشيده اند، ناآشناست، استفاده از موي يال اسب است. اگر به موي يال اسب در زير ميكروسكوپ نگاه كنيد دقيقا يادآور اره مويي است كه در بريدن فيبر از آن استفاده ميشود. طريقه استفاده آن بدين صورت است كه آن را از مجراي تناسلي عبور ميدهند، يا آن را دقيقا مانند اره در سر سينه ها به طرفين حركت ميدهند. اين عمل برش سريع را باعث نميشود اما درد جانفرسايي دارد كه هركسي تاب تحمل آن را ندارد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 بريدن اعضاي بدن: طريق ديگري از شكنجه است كه تنها روي افراد محكوم به اعدام صورت مي‌گيرد. اعمال اين گونه شكنجه تنها به دست آوردن اطلاعات تشكيلاتي است. اين عمل گاه به صورت ناقص و گاه به صورت كامل صورت ميگيرد. بدين معنا كه عضوي به طور كامل بريده ميشود يا تنها قسمتي از آن از بدن جدا ميگردد. زندانی حسن جلالي از اعضای سازمان چریکهای فدایی خلق ایران در معرض چنین شکنجه یی قرار گرفت: مفتولي فلزي به دور بازو، ران و مچ دست و پاي او بسته شده بود. سپس مفتول را آنچنان پيچانده بودند كه شروع به بريدن نسوج نرم مثل عضله ها و ماهيچه ها كرده و تا به استخوان رسيده بود. اين عمل ميتواند در چندين جاي بدن و حتي يك عضو تكرار شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
قطع كامل اعضاي بدن آنطور كه از نامش پيداست، بريدن و جدا كردن اعضاي مختلف بدن است. مثل بيني، گوش ها و انگشتان و حتي در مواردي سينه زنان و دست و پا نيز شامل آن ميشود. البته قطع انگشتان دست و خود دست از مچ در رژيم خمینی يكي از شايع ترين مجازات هاي جنحه‌اي به شمار مي‌رود كه در ملاء عام نيز صورت ميگيرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
درآوردن چشم چندين زنداني هم صورت گرفته است كه فيلم و عكسهاي آن توسط سازمان مجاهدين خلق منتشر شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 اتاق قد قامت صلاه و اتاق قیامت: اين وسيله عبارت است از صندوقي فلزي به ابعاد 22 در 22 سانتي متر و ارتفاع حدود 2 متر كه زنداني را در آن به زور جاي ميدهند. اين عمل ميتواند سه تا چهار روز طول بكشد و زنداني فقط از طريق لوله اي باريك قادر به آشاميدن آب است و از طريق حفره هايي ميتواند تنفس كند. بيشتر زندانياني كه اين شكنجه بر آنها اعمال شده به انحراف ستون فقرات و كشيدگي شانه ها به يك طرف مبتلا شدند. اين دستگاه و دستگاه ديگري كه شرح آن را نيز خواهيد خواند از ابتكارات اسدالله لاجوردي دادستان دادگاههاي انقلاب ميباشد. ديگر ابتكار لاجوردي دستگاهي است به نام اتاق قيامت كه نوع پيشرفته تر اتاق قدقامت صلاه ميباشد. اين دستگاه صندوقچه اي است فلزي به ارتفاع 40 سانتي متر و طول 90 و عرض 30. كه زنداني را دو لا در آن قرار ميدادند و سپس صندوق فلزي را در سرماي زمستان يا گرماي تابستان در محوطه باز ميگذاشتند. براي جا دادن زنداني گاه تا شش نفر روي در آن مي ايستادند تا در آن بسته شود. شمار بسياري از زندانياني كه اين شكنجه در مورد آنها اعمال شد به قطع نخاع و يا شكستگي گردن و ستون مهره هايشان انجاميد و در بهترين حالت به حالت گرفتگي ستون مهره هايشان منجر شد كه تقريبا تمامي آنها به نقص عضوهاي دائمي و فلج دائمي دچار شدند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 گرسنه و تشنه نگه داشتن: این نيز يكي از شكنجه هايي است كه در زندان رايج است. چون علاوه بر آن كه قواي جسماني را تحليل ميبرد كه منجر به پايين آمدن مقاومت بدن در برابر شكنجه ميشود، خود نيز به خاطر درد معده، و اعضاي گوارش نوعي شكنجه محسوب ميشود. به همين خاطر اغلب زندانيان از ناراحتي هاي معده رنج ميبرند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گاهي نيز بعد از گرسنگي طولاني به زنداني غذاهاي آلوده داده ميشود كه زنداني مجبور به خوردن همين غذاهاست. اين غذاها معمولا در حال فاسد شدن هستند يا در آنها مو، ناخن و ته سيگار ديده ميشود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref&amp;gt;محمد جعفری جلد اول کتاب خاطرات صفحه 299&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:12.jpg&amp;diff=35429</id>
		<title>پرونده:12.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:12.jpg&amp;diff=35429"/>
		<updated>2019-02-25T07:59:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: نمایش شکنجه بستن زندانی و شلاق زدن به کف پا&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;نمایش شکنجه بستن زندانی و شلاق زدن به کف پا&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AA%D8%AD%D8%AA_%DA%A9%D8%B4%D8%B4_%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1_%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%AF%D9%88_%D8%AA%D8%AE%D8%AA_%D8%AF%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87.jpg&amp;diff=35428</id>
		<title>پرونده:نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%B4%DA%A9%D9%86%D8%AC%D9%87_%D8%AA%D8%AD%D8%AA_%DA%A9%D8%B4%D8%B4_%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1_%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%AF%D9%88_%D8%AA%D8%AE%D8%AA_%D8%AF%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87.jpg&amp;diff=35428"/>
		<updated>2019-02-25T07:54:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;نمایش شکنجه تحت کشش قرار گرفتن بین دو تخت دو طبقه&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF_%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C.jpg&amp;diff=35395</id>
		<title>پرونده:کاندیداتوری مسعود رجوی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF_%D8%B1%D8%AC%D9%88%DB%8C.jpg&amp;diff=35395"/>
		<updated>2019-02-24T16:54:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:کاندیداتوری مسعود رجوی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;کاندیداتوری مسعود رجوی&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35389</id>
		<title>پرونده:اجتماعی شدن بحران مالباختگان.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35389"/>
		<updated>2019-02-24T16:36:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:اجتماعی شدن بحران مالباختگان.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;اجتماعی شدن بحران مالباختگان.jpg&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35388</id>
		<title>پرونده:خبر آنلاين مالباختگان.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35388"/>
		<updated>2019-02-24T16:36:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:خبر آنلاين مالباختگان.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;خبر آنلاين مالباختگان.jpg&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35387</id>
		<title>پرونده:خبر آنلاين مالباختگان.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35387"/>
		<updated>2019-02-24T16:35:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:خبر آنلاين مالباختگان.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;خبر آنلاين مالباختگان.jpg&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35386</id>
		<title>پرونده:روزنامه ايران مالباختگان.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.jpg&amp;diff=35386"/>
		<updated>2019-02-24T16:34:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:روزنامه ايران مالباختگان.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;روزنامه ايران مالباختگان.jpg&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C.jpg&amp;diff=35385</id>
		<title>پرونده:مالباختگان.مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86.%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C.jpg&amp;diff=35385"/>
		<updated>2019-02-24T16:31:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:مالباختگان.مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;مالباختگان.مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D9%8A_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D9%83%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%8A%D9%86.jpg&amp;diff=35384</id>
		<title>پرونده:تجمع اعتراضي مالباختگان كاسپين.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D9%8A_%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D9%83%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%8A%D9%86.jpg&amp;diff=35384"/>
		<updated>2019-02-24T16:30:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:تجمع اعتراضي مالباختگان كاسپين.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;تجمع اعتراضي مالباختگان كاسپين&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B7%D9%87_%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2.JPG&amp;diff=35383</id>
		<title>پرونده:نمایی از محوطه شرکت ماشین سازی تبریز.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B7%D9%87_%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2.JPG&amp;diff=35383"/>
		<updated>2019-02-24T16:24:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:نمایی از محوطه شرکت ماشین سازی تبریز.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;محوطه شرکت ماشین سازی تبریز&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AD%D8%B5%D9%86_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2.JPG&amp;diff=35382</id>
		<title>پرونده:تحصن کارگران ماشین سازی تبریز.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AD%D8%B5%D9%86_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2.JPG&amp;diff=35382"/>
		<updated>2019-02-24T16:23:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:تحصن کارگران ماشین سازی تبریز.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;کارگران ماشین سازی تبریز درسال ۹۵ در محوطه کارخانه تحصن کردند&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2_%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7.JPG&amp;diff=35381</id>
		<title>پرونده:نمایی از ماشین سازی تبریز از بالا.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2_%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7.JPG&amp;diff=35381"/>
		<updated>2019-02-24T16:22:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:نمایی از ماشین سازی تبریز از بالا.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;نمایی از ماشین سازی تبریز&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2.JPG&amp;diff=35380</id>
		<title>پرونده:ماشین سازی تبریز.JPG</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2.JPG&amp;diff=35380"/>
		<updated>2019-02-24T16:21:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:ماشین سازی تبریز.JPG را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;لگوی کارخانه ماشین سازی تبریز&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF_%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87_%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3.jpg&amp;diff=35359</id>
		<title>پرونده:تجمع دانشجویان دانشگاه آزاد علوم تحقیقات برای یادبود قربانیان حادثه اتوبوس.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF_%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87_%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3.jpg&amp;diff=35359"/>
		<updated>2019-02-23T10:34:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:تجمع دانشجویان دانشگاه آزاد علوم تحقیقات برای یادبود قربانیان حادثه اتوبوس.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;تجمع دانشجویان دانشگاه آزاد علوم تحقیقات برای یادبود قربانیان حادثه اتوبوس&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF_%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87_%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3.jpg&amp;diff=35358</id>
		<title>پرونده:تجمع دانشجویان برای یادبود قربانیان حادثه اتوبوس.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%88%D8%AF_%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87_%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3.jpg&amp;diff=35358"/>
		<updated>2019-02-23T10:33:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Aliasghar: Aliasghar نسخهٔ تازه‌ای از پرونده:تجمع دانشجویان برای یادبود قربانیان حادثه اتوبوس.jpg را بارگذاری کرد&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;تجمع دانشجویان برای یادبود قربانیان حادثه اتوبوس&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Aliasghar</name></author>
	</entry>
</feed>